صفحهای تازه حاوی «'''آبشار شلماش'''؛» ایجاد کرد |
زهرا غلامی (بحث | مشارکتها) ابرابزار |
||
| (۶ نسخهٔ میانی ویرایش شده توسط ۵ کاربر نشان داده نشد) | |||
| خط ۱: | خط ۱: | ||
'''آبشار شلماش''' | {{جعبه اطلاعات مفهوم | ||
| تصویر =آبشار شلماش۲.jpg|300px|thumb | |||
| زیرنویس تصویر =آبشار شلماش | |||
|image_alt=آبشار شلماش | |||
| فایل پادکست =آبشار شلماش.ogg | |||
| حجم فایلپادکست =۴/۵۸ | |||
| تاریخ پادکست =۲۳-۱۱-۱۴۰۴ | |||
| زیرنویس عنوان = | |||
| عنوان اصلی = | |||
| عنوان انگلیسی = | |||
| عنوان عربی = | |||
| عنوان علمی = | |||
| شاخه علمی = | |||
| نوع مفهوم = | |||
| معنای اصطلاحی = | |||
| حوزه کاربرد = | |||
| گستره جغرافیایی = | |||
| منشأ تاریخی = | |||
| نخستین کاربرد = | |||
| ریشه واژه = | |||
| مرتبط با = | |||
| اهمیت = | |||
| مبدع = | |||
| مروج = | |||
| مقدس برای = | |||
| مورد احترام = | |||
| آثار مرتبط = | |||
}} | |||
{{درشت|'''آبشار شلماش؛'''}} آبشاری همیشه خروشان در نزدیکی شهر سردشت. | |||
'''آبشار شَلماش''' از زیباترین و مشهورترین آبشارهای استان آذربایجانغربی است که در نزدیکی شهر سردشت قرار دارد. این [[آبشار]] خروشان در سه طبقهٔ پشت سرهم در مسیر حرکت رودخانهٔ زاب کوچک، ایجاد شده و در یک درهٔ بسیار سرسبز و زیبا فرود میآید. آبشار شلماش بهدلیل طبیعت بکر و چشماندازهای منحصربهفردش که جلوهای از عظمت و قدرت پروردگار در جهان هستی است، از مهمترین جاذبههای [[گردشگری]] منطقه بهشمار میرود. این سرمایهٔ ملی در اسفند ماه سال ۱۳۹۶ش در فهرست میراث طبیعی ملی به ثبت رسید. | |||
== معرفی == | |||
=== موقعیت جغرافیایی === | |||
آبشار شلماش در فاصلهٔ ۲۴۱ کیلومتری شهر [[ارومیه]]، پانزده کیلومتری شهر سردشت و در روستای شلماش قرار دارد.<ref>[https://safarmarket.com/blog/attractions/iran/sardasht/shalmash-waterfall «آبشار شلماش سردشت»، وبسایت سفرمارکت.]</ref> | |||
=== ویژگیهای طبیعی === | |||
آب آبشار شلماش از رودخانهٔ زاب کوچک سرچشمه میگیرد و بر روی یک گسل بزرگ در مسیر روستاهای آلمان و شلماش جاری میشود. ارتفاع منطقه نیز از سطح دریا حدود ۱۵۰۰ متر است.<ref>[https://www.eligasht.com/Blog/travelguide/آبشار-شلماش-در-سردشت/ «آبشار شلماش در سردشت، منطقه ای بکر برای فرار از گرمای تابستان»، وبسایت مجله گردشگری الی گشت.]</ref> این آبشار از سه آبشار پیاپی تشکیل شده است که مرتفعترین آن حدود ۳۰ متر و دو آبشار دیگر هرکدام حدود ۱۰ متر ارتفاع دارند و مجموع ارتفاع این سه آبشار به حدود ۵۰ متر میرسد. آبشار شلماش و محدودهٔ اطراف آن ترکیبی از انواع جاذبههای طبیعی نظیر رودخانه، آبشار، کوه و [[جنگل]] است.<ref>[https://www.irna.ir/news/85770583/آبشار-شلماش-سردشت-صدای-دلنشین-طبیعت «آبشار شلماش سردشت، نوای دلنشین طبیعت»، خبرگزاری ایرنا.]</ref> | |||
