هشتی: تفاوت میان نسخه‌ها

<big>'''هشتی'''</big>؛ فضای طراحی‌شده در معماری ایرانی برای حفظ حریم خصوصی و کنترل ورود و خروج در مکان‌ها. <br>

هشتی، به‌عنوان یک عنصر در معماری، قدمتی چند هزار ساله دارد و از دوره‌های پیش از اسلام تا امروز در معماری ایرانی حضور داشته است. این فضا و کارکرد آن، نشان‌دهندۀ هنر و خلاقیت معماران ایرانی است. هشتی فضایی برای حفظ [[حریم خصوصی]] و کنترل ورود و خروج است که در ورودی ساختمان‌ها، مساجد، خانه‌ها یا کاروانسراها ساخته می‌شد. هشتی در اشکال مختلف و با رنگ و لعاب متفاوت، در حکم [[حیاط]] کوچک برای ساکنین خانه بود.  

==تعریف هشتی==

هشتی به‌معنای فضایی سرپوشیده در بخش ورودی ساختمان است که معمولاً به‌شکل هشت‌ضلعی، گرد یا چندضلعی ساخته می‌شود.<ref>[https://vajehyab.com/moein/%D9%87%D8%B4%D8%AA%DB%8C?q=%D9%87%D8%B4%D8%AA%DB%8C . معین، فرهنگ معین، ذیل واژه هشتی.]</ref> در معماری سنتی، این فضا با نام‌هایی مانند کریاس، طاق، [[ایوان]]، رواق و آسمانه نیز شناخته می‌شد.<ref>[https://www.mehrnews.com/news/5911595/%D8%AD%D9%81%D8%B8-%D8%AD%D8%B1%DB%8C%D9%85-%D9%85%D8%AD%D8%A7%D8%B1%D9%85-%D8%AE%D8%A7%D9%86%D9%87-%D8%A8%D8%A7-%D8%A7%DB%8C%D8%AC%D8%A7%D8%AF-%D9%87%D8%B4%D8%AA%DB%8C-%D8%AF%D8%B1-%D8%AE%D8%A7%D9%86%D9%87-%D9%87%D8%A7%DB%8C-%D8%AA%D8%A7%D8%B1%DB%8C%D8%AE%DB%8C . کریمی، «حفظ حریم محارم خانه با ایجاد هشتی در خانه‌های تاریخی»،  خبرگزاری مهر.]</ref> هشتی، به فضایی میان درون و بیرون ساختمان گفته می‌شود<ref>[https://archilearn.net/blog/%D9%87%D8%B4%D8%AA%DB%8C-%D8%AE%D8%A7%D9%86%D9%87-%D9%87%D8%A7%DB%8C-%D9%82%D8%AF%DB%8C%D9%85%DB%8C-%D9%88%D8%B1%D9%88%D8%AF%DB%8C-%D9%87%D8%B4%D8%AA%DB%8C-%D8%B4%DA%A9%D9%84/ . «هشتی خانه‌های قدیمی (ورودی هشتی‌شکل)»، وبلاگ آرچی‌لرن.]</ref> که در اشکال مختلف و با فضایی مسقف طراحی شده و گاهی محل اتصال و ورود چندین خانه است.<ref>[https://www.chidaneh.com/blog/post/32352 . «هشتی ایرانی را به ورودی خانه‌های امروزی بیاورید»، وب‌سایت چیدانه.]</ref>

==تفاوت هشتی با حیاط و دالان==

[[پرونده:هشتی.jpeg|جایگزین=حیاط قدیمی|بندانگشتی|فضای ورودی خانه های قدیمی]]

حیاط، فضای اصلی خانه است که بخش‌های مختلف بنا به آن باز می‌شود و مرکزیت بیشتری دارد. هشتی مابین حیاط و در ورودی است<ref>[https://www.mehrnews.com/news/5911595/%D8%AD%D9%81%D8%B8-%D8%AD%D8%B1%DB%8C%D9%85-%D9%85%D8%AD%D8%A7%D8%B1%D9%85-%D8%AE%D8%A7%D9%86%D9%87-%D8%A8%D8%A7-%D8%A7%DB%8C%D8%AC%D8%A7%D8%AF-%D9%87%D8%B4%D8%AA%DB%8C-%D8%AF%D8%B1-%D8%AE%D8%A7%D9%86%D9%87-%D9%87%D8%A7%DB%8C-%D8%AA%D8%A7%D8%B1%DB%8C%D8%AE%DB%8C . کریمی، «حفظ حریم محارم خانه با ایجاد هشتی در خانه‌های تاریخی»، خبرگزاری مهر.]</ref> که به‌عنوان فضای محافظتی، عمل می‌کند.<ref>[https://civilica.com/doc/1985792/ . اسمی‌خانی، «هشتی در معماری ایرانی»،  وب‌سایت سویلیکا.]</ref> ارتباط هشتی به حیاط یا سایر قسمت‌ها از طریق دالان انجام می‌شود. این فضا معمولاً ساده و بدون تزئین است. در خانه‌های کوچک و ساده گاهی دالان نقش هشتی را نیز به‌عهده‌ می‌گیرد.<ref>[https://www.emaratkhorshid.com/%D9%81%D8%B6%D8%A7%DB%8C-%D9%88%D8%B1%D9%88%D8%AF%DB%8C-%D8%AF%D8%B1-%D9%85%D8%B9%D9%85%D8%A7%D8%B1%DB%8C-%D8%A7%DB%8C%D8%B1%D8%A7%D9%86%DB%8C/ . پارسی، «فضای ورودی در معماری ایرانی»، وب‌سایت عمارت خورشید.]</ref>

