پیراهن مراد: تفاوت میان نسخه‌ها

خط ۳:

پیراهن مراد (پیرهن مراد / پیرن مراد)،<ref>عسکری‌عالم، فرهنگ واژگان لری و لکی، ۱۳۸۴ش، ص۱۳۸؛ سرلک، واژه‌نامۀ گویش بختیاری چهارلنگ، ۱۳۸۱ش، ص۱۰۱.</ref> پیراهنی است که خانم‌ها در روز ۲۷ رمضان با پول تکدی‌گری خریداری کرده و در مسجد میان دو نماز ظهر و عصر می‌دوزند. آن‌ها لباس را بر تن می‌کنند تا حاجت‌شان برآورده شود.<ref>[https://vajehyab.com/amid/پیراهن عمید، فرهنگ فارسی، ذیل واژه پیراهن]؛ [https://vajehyab.com/dehkhoda/پیراهن دهخدا، لغت‌نامه، ذیل واژه پیراهن]؛ داعی‌الاسلام، فرهنگ نظام، ذیل واژه پیراهن.</ref> در گویش یزدی به این آیین، لقمه مراد<ref>[https://www.irna.ir/news/83331732/حنابران-و-پیراهن-مراد-بازتابی-از-تجلی-آیین-های-بانوان-روزه-دار «حنابران و پیراهن مراد؛ بازتابی از تجلی آیین‌های بانوان روزه‌دار ایرانی»، خبرگزاری جمهوری اسلامی.]</ref> و در گویش لری به آن جُوِه مراد یا جومِه مراد می‌گویند.<ref>عسکری‌عالم، فرهنگ واژگان لری و لکی، ۱۳۸۴ش، ص۱۳۸؛ سرلک، واژه‌نامۀ گویش بختیاری چهارلنگ، ۱۳۸۱ش، ص۱۰۱. </ref> مردم، جهت برطرف شدن نیاز خود یا جهت بخت‌گشایی نیز پیراهن مراد، حنای مراد، یا آجیل مراد نذر می‌کنند.<ref>شاملو، كتاب كوچه، ۱۳۷۷-۱۳۷۸ش، حرف ب، دفتر سوم، ‌ص۲۲۱۶-۲۱۱۷. </ref> برخی به این آیین کیسه‌دوزی می‌گویند.<ref>[https://www.irna.ir/news/83331732/حنابران-و-پیراهن-مراد-بازتابی-از-تجلی-آیین-های-بانوان-روزه-دار «حنابران و پیراهن مراد؛ بازتابی از تجلی آیین‌های بانوان روزه‌دار ایرانی»، خبرگزاری جمهوری اسلامی.]</ref> پیراهن مراد معمولا سفید، ساده و بدون هیچ تزیینی است.

==آیین پیراهن مراد در فرهنگ مردم==

در بیشتر مناطق ایران معمولا کسی که نذر پیراهن مراد دارد،‌ روز ۱ یا ۲۷ ماه رمضان از خانواده‌هایی که مردی با نام محمد یا علی دارند پول گدایی می‌کند. او روزة سکوت گرفته و با این پول پارچه‌ای را خریداری می‌کند. سپس به مسجد، امام‌زاده یا مکان مذهبی رفته و میان دو نماز پیراهن مراد را دوخته و بر تن می‌کند. او نذر می‌کند تا پیراهن را تا زمان برآورده شدن حاجات خود از تن بیرون نیاورد.<ref>پیراهن مراد، ۱۳۳۶ش، ص۲۹۹؛ شهری، طهران قدیم، ۱۳۸۳ش، ج۳، ص۳۷۰؛ وکیلیان، رمضان در فرهنگ مردم، ۱۳۷۰ش، ج۱، ص۱۲۴-۱۲۵. </ref> این کار گاهی تا چند سال به طول می‌انجامد و فرد جز در موارد ضروری و نظافت خود، پیراهن را از تن بیرون نمی‌آورد.<ref>وکیلیان، رمضان در فرهنگ مردم، ۱۳۷۰ش، ج۱، ص۱۲۴.</ref> این آیین در نقاط مختلف متفاوت است. در بروجرد زنان از ۷ خانه که زنی با نام فاطمه دارند پارچه گدایی می‌کنند. آن‌ها این پارچه را در شب ۲۷ ماه رمضان در مسجد به کمک ۷ دختر نابالغ برای خود می‌دوزند.