بدون خلاصۀ ویرایش |
علی شاهرودی (بحث | مشارکتها) +رده:تابآوری، +رده:روانشناسی اجتماعی، +رده:فرهنگ در ایران، +رده:هویت ایرانی (هاتکت)، ابرابزار |
||
| (۸ نسخهٔ میانی ویرایش شده توسط ۵ کاربر نشان داده نشد) | |||
| خط ۱: | خط ۱: | ||
{{جعبه اطلاعات مفهوم | {{جعبه اطلاعات مفهوم | ||
| تصویر = | | تصویر =تابآوری ایرانی.jpg | ||
| زیرنویس تصویر = | | زیرنویس تصویر =پنجاهوهفتمین شب تجمعات شبانه مردم تهران در میدان انقلاب تهران، در جریان [[جنگ تحمیلی سوم]]. | ||
| image_alt = | | image_alt =پنجاهوهفتمین شب تجمعات شبانه مردم در میدان انقلاب تهران | ||
| فایل پادکست =تابآوری ایرانی.ogg | | فایل پادکست =تابآوری ایرانی.ogg | ||
| حجم فایلپادکست = | | حجم فایلپادکست =۱۰/۷ | ||
| تاریخ پادکست = | | تاریخ پادکست =۳-۲-۱۴۰۵ | ||
| زیرنویس عنوان = | | زیرنویس عنوان = بازآفرینی هوشمندانه ایرانیان در مواجهه با بحران | ||
| عنوان اصلی = | | عنوان اصلی = تابآوری ایرانی | ||
| عنوان انگلیسی = | | عنوان انگلیسی = | ||
| عنوان عربی = | | عنوان عربی = | ||
| عنوان علمی = | | عنوان علمی = | ||
| شاخه علمی = | | شاخه علمی = [[علوم اجتماعی]] | ||
| نوع مفهوم = | | نوع مفهوم = مفهوم تاریخیفرهنگی و اجتماعیراهبردی | ||
| معنای اصطلاحی = | | معنای اصطلاحی = توانایی جامعه ایران در پیشبینی، جذب، تطبیق و بازیابی پس از شوکها و بحرانهای پیدرپی | ||
| حوزه کاربرد = | | حوزه کاربرد = تابآوری اجتماعی، فرهنگی، اقتصادی، حکمرانی و راهبردی | ||
| گستره جغرافیایی = | | گستره جغرافیایی = | ||
| منشأ تاریخی = | | منشأ تاریخی = | ||
| نخستین کاربرد = در امتداد مفهوم تابآوری که نخستینبار توسط بوریس سایرولنیک در حوزه بازیابی روانی پس از بحران مطرح شد | |||
| نخستین کاربرد = | | ریشه واژه = | ||
| ریشه واژه = | | مرتبط با = [[تابآوری|تابآوری اجتماعی]]، [[ناسیونالیسم تمدنی]] | ||
| مرتبط با = | | اهمیت = ابزاری برای مقابله با چالشهای اجتماعی، اقتصادی، زیستمحیطی و حفظ ساختارهای جامعه در برابر بحرانها | ||
| اهمیت = | | مبدع = | ||
| مبدع = | | مروج = | ||
| مروج = | | مقدس برای = | ||
| مقدس برای = | | مورد احترام = | ||
| مورد احترام = | | آثار مرتبط = | ||
| آثار مرتبط = | |||
}} | }} | ||
'''{{درشت|تابآوری ایرانی؛}}''' بازآفرینی هوشمندانه ایرانیان در مواجهه با بحران. | '''{{درشت|تابآوری ایرانی؛}}''' بازآفرینی هوشمندانه ایرانیان در مواجهه با بحران. | ||
| خط ۳۴: | خط ۳۳: | ||
== مفهومشناسی == | == مفهومشناسی == | ||
