ایجاد لینک داخلی
 
(۵ نسخهٔ میانی ویرایش شده توسط ۵ کاربر نشان داده نشد)
خط ۱: خط ۱:
{{جعبه اطلاعات افراد
| تصویر            = سیمین بهبهانی.png
| زیرنویس تصویر    = تصویر سیمین بهبهانی
| image_alt        = سیمین بهبهانی
| فایل پادکست      =
| حجم فایلپادکست    =
| تاریخ پادکست      =
| زیرنویس عنوان    = نویسنده و غزل‌سرای معاصر ایرانی{{سخ}}بانوی غزل ایران
| نام              = سیمین
| نام خانوادگی      = بهبهانی
| زادهٔ              = ۲۸ تیر ۱۳۰۶
| ناپدید شدن        =
| درگذشت            = ۲۸ مرداد ۱۳۹۳
| علت مرگ          = بیماری تنفسی و قلبی
| مدفن              = [[بهشت زهرا]]، [[تهران]]
| محل زندگی        = تهران
| ملیت              = ایرانی
| دیگر نام‌ها        = سیمین خلیلی{{سخ}}نیمای غزل{{سخ}}بانوی غزل ایران
| تحصیلات            = [[کارشناسی حقوق]]
| محل تحصیل        = دانشکدهٔ حقوق، [[دانشگاه تهران]]
| شناخته‌شده برای    = نوآوری در غزل فارسی{{سخ}}سرودن بیش از ۶۰۰ غزل{{سخ}}فعالیت در کانون نویسندگان ایران
| آثار              = سه‌تار شکسته{{سخ}}جای پا{{سخ}}چلچراغ{{سخ}}مرمر{{سخ}}رستاخیز{{سخ}}خطی ز سرعت و از آتش{{سخ}}دشت ارژن{{سخ}}گزینه اشعار{{سخ}}کولی و نامه و عشق{{سخ}}عاشق‌تر از همیشه بخوان{{سخ}}یک دریچه آزادی{{سخ}}کاغذین‌جامه{{سخ}}آن مرد، مرد همراهم{{سخ}}با مادرم همراه
| منصب              = عضو [[کانون نویسندگان ایران]]
| دوره              =
| پس از            =
| پیش از            =
| همسر              = حسن بهبهانی{{سخ}}منوچهر کوشیار
| فرزندان          = علی{{سخ}}حسین{{سخ}}امید
| پدر              = عباس خلیلی
| مادر              = فخرعظمی ارغون
| خویشاوندان        =
| جوایز            = جایزه هلمن همت (۱۹۹۸){{سخ}}مدال کارل فون اوسیتسکی (۱۹۹۹){{سخ}}جایزه آزادی بیان اتحادیه نویسندگان نروژ (۲۰۰۶){{سخ}}جایزه mtvU (۲۰۰۹){{سخ}}جایزه یانوس پانونیوس (۲۰۱۳){{سخ}}جایزه میراث فرهنگی (۲۰۱۱){{سخ}}جایزه سیمون دو بووار (۲۰۰۹){{سخ}}مدال بین‌المللی صلح (۱۳۳۱)
| افتخارات          =
| درجه نظامی        =
| درجه علمی        =
}}
'''{{درشت|سیمین بهبهانی}}'''؛ نویسنده و غزل‌سرای معاصر ایرانی و معروف به بانوی غزل ایران.
'''{{درشت|سیمین بهبهانی}}'''؛ نویسنده و غزل‌سرای معاصر ایرانی و معروف به بانوی غزل ایران.