=== دسترسی و مسیر === | |||
آبشار اول یا اولین طبقهٔ آبشار، در نزدیکی محل توقف و بیست متری پارکینگ مجموعه،<ref>[https://reiseniran.de/fa/آبشار-شلماش/ «آبشار شلماش»، وبسایت رِیزن ایران.]</ref> با مناظری از درختهای [[بلوط]]، [[چنار]]، [[انار]] و گردو قابل مشاهده است.<ref>[https://www.kojaro.com/attraction/7499-shalmash-falls/ «آبشار شلماش»، وبسایت کجارو.]</ref> برای دیدن و رسیدن به آبشار دوم و سوم باید از کنار آبشار نخست، ۳۸۰ پلهٔ تعبیه شده را بهسمت پایین و دره طی کرد.<ref>[https://reiseniran.de/fa/آبشار-شلماش/ «آبشار شلماش»، وبسایت رِیزن ایران.]</ref> بهدلیل فشار زیاد [[آب]] و قرار گرفتن پلهها در نزدیکی آبشار، هنگام پایین رفتن از پلهها احتمال خیسشدن وجود دارد.<ref>[https://irangard.com/mag/آبشار-شلماش-سردشت-کجاست/ «آبشار شلماش کجاست؟ آبشاری خروشان در درهای سرسبز»، وبسایت مجله گردشگری ایرانگرد.]</ref> | |||
=== ایمنی === | |||
آبهای سرازیر شده از آبشار در نهایت داخل یک حوضچه جمع میشود که بر [[زیبایی]] این آبشار میافزاید و از نکات مهم ایمنی در آبشار این است که شنا کردن در حوضچهٔ پایین آن ممنوع و بسیار خطرناک است. همچنین امکان سقوط از پلههای آبشار نیز وجود دارد که رعایت احتیاط را ضروری میسازد.<ref>[https://www.niksalehi.com/gardeshgari/sights-of-shalmash-waterfall.html «آشنایی با جاهای دیدنی آبشار شلماش»، وبسایت نیک صالحی.]</ref> | |||
=== ریشه نام === | |||
نام «شلماش» در زبان کردی بهمعنی سنگ بزرگ است که بهعلت وجود صخرههای عظیم در محل آبشار انتخاب شده است.<ref>[https://www.eligasht.com/Blog/travelguide/آبشار-شلماش-در-سردشت/ «آبشار شلماش در سردشت، منطقه ای بکر برای فرار از گرمای تابستان»، وبسایت مجله گردشگری الی گشت.]</ref> | |||
=== بهترین زمان بازدید === | |||
بهترین زمان بازدید از آبشار شلماش فصل [[بهار]] و تابستان است، زمانی که آبشار در پرآبترین حالت خود قرار دارد و طبیعت اطراف آن در زیباترین وضعیت ممکن است.<ref>[https://www.isna.ir/news/orumiyeh-39048/آبشار-شلماش-جدال-آب-و-ارتفاع-بر-فراز-کوه-های-سردشت «آبشار شلماش، جدال آب و ارتفاع بر فراز کوههای سردشت»، خبرگزاری ایسنا.]</ref> آبوهوای این آبشار از [[خرداد|خردادماه]] تا اواسط [[پاییز]]، معتدل و در باقی ماههای سال، رو به سردی میرود.<ref>[http://urmia.irib.ir/-/ابشار-شلماش «آبشار شلماش»، وبسایت صدا و سیمای مرکز آذربایجانغربی.]</ref> | |||
=== ثبت ملی === | |||
آبشار شلماش در سال ۱۳۹۶ش در فهرست میراث طبیعی ملی به ثبت رسیده است.<ref>[https://www.kurdpress.com/news/61450/آبشار-شلماش-سردشت-بعنوان-میراث-طبیعی-كشور-به-ثبت-رسید «آبشار شلماش سردشت، بعنوان میراث طبیعی کشور به ثبت رسید»، خبرگزاری کرد پرس.]</ref> | |||