<ref>شکورزاده، عقاید و رسوم مردم خراسان، ۱۳۶۳ش، ص۹۰.</ref> در ~~تهران،~~ خانم‌ها در روز ۲۷ رمضان در حالی‌که زینت‌های فراوان با خود به‌همراه دارند پیراهن مراد را برای خود می‌دوزند.<ref>هدایت، فرهنگ عامیانۀ مردم ایران، ۱۳۸۱ش، ص۴۹.</ref> آن‌ها پول پارچه را از مردانی که تنها یک همسر دارند گرفته و پارچه را از مغازه‌ای که رو به قبله باشد خریداری می‌کنند.<ref>پیراهن مراد، ۱۳۳۶ش، ص۲۹۹.</ref> خانم‌ها در یزد از ۷ سید پول گرفته و برای خود پیراهن مراد می‌دوزند. در بیرجند، خانم‌ها در شب ۲۷ ماه رمضان با صورت‌های پوشیده با سبدی دارای آینه، شانه و سرمه‌دان به خانة مردم می‌روند. آن‌ها با قاشق (کفچلز) به در می‌زنند. صاحب‌خانه پس از استفاده از سرمه و شانه خود را در آینه دیده و پولی در سبد قرار می‌دهد. این آیین «بیست ‌و هفتمان» نامیده می‌شود. خانم تا پیش از ظهر فردا با این پول‌ها، پارچه‌ای خریده و برای خود پیراهن می‌دوزد تا با این پیراهن در کل سال، سالم و شاد بماند.<ref>رضایی، بیرجندنامه، ۱۳۸۱ش، ص۴۹۴-۴۹۵.</ref> خانم‌ها در شهر لاریجان (در استان مازندران) در شب چهارشنبه سوری، کیسه‌ای به‌دست گرفته و پول جمع می‌کنند. آن‌ها با این پول برای خود پیراهن مراد می‌دوزند.<ref>پورکریم، «آیین جشن چهارشنبه‌سوری در ایران»، ۱۳۴۷-۱۳۴۸ش، ص۲۱.</ref> در شهرکرد اگر خانمی پای سفره‌ای حاجت‌روا می‌شد یا از دست صاحب سفره غذایی خورده و به مراد خود می‌رسید، نذر می‌کرد مدتی پیراهن او را بر تن کند. کسانی که بعد از مدت‌ها نذر و نیاز، دارای فرزند می‌شوند، نیز نوعی پیراهن مراد بر تن فرزند خود می‌کنند. این پیراهن به امام یا امام‌زاده‌ای که حاجت فرد را داده منسوب است. برخی، جهت رفتن به کربلا و مکه دستمال مراد، چارقد مراد یا دیگر پوشاک مراد بر تن می‌کنند.<ref>مستوفی، شرح زندگانی من، ۱۳۸۶ش، ج۱، ص۴۸۴؛ شهری، طهران قدیم، ۱۳۸۳ش، ج۳، ص۳۷۰-۳۷۱؛ شریعت‌زاده، فرهنگ مردم شاهرود، ۱۳۷۱ش، ص۳۹۷-۳۹۸.</ref>

در بیشتر مناطق ایران معمولا کسی که نذر پیراهن مراد دارد،‌ روز ۱ یا ۲۷ ماه رمضان از خانواده‌هایی که مردی با نام محمد یا علی دارند پول گدایی می‌کند. او روزة سکوت گرفته و با این پول پارچه‌ای را خریداری می‌کند. سپس به مسجد، امام‌زاده یا مکان مذهبی رفته و میان دو نماز پیراهن مراد را دوخته و بر تن می‌کند. او نذر می‌کند تا پیراهن را تا زمان برآورده شدن حاجات خود از تن بیرون نیاورد.<ref>پیراهن مراد، ۱۳۳۶ش، ص۲۹۹؛ شهری، طهران قدیم، ۱۳۸۳ش، ج۳، ص۳۷۰؛ وکیلیان، رمضان در فرهنگ مردم، ۱۳۷۰ش، ج۱، ص۱۲۴-۱۲۵. </ref> این کار گاهی تا چند سال به طول می‌انجامد و فرد جز در موارد ضروری و نظافت خود، پیراهن را از تن بیرون نمی‌آورد.