خط ۶: خط ۴۵:
سیمین خلیلی، معروف به سیمین بهبهانی، در [[۲۸ تیر]] ۱۳۰۶ش در [[تهران]] زاده شد. او در خانواده‌ای فرهنگی و ادبی رشد کرد. پدرش، عباس خلیلی دیپلمات، روزنامه‌نگار (مدیر روزنامهٔ اقدام) و [[رمان‌نویس]] بود. او به دو زبان [[زبان فارسی|فارسی]] و [[زبان عربی|عربی]] شعر می‌گفت و شخصیتی سیاسی داشت. مادرش، [[فخرعظمی ارغون]]، زنی [[شاعر]]، [[معلم]] [[زبان فرانسه]] و از مؤسسان [[کانون بانوان]] بود. خانوادهٔ ادبی سیمین، زمینهٔ رشد هنری او را فراهم کرد و به‌همین خاطر، از سنین بسیار کم به [[شعر]] علاقه‌مند شد، تا جایی که در ۱۴ سالگی موفق به انتشار اولین شعرش شد.<ref>[https://www.andishmandpub.com/mainPage/Article/details/624+زندگینامه_و_آثار_سیمین_بهبهانی «زندگی‌نامه و آثار سیمین بهبهانی»، وب‌سایت انتشارات اندیشمند.]</ref>
سیمین خلیلی، معروف به سیمین بهبهانی، در [[۲۸ تیر]] ۱۳۰۶ش در [[تهران]] زاده شد. او در خانواده‌ای فرهنگی و ادبی رشد کرد. پدرش، عباس خلیلی دیپلمات، روزنامه‌نگار (مدیر روزنامهٔ اقدام) و [[رمان‌نویس]] بود. او به دو زبان [[زبان فارسی|فارسی]] و [[زبان عربی|عربی]] شعر می‌گفت و شخصیتی سیاسی داشت. مادرش، [[فخرعظمی ارغون]]، زنی [[شاعر]]، [[معلم]] [[زبان فرانسه]] و از مؤسسان [[کانون بانوان]] بود. خانوادهٔ ادبی سیمین، زمینهٔ رشد هنری او را فراهم کرد و به‌همین خاطر، از سنین بسیار کم به [[شعر]] علاقه‌مند شد، تا جایی که در ۱۴ سالگی موفق به انتشار اولین شعرش شد.<ref>[https://www.andishmandpub.com/mainPage/Article/details/624+زندگینامه_و_آثار_سیمین_بهبهانی «زندگی‌نامه و آثار سیمین بهبهانی»، وب‌سایت انتشارات اندیشمند.]</ref>


پدر و مادر سیمین در سال ۱۳۰۳ش ازدواج کردند، اما این [[ازدواج]]، پس از مدت‌ کوتاهی در سال ۱۳۰۹ش و در دوران خردسالی سیمین به جدایی انجامید. پس از جدایی والدین، او تحت سرپرستی مادرش قرار گرفت و نقش [[مادر]] در شکل‌گیری شخصیت مستقل و کنش‌گر او تأثیری برجسته‌تر از [[پدر]] داشت. مادر سیمین بعد از مدتی با عادل خلعتبری، مدیر روزنامه آینده ایران، ازدواج کرد و سیمین از این پیوند، صاحب [[خواهر ناتنی|خواهر]] و [[برادر ناتنی|برادران ناتنی]] شد. روایت زندگی مادر و تأثیر بی‌واسطهٔ او بر سیمین، سال‌ها بعد در کتابی با عنوان «با مادرم همراه» به قلم سیمین بهبهانی منتشر شد. این کتاب در ظاهر روایت‌گر زندگی مادر سیمین است، اما در سطحی عمیق‌تر به بازکاوی ریشه‌های هویتی و تکوین [[جهان‌بینی]] خود شاعر می‌پردازد.<ref>[https://vminds.info/@tajahmadi/108pa1exx78y تاج احمدی، «بیوگرافی سیمین بهبهانی»، وب‌سایت دهکده اندیشه‌ها.]</ref>
پدر و مادر سیمین در سال ۱۳۰۳ش ازدواج کردند، اما این [[ازدواج]]، پس از مدت کوتاهی در سال ۱۳۰۹ش و در دوران خردسالی سیمین به جدایی انجامید. پس از جدایی والدین، او تحت سرپرستی مادرش قرار گرفت و نقش [[مادر]] در شکل‌گیری شخصیت مستقل و کنش‌گر او تأثیری برجسته‌تر از [[پدر]] داشت. مادر سیمین بعد از مدتی با عادل خلعتبری، مدیر روزنامه آینده ایران، ازدواج کرد و سیمین از این پیوند، صاحب [[خواهر ناتنی|خواهر]] و [[برادر ناتنی|برادران ناتنی]] شد. روایت زندگی مادر و تأثیر بی‌واسطهٔ او بر سیمین، سال‌ها بعد در کتابی با عنوان «با مادرم همراه» به قلم سیمین بهبهانی منتشر شد. این کتاب در ظاهر روایت‌گر زندگی مادر سیمین است، اما در سطحی عمیق‌تر به بازکاوی ریشه‌های هویتی و تکوین [[جهان‌بینی]] خود شاعر می‌پردازد.<ref>[https://vminds.info/@tajahmadi/108pa1exx78y تاج احمدی، «بیوگرافی سیمین بهبهانی»، وب‌سایت دهکده اندیشه‌ها.]</ref>