== ساکنان منطقه == | |||
آبشار شلماش در شهرستان سردشت قرار دارد که یک شهر کردنشین در استان [[آذربایجانغربی]] است و جمعیت آن نیز کردزبان است. مردم ساکن منطقه آبشار شلماش عمدتاً از [[قوم کرد]] هستند و به زبان کردی سورانی با لهجه مکریانی صحبت میکنند. زبان کردی سورانی زبان اصلی مردم است و [[زبان فارسی]] نیز برای امور رسمی کاربرد دارد.<ref>[https://www.niksalehi.com/gardeshgari/sights-of-shalmash-waterfall.html «آشنایی با جاهای دیدنی آبشار شلماش»، وبسایت نیک صالحی.]</ref> | |||
== پوشش گیاهی و جانوری منطقه == | |||
آبشار شلماش در حفظ تعادل زیستمحیطی منطقه نقش مهمی دارد و با ایجاد زیستگاههای متنوع برای گونههای گیاهی و جانوری، به حفظ تنوع زیستی کمک کرده است. همچنین جریان آب و رطوبت ناشی از آبشار موجب تقویت پوشش گیاهی اطراف و تثبیت خاک شده است. به همین دلیل این آبشار بهعنوان یک سرمایهٔ طبیعی و زیستمحیطی ارزشمندی شمرده میشود که حفاظت از آن برای پایداری اکوسیستم ضروری است.<ref>[https://kojachetor.com/آبشار-شلماش/ عمادی، «آبشار شلماش»، وبسایت کجا چطور.]</ref> | |||
=== پوشش گیاهی === | |||
منطقهٔ اطراف آبشار شلماش دارای پوشش گیاهی بسیار متنوع و سرسبز است. درختان غالب این منطقه شامل بلوط، چنار، گردو، افرا، ممرز، راش و توس هستند که اطراف آبشار و درههای مجاور بهوفور یافت میشوند. همچنین در برخی نقاط، درختان انار دیده میشوند. این پوشش گیاهی متراکم، علاوه بر زیبایی بصری، نقش مهمی در حفظ خاک و اکوسیستم منطقه ایفا کرده و محیطی خنک و مطبوع بهویژه در فصول گرم سال فراهم آورده است.<ref>[https://www.visitiran.ir/fa/attraction/آبشار-شلماش «آبشار شلماش»، وبسایت وزارت میراث فرهنگی، گردشگری و صنایع دستی.]</ref> | |||
=== پوشش جانوری === | |||
آبشار شلماش و جنگلهای اطراف آن زیستگاه طیف گستردهای از جانوران است. در این منطقه گونههایی مانند خرس، گراز، روباه، خرگوش، سنجاب، عقاب، شاهین و جغد زندگی میکنند. همچنین انواع پرندگان و جانوران کوچک دیگر نیز در این زیستبوم حضور دارند که نشاندهندهٔ تنوع زیستی بالای منطقه است. این تنوع جانوری، بهویژه حضور پرندگان شکاری و پستانداران، جذابیت ویژهای برای علاقهمندان به طبیعت و حیات وحش ایجاد کرده است.<ref>[https://www.alibaba.ir/mag/west-azerbaijan/shalmash-waterfall/ بجست، «آبشار شلماش؛ زیبای وحشی در غربیترین نقطه ایران»، وبسایت علیبابا.]</ref> | |||
== امکانات رفاهی == | |||
