آبانگاه: تفاوت میان نسخه‌ها

[[پرونده:147.jpg|جایگزین=جشن باران آبانگاه - حرمسرای سلطان حسین میرزا بایقرا، نقاشی شاه مظفر، هرات - دیوان امیرخسرو دهلوی |بندانگشتی|جشن باران آبانگاه- حرمسرای سلطان حسین میرزا بایقرا، نقاشی منسوب به شاه مظفر، هرات - دیوان امیرخسرو دهلوی]]

{{درشت|'''آبانگاه'''}}؛ جشن باستانی ایرانیان برای بزرگداشت آب در نخستین آبان‌روز هر سال.

== مفهوم‌شناسی آبانگاه ==

آبان، جمع واژهٔ [[آب]]، در دوران ایران باستان به هشتمین ماه از سال و دهمین روز از هر ماه اطلاق می‌شده است. در روز دهم فروردین که اولین آبان از هر سال بوده، جشنی مخصوص به‌نام آبانگاه گرفته شده و در آن، به بزرگداشت آب و باران می‌پرداختند.<ref>[https://weblight.ir/جشن-آبانگاه-؛-جشنی-برای-باران،-جشنی-برا/ «جشن آبانگاه؛ جشنی برای باران، جشنی برای آب»، وب‌سایت مجلۀ فرهنگی وبلایت.]</ref>

ایرانیان، از دیرباز، نگاهی تقدس‌گرایانه به آب داشته و در دوران باستان، یکی از مهم‌ترین فرشته‌ها و ایزدبانوان، به‌نام آناهیتا را نگهبان آب دانسته و برای او احترام ویژه‌ای قائل بودند.<ref>[https://weblight.ir/جشن-آبانگاه-؛-جشنی-برای-باران،-جشنی-برا/ «جشن آبانگاه؛ جشنی برای باران، جشنی برای آب»، وب‌سایت مجلۀ فرهنگی وبلایت.]</ref> برخی بر این باورند که این جشن در ستایش ناهید یا [[آناهیتا]]، فرشتهٔ موکل آب بوده است. آنها معتقدند که ناهید در ابتدا سیاره بوده و پس از آن به ایزدبانوی نگهبان آب‌های روان و پاکیزگی آب‌ها تبدیل شده است. از آن جایی‌که در چنین روزی، این [[ایزدبانو]] به زمین آمده و موجب فراوانی آب شده، روز دهم فروردین را [[جشن]] گرفته و آب را گرامی می‌دارند.<ref>[https://boomneshin.com/جشن-باستانی-آبانگاه-در-دهم-فروردین-اهم/ «جشن باستانی آبانگاه در دهم فروردین/ اهمیت آب و الهه آن برای ایرانیان»، وب‌سایت بوم‌نشین.]</ref>

== اهداف ==

ایرانیان باستان در طول سال، بیش از صد جشن برگزار می‌کردند که بیشتر آنها آیینی بوده و با هدف بزرگداشت برگزار می‌شده است. کارشناسان، هدف از برگزاری جشن آبانگاه در میان ایرانیان را نزدیک شدن افراد جامعه به یکدیگر، ایجاد همبستگی و همکاری و نیز بزرگداشت آب، از بزرگ‌ترین نعمت‌های خدا، می‌دانند.<ref>[https://www.safaraneh.com/fa/blog/جشن-آبانگاه-چیست «جشن آبانگاه چیست؟ جشن آب‌پاشی از آیین‌های ایرانیان باستان»، وب‌سایت سفرگونه.]</ref>

== آداب‌ورسوم جشن آبانگاه ==

جشن آبانگاه مانند نوروز، مهرگان، جشن‌های آتش، گاهنبارها، آبانگان و فروردگان، یک جشن مهم تلقی می‌شده است.<ref>[https://salamdonya.com/art/what-day-is-the-water-sprinkling-festival «جشن آبانگاه چه روزی است؛ آداب، رسوم و علت نام‌گذاری 10 فروردین به نام آبانگاه»، وب‌سایت دنیای من.]</ref> ایرانیان، برای برپایی این جشن، در روز دهم [[فروردین]]، به کنار آب‌های روان مانند رود، دریا و برکه‌های کوچک رفته و همزمان با [[شادی]] و مراسم ویژه، به [[نیایش]] و [[دعا]] می‌پرداختند. آنها، در این عید میان مهمانان، شیرینی و [[شربت]] نیز توزیع می‌کردند.<ref>[https://weblight.ir/جشن-آبانگاه-؛-جشنی-برای-باران،-جشنی-برا/ «جشن آبانگاه؛ جشنی برای باران، جشنی برای آب»، وب‌سایت مجلۀ فرهنگی وبلایت.]</ref>