<ref>وکیلیان، رمضان در فرهنگ مردم، ۱۳۷۰ش، ج۱، ص۱۲۴.</ref> این آیین در نقاط مختلف متفاوت است. در [[بروجرد]] زنان از ۷ خانه که زنی با نام فاطمه دارند پارچه گدایی می‌کنند. آن‌ها این پارچه را در شب ۲۷ ماه رمضان در مسجد به کمک ۷ دختر نابالغ برای خود می‌دوزند.<ref>شکورزاده، عقاید و رسوم مردم خراسان، ۱۳۶۳ش، ص۹۰.</ref> در [[تهران]]، خانم‌ها در روز ۲۷ رمضان در حالی‌که زینت‌های فراوان با خود به‌همراه دارند پیراهن مراد را برای خود می‌دوزند.<ref>هدایت، فرهنگ عامیانۀ مردم ایران، ۱۳۸۱ش، ص۴۹.</ref> آن‌ها پول پارچه را از مردانی که تنها یک همسر دارند گرفته و پارچه را از مغازه‌ای که رو به قبله باشد خریداری می‌کنند.<ref>پیراهن مراد، ۱۳۳۶ش، ص۲۹۹.</ref> خانم‌ها در یزد از ۷ سید پول گرفته و برای خود پیراهن مراد می‌دوزند. در بیرجند، خانم‌ها در شب ۲۷ ماه رمضان با صورت‌های پوشیده با سبدی دارای آینه، شانه و سرمه‌دان به خانة مردم می‌روند. آن‌ها با قاشق (کفچلز) به در می‌زنند. صاحب‌خانه پس از استفاده از سرمه و شانه خود را در آینه دیده و پولی در سبد قرار می‌دهد. این آیین «بیست ‌و هفتمان» نامیده می‌شود. خانم تا پیش از ظهر فردا با این پول‌ها، پارچه‌ای خریده و برای خود پیراهن می‌دوزد تا با این پیراهن در کل سال، سالم و شاد بماند.<ref>رضایی، بیرجندنامه، ۱۳۸۱ش، ص۴۹۴-۴۹۵.</ref> خانم‌ها در شهر لاریجان (در استان مازندران) در شب چهارشنبه سوری، کیسه‌ای به‌دست گرفته و پول جمع می‌کنند. آن‌ها با این پول برای خود پیراهن مراد می‌دوزند.<ref>پورکریم، «آیین جشن چهارشنبه‌سوری در ایران»، ۱۳۴۷-۱۳۴۸ش، ص۲۱.</ref> در شهرکرد اگر خانمی پای سفره‌ای حاجت‌روا می‌شد یا از دست صاحب سفره غذایی خورده و به مراد خود می‌رسید، نذر می‌کرد مدتی پیراهن او را بر تن کند. کسانی که بعد از مدت‌ها نذر و نیاز، دارای فرزند می‌شوند، نیز نوعی پیراهن مراد بر تن فرزند خود می‌کنند. این پیراهن به امام یا امام‌زاده‌ای که حاجت فرد را داده منسوب است. برخی، جهت رفتن به کربلا و مکه دستمال مراد، چارقد مراد یا دیگر پوشاک مراد بر تن می‌کنند.<ref>مستوفی، شرح زندگانی من، ۱۳۸۶ش، ج۱، ص۴۸۴؛ شهری، طهران قدیم، ۱۳۸۳ش، ج۳، ص۳۷۰-۳۷۱؛ شریعت‌زاده، فرهنگ مردم شاهرود، ۱۳۷۱ش، ص۳۹۷-۳۹۸.</ref>

برخی از تکدی‌گری پیراهن مراد نمی‌دوزند. آن‌ها جوراب یا چارقدی خریداری کرده و پس از نماز پسین (نماز عصر) می‌پوشند؛ تا حاجت‌روا شوند.<ref>کتیرایی، از خشت تا خشت، ۱۳۷۸ش، ص۱۱۵.</ref> مردم پس از اتمام نذر، پیراهن مراد را به‌عنوان کالایی ارزشمند نزد خود نگه‌داری می‌کنند.

