نان ساجی: تفاوت میان نسخه‌ها

به نانی که بر روی ساج پخت شود، نان ساجی می‌گویند.<ref>[https://www.vajehyab.com/dehkhoda/ساجی-3 دهخدا، لغت‌نامه، ذیل واژه ساجی.]</ref>  ساج به قطعه‌ای چدن یا آهن نازک گفته می‌شود که پهن بوده و جهت پخت نان روی آتش قرار می‌گیرد.<ref>[https://www.vajehyab.com/amid/ساج عمید، فرهنگ فارسی، ذیل واژه ساج.]</ref>  نان ساجی گاهی به شکل نیمه‌حجیم و گاهی به شکل مسطح پخت می‌شود. در برخی فرهنگ‌نامه‌ها واژة لَتیر برای نان ساجی به‌کار رفته است.<ref>سروشیان، فرهنگ بهدینان، ۱۳۳۵ش، ص۱۴۶.</ref>  مردم یزد از واژة هشو برای نان ساجی استفاده می‌کنند. نان ساجی با حرارت غیرمستقیم آتش پخت می‌شود و آتش آن نیز معمولأ از هیزم و مواد طبیعی است؛ بنابراین این نوع نان از سالم‌ترین و طبیعی‌ترین انواع نان به‌شمار می‌رود.  

در میبد (در استان یزد) نوعی نان ساجی با نام «نان لتیر» پخت می‌شود که در آن از خمیرمایه استفاده نمی‌شود. آن‌ها خمیر را روی ساج پهن می‌کنند که بلافاصله زیر نان می‌پزد. سپس نان را روی ساج زیر و رو کرده تا روی دیگر آن نیز پخته شود.<ref>جانب‌اللهی، چهل گفتار در مردم‌شناسی میبد، ۱۳۸۵ش، ص۵۴.</ref>  آن‌ها نوعی نان ساجی دیگر با نام «چپاتی» نیز می‌پزند. جهت پخت این نان ساج را کاملأ داغ می‌کنند. سپس دست را در آب زده و بعد خمیر را روی ساج پهن می‌کنند. آن‌ها پس از پخت یک‌طرف از نان ساج را از روی آتش برمی‌دارند تا طرف دیگر با حرارت مستقیم آتش بپزد.<ref>جانب‌اللهی، چهل گفتار در مردم‌شناسی میبد، ۱۳۸۵ش، ص۵۳. </ref>  مردمان میبد، نوعی نان ساجی گرد کوچک نیز با خمیرهای اضافی می‌پزند که «نان سورک» یا «نان سورگک» نام دارد.<ref>جانب‌اللهی، چهل گفتار در مردم‌شناسی میبد، ۱۳۸۵ش، ص۵۶.  </ref>  مردم جهت مصرف این نان، روی آن پیه یا دنبه ریخته و به‌صورت داغ میل می‌کنند.<ref>جانب‌اللهی، چهل گفتار در مردم‌شناسی میبد، ۱۳۸۵ش، ص۵۴. </ref>  مردم یزد جهت نچسبیدن نان به ساج مقداری مغز گردو بر سطح ساج می‌مالند.<ref> دانش، «انواع نان در یزد»، ۱۳۸۸ش، ص۱۴۸.</ref>