== ازدواج و فرزندان ==
== ازدواج و فرزندان ==
خط ۴۱: خط ۸۰:
# عاشق‌تر از همیشه بخوان (۱۳۷۳)؛
# عاشق‌تر از همیشه بخوان (۱۳۷۳)؛
# یک دریچه آزادی (۱۳۷۴)؛
# یک دریچه آزادی (۱۳۷۴)؛
# کاغذین‌جامه (1371).<ref>[https://www.namasha.com/v/anME475D/زندگینامه_شنیدنی_سیمین_بهبهانی_و_ماجرای_ازدواج_و_طلاقش «زندگی‌نامه شنیدنی سیمین بهبهانی و ماجرای ازدواج و طلاقش»، وب‌سایت نماشا.]</ref>
# کاغذین‌جامه (۱۳۷۱).<ref>[https://www.namasha.com/v/anME475D/زندگینامه_شنیدنی_سیمین_بهبهانی_و_ماجرای_ازدواج_و_طلاقش «زندگی‌نامه شنیدنی سیمین بهبهانی و ماجرای ازدواج و طلاقش»، وب‌سایت نماشا.]</ref>


سیمین علاوه بر شعر، در حوزهٔ نثر نیز فعالیت داشته است، از مهم‌ترین آثار منثور او می‌توان به این موارد اشاره کرد:
سیمین علاوه بر شعر، در حوزهٔ نثر نیز فعالیت داشته است، از مهم‌ترین آثار منثور او می‌توان به این موارد اشاره کرد:
خط ۵۰: خط ۸۹:
== فعالیت‌ها و نقش اجتماعی ==
== فعالیت‌ها و نقش اجتماعی ==
=== فعالیت‌های ادبی ===
=== فعالیت‌های ادبی ===
[[پرونده:سیمین بهبهانی۱.png|جایگزین=فعالیت‌های ادبی سیمین بهبهانی|بندانگشتی|از راست به چپ: منصوره نادرپور، سیمین بهبهانی، لعبت والا، محمد قاضی، نادر نادرپور، هوشنگ ابتهاج (سایه)، فروغ فرخ‌زاد و فریدون مشیری.]]
سیمین بهبهانی در سال ۱۳۴۲ش به عضویت [[انجمن ادبی ایران]] درآمد و یکی از معدود زنان عضو این انجمن بود. به‌همین ترتیب فعالیت‌های ادبی او تداوم یافت تا این‌که در سال ۱۳۴۸ش به شورای شعر و موسیقی راه پیدا کرد؛ شورایی که با حضور چهره‌های شاخصی چون [[هوشنگ ابتهاج]]، نادر نادرپور، یدالله رؤیایی، بیژن جلالی، [[فریدون مشیری]] و خود سیمین اداره می‌شد. وی پیش از [[انقلاب ۱۳۵۷|انقلاب ۱۳۵۷ش]] نیز مدتی عضو شورای موسیقی رادیو و تلویزیون ملی ایران بود و برای [[رادیو]] [[ترانه]] می‌سرود. همچنین سیمین در سال ۱۳۵۷ش عضویت در [[کانون نویسندگان ایران]] را پذیرفت.<ref>[https://www.aran-papers.ir/دانلود/14276/تحقیق-مقاله-رایگان-سیمین-بهبهانی «سیمین بهبهانی»، وب‌سایت آران پیپر.]</ref> اشعار سیمین با استقبال گسترده‌ای از سوی خوانندگان [[موسیقی ایرانی]] روبه‌رو شد و هنرمندان بزرگی آنها را اجرا کردند، ازجمله [[محمدرضا شجریان]]، [[همایون شجریان]] و [[فرامرز اصلانی]].<ref>[https://ketabrah.com/author/64148-سیمین-بهبهانی «زندگی‌نامه سیمین بهبهانی»، وب‌سایت کتابراه.]</ref>
سیمین بهبهانی در سال ۱۳۴۲ش به عضویت [[انجمن ادبی ایران]] درآمد و یکی از معدود زنان عضو این انجمن بود. به‌همین ترتیب فعالیت‌های ادبی او تداوم یافت تا این‌که در سال ۱۳۴۸ش به شورای شعر و موسیقی راه پیدا کرد؛ شورایی که با حضور چهره‌های شاخصی چون [[هوشنگ ابتهاج]]، نادر نادرپور، یدالله رؤیایی، بیژن جلالی، [[فریدون مشیری]] و خود سیمین اداره می‌شد. وی پیش از [[انقلاب ۱۳۵۷|انقلاب ۱۳۵۷ش]] نیز مدتی عضو شورای موسیقی رادیو و تلویزیون ملی ایران بود و برای [[رادیو]] [[ترانه]] می‌سرود. همچنین سیمین در سال ۱۳۵۷ش عضویت در [[کانون نویسندگان ایران]] را پذیرفت.<ref>[https://www.aran-papers.ir/دانلود/14276/تحقیق-مقاله-رایگان-سیمین-بهبهانی «سیمین بهبهانی»، وب‌سایت آران پیپر.]</ref> اشعار سیمین با استقبال گسترده‌ای از سوی خوانندگان [[موسیقی ایرانی]] روبه‌رو شد و هنرمندان بزرگی آنها را اجرا کردند، ازجمله [[محمدرضا شجریان]]، [[همایون شجریان]] و [[فرامرز اصلانی]].<ref>[https://ketabrah.com/author/64148-سیمین-بهبهانی «زندگی‌نامه سیمین بهبهانی»، وب‌سایت کتابراه.]</ref>


