صفحهای تازه حاوی «<big>'''قهوهخانه'''</big>؛ مکانی برای نوشیدن چای و قهوه و از مهمترین فضاهای جمعی ایرانیان در دورههای تاریخی مختلف.<br> قهوهخانه، مکانی برای نوشیدن چای و قهوه بود که بهمرور زمان، کارکردهای متفاوتی به خود گرفت. قهوهخانه پس از ورود به فرهنگ ا...» ایجاد کرد |
زهرا غلامی (بحث | مشارکتها) ایجاد لینک داخلی |
||
| خط ۱: | خط ۱: | ||
<big>'''قهوهخانه'''</big>؛ مکانی برای نوشیدن چای و قهوه و از مهمترین فضاهای جمعی ایرانیان در دورههای تاریخی مختلف.<br> | <big>'''قهوهخانه'''</big>؛ مکانی برای نوشیدن چای و قهوه و از مهمترین فضاهای جمعی ایرانیان در دورههای تاریخی مختلف.<br> | ||
قهوهخانه، مکانی برای نوشیدن چای و قهوه بود که بهمرور زمان، کارکردهای متفاوتی به خود گرفت. قهوهخانه پس از ورود به فرهنگ ایرانیان، بهصورتی آرام، تحت تأثیر فرهنگ ایرانی قرار گرفته و به نمادی ایرانی تبدیل شد. با گذشت زمان و تغییر سبک زندگی مردم ایران و نیز پیشرفت تکنولوژی، بسیاری از کارکردهای قهوهخانه کمرنگ و در نهایت، حذف شدند. در نتیجۀ این تغییرات، فضای کالبدی قهوهخانهها نیز تغییر کرده و فضاهای جدیدی همچون کافیشاپها یا رستورانها به وجود آمدند که به عقیدۀ کارشناسان، هیچگاه نتوانستند کارکردهای جنبی قهوهخانه را داشته باشند. | قهوهخانه، مکانی برای نوشیدن چای و قهوه بود که بهمرور زمان، کارکردهای متفاوتی به خود گرفت. [[قهوهخانه]] پس از ورود به فرهنگ ایرانیان، بهصورتی آرام، تحت تأثیر فرهنگ ایرانی قرار گرفته و به نمادی ایرانی تبدیل شد. با گذشت زمان و تغییر سبک زندگی مردم ایران و نیز پیشرفت تکنولوژی، بسیاری از کارکردهای قهوهخانه کمرنگ و در نهایت، حذف شدند. در نتیجۀ این تغییرات، فضای کالبدی قهوهخانهها نیز تغییر کرده و فضاهای جدیدی همچون کافیشاپها یا رستورانها به وجود آمدند که به عقیدۀ کارشناسان، هیچگاه نتوانستند کارکردهای جنبی قهوهخانه را داشته باشند. | ||
==مفهومشناسی== | ==مفهومشناسی== | ||
آشنایی ایرانیان با | آشنایی ایرانیان با [[قهوه]]، پیش از شناخت چای بوده است؛ ایرانیانی که به زیارت مکه و سایر اماکن مقدس میرفتند، با قهوه آشنا شده و آن را به ایران آوردند. پس از آن، کمکم قهوهنوشی میان ایرانیان رایج شده و مکانهایی برای نوشیدن آن بهنام «قهوهخانه» شکل گرفت. پس از آنکه ایرانیان با چای آشنا شدند و چای نوشیدن در قهوهخانهها مرسوم شد، نام قهوهخانه تغییری نکرد.<ref>[https://www.mashreghnews.ir/news/600618/%D8%AA%D8%A7%D8%B1%DB%8C%D8%AE%DA%86%D9%87-%D9%82%D9%87%D9%88%D9%87-%D8%AE%D8%A7%D9%86%D9%87-%D9%87%D8%A7-%D8%AF%D8%B1-%D8%A7%DB%8C%D8%B1%D8%A7%D9%86 «تاریخچۀ قهوهخانهها در ایران»، خبرگزاری مشرق.]</ref> بنابراین، قهوهخانه در لغت بهمعنای جایی است که در آن قهوه و چای دمکرده سِرو میشود.<ref>[https://vajehyab.com/amid/%D9%82%D9%87%D9%88%D9%87-%D8%AE%D8%A7%D9%86%D9%87 عمید، فرهنگ فارسی عمید، ذیل واژۀ قهوهخانه.]</ref> این واژه در اصطلاح ایرانیان به مکانی اشاره دارد که در آن برای گفتوگو، نوشیدن چای و سرو غذاهای ساده و سبک همچون املت جمع میشدند. برخی، قهوهخانه را معادل چایخانه در گذشته و کافیشاپهای امروزی میدانند.<ref>[https://vajehyab.com/moein/%D9%82%D9%87%D9%88%D9%87-%D8%AE%D8%A7%D9%86%D9%87 معین، فرهنگ فارسی، ذیل واژۀ قهوهخانه.]</ref> | ||
==پیشینه== | ==پیشینه== | ||