@@ خط ۳: / خط ۳: @@
 پیراهن مراد (پیرهن مراد / پیرن مراد)،<ref>عسکری‌عالم، فرهنگ واژگان لری و لکی، ۱۳۸۴ش، ص۱۳۸؛ سرلک، واژه‌نامۀ گویش بختیاری چهارلنگ، ۱۳۸۱ش، ص۱۰۱.</ref>  پیراهنی است که خانم‌ها در روز ۲۷ رمضان با پول تکدی‌گری خریداری کرده و در مسجد میان دو نماز ظهر و عصر می‌دوزند. آن‌ها لباس را بر تن می‌کنند تا حاجت‌شان برآورده شود.<ref>[https://vajehyab.com/amid/پیراهن عمید، فرهنگ فارسی، ذیل واژه پیراهن]؛ [https://vajehyab.com/dehkhoda/پیراهن دهخدا، لغت‌نامه، ذیل واژه پیراهن]؛ داعی‌الاسلام، فرهنگ نظام، ذیل واژه پیراهن.</ref>  در گویش یزدی به این آیین، لقمه مراد<ref>[https://www.irna.ir/news/83331732/حنابران-و-پیراهن-مراد-بازتابی-از-تجلی-آیین-های-بانوان-روزه-دار «حنابران و پیراهن مراد؛ بازتابی از تجلی آیین‌های بانوان روزه‌دار ایرانی»، خبرگزاری جمهوری اسلامی.]</ref>  و در گویش لری به آن جُوِه مراد یا جومِه مراد می‌گویند.<ref>عسکری‌عالم، فرهنگ واژگان لری و لکی، ۱۳۸۴ش، ص۱۳۸؛ سرلک، واژه‌نامۀ گویش بختیاری چهارلنگ، ۱۳۸۱ش، ص۱۰۱. </ref>  مردم، جهت برطرف شدن نیاز خود یا جهت بخت‌گشایی نیز پیراهن مراد، حنای مراد، یا آجیل مراد نذر می‌کنند.<ref>شاملو، كتاب كوچه، ۱۳۷۷-۱۳۷۸ش، حرف ب، دفتر سوم، ‌ص۲۲۱۶-۲۱۱۷. </ref>  برخی به این آیین کیسه‌دوزی می‌گویند.<ref>[https://www.irna.ir/news/83331732/حنابران-و-پیراهن-مراد-بازتابی-از-تجلی-آیین-های-بانوان-روزه-دار «حنابران و پیراهن مراد؛ بازتابی از تجلی آیین‌های بانوان روزه‌دار ایرانی»، خبرگزاری جمهوری اسلامی.]</ref>  پیراهن مراد معمولا سفید، ساده و بدون هیچ تزیینی است.
 ==آیین پیراهن مراد در فرهنگ مردم==
-در بیشتر مناطق ایران معمولا کسی که نذر پیراهن مراد دارد،‌ روز ۱ یا ۲۷ ماه رمضان از خانواده‌هایی که مردی با نام محمد یا علی دارند پول گدایی می‌کند. او روزة سکوت گرفته و با این پول پارچه‌ای را خریداری می‌کند. سپس به مسجد، امام‌زاده یا مکان مذهبی رفته و میان دو نماز پیراهن مراد را دوخته و بر تن می‌کند. او نذر می‌کند تا پیراهن را تا زمان برآورده شدن حاجات خود از تن بیرون نیاورد.<ref>پیراهن مراد، ۱۳۳۶ش، ص۲۹۹؛ شهری، طهران قدیم، ۱۳۸۳ش، ج۳، ص۳۷۰؛ وکیلیان، رمضان در فرهنگ مردم، ۱۳۷۰ش، ج۱، ص۱۲۴-۱۲۵. </ref>  این کار گاهی تا چند سال به طول می‌انجامد و فرد جز در موارد ضروری و نظافت خود، پیراهن را از تن بیرون نمی‌آورد.<ref>وکیلیان، رمضان در فرهنگ مردم، ۱۳۷۰ش، ج۱، ص۱۲۴.</ref>  این آیین در نقاط مختلف متفاوت است. در بروجرد زنان از ۷ خانه که زنی با نام فاطمه دارند پارچه گدایی می‌کنند. آن‌ها این پارچه را در شب ۲۷ ماه رمضان در مسجد به کمک ۷ دختر نابالغ برای خود می‌دوزند.