امکانات رفاهی اعم از [[مسجد]]، پارکینگ، سرویس بهداشتی و رستوران برای گردشگران مهیا شده است.<ref>[https://irangard.com/mag/آبشار-شلماش-سردشت-کجاست/ «آبشار شلماش کجاست؟ آبشاری خروشان در درهای سرسبز»، وبسایت مجله گردشگری ایرانگرد.]</ref> همچنین سکوهایی برای استراحت مسافران جهت برپایی چادر وجود دارد. علاوهبر آن امکان اسکان در [[هتل]]ها، مسافرخانهها و [[اقامتگاه بومگردی|اقامتگاههای بومگردی]] سردشت نیز فراهم است. در ضمن راهنماهایی در مسیر برای ارائهٔ اطلاعات به گردشگران حضور دارند.<ref>[https://www.iranhotelonline.com/blog/post-2845/آبشار-شلماش-سردشت-آذربایجان-غربی/ «آبشار شلماش سردشت آذربایجانغربی»، وبسایت ایران هتلآنلاین.]</ref> | |||
ترکیب طبیعت بکر، مناظر خیرهکننده، آبوهوای دلپذیر، امکانات رفاهی مناسب و دسترسی آسان به آبشار موجب شده، آبشار شلماش به مقصدی محبوب و راحت برای گردشگران داخلی و خارجی تبدیل شود و امکان لذت بردن از طبیعت بکر و زیباییهای منطقه را با آسایش فراهم آورد.<ref>[https://www.chtn.ir/photo/14000724534583/شلماش-آبشاری-زیبا-در-دل-جنگل-های-سرسبز-سردشت «شلماش، آبشاری زیبا در دل جنگلهای سرسبز سردشت»، خبرگزاری میراث آریا.]</ref> | |||
== مسیرهای دسترسی == | |||
[[پرونده:آبشار شلماش۳.jpg|جایگزین=مسیر پیادهروی آبشار شلماش|بندانگشتی|300x300پیکسل|مسیر پیادهروی کنار آبشار]] | |||
برای رسیدن به آبشار شلماش باید ابتدا به شهرستان سردشت در استان آذربایجانغربی سفر کرد. سپس باید از سردشت بهسمت روستاهای مراغان و شلماش رفت. مسیر جادهای، آسفالته و کوهستانی با چشماندازهای طبیعی زیبا است و برای بازدیدکنندگان تجربهای دلنشین را فراهم میآورد. همچنین در مسیر، تابلوهای راهنما نصب شدهاند که گردشگران را راهنمایی میکنند. فاصلهٔ سردشت تا آبشار حدود ۱۵ کیلومتر است و با خودروی شخصی حدود ۱۸ تا ۲۰ دقیقه طول میکشد. پس از رسیدن به پارکینگ، تنها حدود ۲۰ متر پیادهروی از میان درختان [[انار]]، [[بلوط]]، گردو و چنار تا آبشار فاصله است. گردشگران برای دیدن دو آبشار پایینتر، باید به پایین دره بروند که مسیر آن با پلهها و حصارها، ایمن شده و حدود ۳۸۰ تا ۴۰۰ پله است که امکان دسترسی راحتتر را فراهم کرده است.<ref>[https://safarmarket.com/blog/attractions/iran/sardasht/shalmash-waterfall «آبشار شلماش سردشت»، وبسایت سفرمارکت.]</ref> | |||
== جاذبههای گردشگری منطقه == | |||
منطقهٔ آبشار شلماش بهعنوان منطقهٔ نمونهٔ [[گردشگری]] معرفی شده است.<ref>[https://www.irna.ir/news/83247160/جاذبه-گردشگری-آبشار-شلماش-سردشت-ساماندهی-می-شود «جاذبه گردشگری آبشار شلماش سردشت ساماندهی میشود»، خبرگزاری ایرنا.]</ref> در اطراف آبشار شلماش چندین منطقهٔ دیدنی و جاذبهٔ گردشگری مهم وجود دارد که عبارتند از: | |||
