ترب: تفاوت میان نسخه‌ها

خط ۸:

ترب، گیاهی خودرو بوده که انسان‌ها نیز آن را در نواحی معتدل، پرورش می‌دادند. خاستگاه ترب را سرزمین‌های شرق مانند چین<ref>Candolle, Alphonse de, Origin of Cultivated Plants, 1989, p29-30.</ref> و همچنین منطقه قفقاز دانسته‌اند.<ref>Candolle, Alphonse de, Origin of Cultivated Plants, 1989, p31. </ref> استفاده از واژه «تُرمه» به‌معنای ترب در آثار کهنی که به نظام غذایی ایرانیان در دوره هخامنشی و ایران باستان اشاره دارد،<ref>فردیناند، یک روز از زندگانی داریوش، ۱۳۱۴ش، ص26.</ref> موجب شده است که برخی از پژوهشگران، واژه «تُرمَه» (در زبان مغولی به‌معنای ترب) را برگرفته از واژه فارسی «تُرمه» بدانند و به این باور برسند که ترب، در ایران توسعه یافته است.<ref>Laufer, Sino - Iranica, 1919, p574.</ref>

==ترب در نظام غذایی ایرانیان==

سبزی ترب، یکی از رایج‌ترین سبزی‌ها در سبد غذایی مردم ایران و چاشنی بسیاری از خوراک‌های ایرانی است. بررسی مکتوبات برجای ‌مانده از دوران پس از اسلام، نشان از رواج مصرف ترب در ایران دارد. برای مثال، قزوینی در سده 7ق، به بررسی ترب، روش‌های کشت صحیح و بهینه‌ی آن، تحت نام «فجل» پرداخته است.<ref>قزوینی، عجایب المخلوقات، ۱۳۶۱ش، ص۲۶۵.</ref> بسحاق اطعمه نیز در کتاب خود به غذایی به‌نام «سیخک» اشاره کرده که در طبخ آن از تربزه (تربیزه و ترب) استفاده می‌شده است.<ref>بسحاق‌اطعمه، کلیات، ۱۳۸۲ش، ص279.</ref> به مصرف ترب، به‌عنوان یکی از چاشنی‌های مرسوم در کنار خوراک‌های ایرانی نیز اشاراتی صورت گرفته است، مانند:<ref>فاضل هروی، ارشاد الزراعه، ۱۳۴۶ش، ص131</ref> <br>

سبزی ترب، یکی از رایج‌ترین سبزی‌ها در سبد غذایی مردم ایران و چاشنی بسیاری از خوراک‌های ایرانی است. بررسی مکتوبات برجای ‌مانده از دوران پس از اسلام، نشان از رواج مصرف ترب در ایران دارد. برای مثال، قزوینی در سده 7ق، به بررسی ترب، روش‌های کشت صحیح و بهینه‌ی آن، تحت نام «فجل» پرداخته است.<ref>قزوینی، عجایب المخلوقات، ۱۳۶۱ش، ص۲۶۵.</ref> بسحاق اطعمه نیز در کتاب خود به غذایی به‌نام «سیخک» اشاره کرده که در طبخ آن از تربزه (تربیزه و ترب) استفاده می‌شده است.<ref>بسحاق‌اطعمه، کلیات، ۱۳۸۲ش، ص279.</ref> به مصرف ترب، به‌عنوان یکی از چاشنی‌های مرسوم در کنار [[خوراک|خوراک‌های]] ایرانی نیز اشاراتی صورت گرفته است، مانند:<ref>فاضل هروی، ارشاد الزراعه، ۱۳۴۶ش، ص131</ref> <br>

خط ۲۹:

دانشمندان و پزشکان بسیاری در طول تاریخ، به این گیاه و خواص آن اشاره کرده‌اند.<ref>Theophrastus, Enquiry into Plants, 1916, V. II, P63-65, 72-73. Herodotus, The History, 1890, V.II, P125.</ref> برخی پزشکان دوران باستان، از ترب در کنار آب نعناع و آب انار برای تحریک معده استفاده می‌کردند.<ref>Celsus, De Medicina, 1971, V. I, P3 & V.IV, P.12.</ref><br>

