ویرایش متن |
علی شاهرودی (بحث | مشارکتها) بدون خلاصۀ ویرایش |
||
| (۹ نسخهٔ میانی ویرایش شده توسط ۶ کاربر نشان داده نشد) | |||
| خط ۱: | خط ۱: | ||
{{ | {{جعبه اطلاعات افراد | ||
| تصویر = شیرین عبادی.png | |||
| زیرنویس تصویر = تصویر شیرین عبادی | |||
| image_alt = شیرین عبادی | |||
| فایل پادکست = | |||
| حجم فایلپادکست = | |||
| تاریخ پادکست = | |||
| زیرنویس عنوان = نویسنده و فعال حقوق زنان و حقوق بشر | |||
شیرین عبادی، | | نام = شیرین | ||
| نام خانوادگی = عبادی | |||
| زادهٔ = ۳۰ خرداد ۱۳۲۶ | |||
| ناپدید شدن = | |||
| درگذشت = | |||
| علت مرگ = | |||
| مدفن = | |||
| محل زندگی = | |||
| ملیت = ایرانی | |||
| دیگر نامها = | |||
| تحصیلات = کارشناسی [[حقوق]]{{سخ}}کارشناسی ارشد [[حقوق خصوصی]] | |||
| محل تحصیل = | |||
| شناختهشده برای = دریافت [[جایزه صلح نوبل]]{{سخ}}فعالیت در حوزه [[حقوق بشر]] | |||
| آثار = بیداری ایران{{سخ}}تا آزادی{{سخ}}قفس طلایی{{سخ}}تاریخچه اسناد حقوق بشر در ایران | |||
| منصب = | |||
| دوره = | |||
| پس از = | |||
| پیش از = | |||
| همسر = جواد توسلیان | |||
| فرزندان = | |||
| پدر = | |||
| مادر = | |||
| خویشاوندان = | |||
| جوایز = جایزه بنیاد حقوق بشر رافتو (۲۰۰۱){{سخ}}جایزه صلح نوبل (۲۰۰۳) | |||
| افتخارات = دکتری افتخاری حقوق از کالج ویلیامز (۲۰۰۴){{سخ}}دکتری افتخاری حقوق از دانشگاه مارکوت (۲۰۰۹){{سخ}}دکتری افتخاری حقوق از دانشگاه کمبریج (۲۰۱۱){{سخ}}دکتری افتخاری از دانشگاه لندن (۲۰۱۲){{سخ}}دکتری افتخاری از انجمن حقوق انتاریو (۲۰۱۲) | |||
| درجه نظامی = | |||
| درجه علمی = دکتری حقوق | |||
}} | |||
{{درشت|'''شیرین عبادی؛'''}} نویسنده و فعال حقوق زنان و حقوق بشر. | |||
شیرین عبادی، حقوقدان و فعال حقوق بشر ایرانی، در سال ۱۳۲۶ش در همدان متولد شد و پس از تحصیل در رشته حقوق، در سال ۱۳۴۸ش به عنوان قاضی منصوب شد. پس از [[انقلاب اسلامی ایران|انقلاب اسلامی]]، به وکالت روی آورد و در پروندههای شاخصی از جمله قتلهای زنجیرهای ایفای نقش کرد. وی در سال ۲۰۰۳م موفق به دریافت [[جایزه صلح نوبل]] شد، اقدامی که از سوی منتقدانش عمدتاً سیاسی ارزیابی گردید. عبادی با نقد قوانین کیفری ایران به ویژه در زمینه دیه، قصاص و شهادت زنان، خواستار تفسیری از اسلام شد که با حقوق بشر بینالمللی سازگار باشد. او کانون مدافعان حقوق بشر را تأسیس کرد و شعار خود را دفاع از حقوق کودکان، زنان، اقلیتهای مذهبی و همجنسگرایان قرار داد. با این حال، عملکرد او پس از خروج از کشور، از جمله درخواست [[تحریمها علیه ایران|تحریمهای بینالمللی]] [[تحریمها علیه ایران|علیه ایران]]، حمایت از گروههای اپوزیسیون و ظاهرشدن بدون [[حجاب اسلامی]] در محافل رسمی، با انتقادات گستردهای روبهرو شد. منتقدانش او را متهم به همنوایی با دشمنان ایران، دریافت بودجه از دولتهای خارجی و تلاش برای براندازی [[نظام جمهوری اسلامی ایران|نظام جمهوری اسلامی]] میکنند. زندگی و فعالیتهای شیرین عبادی از سوی منتقدان او، بازتابی از تقابل میان گفتمان حقوق بشر غربی و ارزشهای اسلامی-ایرانی ارزیابی شده است. | |||