هشتی از یک جهت به وسیله ورودی به کوچه و از جهت دیگر به کمک راهروها و دهلیز به حیاط خانه متصل می‌شود.<ref>[https://www.chidaneh.com/blog/post/32352 . «هشتی ایرانی را به ورودی خانه‌های امروزی بیاورید»، وب‌سایت چیدانه.]</ref> در معماری، دالان تعیین‌کنندۀ قلمرو هشتی بود و مهمان را به اطاق‌های مختلف هدایت و افراد غریبه را به داخل حیاط مرکزی راهنمایی می‌کرد.<ref>[http://4sooarc.com/%D8%B3%D8%A8%DA%A9-%D9%85%D8%B9%D9%85%D8%A7%D8%B1%DB%8C/%D9%85%D8%B9%D9%85%D8%A7%D8%B1%DB%8C-%D9%87%D8%B4%D8%AA%DB%8C . «انواع معماری هشتی»، وب‌سایت چهارسو.]</ref>

==تاریخچه هشتی==

 

==هشتی، نماد فرهنگ و معماری ایرانی==

 

یکی از عناصر هویت‌بخش به معماری سنتی ایرانی، ورودی منازل به‌شکل هشتی است<ref>[https://hirbodnegare.com/%D9%87%D8%B4%D8%AA%DB%8C-%D8%AE%D8%A7%D9%86%D9%87/ . «هشتی‌خانه (هشتی در معماری خانه‌های قدیمی ایرانی)»،  وب‌سایت هیربدنگاره.]</ref> که خلاقیت معماران ایرانی در طراحی آن به‌عنوان یکی از مهمترین اجزای ساختمان را بازنمایی می‌کند.<ref>[https://www.emaratkhorshid.com/%D9%81%D8%B6%D8%A7%DB%8C-%D9%88%D8%B1%D9%88%D8%AF%DB%8C-%D8%AF%D8%B1-%D9%85%D8%B9%D9%85%D8%A7%D8%B1%DB%8C-%D8%A7%DB%8C%D8%B1%D8%A7%D9%86%DB%8C/ . پارسی، «فضای ورودی در معماری ایرانی»،  وب‌سایت عمارت خورشید.]</ref>

==نقش اقلیم در شکل‌گیری هشتی==

 

در اقلیم‌های گرم و خشک به‌دلیل محصور نبودن فضا، هشتی به‌عنوان عنصری مستقل و نظم‌دهنده به فضای بی‌نظمی عمل می‌کند. در اقلیم‌های معتدل و مرطوب، به‌دلیل رطوبت زیاد و نیاز به تهویۀ هوا و جریان آزاد باد این فضا به‌صورت مختصر و ساده طراحی می‌شود.<ref>[https://elmnet.ir/doc/20544520-26432 . لاریجانی و صالحی، «بررسی شکل‌گیری و عملکرد عنصر هشتی در معماری ایرانی اسلامی»،  1394ش، ص8.]</ref>  

 

 

*'''مساجد'''؛ در مساجد، [[حیاط]] همیشه به سمت قبله قرار دارد، اما معابر و ورودی‌ها معمولاً به سمت قبله نیستند؛ این انحراف در هشتی برطرف می‌شود.

*'''سراها'''؛ سراها همان کاروانسراهای درون‌شهری هستند که در بسیاری از مجموعه‌های بازار به‌صورت ترکیب تیمچه و سرا طراحی می‌شوند. تیمچه همان ورودی هشتی است.

*'''دروازه'''؛ دروازۀ شهرها و قلعه‌ها ارتباط مستقیم را به داخل شهر فراهم می‌آورند و هشتی در پشت آن قرار داشت و معمولاً تزئین نمی‌شدند.<ref>[https://www.emaratkhorshid.com/%D9%81%D8%B6%D8%A7%DB%8C-%D9%88%D8%B1%D9%88%D8%AF%DB%8C-%D8%AF%D8%B1-%D9%85%D8%B9%D9%85%D8%A7%D8%B1%DB%8C-%D8%A7%DB%8C%D8%B1%D8%A7%D9%86%DB%8C/ . پارسی، «فضای ورودی در معماری ایرانی»،  وب‌سایت عمارت خورشید.]</ref>