* '''گرمابه بیستون''': یکی از قدیمیترین گرمابههای ایران با قدمت دورهٔ [[ساسانیان|ساسانی]] که در فاصلهٔ ۱۱ کیلومتری آبشار شلماش قرار دارد. این گرمابه دارای [[حمام]]ها، حوضچهها و استخرهای آبگرم معدنی با خواص درمانی برای درد مفاصل، روماتیسم و بیماریهای پوستی است.<ref>[https://www.pateh.com/blog/shlamash-waterfall/ پاکباز، «آبشار شلماش کجاست؟ زیبایی در غرب برای فرار از گرمای تابستان»، وبسایت پته.]</ref> | |||
* '''چشمه کانی گراوان''': چشمهای با آب زلال و فیروزهایرنگ که در فاصلهٔ تقریبی ۳۰ کیلومتری از آبشار واقع شده است.<ref>[https://www.iranhotelonline.com/blog/post-2845/آبشار-شلماش-سردشت-آذربایجان-غربی/ «آبشار شلماش سردشت آذربایجانغربی»، وبسایت ایران هتلآنلاین.]</ref> | |||
* [[پرونده:آبشار شلماش.jpg|جایگزین=پل قلاتاسیان|بندانگشتی|پل قلاتاسیان]]'''پل تاریخی قلا (قلعه) تاسیان''': پلی قدیمی و تاریخی که قدمت آن به دورهٔ [[صفویه]] میرسد، بر روی رودخانهٔ زاب ساخته شده که از جاذبههای فرهنگی و تاریخی منطقه بهشمار میرود و در فاصلهای قابل دسترس از آبشار قرار دارد.<ref>[https://www.kojaro.com/sardasht/ «جاهای دیدنی سردشت»، وبسایت کجارو.]</ref> | |||
* '''غار تاریخی قلاتاسیان''': این غار، در ۲۰۰ متری روستای قلعه تاسیان است و با کشف سفالهایی از دورههای پیش از تاریخ و ایران باستان در آن، یک مکان ارزشمند تاریخی-فرهنگی بهشمار میرود.<ref>[https://www.kojaro.com/sardasht/ «جاهای دیدنی سردشت»، وبسایت کجارو.]</ref> | |||
* '''دریاچه زریوار''': دریاچهٔ آب شیرین زریوار در نزدیکی شهر مریوان، افزون بر تأمین آب کشاورزی و شرب منطقه، منبع اصلی معیشت مردم از طریق ماهیگیری و گردشگری است. این دریاچه با برگزاری [[جشن]]های آیینی، رقص و [[موسیقی بومی|موسیقی محلی]]، و نیز افسانههای شفاهی، نقشی کلیدی در فرهنگ و هویت مردم منطقه دارد.<ref>[https://basijnews.ir/fa/news/9586965/دریاچه-زریوار-مریوان-کم-نظیرترین-جاذبه-آبی-غرب-کشور «دریاچه زریوار مریوان؛ کمنظیرترین جاذبه آبی غرب کشور»، خبرگزاری بسیج.]</ref> | |||
* '''بازارچه مرزی سردشت''': اقتصاد منطقهٔ سردشت به بازارچه مرزی وابسته است؛ این بازارچه با ایجاد اشتغال و درآمدزایی به توسعهٔ اقتصادی کمک کرده و نقش راهبردی در ارتباطات بینالمللی و توسعهٔ منطقهای داشته و بهعنوان دروازهٔ ترانزیت ایران به کردستان عراق و کشورهای همسایه مطرح است.<ref>[https://www.ensani.ir/fa/article/532854/بررسی-جامعه-شناختی-اقتصادی-بازارچه-های-مشترک-مرزی-مطالعه-موردی-بازارچه-های-مرزی-سردشت-و-پیرانشهر- سعیدی و دیگران، «بررسی جامعه شناختی اقتصادی بازارچههای مشترک مرزی (مطالعه موردی: بازارچههای مرزی سردشت و پیرانشهر)»، 1388ش، ص116-118.]</ref> | |||
== نقش آبشار شلماش در زندگی مردم منطقه == | |||
آبشار شلماش در سردشت افزون بر زیبایی طبیعی، نقشی چندوجهی دارد:<ref>[https://www.pateh.com/blog/shlamash-waterfall/ پاکباز، «آبشار شلماش کجاست؟ زیبایی در غرب برای فرار از گرمای تابستان»، وبسایت پته.]</ref> | |||