<ref>شکورزاده، عقاید و رسوم مردم خراسان، ۱۳۶۳ش، ص۹۰.</ref>  در تهران، خانم‌ها در روز ۲۷ رمضان در حالی‌که زینت‌های فراوان با خود به‌همراه دارند پیراهن مراد را برای خود می‌دوزند.<ref>هدایت، فرهنگ عامیانۀ مردم ایران، ۱۳۸۱ش، ص۴۹.</ref>  آن‌ها پول پارچه را از مردانی که تنها یک همسر دارند گرفته و پارچه را از مغازه‌ای که رو به قبله باشد خریداری می‌کنند.<ref>پیراهن مراد، ۱۳۳۶ش، ص۲۹۹.</ref>  خانم‌ها در یزد از ۷ سید پول گرفته و برای خود پیراهن مراد می‌دوزند. در بیرجند، خانم‌ها در شب ۲۷ ماه رمضان با صورت‌های پوشیده با سبدی دارای آینه، شانه و سرمه‌دان به خانة مردم می‌روند. آن‌ها با قاشق (کفچلز) به در می‌زنند. صاحب‌خانه پس از استفاده از سرمه و شانه خود را در آینه دیده و پولی در سبد قرار می‌دهد. این آیین «بیست ‌و هفتمان» نامیده می‌شود. خانم تا پیش از ظهر فردا با این پول‌ها، پارچه‌ای خریده و برای خود پیراهن می‌دوزد تا با این پیراهن در کل سال، سالم و شاد بماند.<ref>رضایی، بیرجندنامه، ۱۳۸۱ش، ص۴۹۴-۴۹۵.</ref>  خانم‌ها در شهر لاریجان (در استان مازندران) در شب چهارشنبه سوری، کیسه‌ای به‌دست گرفته و پول جمع می‌کنند. آن‌ها با این پول برای خود پیراهن مراد می‌دوزند.<ref>پورکریم، «آیین جشن چهارشنبه‌سوری در ایران»، ۱۳۴۷-۱۳۴۸ش، ص۲۱.</ref>  در شهرکرد اگر خانمی پای سفره‌ای حاجت‌روا می‌شد یا از دست صاحب سفره غذایی خورده و به مراد خود می‌رسید، نذر می‌کرد مدتی پیراهن او را بر تن کند. کسانی که بعد از مدت‌ها نذر و نیاز، دارای فرزند می‌شوند، نیز نوعی پیراهن مراد بر تن فرزند خود می‌کنند. این پیراهن به امام یا امام‌زاده‌ای که حاجت فرد را داده منسوب است. برخی، جهت رفتن به کربلا و مکه دستمال مراد، چارقد مراد یا دیگر پوشاک مراد بر تن می‌کنند.<ref>مستوفی، شرح زندگانی من، ۱۳۸۶ش، ج۱، ص۴۸۴؛ شهری، طهران قدیم، ۱۳۸۳ش، ج۳، ص۳۷۰-۳۷۱؛ شریعت‌زاده، فرهنگ مردم شاهرود، ۱۳۷۱ش، ص۳۹۷-۳۹۸.</ref>
+در بیشتر مناطق ایران معمولا کسی که نذر پیراهن مراد دارد،‌ روز ۱ یا ۲۷ ماه رمضان از خانواده‌هایی که مردی با نام محمد یا علی دارند پول گدایی می‌کند. او روزة سکوت گرفته و با این پول پارچه‌ای را خریداری می‌کند. سپس به مسجد، امام‌زاده یا مکان مذهبی رفته و میان دو نماز پیراهن مراد را دوخته و بر تن می‌کند. او نذر می‌کند تا پیراهن را تا زمان برآورده شدن حاجات خود از تن بیرون نیاورد.<ref>پیراهن مراد، ۱۳۳۶ش، ص۲۹۹؛ شهری، طهران قدیم، ۱۳۸۳ش، ج۳، ص۳۷۰؛ وکیلیان، رمضان در فرهنگ مردم، ۱۳۷۰ش، ج۱، ص۱۲۴-۱۲۵. </ref>  این کار گاهی تا چند سال به طول می‌انجامد و فرد جز در موارد ضروری و نظافت خود، پیراهن را از تن بیرون نمی‌آورد.