مفهوم | مفهوم تابآوری نخستین بار توسط بوریس سایرولنیک، عصبپژوه، در زمینه بازیابی تعادل روانی فرد پس از بحران مطرح شد.<ref>[https://www.asriran.com/fa/news/1069814/راز-تاب-آوری-در-جنگ-این-نیز-بگذرد طرزی، «راز تاب آوری در جنگ : این نیز بگذرد!»، وبسایت عصر ایران.]</ref> سپس به بیان توانمندی جوامع در مواجهه با بحران نیز تعیم یافت.<ref>[https://www.hsu.ac.ir/resiliency/2025/01/19/تاب-آوری-ایران/ مقدسی، «تاب آوری ایران»، وبسایت دانشگاه حکیم سبزواری.]</ref> [[تابآوری اجتماعی]] شامل ظرفیت پیشبینی، آمادهسازی، مداخله و تطبیق با شرایط متغیر است<ref>[https://www.resiliency.ir/social-resilience/ مقدسی، «تاب آوری اجتماعی چیست؟»، وبسایت خانه تاب آوران ایران.]</ref> و به تقویت [[همبستگی اجتماعی]] در برابر چالشهای ملی نیز تعریف شده است.<ref>[https://www.resiliencemedia.ir/رسانه-تاب-آوری-ایران-resiliencemedia-ir/ «رسانه تابآوری ایران»، خبرگزاری تابآوری ایرانیان]؛ [https://khabarpu.com/b.htm?u=تابآوری-ایران-در-بزنگاه-بحران-جهانی_c2hhcmdoZGFpbHkuY29tLyVEOCVBOCVEOCVBRSVEOCVCNC0lRDglQjElRDklODglRDglQjIlRDklODYlRDglQTclRDklODUlRDklODctMTAwLzEwOTc5NDMt_2LTYsdmC «تابآوری ایران در بزنگاه بحران جهانی»، روزنامه شرق]</ref> تابآوری دارای کاربردهای مختلف چون تابآوری خانوادگی، سازمانی، فرهنگی، اقتصادی، زیستمحیطی، حکمرانی و ملی است.<ref>[https://rc.majlis.ir/fa/report/show/1819119 نصر اصفهانی و همکاران، «مقدمهای بر تصویر ایران تابآور»، 1403ش، ص 8،]</ref> | ||
تابآوری ایرانی بیانگر توانمندیهای تاریخی و نهادی مردم ایران در عرصههای مختلف در مواجهه با بحرانها و شوکهای غیرقابل پیشبینی است.<ref>[https://rc.majlis.ir/fa/report/show/1819119 نصر اصفهانی و همکاران، «مقدمهای بر تصویر ایران تابآور»، 1403ش، ص 8.]</ref> در ادبیات راهبردی، وجه تمایز مقاومت از تابآوری در این است که مقاومت بر ایستادگی فیزیکی تأکید دارد، اما تابآوری به معنای توانایی یک سیستم برای بهبود و بازگشت به مسیر توسعه پس از وقوع شوک است.<ref>[https://rc.majlis.ir/fa/report/show/1819119 نصر اصفهانی و همکاران، «مقدمهای بر تصویر ایران تابآور»، 1403ش، 8-9.]</ref> تابآوری در ایران در دو سطح بررسی شده است: | تابآوری ایرانی بیانگر توانمندیهای تاریخی و نهادی مردم ایران در عرصههای مختلف در مواجهه با بحرانها و شوکهای غیرقابل پیشبینی است.<ref>[https://rc.majlis.ir/fa/report/show/1819119 نصر اصفهانی و همکاران، «مقدمهای بر تصویر ایران تابآور»، 1403ش، ص 8.]</ref> در ادبیات راهبردی، وجه تمایز مقاومت از تابآوری در این است که مقاومت بر ایستادگی فیزیکی تأکید دارد، اما تابآوری به معنای توانایی یک سیستم برای بهبود و بازگشت به مسیر توسعه پس از وقوع شوک است.<ref>[https://rc.majlis.ir/fa/report/show/1819119 نصر اصفهانی و همکاران، «مقدمهای بر تصویر ایران تابآور»، 1403ش، 8-9.]</ref> تابآوری در ایران در دو سطح بررسی شده است: | ||
| خط ۴۴: | خط ۴۳: | ||
== نمودها و تحولات تابآوری ایرانی == | == نمودها و تحولات تابآوری ایرانی == | ||
[[پرونده:تابآوری ایرانی۱.png|جایگزین=دیوار بزرگ گرگان مرز دفاعی ۲۰۰ کیلومتری امپراتوری ساسنی|بندانگشتی|دیوار بزرگ گرگان مرز دفاعی ۲۰۰ کیلومتری امپراتوری ساسانی در شمال ایران]] | |||