ازجمله آداب‌ورسوم این روز، آب‌پاشی است که به نوعی نوید و انتظار برای بارش باران در سال جدید به‌شمار می‌رود. آیین آب‌پاشی، امروزه، در برخی نقاط دیگر جهان ازجمله ایتالیا و اسپانیا نیز مرسوم شده است.<ref>[https://www.safaraneh.com/fa/blog/جشن-آبانگاه-چیست «جشن آبانگاه چیست؟ جشن آب‌پاشی از آیین‌های ایرانیان باستان»، وب‌سایت سفرگونه.]</ref>

علاوه بر آن، ایرانیان باستان بر این باور بودند که اگر در این روز باران ببارد، آبانگاه مردان بوده و مردان باید به آب داخل شوند و در صورت عدم بارش باران، آن را آبانگاه زنان می‌دانستند که می‌بایست در آب داخل شوند. آنها این عمل را بر خود مبارک می‌دانستند.<ref>[https://www.irandeserts.com/article/جشن-آبانگاه/ «جشن آبانگاه»، وب‌سایت کویرها و بیابان‌های ایران.]</ref> ایرانیان، در این جشن از خداوند، [[برکت]]، رحمت و فراوانی و نگهداری آب را طلب می‌کردند.<ref>[https://www.kojaro.com/history-art-culture/192497-abangan-ancient-persian-celebration/ حکمت شعار، «جشن آبانگان/ آداب‌ورسوم+ تاریخ برگزاری»، وب‌سایت کجارو.]</ref>

[[پرونده:HerbertGreg11.jpg|جایگزین=آبان‌کده آناهیتا در کازرون|بندانگشتی|آبان‌کده آناهیتا در کازرون]]جشن آبانگاه و جشن آبانگان در دو تاریخ متفاوت برگزار شده و یکی نیستند. آبانگاه، به اولین آبان‌روز از سال شمسی اطلاق شده و آبانگان جشنی است که در دهمین روز از ماه آبان (آبان‌روز از آبان ماه) برگزار می‌شود. امروزه، جشن آبانگاه از شهرت کمتری نسبت به آبانگان برخودار است. وجه تشابه هر دو جشن را نیز در بزرگداشت آب توسط ایرانیان و برگزاری جشن و نیایش می‌دانند.<ref>[https://boomneshin.com/جشن-باستانی-آبانگاه-در-دهم-فروردین-اهم/ «جشن باستانی آبانگاه در دهم فروردین/ اهمیت آب و الهه آن برای ایرانیان»، وب‌سایت بوم‌نشین.]</ref> در جشن آبانگان که به‌مناسبت نکوداشت آناهیتا، فرشتهٔ موکل بر آب برپا می‌شود، زرتشتیان به خوانش سرودهایی از [[اوستا]] و چیدمان سفره‌ای مقدس با حضور نمادهایی از ایزدبانو آناهیتا می‌پردازند.<ref>[https://www.kojaro.com/history-art-culture/192497-abangan-ancient-persian-celebration/ حکمت شعار، «جشن آبانگان/ آداب‌ورسوم+ تاریخ برگزاری»، وب‌سایت کجارو.]</ref>

در حال حاضر، این جشن در میان ایرانیان برگزار نمی‌شود و آبانگاه جزو جشن‌های غیرمرسوم شناخته می‌شود. امروزه این جشن با نام‌های دیگر در کشورهای مختلفی همچون ایتالیا و اسپانیا برگزار می‌شود.<ref>[https://salamdonya.com/art/what-day-is-the-water-sprinkling-festival «جشن آبانگاه چه روزی است؛ آداب، رسوم و علت نام‌گذاری 10 فروردین به نام آبانگاه»، وب‌سایت دنیای من.]</ref>