ابن‌سینا معتقد است که بهترین جزء ترب، به‌ترتیب تخم، پوست، برگ و مغز آن است. روغن ترب نیز از نظر خاصیت و قدرت با روغن کرچک برابری کرده و طبعی گرم‌تر دارد.<ref>ابن‌سینا، القانون، ج1، ۱۴۰۸ق، ص688.</ref> برخی طبیبان، ترب را گیاهی لطیف،<ref>جرجانی، ذخیرۀ خوارزمشاهی، ج3، ۱۳۸۲- ۱۳۸۴ش، ص39.</ref> مفید برای درمان تب، دارای طبع گرم و خشک، درمان باد گوش و مفید برای تسکین درد آن<ref>جمالی‌یزدی، فرخ‌نامه، ۱۳۴۶ش، ص۱۵۱.</ref> دانسته‌اند. از دیگر خواص ترب می‌توان به مفید بودن آن برای درمان سیاه‌سرفه، قولنج‌های کبدی، روماتیسم، بیماری‌های کلیه و مثانه، رفع نفخ روده و درمان قاعدگی‌های دردناک<ref>زرگری، گیاهان دارویی، ۱۳۶۰ش، ص۲20-221.</ref> اشاره کرد.

[[ابن‌سینا]] معتقد است که بهترین جزء ترب، به‌ترتیب تخم، پوست، برگ و مغز آن است. روغن ترب نیز از نظر خاصیت و قدرت با روغن کرچک برابری کرده و طبعی گرم‌تر دارد.<ref>ابن‌سینا، القانون، ج1، ۱۴۰۸ق، ص688.</ref> برخی طبیبان، ترب را گیاهی لطیف،<ref>جرجانی، ذخیرۀ خوارزمشاهی، ج3، ۱۳۸۲- ۱۳۸۴ش، ص39.</ref> مفید برای درمان تب، دارای طبع گرم و خشک، درمان باد گوش و مفید برای تسکین درد آن<ref>جمالی‌یزدی، فرخ‌نامه، ۱۳۴۶ش، ص۱۵۱.</ref> دانسته‌اند. از دیگر خواص ترب می‌توان به مفید بودن آن برای درمان سیاه‌سرفه، قولنج‌های کبدی، روماتیسم، بیماری‌های کلیه و مثانه، رفع نفخ روده و درمان قاعدگی‌های دردناک<ref>زرگری، گیاهان دارویی، ۱۳۶۰ش، ص۲20-221.</ref> اشاره کرد.

