ایران‌پدیا

شهناز آزاد: تفاوت میان نسخه‌ها

دیداریویکی‌متن
imported>Shiri
صفحه‌ای تازه حاوی «{{جعبه اطلاعات شخصیت | عنوان = شهناز آزاد | عنوان اصلی = شهناز رشدیه | ت...» ایجاد کرد
 
ابرابزار
 
(۲۱ نسخهٔ میانی ویرایش شده توسط ۷ کاربر نشان داده نشد)
خط ۱: خط ۱:
{{جعبه اطلاعات شخصیت
[[پرونده:نامه بانوان.jpg|بندانگشتی|]]
| عنوان          = شهناز آزاد
شهناز رشدیه؛ معروف به شهناز آزاد، روزنامه‌نگار، از پیشگامان جنبش [[زنان]] در ایران.
| عنوان اصلی      = شهناز رشدیه
 
| تصویر          = شهناز آزاد.jpg
شهناز آزاد سردبیری [[نامه بانوان]] را بر عهده داشت. این نشریه خواسته‌هایی هم‌چون رفع [[حجاب]]، استقلال اقتصادی [[زنان]]، جلوگیری از [[ازدواج]] دختران زیر ۱۵ سال و آزادی زنان داشت.
| اندازه تصویر    =
 
| توضیح_تصویر    =
== زندگی‌نامه ==
| زاده            = ۱۲۸۰؛ ایران تبریز
شهناز آزاد (رشدیه) در سال ۱۲۸۰ش در خانواده‌ای فرهنگی و طبقه متوسط رو به بالا از اهالی تبریز زاده شد. پدرش میرزا حسن رشدیه از بنیان‌گذاران آموزش مدرن در ایران بود. قبل از اینکه به فعالیت‌ها و اقدامات شهناز آزاد بپردازیم، باید ذکر کنیم که وی تحت تأثیر پدرش، میرزا حسن رشدیه، و [[همسرش]]، ابوالقاسم آزاد مراغه‌ای، قرار گرفت. رشدیه به خواندن روزنامه‌هایی که در این دوره منتشر می‌شد بسیار شایق بود و آنها را مکرر می‌خواند و با اوضاع جهان کم وبیش آشنا می‌شد و فکرهای تازهای از مغزش می‌گذشت. ازاین‌رو، این آگاهی به فرزندان و به‌خصوص شهناز هم انتقال پیدا می‌کرد.<ref>بهشتی‌سرشت، محسن و پریوش محسن، «بررسی مطالبات اجتماعی و فرهنگی زنان در مطبوعات عصر قاجار، ص 329</ref>
| درگذشت          = ۱۳۴۰
 
| مکتب            =
شهناز روزنامه‌نگاری را از پدر و [[همسرش]] ابوالقاسم آزاد مراغه‌ای آموخته و یکی از پیشگامان جنبش [[زنان]] در ایران شد. شهناز آزاد به کمک همسرش در سال ۱۲۹۹ش نشریه «[[نامه بانوان]]» را منتشر کرد. نامه بانوان چهارمین نشریه تخصصی [[زنان]] بود.<ref>[https://portals.nlai.ir/zanan/index.php/شهناز_آزاد  «شهناز آزاد»، در دانش‌نامه الکترونیکی زنان]</ref>
| محل سکونت      = ایران، تهران
 
| فرزندان        =
== فعالیت‌ها ==
| همسر            =ابوالقاسم آزاد مراغه‌ای
از سال ۱۲۹۳ به بعد، شاهد فعالیت انجمن‌ها و نشریاتی هستیم که به صورتی صریح‌تر و رادیکال‌تر در رابطه با [[حقوق زنان]] فعالیت می‌کنند و خواسته‌هایی هم‌چون رفع [[حجاب]]، استقلال اقتصادی [[زنان]]، جلوگیری از [[ازدواج]] دختران زیر ۱۵ سال و آزادی زنان دارند. شهناز آزاد و [[همسرش]] ابوالقاسم آزاد از جمله فعالان این دوره بودند که با تشکیل «گروه بانوان و بانوئیان ایران» در سال ۱۲۹۳ به صراحت دفاع از [[حقوق زنان]] را سرلوحهٔ کار خود قرار داده بودند. در مرام‌نامهٔ این انجمن آمده بود: «از آن‌جایی که ایران از هر جهت در آتش بی‌علمی می‌سوزد، و تعلیم و تربیت باید از مادران آغاز شود، و تمام خرابی‌های خانوادگی و اقتصادی و ادبی و اجتماعی و حتی سیاسی ایران از روگیری [[زنان]] است که مانع از دخول در اجتماعات می‌باشد، لهذا گروه بانوان و بانوائیان از سنهٔ ۱۲۹۳ شمسی تأسیس یافته و تا حال که ۱۳۰۴ می‌باشد تهران و سایر ایالات و ولایات را کمابیش به این موضوع حیاتی متوجه ساخته است …»<ref>[https://bidarzani.com/11644 «شهناز آزاد (رشدیه)»، وب‌سایت بیدار زنی]</ref>
}}
 