*'''حمام'''؛ در گذشته، هشتی‌ها در تنظیم دما و رطوبت فضای حمام نقش داشتند. همچنین برای جلوگیری از دید افراد بیرون، درِ حمام به‌طور زاویه‌دار به هشتی باز می‌شد.<ref>[https://ensani.ir/fa/article/471008/%DA%AF%D8%B1%D9%85%D8%A7%D8%A8%D9%87-%D9%87%D8%A7-%D8%B9%D9%86%D8%A7%D8%B5%D8%B1-%DA%A9%D8%A7%D9%84%D8%A8%D8%AF%DB%8C-%D9%88-%D8%AA%D8%B2%D8%A6%DB%8C%D9%86%D8%A7%D8%AA . محمدی، «گرمابه‌ها، عناصر کالبدی و تزئینات»،  1399ش، ص12-11.]</ref>

 

بر اساس بررسی‌ها، هشتی‌های موجود در شهرهای مختلف با توجه به قوانین معماری هر منطقه طراحی می‌شدند.<ref>[https://hirbodnegare.com/%D9%87%D8%B4%D8%AA%DB%8C-%D8%AE%D8%A7%D9%86%D9%87/ . «هشتی‌خانه (هشتی در معماری خانه‌های قدیمی ایرانی)»،  وب‌سایت هیربدنگاره.]</ref> این هشتی‌ها بسته به شرایط کارکردی و محیطی، در ابعاد و اشکال مختلف ساخته می‌شدند، <ref>[https://kheshtazin.com/main/post/142 . «واژه نامه معماری سنتی ایران»،  وب‌سایت خشت آذین‌فام.]</ref> مانند هشت‌گوش کامل، نیمه‌هشت، نگینی، کشکولی<ref>[https://www.brick-saleprice.ir/%D8%A7%D8%AE%D8%A8%D8%A7%D8%B1/448-%D9%87%D8%B4%D8%AA%DB%8C-%D8%AF%D8%B1-%D9%85%D8%B9%D9%85%D8%A7%D8%B1%DB%8C-%D8%A7%DB%8C%D8%B1%D8%A7%D9%86%DB%8C.html . «هشتی در معماری ایرانی»،  وب‌سایت سپهر سفالین نیرومند.]</ref>و در برخی شهرها به‌صورت دایره‌ای یا مربعی.<ref>[https://www.mehrnews.com/news/5911595/%D8%AD%D9%81%D8%B8-%D8%AD%D8%B1%DB%8C%D9%85-%D9%85%D8%AD%D8%A7%D8%B1%D9%85-%D8%AE%D8%A7%D9%86%D9%87-%D8%A8%D8%A7-%D8%A7%DB%8C%D8%AC%D8%A7%D8%AF-%D9%87%D8%B4%D8%AA%DB%8C-%D8%AF%D8%B1-%D8%AE%D8%A7%D9%86%D9%87-%D9%87%D8%A7%DB%8C-%D8%AA%D8%A7%D8%B1%DB%8C%D8%AE%DB%8C . کریمی، «حفظ حریم محارم خانه با ایجاد هشتی در خانه‌های تاریخی»،  خبرگزاری مهر.]</ref> اگرچه در بیشتر موارد هشتی‌ها، هشت‌ضلعی بودند، این به‌معنی عدد هشت نبود؛ <ref>[https://archilearn.net/blog/%D9%87%D8%B4%D8%AA%DB%8C-%D8%AE%D8%A7%D9%86%D9%87-%D9%87%D8%A7%DB%8C-%D9%82%D8%AF%DB%8C%D9%85%DB%8C-%D9%88%D8%B1%D9%88%D8%AF%DB%8C-%D9%87%D8%B4%D8%AA%DB%8C-%D8%B4%DA%A9%D9%84/ . «هشتی خانه‌های قدیمی (ورودی هشتی‌شکل)»،  وبلاگ آرچی‌لرن.]</ref> بلکه اشاره به فضای بیرون‌زده از داخل خانه داشت.<ref>[https://www.sid.ir/paper/827421/fa#downloadbottom . جامع و طالب‌زاده، «بررسی مؤلفة هشتی در معماری ایرانی (بررسی حس تعلق مکان)»، 1395ش، ص2-3.]</ref>‌ اندازه این اشکال بستگی به توان مالی صاحب بنا داشت.<ref>[https://elmnet.ir/doc/20544520-26432 . لاریجانی و صالحی، «بررسی شکل‌گیری و عملکرد عنصر هشتی در معماری ایرانی اسلامی»،  1394ش، ص4.]</ref>