با روی کار آمدن حکومت صفویان، بساط حکومتهای محلی در ایران برچیده شده و شرایطی امن، برای ایرانیان، بهخصوص شیعیان فراهم شد. در همان دوران، در کشور همسایۀ ایران، عثمانی، حکومت سنی مذهبی روی کار بود و در نتیجه فصل جدیدی از روابط بین ایران و عثمانی شکل گرفت. در آن روزگار، بسیاری از عناصر فرهنگی ایرانی و عثمانی بین این دو کشور ردوبدل شد که از آن جمله میتوان به شکلگیری قهوهخانهها در ایران به تقلید از دولت عثمانی اشاره کرد. قهوهخانه که از کشورهای اروپایی وارد عثمانی شده و به یکی از عناصر فرهنگی عثمانی تبدیل شده بود، برای نخستینبار، در دوران شاه تهماسب اول وارد ایران شد. قهوهخانهها، بهعنوان اماکنی تفریحی دارای ویژگیها و کارکردهای متفاوتی بوده و همواره از جایگاهی مهم در جامعۀ ایران برخوردار بودند. این اماکن بهمرور زمان، کارکرد سیاسی نیز به خود گرفتند.<ref> [https://www.sid.ir/paper/177622/fa یوسفجمالی و اسحق تیموری، «قهوهخانه در ساختار جامعۀ صفوی و تفریحات رایج در قهوهخانهها»، 1390ش، ص125.]</ref> در منابع بسیاری از وجود قهوهخانههایی با نام «آبدارخانه» در دربارهای صفویان و قاجاریان یاد شده است. انواع شربتها، نوشیدنیها و عرقیجات در این آبدارخانهها تهیه شده و از درباریان و مهمانان آنها پذیرایی میشده است. پس از آن، با عمومیت یافتن قهوه در میان مردم و عدم اختصاص آن به دربار و رجال مملکتی، قهوهخانهها در محیط بیرون از دربار نیز ایجاد شده و نوشیدن قهوه در مکانهای خاص در جامعۀ ایران گسترش یافت.<ref>[https://www.mashreghnews.ir/news/600618/%D8%AA%D8%A7%D8%B1%DB%8C%D8%AE%DA%86%D9%87-%D9%82%D9%87%D9%88%D9%87-%D8%AE%D8%A7%D9%86%D9%87-%D9%87%D8%A7-%D8%AF%D8%B1-%D8%A7%DB%8C%D8%B1%D8%A7%D9%86 «تاریخچۀ قهوهخانهها در ایران»، خبرگزاری مشرق.] </ref><br> | با روی کار آمدن حکومت صفویان، بساط حکومتهای محلی در ایران برچیده شده و شرایطی امن، برای ایرانیان، بهخصوص شیعیان فراهم شد. در همان دوران، در کشور همسایۀ ایران، عثمانی، حکومت سنی مذهبی روی کار بود و در نتیجه فصل جدیدی از روابط بین ایران و عثمانی شکل گرفت. در آن روزگار، بسیاری از عناصر فرهنگی ایرانی و عثمانی بین این دو کشور ردوبدل شد که از آن جمله میتوان به شکلگیری قهوهخانهها در ایران به تقلید از دولت عثمانی اشاره کرد. قهوهخانه که از کشورهای اروپایی وارد عثمانی شده و به یکی از عناصر فرهنگی عثمانی تبدیل شده بود، برای نخستینبار، در دوران شاه تهماسب اول وارد ایران شد. قهوهخانهها، بهعنوان اماکنی تفریحی دارای ویژگیها و کارکردهای متفاوتی بوده و همواره از جایگاهی مهم در جامعۀ ایران برخوردار بودند. این اماکن بهمرور زمان، کارکرد سیاسی نیز به خود گرفتند.<ref> [https://www.sid.ir/paper/177622/fa یوسفجمالی و اسحق تیموری، «قهوهخانه در ساختار جامعۀ صفوی و تفریحات رایج در قهوهخانهها»، 1390ش، ص125.]</ref> در منابع بسیاری از وجود قهوهخانههایی با نام «آبدارخانه» در دربارهای صفویان و قاجاریان یاد شده است. انواع شربتها، نوشیدنیها و عرقیجات در این آبدارخانهها تهیه شده و از درباریان و مهمانان آنها پذیرایی میشده است. پس از آن، با عمومیت یافتن قهوه در میان مردم و عدم اختصاص آن به دربار و رجال مملکتی، قهوهخانهها در محیط بیرون از دربار نیز ایجاد شده و نوشیدن قهوه در مکانهای خاص در جامعۀ ایران گسترش یافت.<ref>[https://www.mashreghnews.ir/news/600618/%D8%AA%D8%A7%D8%B1%DB%8C%D8%AE%DA%86%D9%87-%D9%82%D9%87%D9%88%D9%87-%D8%AE%D8%A7%D9%86%D9%87-%D9%87%D8%A7-%D8%AF%D8%B1-%D8%A7%DB%8C%D8%B1%D8%A7%D9%86 «تاریخچۀ قهوهخانهها در ایران»، خبرگزاری مشرق.] </ref><br> | ||