شهناز رشدیه (شهناز آزاد) (۱۲۸۰–۱۳۴۰) روزنامه‌نگار و یکی از پیشگامان جنبش زنان در ایران بود. او سردبیری [[نامه بانوان]] را برعهده داشت. این نشریه خواسته‌هایی همچون رفع حجاب، استقلال اقتصادی زنان، جلوگیری از ازدواج دختران زیر ۱۵ سال و آزادی زنان داشت.
شهناز آزاد هم‌چنین در سال ۱۲۹۹، هنگامی که ۱۹ سال بیشتر نداشت، نشریهٔ نامهٔ بانوان<ref>تمام شماره‌های منتشرشده از نشریهٔ نامهٔ بانوان را در وبسایت [[زنان]] در دوران قاجار می‌توانید بخوانید</ref> را در تهران منتشر کرد، نشریه‌ای که فقط نوشته‌های [[زنان]] را منتشر می‌کرد و، با نوشتن این که «این روزنامه برای بیداری و رستگاری [[زنان]] بیچاره و ستمکش ایران است»، خط و مشی فمینیستی‌اش را از آغاز مشخص کرده بود.<ref>غلامرضا سلامی و افسانه نجم‌آبادی، نهضت نسوان شرق، ۱۳۸۴، تهران، انتشارات شیرازه، صص. ۲۸۷–۲۹۶</ref> [[نامه بانوان]] سه روز پس از انتشار اولین شماره و به دلیل مقاله «حجاب خرافه و موهومات و حصار سنت، جلوی دیدگان [[زنان]] و [[مردان]] را در این کشور سد کرده است» توقیف شد. سپس با این شرط که در شماره بعدی بنویسد منظور از حجاب در این جمله، حجاب زنان نیست، اجازه انتشار مجدد یافت. در دو شمارهٔ اول شعر «کفن سیاه» از میرزاده عشقی منتشر شده بود اما شهناز آزاد، سردبیر، در شمارهٔ سوم مدعی شد که منظورش از «حجاب»، «حجاب خرافه و جهل» بوده است و نه چادر و روبنده. انتشار نامهٔ بانوان پس از ۱۱ ماه به دلیل مشکلات مالی متوقف شد.<ref>[https://portals.nlai.ir/zanan/index.php/شهناز_آزاد  «شهناز آزاد»، در دانش‌نامه الکترونیکی زنان]</ref>
==زندگی‌نامه==
 
شهناز آزاد (رشدیه) در سال 1280 در خانواده‌ای فرهنگی و طبقه متوسط رو به بالا از اهالی تبریز زاده شد. پدرش میرزا حسن رشدیه از پیشگامان ساختن مدارس نوین در ایران بود. وی روزنامه‌نگاری را از پدر و همسرش ابوالقاسم آزاد مراغه‌ای آموخته و یکی از پیشگامان جنبش زنان در ایران شد. شهناز آزاد به کمک همسرش در سال 1299 نشریه «[[نامه بانوان]]» را منتشر کرد که نامه بانوان چهارمین نشریه تخصصی زنان بود.<ref>دانش‌نامه الکترونیکی زنان صفحه شهناز آزاد</ref>
پس از آن شهناز آزاد و ابوالقاسم آزاد در سال ۱۳۰۲ «مجمع کشف [[حجاب]]» را در راستای فعالیت‌های پیشین‌شان در رابطه با مخالفت با حجاب راه‌اندازی کردند. این مجمع اما بیشتر از یک سال دوام نیاورد. فعالیت در مخالفت با حجاب در آن سال‌ها نیز یکی از خطوط قرمز حکومت بود، و راه‌اندازی این مجمع منجر به بازداشت و تبعید ابوالقاسم آزاد و تعطیلی «مجمع کشف حجاب» شد.<ref>غلامرضا سلامی و افسانه نجم‌آبادی، نهضت نسوان شرق، ۱۳۸۴، تهران، انتشارات شیرازه، صص. ۲۸۷–۲۹۶</ref> اما ابوالقاسم آزاد، که دل در گرویِ ارتقای وضعیت [[زنان]] داشت، ناامید نشد و در بهمن ۱۳۰۴ «جمعیت همدلان» را راه‌اندازی کرد. «مجاهدت و فداکاری تام و تمام در تزیید جمعیت عملی و تهیهٔ سایر وسایل آزادی [[حقوق زنان]] ایران» بند نخستِ مرام‌نامهٔ این جمعیت بود. شهناز و ابوالقاسم آزاد، [[فخرآفاق پارسا]]، نصرت مشیری، و عصمت‌الملوک شریفی از اعضای جمعیت «[[جمعیت نسوان وطن‌خواه]]»، از جمله هشت تنی بودند که امضای آن‌ها در پای مرام‌نامهٔ این جمعیت دیده می‌شد.<ref>[https://iiif.lib.harvard.edu/manifests/view/drs:44719113$1i «اساس‌نامه‌ی «جمعیت همدلان»، وبسایت زنان در دوران قاجار]</ref>
== فعالیت‌ها==
 