==فلسفۀ طراحی هشتی==

در خانه‌های سنتی ایرانی، ورودی به‌صورت هشتی با عملکردی چندمنظوره و کارآمد طراحی شد.<ref>[https://hashtioffice.com/%D9%87%D8%B4%D8%AA%DB%8C/ . «هشتی و چهار نمونه برجسته آن در معماری ایران»،  وب‌سایت هستی‌آفیس.]</ref> هشتی‌ها در معماری ایرانی عملکردی دینی و فرهنگی دارند.<ref>[https://www.sid.ir/paper/869803/fa . حسینی‌جوادی و نیک‌فال‌آذر، «بازشناسی فرهنگ محرمیت و تاثیر آن بر کالبد معماری»،  1394ش، ص9-8.]</ref> هشتی از منظر دینی، به حفظ [[حریم خصوصی|حریم]] کمک کرده و از دید مستقیم به فضای خصوصی جلوگیری می‌کند.<ref>[https://archilearn.net/blog/%D9%87%D8%B4%D8%AA%DB%8C-%D8%AE%D8%A7%D9%86%D9%87-%D9%87%D8%A7%DB%8C-%D9%82%D8%AF%DB%8C%D9%85%DB%8C-%D9%88%D8%B1%D9%88%D8%AF%DB%8C-%D9%87%D8%B4%D8%AA%DB%8C-%D8%B4%DA%A9%D9%84/ . «هشتی خانه‌های قدیمی (ورودی هشتی‌شکل)»،  وبلاگ آرچی‌لرن.]</ref> از نظر ارزشی و ملی، هشتی‌ها فضایی برای مهمان‌نوازی و آمادگی ذهنی برای ورود به فضای اصلی هستند و سکوهایی برای استراحت و آشنایی غیرمستقیم با محیط خانه فراهم می‌آورند.<ref>[https://www.sid.ir/paper/526437/fa . خلاق‌دوست، معروفی، «گونه‌شناسی الگوی هشتی در معماری مسکن درون‌گرای ایران (اصفهان، یزد، کاشان)»،  1399ش، ص48.]</ref>

==ویژگی‌های هشتی==

 

طراحی هندسی<ref>[https://archilearn.net/blog/%D9%87%D8%B4%D8%AA%DB%8C-%D8%AE%D8%A7%D9%86%D9%87-%D9%87%D8%A7%DB%8C-%D9%82%D8%AF%DB%8C%D9%85%DB%8C-%D9%88%D8%B1%D9%88%D8%AF%DB%8C-%D9%87%D8%B4%D8%AA%DB%8C-%D8%B4%DA%A9%D9%84/ . «هشتی خانه‌های قدیمی (ورودی هشتی‌شکل)»،  وبلاگ آرچی‌لرن.]</ref> و فضای کوچک و محصور باعث ایجاد هماهنگی و آرامش بیشتر در این فضا می‌شود.<ref>[https://1honar2memari.blogfa.com/post/272 . حسین‌پور، «نقش هشتی در نوررسانی به ساختمان»،  وبلاگ یک هنر، دو معماری.]</ref> در هشتی تنظیم دما و تهویۀ هوا، به‌ویژه در مناطق گرمسیر،<ref>[https://hirbodnegare.com/%D9%87%D8%B4%D8%AA%DB%8C-%D8%AE%D8%A7%D9%86%D9%87/ . «هشتی‌خانه (هشتی در معماری خانه‌های قدیمی ایرانی)»،  وب‌سایت هیربدنگاره.]</ref> به‌خوبی صورت می‌گیرد. سقف کوتاه و گنبدی شکل هشتی، فضایی محصور و زیبا ایجاد می‌کند<ref>[https://archilearn.net/blog/%D9%87%D8%B4%D8%AA%DB%8C-%D8%AE%D8%A7%D9%86%D9%87-%D9%87%D8%A7%DB%8C-%D9%82%D8%AF%DB%8C%D9%85%DB%8C-%D9%88%D8%B1%D9%88%D8%AF%DB%8C-%D9%87%D8%B4%D8%AA%DB%8C-%D8%B4%DA%A9%D9%84/ . «هشتی خانه‌های قدیمی (ورودی هشتی‌شکل)»،  وبلاگ آرچی‌لرن.]</ref> که حس امنیت و آرامش را برای تازه‌واردان فراهم می‌آورد.<ref>[https://1honar2memari.blogfa.com/post/272 . حسین‌پور، «نقش هشتی در نوررسانی به ساختمان»،  وبلاگ یک هنر، دو معماری.]</ref>

تقارن و تناسب در طراحی، به‌ویژه در اجزای مختلف هشتی، حس آرامش و هماهنگی ایجاد می‌کند. همچنین، استفاده از عناصر طبیعی مانند درخت، گل و حوض در این فضاها باعث می‌شود که هشتی به طبیعت نزدیک‌تر شود.<ref>[https://hashtioffice.com/%D9%87%D8%B4%D8%AA%DB%8C/ . «هشتی و چهار نمونه برجسته آن در معماری ایران»،  وب‌سایت هستی‌آفیس.]</ref>

کارکرد هشتی‌ها در سه زمینه کلی کالبدی، رفتاری و اجتماعی دسته‌بندی شده است: <ref>[https://kheshtazin.com/main/post/142 . «واژه نامه معماری سنتی ایران»،  وب‌سایت خشت آذین‌فام.]</ref>