== زندگینامه == | == زندگینامه == | ||
| خط ۱۴: | خط ۵۲: | ||
== دیدگاههای شیرین عبادی == | == دیدگاههای شیرین عبادی == | ||
شیرین عبادی معتقد است که [[نظریه برخورد | [[پرونده:شیرین عبادی۱.png|جایگزین=شیرین عبادی در کنفرانس بینالمللی حقوق بشر|بندانگشتی|شیرین عبادی و عبدالله مهتدی از بنیانگذاران حزب کومله کردستان در کنفرانس بینالمللی حقوق بشر ایران]] | ||
شیرین عبادی معتقد است که [[نظریه برخورد تمدن|نظریهٔ برخورد تمدنها]] که توسط [[ساموئل هانتینگتون|هانتینگتون]] مطرح شد، پس از فروپاشی [[شوروری]] و برای ایجاد دشمنی جایگزین برای غرب شکل گرفت و در این چارچوب، [[دموکراسی]] و [[حقوق بشر]] بهعنوان دستاورد [[تمدن غرب]] در برابر تمدنهای شرقی و بهویژه [[تمدن اسلامی]] قرار داده شد. به نظر عبادی حکومتهای غیردمکراتیک در [[کشورهای اسلامی]] نیز با استناد به تعارض اسلام با حقوق بشر، در عمل به این نظریه دامن زدهاند. وی راهحل این معضل را در ارائهٔ تفسیری از [[اسلام]] میداند که با دموکراسی و حقوق بشر سازگار باشد و بر ضرورت [[اجتهاد پویا]] و استفاده از [[عقل]] در [[منطق فهم دین|فهم دین]] تأکید میکند. عبادی با استناد به نمونههایی از [[تاریخ اسلام]] مانند پذیرش [[حکمیت]] توسط [[امام علی]]، امکان همخوانی اسلام با اصول دموکراتیک را اثباتپذیر میداند و روشنفکران جوامع اسلامی را به بازنگری در رویکرد خود به دین فرامیخواند.<ref>[https://www.ensani.ir/file/download/article/20101205093933-1466.pdf عبادی، «اسلام و حقوق بشر»، ۱۳۸۵ش، ص291-295.]</ref> | |||
عبادی با اشاره به اصل نفی تبعیض در اسناد بینالمللی و نامطلوب توصیفکردن وضعیت حقوق بشر، قوانین ایران را مصداق تبعیض بر اساس [[جنسیت]] میداند. عبادی وضعیت حقوق بشر در ایران را نامطلوب ارزیابی کرده و معتقد است که در قوانین کیفری ایران، [[دیه زن|دیهٔ زن]] نصف [[دیه|دیهٔ]] مرد تعیین شده و در موارد [[قصاص]]، خانواده مقتول زن باید پیش از اجرای حکم، بخشی از دیه را به قاتل بپردازد. همچنین [[شهادت زنان]] در دادگاه به تنهایی پذیرفته نمیشود، در حالی که شهادت مردی که از نعمت [[سواد]] بهره ندارد، قابل قبول است. او این موارد را مغایر با تعهدات بینالمللی ایران ارزیابی میکند.<ref>[https://www.ensani.ir/file/download/article/20120327174136-3036-38.pdf عبادی، «زنان را در این سالها محدود کردند»، ۱۳۸۸ش، ص271-272.]