از سال ۱۲۹۳ به بعد، شاهد فعالیت‌ انجمن‌ها و نشریاتی هستیم که به صورتی صریح‌تر و رادیکال‌تر در رابطه با حقوق زنان فعالیت می‌کنند و خواسته‌هایی همچون رفع حجاب، استقلال اقتصادی زنان، جلوگیری از ازدواج دختران زیر ۱۵ سال و آزادی زنان دارند. شهناز آزاد و همسرش ابوالقاسم آزاد از جمله فعالان این دوره بودند که با تشکیل «گروه بانوان و بانوئیان ایران» در سال ۱۲۹۳ به صراحت دفاع از حقوق زنان را سرلوحه‌ی کار خود قرار داده بودند. در مرام‌نامه‌ی این انجمن آمده بود: «از آن‌جایی که ایران از هر جهت در آتش بی‌علمی می‌سوزد، و تعلیم و تربیت باید از مادران آغاز شود، و تمام خرابی‌های خانوادگی و اقتصادی و ادبی و اجتماعی و حتی سیاسی ایران از روگیری زنان است که مانع از دخول در اجتماعات می‌باشد، لهذا گروه بانوان و بانوائیان از سنه‌ی ۱۲۹۳ شمسی تأسیس یافته و تا حال که ۱۳۰۴ می‌باشد تهران و سایر ایالات و ولایات را کمابیش به این موضوع حیاتی متوجه ساخته است …»<ref>برای مطالعه‌ی بیشتر در این زمینه، نگاه کنید به: فروغ عزیزی، «مادران من کیستند: شهناز آزاد (رشدیه)»، ۲۱ خرداد ۹۳، وبسایت بیدارزنی</ref>
از اقدامات دیگر شهناز آزاد تأسیس دبستان دخترانه ستاره و کودکستان شهناز در سال ۱۳۳۰ بود.<ref>[https://portals.nlai.ir/zanan/index.php/شهناز_آزاد  «شهناز آزاد»، در دانش‌نامه الکترونیکی زنان]</ref>
شهناز آزاد همچنین در سال ۱۲۹۹، هنگامی که ۱۹ سال بیشتر نداشت، نشریه‌ی نامه‌ی بانوان<ref>تمام شماره‌های منتشرشده از نشریه‌ی نامه‌ی‌ بانوان را در وبسایت زنان در دوران قاجار می‌توانید بخوانید</ref> را در تهران منتشر کرد،‌ نشریه‌ای که فقط نوشته‌های زنان را منتشر می‌کرد و، با نوشتن این که «این روزنامه براى بیدارى و رستگارى زنان بیچاره و ستمکش ایران است»، خط و مشی فمینیستی‌اش را از آغاز مشخص کرده بود.<ref>غلامرضا سلامی و افسانه نجم ‌آبادی، نهضت نسوان شرق، ۱۳۸۴، تهران، انتشارات شیرازه، صص. ۲۸۷-۲۹۶</ref> نامه بانوان سه روز پس از انتشار اولین شماره و به دلیل مقاله «حجاب خرافه و موهومات و حصار سنت، جلوی دیدگان زنان و مردان را در این کشور سد کرده‌ است» توقیف شد. سپس با این شرط که در شماره بعدی بنویسد منظور از حجاب در این جمله، حجاب زنان نیست، اجازه انتشار مجدد یافت. در دو شمارهٔ اول شعر «کفن سیاه» از میرزاده عشقی منتشر شده بود اما شهناز آزاد، سردبیر، در شمارهٔ سوم مدعی شد که منظورش از «حجاب»، «حجاب خرافه و جهل» بوده‌ است و نه چادر و روبنده.انتشار نامه‌ی بانوان پس از ۱۱ ماه به دلیل مشکلات مالی متوقف شد.<ref>دانش‌نامه الکترونیکی زنان</ref>
شهناز آزاد در ۶۰ سالگی در سال ۱۳۴۰ درگذشت.<ref>[[شهناز آزاد|«شهناز آزاد»، در ویکی‌پدیا]]</ref>
پس از آن شهناز آزاد و ابوالقاسم آزاد در سال ۱۳۰۲ «مجمع کشف حجاب» را در راستای فعالیت‌های پیشین‌شان در رابطه با مخالفت با حجاب راه‌اندازی کردند. این مجمع اما بیشتر از یک سال دوام نیاورد. فعالیت در مخالفت با حجاب در آن سال‌ها نیز یکی از خطوط قرمز حکومت بود، و راه‌اندازی این مجمع منجر به بازداشت و تبعید ابوالقاسم آزاد و تعطیلی «مجمع کشف حجاب» شد.<ref>غلامرضا سلامی و افسانه نجم ‌آبادی، نهضت نسوان شرق، ۱۳۸۴، تهران، انتشارات شیرازه، صص. ۲۸۷-۲۹۶</ref> اما ابوالقاسم آزاد، که دل در گرویِ ارتقای وضعیت زنان داشت، ناامید نشد و در بهمن ۱۳۰۴ «جمعیت همدلان» را راه‌اندازی کرد. «مجاهدت و فداکاری تام و تمام در تزیید جمعیت عملی و تهیه‌ی سایر وسایل آزادی حقوق زنان ایران» بند نخستِ مرام‌نامه‌ی این جمعیت بود. شهناز و ابوالقاسم آزاد، فخرآفاق پارسا، نصرت مشیری، و عصمت‌الملوک شریفی از اعضای جمعیت «نسوان‌ وطن‌خواه»، از جمله هشت تنی بودند که امضای آن‌ها در پای مرام‌نامه‌ی این جمعیت دیده می‌شد.<ref>اساس‌نامه‌ی «جمعیت همدلان»، وبسایت زنان در دوران قاجار</ref>
 