هشتی‌ها در معماری سنتی، فضایی مسقف و محافظت‌شده از کوچه و خیابان ایجاد می‌کنند<ref>[https://hirbodnegare.com/%D9%87%D8%B4%D8%AA%DB%8C-%D8%AE%D8%A7%D9%86%D9%87/ . «هشتی‌خانه (هشتی در معماری خانه‌های قدیمی ایرانی)»،  وب‌سایت هیربدنگاره.]</ref> و مسیر ورودی را به چند جهت تقسیم می‌کنند.<ref>[https://library.razavi.ir/vaziri/fa/231004/%D8%B9%D9%86%D8%A7%D8%B5%D8%B1-%D8%A8%D9%87-%DA%A9%D8%A7%D8%B1%D8%B1%D9%81%D8%AA%D9%87-%D8%AF%D8%B1-%D8%AE%D8%A7%D9%86%D9%87-%D9%87%D8%A7%DB%8C-%D8%B3%D9%86%D8%AA%DB%8C-%DB%8C%D8%B2%D8%AF-%D9%87%D8%B4%D8%AA%DB%8C . «عناصر به کار رفته در خانه‌های سنتی یزد: هشتی»،  وب‌سایت کتابخانه و موزه وزیری یزد.]</ref> این فضا با تغییر جهت مسیر حرکت، آمادگی برای ورود به فضای اصلی ایجاد می‌کند.<ref>[https://www.sid.ir/paper/856929/fa . چلونگریان و دیگران، «بررسی الگوهای معماری ورودی درخانه‌های سنتی ایرانی و ارائه راهبرد در بقای ورودی خانه‌های معاصر (خانه‌های شهر اصفهان)»،  وب‌سایت پایگاه مرکز اطلاعات علمی جهاد دانشگاهی، 1394ش.]</ref> تزئینات زیبای کف، شیشه‌های الوان، کاربندی‌ها و طرح‌های منقوش به جذابیت هشتی افزوده<ref>[https://library.razavi.ir/vaziri/fa/231004/%D8%B9%D9%86%D8%A7%D8%B5%D8%B1-%D8%A8%D9%87-%DA%A9%D8%A7%D8%B1%D8%B1%D9%81%D8%AA%D9%87-%D8%AF%D8%B1-%D8%AE%D8%A7%D9%86%D9%87-%D9%87%D8%A7%DB%8C-%D8%B3%D9%86%D8%AA%DB%8C-%DB%8C%D8%B2%D8%AF-%D9%87%D8%B4%D8%AA%DB%8C . «عناصر به کار رفته در خانه‌های سنتی یزد: هشتی»،  وب‌سایت کتابخانه و موزه وزیری یزد.]</ref> و حوضچه‌های آب به زیبایی فضا کمک می‌کنند.<ref>[https://www.mehrnews.com/news/5911595/%D8%AD%D9%81%D8%B8-%D8%AD%D8%B1%DB%8C%D9%85-%D9%85%D8%AD%D8%A7%D8%B1%D9%85-%D8%AE%D8%A7%D9%86%D9%87-%D8%A8%D8%A7-%D8%A7%DB%8C%D8%AC%D8%A7%D8%AF-%D9%87%D8%B4%D8%AA%DB%8C-%D8%AF%D8%B1-%D8%AE%D8%A7%D9%86%D9%87-%D9%87%D8%A7%DB%8C-%D8%AA%D8%A7%D8%B1%DB%8C%D8%AE%DB%8C . کریمی، «حفظ حریم محارم خانه با ایجاد هشتی در خانه‌های تاریخی»،  خبرگزاری مهر.]</ref> همچنین، هشتی‌ها در تنظیم دما و تهویۀ ساختمان مؤثر بوده<ref>[https://hashtioffice.com/%D9%87%D8%B4%D8%AA%DB%8C/ . «هشتی و چهار نمونه برجسته آن در معماری ایران»،  وب‌سایت هستی‌آفیس.]</ref> و نقش رابط و اتصال‌دهنده میان فضای بیرونی و داخلی را ایفا می‌کنند.<ref>[https://archilearn.net/blog/%D9%87%D8%B4%D8%AA%DB%8C-%D8%AE%D8%A7%D9%86%D9%87-%D9%87%D8%A7%DB%8C-%D9%82%D8%AF%DB%8C%D9%85%DB%8C-%D9%88%D8%B1%D9%88%D8%AF%DB%8C-%D9%87%D8%B4%D8%AA%DB%8C-%D8%B4%DA%A9%D9%84/ . «هشتی خانه‌های قدیمی (ورودی هشتی‌شکل)»،  وبلاگ آرچی‌لرن.]</ref>

این فضاها به‌ویژه برای جلوگیری از ورود بادهای گرم تابستانی و نفوذ بادهای شدید طراحی شده‌اند،<ref>[https://hirbodnegare.com/%D9%87%D8%B4%D8%AA%DB%8C-%D8%AE%D8%A7%D9%86%D9%87/ . «هشتی‌خانه (هشتی در معماری خانه‌های قدیمی ایرانی)»،  وب‌سایت هیربدنگاره.]</ref> همچنین اختلاف سطح بین حیاط و کوچه از ورود گردبادها به داخل جلوگیری می‌کند<ref>[https://archilearn.net/blog/%D9%87%D8%B4%D8%AA%DB%8C-%D8%AE%D8%A7%D9%86%D9%87-%D9%87%D8%A7%DB%8C-%D9%82%D8%AF%DB%8C%D9%85%DB%8C-%D9%88%D8%B1%D9%88%D8%AF%DB%8C-%D9%87%D8%B4%D8%AA%DB%8C-%D8%B4%DA%A9%D9%84/ . «هشتی خانه‌های قدیمی (ورودی هشتی‌شکل)»،  وبلاگ آرچی‌لرن.]</ref> و موجب تعادل بین گرمای بیرون و خنکی داخل می‌شود. <ref>[https://hamyarnazer.com/%D8%AA%D8%B9%D8%A7%D8%AF%D9%84-%D9%88%D8%AA%D9%88%D8%A7%D8%B2%D9%86-%D8%AF%D8%B1-%D9%85%D8%B9%D9%85%D8%A7%D8%B1%D9%8A-%D8%A7%D9%8A%D8%B1%D8%A7%D9%86/ . «تعادل و توازن در معماری ایران»،  وب‌سایت همیارناظر.]</ref>