* از نظر اقتصادی با جذب گردشگر، اشتغال و درآمدزایی ایجاد کرده است؛<ref>[https://www.irna.ir/news/82639675/آبشار-شلماش-ظرفیت-مغفول-گردشگری-در-سردشت «آبشار شلماش ظرفیت مغفول گردشگری در سردشت»، خبرگزاری ایرنا.]</ref> | |||
* از نظر زیستمحیطی، زیستگاه گونههای گیاهی و جانوری است و موجب حفظ تعادل اکولوژیک منطقه میشود؛<ref>[https://www.pateh.com/blog/shlamash-waterfall/ پاکباز، «آبشار شلماش کجاست؟ زیبایی در غرب برای فرار از گرمای تابستان»، وبسایت پته.]</ref> | |||
* از نظر فرهنگی-تاریخی، پیوند با آثار باستانی و هویت مردم محلی دارد؛<ref>[https://www.alibaba.ir/mag/west-azerbaijan/shalmash-waterfall/ بجست، «آبشار شلماش؛ زیبای وحشی در غربیترین نقطه ایران»، وبسایت علیبابا.]</ref> | |||
* از نظر اقلیمی، آبشار به حفظ رطوبت، پوشش گیاهی و تأمین آب برای کشاورزی و حیات وحش منطقه کمک میکند.<ref>[https://www.pateh.com/blog/shlamash-waterfall/ پاکباز، «آبشار شلماش کجاست؟ زیبایی در غرب برای فرار از گرمای تابستان»، وبسایت پته.]</ref> | |||
* از نظر سلامت، بازدید از آبشار و طبیعت بکر آن، [[استرس]] را کاهش داده و سلامت جسم و روان را افزایش میدهد. صدای آرامشبخش آب و مناظر طبیعی، آرامش عمیق و پاکسازی انرژیهای منفی را به همراه دارد و انسان را به ارتباطی ژرفتر با طبیعت و خالق خویش میرساند.<ref>[https://www.etemadonline.com/بخش-تاریخ-7/471983-زندگی-در-کنار-آب-بر-سلامت-روان «زندگی در کنار آب بر سلامت روان تأثیر مثبت میگذارد»، اعتمادآنلاین.]</ref> در آموزههای اسلامی، طبیعت، بزرگترین نشانهٔ الهی است و گردش در زمین سفارش شده است.<ref>[https://wiki.ahlolbait.com/آیه_20_سوره_عنکبوت سوره عنکبوت، آیه 20.]</ref> حضور در طبیعت از نگاه [[مراجع دینی]] عامل نشاط، آرامش روحی و تقویت ایمان است.<ref>[https://www.tasnimnews.com/fa/news/1404/01/13/3284457/طبیعت-گردی-در-اسلام-فرصتی-برای-تفریح-تذکر-و-شکرگزاری «طبیعتگردی در اسلام؛ فرصتی برای تفریح، تذکر و شکرگزاری»، خبرگزاری تسنیم.]</ref> این همان [[گردشگری معناگرا]] است؛ رویکردی که طبیعت را بستری برای رشد روحی، الهام، شکرگزاری و بازنگری در ارزشهای [[زندگی]] میداند، نه صرفاً مکانی برای سرگرمی.<ref>بستهنگار و قمری، «گردشگری و معنادرمانی در فلسفهٔ اگزیستانسیالیسم»، 1401ش، ص107-109.</ref> | |||
== پانویس == | |||
{{پانویس}} | |||
== منابع == | |||
{{آغاز منابع}} | |||
* قرآن کریم. | |||
* «آبشار شلماش»، وبسایت صداوسیمای مرکز آذربایجانغربی، تاریخ بازدید: ۳۰ شهریور ۱۴۰۱ش. | |||
* «آبشار شلماش»، وبسایت ریزِن ایران، تاریخ انتشار: ۹ آذر ۱۳۹۹ش. | |||