خط ۶۳: خط ۱۰۳:
# جایزهٔ یانوس پانونیوس از انجمن قلم [[مجارستان]] به‌خاطر نقش فرهنگی و ادبی و تلاش در گفت‌وگوی بین فرهنگ‌ها (۲۰۱۳م).
# جایزهٔ یانوس پانونیوس از انجمن قلم [[مجارستان]] به‌خاطر نقش فرهنگی و ادبی و تلاش در گفت‌وگوی بین فرهنگ‌ها (۲۰۱۳م).
# جایزهٔ میراث فرهنگی از بنیاد فرهنگی در آمریکا؛ تقدیر از مشارکت فرهنگی و ادبی سیمین بهبهانی (۲۰۱۱م)؛
# جایزهٔ میراث فرهنگی از بنیاد فرهنگی در آمریکا؛ تقدیر از مشارکت فرهنگی و ادبی سیمین بهبهانی (۲۰۱۱م)؛
# [[جایزه سیمون دو بووار|جایزهٔ سیمون دو بووار]] درباره آزادی زنان (۲۰۰۹م)؛<ref>[https://asre-nou.net/php/view.php?objnr=1967 رستمی، «مراسم اهدای جایزۀ سیمون دوبووار به سیمین بهبهانی»، وب‌سایت عصر نو.]</ref>
# [[جایزه سیمون دو بووار|جایزهٔ سیمون دو بووار]] دربارهٔ آزادی زنان (۲۰۰۹م)؛<ref>[https://asre-nou.net/php/view.php?objnr=1967 رستمی، «مراسم اهدای جایزۀ سیمون دوبووار به سیمین بهبهانی»، وب‌سایت عصر نو.]</ref>
# مدال بین‌المللی صلح در سال ۱۳۳۱ش به سبب سرودن شعر «ناشناس» به پیشنهاد [[نیما یوشیج]].<ref>[https://www.ihcs.ac.ir/100yearspersianliterature/fa/page/3179/سیمین-بهبهانی «سیمین بهبهانی»، وب‌سایت پژوهشگاه علوم انسانی و مطالعات فرهنگی.]</ref>
# مدال بین‌المللی صلح در سال ۱۳۳۱ش به سبب سرودن شعر «ناشناس» به پیشنهاد [[نیما یوشیج]].<ref>[https://www.ihcs.ac.ir/100yearspersianliterature/fa/page/3179/سیمین-بهبهانی «سیمین بهبهانی»، وب‌سایت پژوهشگاه علوم انسانی و مطالعات فرهنگی.]</ref>


خط ۹۳: خط ۱۳۳:
نه چشم دل به سویی نه باده در سبویی\\که تر کنم گلویی به یاد آشنا من
نه چشم دل به سویی نه باده در سبویی\\که تر کنم گلویی به یاد آشنا من
ز بودنم چه افزود؟ نبودنم چه کاهد؟ \\که گویدم به پاسخ که زنده ام چرا من؟
ز بودنم چه افزود؟ نبودنم چه کاهد؟ \\که گویدم به پاسخ که زنده ام چرا من؟
ستاره‌ها نهفتم در آسمان ابری\\دلم گرفته ای دوست! هوای گریه با من
ستاره‌ها نهفتم در آسمان ابری\\دلم گرفته‌ای دوست! هوای گریه با من
}}
}}