هشتی‌ها در معماری سنتی عمدتاً برای حفظ حریم خصوصی طراحی شده‌اند.<ref>[https://www.sid.ir/paper/869803/fa . حسینی‌جوادی و نیک‌فال‌آذر، «بازشناسی فرهنگ محرمیت و تاثیر آن بر کالبد معماری»،  1394ش، ص9-8.]</ref> این فضاها احساس امنیت و آرامش را به بازدیدکنندگان منتقل می‌کنند. هشتی‌ها به‌عنوان فضایی برای خوشامدگویی به مهمانان<ref>[https://library.razavi.ir/vaziri/fa/231004/%D8%B9%D9%86%D8%A7%D8%B5%D8%B1-%D8%A8%D9%87-%DA%A9%D8%A7%D8%B1%D8%B1%D9%81%D8%AA%D9%87-%D8%AF%D8%B1-%D8%AE%D8%A7%D9%86%D9%87-%D9%87%D8%A7%DB%8C-%D8%B3%D9%86%D8%AA%DB%8C-%DB%8C%D8%B2%D8%AF-%D9%87%D8%B4%D8%AA%DB%8C . «عناصر به کار رفته در خانه‌های سنتی یزد: هشتی»،  وب‌سایت کتابخانه و موزه وزیری یزد.]</ref> و توقف افراد<ref>[https://elmnet.ir/doc/20544520-26432 . لاریجانی و صالحی، «بررسی شکل‌گیری و عملکرد عنصر هشتی در معماری ایرانی اسلامی»،  1394ش، ص4.]</ref> برای مکالمات کوتاه با میزبان عمل می‌کنند.<ref>[https://www.mehrnews.com/news/5911595/%D8%AD%D9%81%D8%B8-%D8%AD%D8%B1%DB%8C%D9%85-%D9%85%D8%AD%D8%A7%D8%B1%D9%85-%D8%AE%D8%A7%D9%86%D9%87-%D8%A8%D8%A7-%D8%A7%DB%8C%D8%AC%D8%A7%D8%AF-%D9%87%D8%B4%D8%AA%DB%8C-%D8%AF%D8%B1-%D8%AE%D8%A7%D9%86%D9%87-%D9%87%D8%A7%DB%8C-%D8%AA%D8%A7%D8%B1%DB%8C%D8%AE%DB%8C . کریمی، «حفظ حریم محارم خانه با ایجاد هشتی در خانه‌های تاریخی»،  خبرگزاری مهر.]</ref> همچنین این فضاها به‌عنوان محیطی محصور برای انتقال پیام‌های غیرکلامی، بدرقۀ مهمانان<ref>[https://hirbodnegare.com/%D9%87%D8%B4%D8%AA%DB%8C-%D8%AE%D8%A7%D9%86%D9%87/ . «هشتی‌خانه (هشتی در معماری خانه‌های قدیمی ایرانی)»،  وب‌سایت هیربدنگاره.]</ref> و هدایت رفتار و توجیه مخاطب طراحی شده‌اند.<ref>[https://elmnet.ir/doc/20544520-26432 . لاریجانی و صالحی، «بررسی شکل‌گیری و عملکرد عنصر هشتی در معماری ایرانی اسلامی»،  1394ش، ص7-6.]</ref>

ورود به فضای اصلی خانه به‌تدریج و با آمادگی ذهنی صورت می‌گیرد و مسیر طولانی هشتی به کنترل ورود افراد و جلوگیری از ورود ناگهانی به فضای داخلی کمک می‌کند.<ref>[https://elmnet.ir/doc/20544520-26432 . لاریجانی و صالحی، «بررسی شکل‌گیری و عملکرد عنصر هشتی در معماری ایرانی اسلامی»،  1394ش، ص7-6.]</ref> این فضاها همچنین نقشی حیاتی در حفظ و تقویت ارزش‌های فرهنگی و تاریخی ایفا می‌کنند.<ref>[https://hashtioffice.com/%D9%87%D8%B4%D8%AA%DB%8C/ . «هشتی و چهار نمونه برجسته آن در معماری ایران»،  وب‌سایت هستی‌آفیس.]</ref>