</ref> | عبادی با اشاره به اصل نفی تبعیض در اسناد بینالمللی و نامطلوب توصیفکردن وضعیت حقوق بشر، قوانین ایران را مصداق تبعیض بر اساس [[جنسیت]] میداند. عبادی وضعیت حقوق بشر در ایران را نامطلوب ارزیابی کرده و معتقد است که در قوانین کیفری ایران، [[دیه زن|دیهٔ زن]] نصف [[دیه|دیهٔ]] مرد تعیین شده و در موارد [[قصاص]]، خانواده مقتول زن باید پیش از اجرای حکم، بخشی از دیه را به قاتل بپردازد. همچنین [[شهادت زنان]] در دادگاه به تنهایی پذیرفته نمیشود، در حالی که شهادت مردی که از نعمت [[سواد]] بهره ندارد، قابل قبول است. او این موارد را مغایر با تعهدات بینالمللی ایران ارزیابی میکند.<ref>[https://www.ensani.ir/file/download/article/20120327174136-3036-38.pdf عبادی، «زنان را در این سالها محدود کردند»، ۱۳۸۸ش، ص271-272.]</ref> | ||
| خط ۸۱: | خط ۱۲۰: | ||
دیدگاه شیرین عبادی دربارهٔ سازگاری اسلام و حقوق بشر نیز با نقدهای زیر روبرو شده است: | دیدگاه شیرین عبادی دربارهٔ سازگاری اسلام و حقوق بشر نیز با نقدهای زیر روبرو شده است: | ||
* وی با پذیرش نظریه [[برخورد تمدنها]] و تلاش برای ارائه تفسیری از اسلام منطبق با دموکراسی و حقوق بشر غربی، در عمل راهی را پیشنهاد میکند که از موضع ضعف در برابر گفتمان مسلط غربی برآمده است. از منظر منتقدان، این رویکرد به نوعی مشروعیتبخشی به مبانی فکری غرب بهشمار میآید. | * وی با پذیرش نظریه [[برخورد تمدنها]] و تلاش برای ارائه تفسیری از اسلام منطبق با دموکراسی و حقوق بشر غربی، در عمل راهی را پیشنهاد میکند که از موضع ضعف در برابر گفتمان مسلط غربی برآمده است. از منظر منتقدان، این رویکرد به نوعی مشروعیتبخشی به مبانی فکری غرب بهشمار میآید. | ||
* استناد عبادی به پذیرش حکمیت توسط [[امام علی]] برای اثبات همخوانی اسلام با دموکراسی، از نظر منتقدان فاقد دقت تاریخی است؛ زیرا پذیرش حکمیت در شرایط خاص و بهدلیل ناچاری صورت گرفت، نه بهعنوان تأیید اصل برتری رأی اکثریت بر حق. همچنین [[مشورت در اسلام]] امری استحبابی و در چارچوب ارزشهای دینی است، در حالی که دموکراسی غربی الزامی و مبتنی بر مبانی سکولار است. | * استناد عبادی به پذیرش حکمیت توسط [[امام علی]] برای اثبات همخوانی اسلام با دموکراسی، از نظر منتقدان فاقد دقت تاریخی است؛ زیرا پذیرش حکمیت در شرایط خاص و بهدلیل ناچاری صورت گرفت، نه بهعنوان تأیید اصل برتری رأی اکثریت بر حق. همچنین [[مشورت در اسلام]] امری استحبابی و در چارچوب ارزشهای دینی است، در حالی که دموکراسی غربی الزامی و مبتنی بر مبانی سکولار است. | ||
| خط ۸۷: | خط ۱۲۵: | ||