از منظر تاریخی و جامعهشناختی، تابآوری در ایران با چرخه فروپاشی و بازآفرینی تمدنی همراه بوده است:<ref>[https://thailand.mfa.gov.ir/portal/NewsView/785150/تحلیل-چند-تیوریک-تجاوزات-آمریکا-اسراییل-و-تاب-آوری-دولت-تمدنی-ایران حیدری، «تحلیل چند تئوریک تجاوزات آمریکا-اسرائیل و تاب آوری دولت تمدنی ایران»، وبسایت سفارت جمهوری اسلامی ایران در بانکوک.]</ref> | از منظر تاریخی و جامعهشناختی، تابآوری در ایران با چرخه فروپاشی و بازآفرینی تمدنی همراه بوده است:<ref>[https://thailand.mfa.gov.ir/portal/NewsView/785150/تحلیل-چند-تیوریک-تجاوزات-آمریکا-اسراییل-و-تاب-آوری-دولت-تمدنی-ایران حیدری، «تحلیل چند تئوریک تجاوزات آمریکا-اسرائیل و تاب آوری دولت تمدنی ایران»، وبسایت سفارت جمهوری اسلامی ایران در بانکوک.]</ref> | ||
* '''دوران باستان:''' شواهد باستانشناختی در لایهٔ سوم [[تپه حسنلو]] نشان میدهد که پس از ویرانی شهرها، ساختارهای جدید بر روی لایههای پیشین بنا شده است. همچنین پس از حمله [[اسکندر مقدونی]] و سقوط [[هخامنشیان]]، زیرساختهای نرمافزاری مانند نظام اداری و زبان حفظ شد.<ref>[https://news.ut.ac.ir/fa/news/53037/ایران-بزرگ-ترین-ققنوس-تاریخ-است?style=color-important- ده پهلوان، «ایران بزرگترین ققنوس تاریخ است»، پایگاه خبری تحلیلی دانشگاه تهران.]</ref> | * '''دوران باستان:''' شواهد باستانشناختی در لایهٔ سوم [[تپه حسنلو]] نشان میدهد که پس از ویرانی شهرها، ساختارهای جدید بر روی لایههای پیشین بنا شده است. همچنین پس از حمله [[اسکندر مقدونی]] و سقوط [[هخامنشیان]]، زیرساختهای نرمافزاری مانند نظام اداری و زبان حفظ شد.<ref>[https://news.ut.ac.ir/fa/news/53037/ایران-بزرگ-ترین-ققنوس-تاریخ-است?style=color-important- ده پهلوان، «ایران بزرگترین ققنوس تاریخ است»، پایگاه خبری تحلیلی دانشگاه تهران.]</ref> | ||
| خط ۵۹: | خط ۵۹: | ||
== بنیانهای اجتماعی == | == بنیانهای اجتماعی == | ||
[[پرونده:تابآوری ایرانی۲.png|جایگزین=بدرقه رزمندگان داوطلب مردمی به جبهههای جنگ|بندانگشتی|بدرقه رزمندگان داوطلب مردمی به جبهههای جنگ در دهه شصت توسط خانوادهها]] | |||
در بررسی ابعاد اجتماعی تابآوری ایرانی به مؤلفههای زیر اشاره میشود: | در بررسی ابعاد اجتماعی تابآوری ایرانی به مؤلفههای زیر اشاره میشود: | ||
* '''شبکههای حمایت غیررسمی:''' نهادهای [[خانواده]]، [[همسایگی]] و شبکههای محلی با ارائه حمایتهای مادی و روانی، احساس انزوا را در زمان بحران کاهش میدهند.<ref>[https://www.asriran.com/fa/news/1151955/ابعاد-فرهنگی-تاب-آوری-در-جنگ «ابعاد فرهنگیِ تابآوری در جنگ»، وبسایت خبری تحلیلی عصر ایران.]</ref> استفاده از [[مسجد|مساجد]] و گروههای داوطلب مردمی از ارکان این حمایتها ذکر شده است.<ref>[https://www.ilna.ir/بخش-سیاسی-3/1766252-تاب-آوری-اجتماعی-راز-موفقیت-در-جنگ-تحمیلی مرکز پژوهشهای مجلس شورای اسلامی، «تاب آوری اجتماعی راز موفقیت در جنگ تحمیلی»، ایلنا.]