هشتی به‌عنوان مکانی برای استراحت و تجمع زنان، فضایی مناسب برای پرداختن به کارهای دستی فراهم می‌آورد. همچنین محل حل اختلافات خانوادگی بوده<ref>[https://library.razavi.ir/vaziri/fa/231004/%D8%B9%D9%86%D8%A7%D8%B5%D8%B1-%D8%A8%D9%87-%DA%A9%D8%A7%D8%B1%D8%B1%D9%81%D8%AA%D9%87-%D8%AF%D8%B1-%D8%AE%D8%A7%D9%86%D9%87-%D9%87%D8%A7%DB%8C-%D8%B3%D9%86%D8%AA%DB%8C-%DB%8C%D8%B2%D8%AF-%D9%87%D8%B4%D8%AA%DB%8C . «عناصر به کار رفته در خانه‌های سنتی یزد: هشتی»،  وب‌سایت کتابخانه و موزه وزیری یزد.]</ref> و به‌عنوان فضایی برای دورهم‌نشینی، امکان گفت‌وگو و ارتباط با دیگران را فراهم می‌کنند.<ref>[https://www.chidaneh.com/blog/post/32352 . «هشتی ایرانی را به ورودی خانه‌های امروزی بیاورید»،  وب‌سایت چیدانه.]</ref> علاوه بر این، این فضاها به تقویت همبستگی و کمک‌رسانی به همسایگان کمک می‌کنند.<ref>[https://library.razavi.ir/vaziri/fa/231004/%D8%B9%D9%86%D8%A7%D8%B5%D8%B1-%D8%A8%D9%87-%DA%A9%D8%A7%D8%B1%D8%B1%D9%81%D8%AA%D9%87-%D8%AF%D8%B1-%D8%AE%D8%A7%D9%86%D9%87-%D9%87%D8%A7%DB%8C-%D8%B3%D9%86%D8%AA%DB%8C-%DB%8C%D8%B2%D8%AF-%D9%87%D8%B4%D8%AA%DB%8C . «عناصر به کار رفته در خانه‌های سنتی یزد: هشتی»،  وب‌سایت کتابخانه و موزه وزیری یزد.]</ref>

==اثرگذاری هشتی در حفظ محرمیت و ایجاد آرامش==

 

==تزئینات هشتی==

هشتی خانه‌ها گاهی ساده و گاهی تزئین‌شده بودند.<ref>[https://hirbodnegare.com/%D9%87%D8%B4%D8%AA%DB%8C-%D8%AE%D8%A7%D9%86%D9%87/ . «هشتی‌خانه (هشتی در معماری خانه‌های قدیمی ایرانی)»،  وب‌سایت هیربدنگاره.]</ref> هشتی‌ها در بیشتر خانه‌ها، با ارتفاع کم و متناسب با فضای ورودی طراحی می‌شدند؛ اما در بناهای بزرگ، بلندتر و مزین بودند.<ref>[https://www.sid.ir/paper/856929/fa . چلونگریان و دیگران، «بررسی الگوهای معماری ورودی درخانه‌های سنتی ایرانی و ارائه راهبرد در بقای ورودی خانه‌های معاصر (خانه‌های شهر اصفهان)»،  وب‌سایت پایگاه مرکز اطلاعات علمی جهاد دانشگاهی، 1394ش.]</ref>

 

 

سیر تحول هشتی‌ها در معماری ایرانی، با تمام فراز و نشیب‌های خود، منجر به خلق آثار برجسته‌ای چون ورودی‌های مسجد شاه و شیخ لطف‌الله اصفهان در دوره صفوی، مسجد آقابزرگ و سپه‌سالار تهران در دوره قاجار و ورودی‌های بی‌نظیر خانه‌های قاجاری در کاشان، اصفهان و نائین شد.<ref>[https://www.emaratkhorshid.com/%D9%81%D8%B6%D8%A7%DB%8C-%D9%88%D8%B1%D9%88%D8%AF%DB%8C-%D8%AF%D8%B1-%D9%85%D8%B9%D9%85%D8%A7%D8%B1%DB%8C-%D8%A7%DB%8C%D8%B1%D8%A7%D9%86%DB%8C/ . پارسی، «فضای ورودی در معماری ایرانی»،  وب‌سایت عمارت خورشید.]</ref>

==جایگاه هشتی در معماری معاصر==

امروزه، معماری مدرن به‌دلیل کوچک‌شدن خانه‌ها، حریم خصوصی را با چالش جدی مواجه کرده<ref>[https://smartiglass.com/%D9%85%D8%B9%D9%85%D8%A7%D8%B1%DB%8C-%D8%B3%D9%86%D8%AA%DB%8C-%D9%88-%D9%85%D8%AF%D8%B1%D9%86-%D8%A7%DB%8C%D8%B1%D8%A7%D9%86%DB%8C/ . «مقایسه معماری خانه‌های سنتی و مدرن ایرانی»،  وب‌سایت شیشة هوشمند.]</ref> و استفاده از هشتی با تزئینات و طراحی سنتی کمتر دیده می‌شود؛ اما ایدۀ آن با اشکال جدید در چیدمان و طراحی، در بعضی لابی و ورودی خانه‌های امروزی وجود دارد.<ref>[https://hirbodnegare.com/%D9%87%D8%B4%D8%AA%DB%8C-%D8%AE%D8%A7%D9%86%D9%87/ . «هشتی‌خانه (هشتی در معماری خانه‌های قدیمی ایرانی)»، وب‌سایت هیربدنگاره]</ref>

==پانویس==  

  {{پانویس}}

==منابع==

*اسمی‌خانی، سارینا، «هشتی در معماری ایرانی»، وب‌سایت سویلیکا، تاریخ بازدید: 12 بهمن 1403ش.