== درگذشت ==
== درگذشت ==
[[پرونده:سیمین بهبهانی۲.png|جایگزین=قبر سیمین بهبهانی در آرامگاه خانوادگی|بندانگشتی|قبر سیمین بهبهانی در آرامگاه خانوادگی وی]]
سیمین بهبهانی در [[۲۸ مرداد]] ۱۳۹۳ش در ۸۷ سالگی به علت بیماری تنفسی و قلبی در [[تهران]] درگذشت. پیکر او پس از مراسم تشییع در [[بهشت زهرا]]، در مقبرهٔ خانوادگی و در کنار پدرش، عباس خلیلی، به خاک سپرده شد. مراسم تشییع وی با حضور گستردهٔ دوستداران و چهره‌های فرهنگی همراه بود. در این مراسم، [[شهرام ناظری]] غزل معروف «دوباره می‌سازمت وطن» و همایون شجریان نیز غزل «رفت آن سوار کولی»، سرودهٔ سیمین بهبهانی را اجرا کردند.<ref>[https://www.imna.ir/news/434242/زندگی-نامه-سیمین-بهبهانی-از-زن-تا-کولی-عکس-و-اشعار «زندگی‌نامه سیمین بهبهانی از زن تا کولی+عکس و اشعار»، خبرگزاری ایمنا.]</ref>
سیمین بهبهانی در [[۲۸ مرداد]] ۱۳۹۳ش در ۸۷ سالگی به علت بیماری تنفسی و قلبی در [[تهران]] درگذشت. پیکر او پس از مراسم تشییع در [[بهشت زهرا]]، در مقبرهٔ خانوادگی و در کنار پدرش، عباس خلیلی، به خاک سپرده شد. مراسم تشییع وی با حضور گستردهٔ دوستداران و چهره‌های فرهنگی همراه بود. در این مراسم، [[شهرام ناظری]] غزل معروف «دوباره می‌سازمت وطن» و همایون شجریان نیز غزل «رفت آن سوار کولی»، سرودهٔ سیمین بهبهانی را اجرا کردند.<ref>[https://www.imna.ir/news/434242/زندگی-نامه-سیمین-بهبهانی-از-زن-تا-کولی-عکس-و-اشعار «زندگی‌نامه سیمین بهبهانی از زن تا کولی+عکس و اشعار»، خبرگزاری ایمنا.]</ref>


خط ۱۰۳: خط ۱۴۴:


== منابع ==
== منابع ==
{{آغاز منابع}}
* احمدی، فرشته و نیک‌روز، یوسف، «بازتاب مسائل زنان در اشعار انتقادی و طنزآمیز سیمین بهبهانی»، همایش ملی پژوهش‌های معاصر فارسی، ۱۳۹۶ش.
* احمدی، فرشته و نیک‌روز، یوسف، «بازتاب مسائل زنان در اشعار انتقادی و طنزآمیز سیمین بهبهانی»، همایش ملی پژوهش‌های معاصر فارسی، ۱۳۹۶ش.
* «امروز با سیمین بهبهانی: دلم گرفته‌ای دوست! هوای گریه با من+فایل صوتی»، وب‌سایت تحلیلی خبری عصر ایران، تاریخ درج مطلب: ۵ دی ۱۴۰۲ش.
* «امروز با سیمین بهبهانی: دلم گرفته‌ای دوست! هوای گریه با من+فایل صوتی»، وب‌سایت تحلیلی خبری عصر ایران، تاریخ درج مطلب: ۵ دی ۱۴۰۲ش.
خط ۱۲۴: خط ۱۶۶:
* «معرفی کتاب با مادرم همراه»، وب‌سایت ایران کتاب، تاریخ بازدید: ۲۵ بهمن ۱۴۰۴ش.
* «معرفی کتاب با مادرم همراه»، وب‌سایت ایران کتاب، تاریخ بازدید: ۲۵ بهمن ۱۴۰۴ش.
* میلانی، فرزانه، «سیمین بهبهانی: شاعر ملی ایران»، وب‌سایت انتشارات دانشگاه کمبریج، تاریخ انتشار: ۱ ژانویه ۲۰۲۲م.
* میلانی، فرزانه، «سیمین بهبهانی: شاعر ملی ایران»، وب‌سایت انتشارات دانشگاه کمبریج، تاریخ انتشار: ۱ ژانویه ۲۰۲۲م.
{{پایان منابع}}
{{شخصیت‌های ادبیات فارسی}}
[[رده:اهالی تهران]]
[[رده:درگذشتگان ۱۳۹۳]]
[[رده:زادگان ۱۳۰۶]]
[[رده:شاعران زن اهل ایران]]
[[رده:مدفونان در بهشت زهرا]]