</ref> | * '''شبکههای حمایت غیررسمی:''' نهادهای [[خانواده]]، [[همسایگی]] و شبکههای محلی با ارائه حمایتهای مادی و روانی، احساس انزوا را در زمان بحران کاهش میدهند.<ref>[https://www.asriran.com/fa/news/1151955/ابعاد-فرهنگی-تاب-آوری-در-جنگ «ابعاد فرهنگیِ تابآوری در جنگ»، وبسایت خبری تحلیلی عصر ایران.]</ref> استفاده از [[مسجد|مساجد]] و گروههای داوطلب مردمی از ارکان این حمایتها ذکر شده است.<ref>[https://www.ilna.ir/بخش-سیاسی-3/1766252-تاب-آوری-اجتماعی-راز-موفقیت-در-جنگ-تحمیلی مرکز پژوهشهای مجلس شورای اسلامی، «تاب آوری اجتماعی راز موفقیت در جنگ تحمیلی»، ایلنا.]</ref> | ||
* '''ملتبودگی و ناسیونالیسم تمدنی:''' پیوند سرنوشت مردم با تمامیت ارضی، همبستگی داخلی را در برابر تهدیدات بیرونی و پروژههای تغییر نظام تقویت کرده است.<ref>[https://www.asriran.com/fa/news/1148898/ملت-بودگی-راز-تاب-آوری-ایران-جنگ-استقلال-ایران-در-مرکز-دومینوی-قرن-سیاسی-جدید فاتح، ««ملتبودگی»، راز تاب آوری ایران / جنگ استقلال «ایران»، در مرکز «دومینوی قرن سیاسی جدید»»، وبسایت، عصر ایران]؛ [https://www.tabnak.ir/fa/news/1314801/چرا-حملات-اسرائیل-باعث-تغییر-نظام-ایران-نشد-مساله-آمریکا-و-اسرائیل-ایران-است-نه-نظام-آن «چرا حملات اسرائیل باعث تغییر نظام ایران نشد؟/ مسئله آمریکا و اسرائیل «ایران» است نه نظام آن»، وبسایت تابناک.]</ref> پرهیز از [[ | * '''ملتبودگی و ناسیونالیسم تمدنی:''' پیوند سرنوشت مردم با تمامیت ارضی، همبستگی داخلی را در برابر تهدیدات بیرونی و پروژههای تغییر نظام تقویت کرده است.<ref>[https://www.asriran.com/fa/news/1148898/ملت-بودگی-راز-تاب-آوری-ایران-جنگ-استقلال-ایران-در-مرکز-دومینوی-قرن-سیاسی-جدید فاتح، ««ملتبودگی»، راز تاب آوری ایران / جنگ استقلال «ایران»، در مرکز «دومینوی قرن سیاسی جدید»»، وبسایت، عصر ایران]؛ [https://www.tabnak.ir/fa/news/1314801/چرا-حملات-اسرائیل-باعث-تغییر-نظام-ایران-نشد-مساله-آمریکا-و-اسرائیل-ایران-است-نه-نظام-آن «چرا حملات اسرائیل باعث تغییر نظام ایران نشد؟/ مسئله آمریکا و اسرائیل «ایران» است نه نظام آن»، وبسایت تابناک.]</ref> پرهیز از [[شیءانگاری]] بخشهایی از جامعه مانند تفاوتهای قومی برای حفظ این پیوستگی هویتی ضروری دانسته میشود.<ref>[https://www.khabaronline.ir/news/2207036/از-هجوم-اسکندر-تا-بحران-های-امروز-تاب-آوری-تمدن-ایرانی-چگونه «از هجوم اسکندر تا بحرانهای امروز؛ تابآوری تمدن ایرانی چگونه ممکن شد؟»، خبرآنلاین.]</ref> | ||
* '''نقش رهبری:''' در گفتمان سیاسی ایران، دشمنشناسی و اعتماد به الگوهای ارائهشده از سوی حاکمیت و جایگاه رهبری جمهوری اسلامی ایران، از عوامل جلوگیری از فروپاشی سیاسی در مواقع بحرانی بهشمار میرود.<ref>[https://paydarymelli.ir/fa/news/61307/درایت-رهبری-رکن-تابآوری-کشور-در-برابر-کارزار-فشار-حداکثری «درایت «رهبری» رکن تابآوری کشور در برابر کارزار فشار حداکثری»، وبسایت سازمان غیر عامل کشور.]</ref> | * '''نقش رهبری:''' در گفتمان سیاسی ایران، دشمنشناسی و اعتماد به الگوهای ارائهشده از سوی حاکمیت و جایگاه رهبری جمهوری اسلامی ایران، از عوامل جلوگیری از فروپاشی سیاسی در مواقع بحرانی بهشمار میرود.<ref>[https://paydarymelli.ir/fa/news/61307/درایت-رهبری-رکن-تابآوری-کشور-در-برابر-کارزار-فشار-حداکثری «درایت «رهبری» رکن تابآوری کشور در برابر کارزار فشار حداکثری»، وبسایت سازمان غیر عامل کشور.]</ref> | ||