*

*«انواع معماری هشتی»، وب‌سایت چهارسو، تاریخ بازدید: 13 بهمن 1403ش.

*

*پارسی، فرامرز، «فضای ورودی در معماری ایرانی»، وب‌سایت عمارت خورشید، 9 مارس 2019.

*

*پیرنیا، محمدکریم، آشنایی با معماری اسلامی ایران، تهران، سروش دانش، 1384ش.

*

*«تعادل و توازن در معماری ایران»، وب‌سایت همیارناظر، تاریخ درج مطلب: 7 دسامبر 2023.

*

*جامع، سحر و طالب‌زاده، مریم، «بررسی مؤلفۀ هشتی در معماری ایرانی (بررسی حس تعلق مکان)»، دومین کنفرانس سالانۀ پژوهش‌های معماری، شهرسازی و مدیریت شهری، 1395ش.

*

*چلونگریان، رامین و دیگران، «بررسی الگوهای معماری ورودی درخانه‌های سنتی ایرانی و ارائۀ راهبرد در بقای ورودی خانه‌های معاصر (خانه‌های شهر اصفهان)»، وب‌سایت پایگاه مرکز اطلاعات علمی جهاد دانشگاهی، 1394ش.

*

*حسین‌پور، احسان، «نقش هشتی در نوررسانی به ساختمان»، وبلاگ یک هنر؛ دو معماری، تاریخ درج مطلب: 5 مهر 1394ش.

*

*حسینی‌جوادی، میراحسان، نیک‌فال‌آذر، سارا، «بازشناسی فرهنگ محرمیت و تاثیر آن بر کالبد معماری»، کنفرانس بین‌المللی پژوهش در علوم و تکنولوژی، دورۀ برگزاری1، 1394ش.

*

*خلاق‌دوست، متین و معروفی، حسام، «گونه‌شناسی الگوی هشتی در معماری مسکن درون‌گرای ایران (اصفهان، یزد، کاشان)»، شباک، شمارۀ4، دورۀ 6، 1399ش.

*

*«عناصر به کار رفته در خانه‌های سنتی یزد: هشتی»، وب‌سایت کتابخانه و موزۀ وزیری یزد، تاریخ درج مطلب: 17 آذر 1399ش.

*

*کریمی، فاطیما، «حفظ حریم محارم خانه با ایجاد هشتی در خانه‌های تاریخی»، خبرگزاری مهر، تاریخ درج مطلب: ا آبان 1402ش.

*

*لاریجانی، ساسان و صالحی، الهام، «بررسی شکل‌گیری و عملکرد عنصر هشتی در معماری ایرانی اسلامی»، دومین کنفرانس بین‌المللی پژوهش‌های نوین در عمران، معماری و شهرسازی، استانبول- ترکیه، زمستان1394ش.

*

*محمدی، سیده‌سارا، «گرمابه‌ها، عناصر کالبدی و تزئینات»، پژوهش‌های مرمت و مطالعات معماری ایرانی اسلامی، سال سوم، شمارۀ 9، زمستان 1399ش.

*

*مسایلی، صدیقه، «نقشۀ پنهان به‌مثابۀ دست‌آورد باورهای دینی در مسکن سنتی کویری ایران»، هنرهای زیبا، شمارۀ37، 1388ش.

*

*معین، محمد، فرهنگ معین، وب‌‌‌سایت واژه‌‌‌یاب، تاریخ بازدید: 10 بهمن 1403ش.

*

*«مقایسۀ معماری خانه‌های سنتی و مدرن ایرانی»، وب‌سایت شیشۀ هوشمند، تاریخ درج مطلب: 28 می‌‌‌‌2024.

*

*«هشتی ایرانی را به ورودی خانه‌های امروزی بیاورید»، وب‌سایت چیدانه، تاریخ درج مطلب: 17 شهریور 1394ش.

*

*«هشتی خانه‌های قدیمی (ورودی هشتی‌شکل)»، وبلاگ آرچی‌لرن، تاریخ بازدید: 12 بهمن 1403ش.

*

*«هشتی و چهار نمونۀ برجستۀ آن در معماری ایران»، وب‌سایت هستی‌آفیس، تاریخ بازدید: 18 بهمن 1403ش.

*

*«هشتی‌خانه (هشتی در معماری خانه‌های قدیمی ایرانی)»، وب‌سایت هیربدنگاره، تاریخ بازدید: 13 بهمن 1403ش.

*

*«واژه نامۀ معماری سنتی ایران»، وب‌سایت خشت آذین‌فام، تاریخ بازدید: 14 بهمن 1403ش.