* تنوع تفاسیر از دین را نمیتوان به معنای حقانیت همه آنها یا انکار اصول ثابت و ضروری اسلام دانست. وجود تفسیرهای گوناگون در فروع، نافی اصول مسلم و تغییرناپذیر دین نیست و نمیتوان عملکرد گروههای خاص را بهعنوان نماینده اسلام معرفی کرد. منتقدان بر این باورند که راهحل چالشهای جهان اسلام نه در تطبیق اسلام با هنجارهای غربی، بلکه در بازگشت به منابع اصیل و اجتهاد پویا در چارچوب ارزشهای اسلامی است.<ref>[https://www.ensani.ir/file/download/article/20101205093933-1466.pdf اخگری بناب، «اسلام و حقوق بشر»، ۱۳۸۵ش، ص296-297.]</ref> | * تنوع تفاسیر از دین را نمیتوان به معنای حقانیت همه آنها یا انکار اصول ثابت و ضروری اسلام دانست. وجود تفسیرهای گوناگون در فروع، نافی اصول مسلم و تغییرناپذیر دین نیست و نمیتوان عملکرد گروههای خاص را بهعنوان نماینده اسلام معرفی کرد. منتقدان بر این باورند که راهحل چالشهای جهان اسلام نه در تطبیق اسلام با هنجارهای غربی، بلکه در بازگشت به منابع اصیل و اجتهاد پویا در چارچوب ارزشهای اسلامی است.<ref>[https://www.ensani.ir/file/download/article/20101205093933-1466.pdf اخگری بناب، «اسلام و حقوق بشر»، ۱۳۸۵ش، ص296-297.]</ref> | ||
دیدگاه شیرین عبادی | دیدگاه شیرین عبادی دربارهٔ تبعیض جنسیتی در ایران نیز با نقدهای زیر روبرو شده است: | ||
* طبق [[قانون اساسی جمهوری اسلامی ایران]]، کلیه قوانین و مقررات کشور باید بر اساس موازین اسلامی باشد و این اصل بر سایر اصول قانون اساسی و قوانین حاکم است. | * طبق [[قانون اساسی جمهوری اسلامی ایران]]، کلیه قوانین و مقررات کشور باید بر اساس موازین اسلامی باشد و این اصل بر سایر اصول قانون اساسی و قوانین حاکم است. | ||
* اسلام زن و مرد را در [[انسانیت]] و [[کرامت انسانی]] برابر دانسته و آیات متعدد [[قرآن]] بر این برابری دلالت دارد. تفاوتهای حقوقی میان [[زن]] و [[مرد]] مبتنی بر تفاوتهای تکوینی و نقشهای متفاوت آنان در [[خانواده]] و [[جامعه]] است. بر این اساس زن و مرد تساوی حقوقی دارند ولی تشابه حقوقی ندارند. | * اسلام زن و مرد را در [[انسانیت]] و [[کرامت انسانی]] برابر دانسته و آیات متعدد [[قرآن]] بر این برابری دلالت دارد. تفاوتهای حقوقی میان [[زن]] و [[مرد]] مبتنی بر تفاوتهای تکوینی و نقشهای متفاوت آنان در [[خانواده]] و [[جامعه]] است. بر این اساس زن و مرد تساوی حقوقی دارند ولی تشابه حقوقی ندارند. | ||
| خط ۹۴: | خط ۱۳۲: | ||
== آثار == | == آثار == | ||
[[پرونده:شیرین عبادی۲.jpg|جایگزین=کتاب تا آزادی اثر شیرین عبادی|بندانگشتی|کتاب تا آزادی اثر شیرین عبادی]] | |||