<ref>وکیلیان، رمضان در فرهنگ مردم، ۱۳۷۰ش، ج۱، ص۱۲۴.</ref>  این آیین در نقاط مختلف متفاوت است. در [[بروجرد]] زنان از ۷ خانه که زنی با نام فاطمه دارند پارچه گدایی می‌کنند. آن‌ها این پارچه را در شب ۲۷ ماه رمضان در مسجد به کمک ۷ دختر نابالغ برای خود می‌دوزند.<ref>شکورزاده، عقاید و رسوم مردم خراسان، ۱۳۶۳ش، ص۹۰.</ref>  در [[تهران]]، خانم‌ها در روز ۲۷ رمضان در حالی‌که زینت‌های فراوان با خود به‌همراه دارند پیراهن مراد را برای خود می‌دوزند.<ref>هدایت، فرهنگ عامیانۀ مردم ایران، ۱۳۸۱ش، ص۴۹.</ref>  آن‌ها پول پارچه را از مردانی که تنها یک همسر دارند گرفته و پارچه را از مغازه‌ای که رو به قبله باشد خریداری می‌کنند.<ref>پیراهن مراد، ۱۳۳۶ش، ص۲۹۹.</ref>  خانم‌ها در یزد از ۷ سید پول گرفته و برای خود پیراهن مراد می‌دوزند. در بیرجند، خانم‌ها در شب ۲۷ ماه رمضان با صورت‌های پوشیده با سبدی دارای آینه، شانه و سرمه‌دان به خانة مردم می‌روند. آن‌ها با قاشق (کفچلز) به در می‌زنند. صاحب‌خانه پس از استفاده از سرمه و شانه خود را در آینه دیده و پولی در سبد قرار می‌دهد. این آیین «بیست ‌و هفتمان» نامیده می‌شود. خانم تا پیش از ظهر فردا با این پول‌ها، پارچه‌ای خریده و برای خود پیراهن می‌دوزد تا با این پیراهن در کل سال، سالم و شاد بماند.<ref>رضایی، بیرجندنامه، ۱۳۸۱ش، ص۴۹۴-۴۹۵.</ref>  خانم‌ها در شهر لاریجان (در استان مازندران) در شب چهارشنبه سوری، کیسه‌ای به‌دست گرفته و پول جمع می‌کنند. آن‌ها با این پول برای خود پیراهن مراد می‌دوزند.<ref>پورکریم، «آیین جشن چهارشنبه‌سوری در ایران»، ۱۳۴۷-۱۳۴۸ش، ص۲۱.</ref>  در شهرکرد اگر خانمی پای سفره‌ای حاجت‌روا می‌شد یا از دست صاحب سفره غذایی خورده و به مراد خود می‌رسید، نذر می‌کرد مدتی پیراهن او را بر تن کند. کسانی که بعد از مدت‌ها نذر و نیاز، دارای فرزند می‌شوند، نیز نوعی پیراهن مراد بر تن فرزند خود می‌کنند. این پیراهن به امام یا امام‌زاده‌ای که حاجت فرد را داده منسوب است. برخی، جهت رفتن به کربلا و مکه دستمال مراد، چارقد مراد یا دیگر پوشاک مراد بر تن می‌کنند.<ref>مستوفی، شرح زندگانی من، ۱۳۸۶ش، ج۱، ص۴۸۴؛ شهری، طهران قدیم، ۱۳۸۳ش، ج۳، ص۳۷۰-۳۷۱؛ شریعت‌زاده، فرهنگ مردم شاهرود، ۱۳۷۱ش، ص۳۹۷-۳۹۸.</ref>
 برخی از تکدی‌گری پیراهن مراد نمی‌دوزند. آن‌ها جوراب یا چارقدی خریداری کرده و پس از نماز پسین (نماز عصر) می‌پوشند؛ تا حاجت‌روا شوند.<ref>کتیرایی، از خشت تا خشت، ۱۳۷۸ش، ص۱۱۵.</ref>  مردم پس از اتمام نذر، پیراهن مراد را به‌عنوان کالایی ارزشمند نزد خود نگه‌داری می‌کنند.