| خط ۱۰۵: | خط ۱۰۶: | ||
* سیترونوویچ، دنیس، «مشکل آمریکا «اطلاعاتی» نیست؛ ایران را در تابآوری دستکم گرفتند»، پایگاه اطلاعرسانی جماران، تاریخ درج مطلب: ۱۶ فروردین ۱۴۰۵ش. | * سیترونوویچ، دنیس، «مشکل آمریکا «اطلاعاتی» نیست؛ ایران را در تابآوری دستکم گرفتند»، پایگاه اطلاعرسانی جماران، تاریخ درج مطلب: ۱۶ فروردین ۱۴۰۵ش. | ||
* سیفی، سعید، «نظریه «اقتصاد تابآور ترکیبی»؛ نسخهای ایرانی برای تابآوری در جنگ ترکیبی»، خبرگزاری آنا، تاریخ درج مطلب: ۱۵ مرداد ۱۴۰۴ش. | * سیفی، سعید، «نظریه «اقتصاد تابآور ترکیبی»؛ نسخهای ایرانی برای تابآوری در جنگ ترکیبی»، خبرگزاری آنا، تاریخ درج مطلب: ۱۵ مرداد ۱۴۰۴ش. | ||
* نصر اصفهانی، علیرضا؛ لسان طوسی، فهیمه؛ نجفی رستاقی، حیدر؛ برومند کاخکی، احمد، «''مقدمهای بر تصویر ایران تابآور''»، | * نصر اصفهانی، علیرضا؛ لسان طوسی، فهیمه؛ نجفی رستاقی، حیدر؛ برومند کاخکی، احمد، «''مقدمهای بر تصویر ایران تابآور''»، تهران، مرکز پژوهشهای مجلس شورای اسلامی (شماره مسلسل ۲۰۱۷۶)، ۱۴۰۳ش. | ||
* «ابعاد فرهنگیِ تابآوری در جنگ»، وبسایت خبری تحلیلی عصر ایران، تاریخ درج مطلب: ۵ فروردین ۱۴۰۵ش. | * «ابعاد فرهنگیِ تابآوری در جنگ»، وبسایت خبری تحلیلی عصر ایران، تاریخ درج مطلب: ۵ فروردین ۱۴۰۵ش. | ||
* مرکز پژوهشهای مجلس شورای اسلامی، «تاب آوری اجتماعی راز موفقیت در جنگ تحمیلی»، ایلنا، تاریخ درج مطلب:۸ فروردین ۱۴۰۵ش. | * مرکز پژوهشهای مجلس شورای اسلامی، «تاب آوری اجتماعی راز موفقیت در جنگ تحمیلی»، ایلنا، تاریخ درج مطلب:۸ فروردین ۱۴۰۵ش. | ||
| خط ۱۱۱: | خط ۱۱۲: | ||
* مقدسی، محمد رضا، «''تابآوری هویتمحور»،'' وبسایت خانه تابآوری ایران، تاریخ درج مطلب: ۲۱ اسفند ۱۴۰۴ش | * مقدسی، محمد رضا، «''تابآوری هویتمحور»،'' وبسایت خانه تابآوری ایران، تاریخ درج مطلب: ۲۱ اسفند ۱۴۰۴ش | ||
* مقدسی، محمد رضا، «''تابآوری و فرسودگی اخلاقی''»، وبسایت خانه تابآوری ایران. تاریخ درج مطلب: ۷ اسفند ۱۴۰۴ش. | * مقدسی، محمد رضا، «''تابآوری و فرسودگی اخلاقی''»، وبسایت خانه تابآوری ایران. تاریخ درج مطلب: ۷ اسفند ۱۴۰۴ش. | ||
* مقدسی، محمد رضا، «''تابآوری اجتماعی چیست؟''»، وبسایت خانه تابآوران ایران، تاریخ بازدید: ۲۲ فروردین ۱۴۰۵ش. | * مقدسی، محمد رضا، «''تابآوری اجتماعی چیست؟''»، وبسایت خانه تابآوران ایران، تاریخ بازدید: ۲۲ فروردین ۱۴۰۵ش. | ||
{{پایان منابع}} | {{پایان منابع}} | ||
[[رده: | |||
{{تابآوری}} | |||
[[رده:تابآوری]] | |||
[[رده:روانشناسی اجتماعی]] | |||
[[رده:فرهنگ در ایران]] | |||
[[رده:هویت ایرانی]] | |||