* «آبشار شلماش»، وبسایت کجارو، تاریخ بازدید: ۳۰ شهریور ۱۴۰۱ش. | |||
* «آبشار شلماش»، وبسایت وزارت میراث فرهنگی، گردشگری و صنایع دستی، تاریخ بازدید: ۲۴ اردیبهشت ۱۴۰۴ش. | |||
* «آبشار شلماش جدال آب و ارتفاع بر راز کوههای سردشت»، خبرگزاری ایسنا، تاریخ درج مطلب: ۲۸ خرداد ۱۳۹۷ش. | |||
* «آبشار شلماش در سردشت، منطقه ای بکر برای فرار از گرمای تابستان»، وبسایت مجله گردشگری الی گشت، تاریخ انتشار: ۲۴ خرداد ۱۴۰۳ش. | |||
* «آبشار شلماش سردشت»، وبسایت سفرمارکت، تاریخ بازدید: ۲۴ اردیبهشت ۱۴۰۴ش. | |||
* «آبشار شلماش سردشت آذربایجانغربی»، وبسایت ایران هتلآنلاین، تاریخ انتشار: ۲۶ اردیبهشت ۱۴۰۲ش. | |||
* «آبشار شلماش سردشت، بعنوان میراث طبیعی کشور به ثبت رسید»، خبرگزاری کرد پرس، تاریخ درج مطلب: ۲۸ خرداد ۱۳۹۷ش. | |||
* «آبشار شلماش سردشت، نوای دلنشین طبیعت»، خبرگزاری ایرنا، تاریخ انتشار: ۱۶ اسفند ۱۴۰۳ش. | |||
* «آبشار شلماش ظرفیت مغفول گردشگری در سردشت»، خبرگزاری ایرنا، تاریخ انتشار: ۳۱ مرداد ۱۳۹۶ش. | |||
* «آبشار شلماش کجاست؟ آبشاری خروشان در درهای سرسبز»، وبسایت مجله گردشگری ایرانگرد، تاریخ بازدید: ۲۴ اردیبهشت ۱۴۰۴ش. | |||
* «آشنایی با جاهای دیدنی آبشار شلماش»، وبسایت نیک صالحی، تاریخ انتشار: ۱۹ آذر ۱۳۹۹ش. | |||
* بجست، سپیده، «آبشار شلماش؛ زیبای وحشی در غربیترین نقطه ایران»، وبسایت علیبابا، تاریخ بازدید: ۲۴ اردیبهشت ۱۴۰۴ش. | |||
* بستهنگار، مهرنوش و قمری، رضوان، «گردشگری و معنادرمانی در فلسفهٔ اگزیستانسیالیسم»، نشریه علمی باغ نظر، دوره ۱۹، ۱۴۰۱ش، | |||
* پاکباز، نسا، «آبشار شلماش کجاست؟ زیبایی در غرب برای فرار از گرمای تابستان»، وبسایت پته، تاریخ انتشار: ۱۶ خرداد ۱۴۰۳ش. | |||
* «جاذبه گردشگری آبشار شلماش سردشت ساماندهی میشود»، خبرگزاری ایرنا، تاریخ انتشار: ۲۷ اسفند ۱۳۹۷ش. | |||
* «جاهای دیدنی سردشت»، وبسایت کجارو، تاریخ بازدید: ۲۴ اردیبهشت ۱۴۰۴ش. | |||
* «دریاچه زریوار مریوان؛ کمنظیرترین جاذبه آبی غرب کشور»، خبرگزاری بسیج، تاریخ انتشار: ۲ فروردین ۱۴۰۳ش. | |||
* «زندگی در کنار آب بر سلامت روان تأثیر مثبت میگذارد»، اعتمادآنلاین، تاریخ انتشار: ۲۶ اسفند ۱۳۹۹ش. | |||
* سعیدی، علیاصغر و دیگران، «بررسی جامعه شناختی اقتصادی بازارچههای مشترک مرزی (مطالعه موردی: بازارچههای مرزی سردشت و پیرانشهر)»، نشریه علوم اجتماعی (علامه طباطبایی)، سال شانزدهم، شماره ۴۵، ۱۳۸۸ش. | |||
* «شلماش، آبشاری زیبا در دل جنگلهای سرسبز سردشت»، خبرگزاری میراث آریا، تاریخ انتشار: ۲۸ مهر ۱۴۰۰ش. | |||
* «طبیعتگردی در اسلام؛ فرصتی برای تفریح، تذکر و شکرگزاری»، خبرگزاری تسنیم، تاریخ انتشار: ۱۳ فروردین ۱۴۰۴ش. | |||
* عمادی، «آبشار شلماش»، وبسایت کجا چطور، تاریخ درج مطلب: ۱۴ اردیبهشت ۱۴۰۵ش. | |||
{{پایان منابع}} | |||