==ترب در دانش پزشکی==<br>

@@ خط ۸: / خط ۸: @@
 ترب، گیاهی خودرو بوده که انسان‌ها نیز آن را در نواحی معتدل، پرورش می‌دادند. خاستگاه ترب را سرزمین‌های شرق مانند چین<ref>Candolle, Alphonse de, Origin of Cultivated Plants, 1989, p29-30.</ref>  و همچنین منطقه قفقاز دانسته‌اند.<ref>Candolle, Alphonse de, Origin of Cultivated Plants, 1989, p31. </ref>  استفاده از واژه «تُرمه» به‌معنای ترب در آثار کهنی که به نظام غذایی ایرانیان در دوره هخامنشی و ایران باستان اشاره دارد،<ref>فردیناند، یک روز از زندگانی داریوش، ۱۳۱۴ش، ص26.</ref>  موجب شده است که برخی از پژوهشگران، واژه «تُرمَه» (در زبان مغولی به‌معنای ترب) را برگرفته از واژه فارسی «تُرمه» بدانند و به این باور برسند که ترب، در ایران توسعه یافته است.<ref>Laufer, Sino - Iranica, 1919, p574.</ref>
 ==ترب در نظام غذایی ایرانیان==
-سبزی ترب، یکی از رایج‌ترین سبزی‌ها در سبد غذایی مردم ایران و چاشنی بسیاری از خوراک‌های ایرانی است. بررسی مکتوبات برجای ‌مانده از دوران پس از اسلام، نشان از رواج مصرف ترب در ایران دارد. برای مثال، قزوینی در سده 7ق، به بررسی ترب، روش‌های کشت صحیح و بهینه‌ی آن، تحت نام «فجل» پرداخته است.<ref>قزوینی، عجایب المخلوقات، ۱۳۶۱ش، ص۲۶۵.</ref>  بسحاق اطعمه نیز در کتاب خود به غذایی به‌نام «سیخک» اشاره کرده که در طبخ آن از تربزه (تربیزه و ترب) استفاده می‌شده است.<ref>بسحاق‌اطعمه، کلیات، ۱۳۸۲ش، ص279.</ref>  به مصرف ترب، به‌عنوان یکی از چاشنی‌های مرسوم در کنار خوراک‌های ایرانی نیز اشاراتی صورت گرفته است، مانند:<ref>فاضل هروی، ارشاد الزراعه، ۱۳۴۶ش، ص131</ref> <br>
+سبزی ترب، یکی از رایج‌ترین سبزی‌ها در سبد غذایی مردم ایران و چاشنی بسیاری از خوراک‌های ایرانی است. بررسی مکتوبات برجای ‌مانده از دوران پس از اسلام، نشان از رواج مصرف ترب در ایران دارد. برای مثال، قزوینی در سده 7ق، به بررسی ترب، روش‌های کشت صحیح و بهینه‌ی آن، تحت نام «فجل» پرداخته است.<ref>قزوینی، عجایب المخلوقات، ۱۳۶۱ش، ص۲۶۵.</ref>  بسحاق اطعمه نیز در کتاب خود به غذایی به‌نام «سیخک» اشاره کرده که در طبخ آن از تربزه (تربیزه و ترب) استفاده می‌شده است.<ref>بسحاق‌اطعمه، کلیات، ۱۳۸۲ش، ص279.</ref>  به مصرف ترب، به‌عنوان یکی از چاشنی‌های مرسوم در کنار [[خوراک|خوراک‌های]] ایرانی نیز اشاراتی صورت گرفته است، مانند:<ref>فاضل هروی، ارشاد الزراعه، ۱۳۴۶ش، ص131</ref> <br>
 {{آغاز نستعلیق}}
   {{شعر|نستعلیق}}
@@ خط ۲۹: / خط ۲۹: @@
 دانشمندان و پزشکان بسیاری در طول تاریخ، به این گیاه و خواص آن اشاره کرده‌اند.<ref>Theophrastus, Enquiry into Plants, 1916, V. II, P63-65, 72-73. Herodotus, The History, 1890, V.II, P125.</ref>  برخی پزشکان دوران باستان، از ترب در کنار آب نعناع و آب انار برای تحریک معده استفاده می‌کردند.<ref>Celsus, De Medicina, 1971, V. I, P3 & V.IV, P.12.</ref><br>
-ابن‌سینا معتقد است که بهترین جزء ترب، به‌ترتیب تخم، پوست، برگ و مغز آن است. روغن ترب نیز از نظر خاصیت و قدرت با روغن کرچک برابری کرده و طبعی گرم‌تر دارد.<ref>ابن‌سینا، القانون، ج1، ۱۴۰۸ق، ص688.</ref>  برخی طبیبان، ترب را گیاهی لطیف،<ref>جرجانی، ذخیرۀ خوارزمشاهی، ج3، ۱۳۸۲- ۱۳۸۴ش، ص39.</ref>  مفید برای درمان تب، دارای طبع گرم و خشک، درمان باد گوش و مفید برای تسکین درد آن<ref>جمالی‌یزدی، فرخ‌نامه، ۱۳۴۶ش، ص۱۵۱.</ref>  دانسته‌اند. از دیگر خواص ترب می‌توان به مفید بودن آن برای درمان سیاه‌سرفه، قولنج‌های کبدی، روماتیسم، بیماری‌های کلیه و مثانه، رفع نفخ روده و درمان قاعدگی‌های دردناک<ref>زرگری، گیاهان دارویی، ۱۳۶۰ش، ص۲20-221.</ref>  اشاره کرد.
+[[ابن‌سینا]] معتقد است که بهترین جزء ترب، به‌ترتیب تخم، پوست، برگ و مغز آن است. روغن ترب نیز از نظر خاصیت و قدرت با روغن کرچک برابری کرده و طبعی گرم‌تر دارد.<ref>ابن‌سینا، القانون، ج1، ۱۴۰۸ق، ص688.</ref>  برخی طبیبان، ترب را گیاهی لطیف،<ref>جرجانی، ذخیرۀ خوارزمشاهی، ج3، ۱۳۸۲- ۱۳۸۴ش، ص39.</ref>  مفید برای درمان تب، دارای طبع گرم و خشک، درمان باد گوش و مفید برای تسکین درد آن<ref>جمالی‌یزدی، فرخ‌نامه، ۱۳۴۶ش، ص۱۵۱.</ref>  دانسته‌اند. از دیگر خواص ترب می‌توان به مفید بودن آن برای درمان سیاه‌سرفه، قولنج‌های کبدی، روماتیسم، بیماری‌های کلیه و مثانه، رفع نفخ روده و درمان قاعدگی‌های دردناک<ref>زرگری، گیاهان دارویی، ۱۳۶۰ش، ص۲20-221.</ref>  اشاره کرد.
 ==ترب در دانش پزشکی==<br>