شیرین عبادی آثار متعددی در زمینههای مختلف از جمله [[حقوق پزشکی]]، [[حقوق ادبی]]، [[حقوق کودک]]، [[معماری]]، [[حقوق پناهندگان]]، تاریخچه و اسناد [[حقوق بشر در ایران]] و همچنین [[حقوق زنان|حقوق زن]] در قوانین ایران تألیف کرده است. از جمله کتابهای وی میتوان به '''بیداری ایران'''، '''تا آزادی'''، '''قفس طلایی'''<ref>[https://setare.com/fa/news/11761/بیوگرافی-شیرین-عبادی-فعال-حقوق-بشر/ «بیوگرافی شیرین عبادی ، فعال حقوق بشر»، وبسایت ستاره.]</ref> و '''تاریخچه اسناد حقوق بشر در ایران'''<ref>[https://www.gisoom.com/book/1275128/کتاب-تاریخچه-و-اسناد-حقوق-بشر-در-ایران/ «تاریخچه و اسناد حقوق بشر در ایران»، وبسایت گیسوم.]</ref> اشاره کرد. | شیرین عبادی آثار متعددی در زمینههای مختلف از جمله [[حقوق پزشکی]]، [[حقوق ادبی]]، [[حقوق کودک]]، [[معماری]]، [[حقوق پناهندگان]]، تاریخچه و اسناد [[حقوق بشر در ایران]] و همچنین [[حقوق زنان|حقوق زن]] در قوانین ایران تألیف کرده است. از جمله کتابهای وی میتوان به '''بیداری ایران'''، '''تا آزادی'''، '''قفس طلایی'''<ref>[https://setare.com/fa/news/11761/بیوگرافی-شیرین-عبادی-فعال-حقوق-بشر/ «بیوگرافی شیرین عبادی ، فعال حقوق بشر»، وبسایت ستاره.]</ref> و '''تاریخچه اسناد حقوق بشر در ایران'''<ref>[https://www.gisoom.com/book/1275128/کتاب-تاریخچه-و-اسناد-حقوق-بشر-در-ایران/ «تاریخچه و اسناد حقوق بشر در ایران»، وبسایت گیسوم.]</ref> اشاره کرد. | ||
| خط ۱۱۱: | خط ۱۵۰: | ||
== پانویس == | == پانویس == | ||
{{پانویس | {{پانویس}} | ||
== منابع == | == منابع == | ||
{{آغاز منابع}} | |||
* اخگری بناب، نادر، «اسلام و حقوق بشر»، مجلهٔ بازتاب اندیشه، شمارهٔ ۷۴، ۱۳۸۵ش. | * اخگری بناب، نادر، «اسلام و حقوق بشر»، مجلهٔ بازتاب اندیشه، شمارهٔ ۷۴، ۱۳۸۵ش. | ||
* اخگری بناب، نادر، «زنان را در این سالها محدود کردند»، مجلهٔ بازتاب اندیشه، شمارهٔ ۱۰۹، ۱۳۸۸ش. | * اخگری بناب، نادر، «زنان را در این سالها محدود کردند»، مجلهٔ بازتاب اندیشه، شمارهٔ ۱۰۹، ۱۳۸۸ش. | ||
| خط ۱۳۷: | خط ۱۷۷: | ||
* «نگاهی به زندگی حرفهای شیرین عبادی»، وبسایت وکلاپرس، تاریخ درج مطلب: ۳۰ خرداد ۱۴۰۲ش. | * «نگاهی به زندگی حرفهای شیرین عبادی»، وبسایت وکلاپرس، تاریخ درج مطلب: ۳۰ خرداد ۱۴۰۲ش. | ||
* هاشمی، سیدحسین، «سخن سردبیر: تلخ و شیرین در جایزه صلح نوبل ۲۰۰۳»، مجلهٔ رواق اندیشه، شمارهٔ ۲۶، ۱۳۸۲ش. | * هاشمی، سیدحسین، «سخن سردبیر: تلخ و شیرین در جایزه صلح نوبل ۲۰۰۳»، مجلهٔ رواق اندیشه، شمارهٔ ۲۶، ۱۳۸۲ش. | ||
{{پایان منابع}} | |||
{{جایزه نوبل در صلح}} | |||
{{فمینیسم در ایران}} | |||
[[رده:استادان دانشگاه تهران]] | |||
[[رده:اهالی همدان]] | |||
[[رده:برندگان جایزه صلح نوبل]] | |||
[[رده:دانشآموختگان دانشگاه تهران]] | |||
[[رده:زادگان ۱۳۲۶]] | |||
[[رده:فعالان حقوق بشر]] | |||
[[رده:مخالفان جمهوری اسلامی ایران]] | |||
[[رده:وکیلان اهل ایران]] | |||