از اقدامات دیگر شهناز آزاد تأسیس دبستان دخترانه ستاره و کودکستان شهناز در سال 1330 بود.<ref>دانش نامه الکترونیکی زنان</ref>
== پانویس ==
شهناز آزاد در ۶۰ سالگی در سال ۱۳۴۰ درگذشت.<ref>ویکی پدیا صفحه شهناز آزاد</ref>
==پانویس==
{{پانویس}}
{{پانویس}}
==منابع==
 
*فمینیست‌های مشروطه‌خواه، پایه‌گذاران جنبش زنان در ایران، مریم حسین خواه، سایت آزادی و عدالت اجتماعی برای ایران
== منابع ==
*دانش‌نامه الکترونیکی زنان
* حسین‌خواه، مریم، «فمینیست‌های مشروطه‌خواه پایه‌گذاران جنبش زنان در ایران»، مریم حسین خواه، سایت آزادی و عدالت اجتماعی برای ایران، تاریح بازدید: ۸ بهمن ۱۴۰۱ش.
* ویکی پدیا
* بهشتی‌سرشت محسن و محسن پریوش، «بررسی مطالبات اجتماعی و فرهنگی زنان در مطبوعات عصر قاجار»، مجله زن در فرهنگ و هنر، دوره ۷، شماره ۳، پاییز ۱۳۹۴ش.
*
* «شهناز آزاد»، در ویکی‌پدیا، تاریح بازدید: ۸ بهمن ۱۴۰۱ش.
* «اساس‌نامهٔ «جمعیت همدلان»، وبسایت زنان در دوران قاجار، تاریح بازدید: ۸ بهمن ۱۴۰۱ش.
* «شهناز آزاد»، در دانش‌نامه الکترونیکی زنان، تاریح بازدید: ۸ بهمن ۱۴۰۱ش.
* «شهناز آزاد (رشدیه)»، وب‌سایت بیدار زنی، تاریح درج مطلب: ۲۱ خرداد۱۳۹۳ش، تاریح بازدید: ۸ بهمن ۱۴۰۱ش.
 
{{جنبش زنان در ایران}}
برگرفته از «https://iranpedia.net/wiki/شهناز_آزاد»