حمید گلزار (بحث | مشارکتها) صفحهای تازه حاوی «'''هنری کیسینجر'''؛» ایجاد کرد |
|||
| (۵۰ نسخهٔ میانی ویرایش شده توسط ۷ کاربر نشان داده نشد) | |||
| خط ۱: | خط ۱: | ||
'''هنری کیسینجر'''؛ | {{جعبه اطلاعات افراد | ||
| تصویر =هنری کیسینجر.png | |||
| زیرنویس تصویر =هنری کیسینجر | |||
| image_alt =هنری کیسینجر | |||
| فایل پادکست =هنری کیسینجر.ogg | |||
| حجم فایلپادکست =10/8 | |||
| تاریخ پادکست =30-1-1405 | |||
| زیرنویس عنوان = وزیر امور خارجه پیشین [[ایالات متحده آمریکا]] | |||
| نام = هنری | |||
| نام خانوادگی = کیسینجر | |||
| زادهٔ = ۲۷ می ۱۹۲۳ | |||
| ناپدید شدن = | |||
| درگذشت = ۲۹ نوامبر ۲۰۲۳ | |||
| علت مرگ = | |||
| مدفن = | |||
| محل زندگی = ایالات متحده آمریکا | |||
| ملیت = آمریکایی | |||
| دیگر نامها = Henry Kissinger | |||
| تحصیلات = دکترای علوم سیاسی | |||
| محل تحصیل = [[دانشگاه هاروارد]] | |||
| شناختهشده برای = عادیسازی روابط آمریکا و [[چین]]{{سخ}}سیاست تنشزدایی با [[شوروی]]{{سخ}}توافق [[صلح پاریس]] برای پایان [[جنگ ویتنام]] | |||
| آثار = | |||
| منصب = مشاور امنیت ملی ایالات متحده آمریکا{{سخ}}وزیر امور خارجه ایالات متحده آمریکا | |||
| دوره = ۱۹۶۹ تا ۱۹۷۵ (مشاور امنیت ملی){{سخ}}۱۹۷۳ تا ۱۹۷۷ (وزیر امور خارجه) | |||
| پس از = | |||
| پیش از = | |||
| همسر = | |||
| فرزندان = | |||
| پدر = | |||
| مادر = | |||
| خویشاوندان = | |||
| جوایز = جایزه صلح نوبل (۱۹۷۳){{سخ}}نشان آزادی ریاستجمهوری آمریکا (۱۹۷۷){{سخ}}نشان افتخاری شوالیه سلطنتی بریتانیا (۱۹۵۵){{سخ}}نشان وودرو ویلسون (۲۰۰۶){{سخ}}نشان هاپکینز–نانجینگ (۲۰۰۷){{سخ}}نشان مارشال والامقام (۲۰۰۷) | |||
| افتخارات = | |||
| درجه نظامی = | |||
| درجه علمی = دکترای [[علوم سیاسی]] | |||
}} | |||
'''{{درشت|هنری کیسینجر؛}}''' سیاستمدار و وزیر امور خارجه پیشین آمریکا. | |||
هنری کیسینجر (Henry Kissinger) دیپلمات، استراتژیست و سیاستمدار آمریکایی بود که در دوران ریاستجمهوری نیکسون و فورد، بهعنوان نخستین فرد بهطور همزمان سمتهای مشاور امنیت ملی و وزیر امور خارجه آمریکا را بر عهده داشت. او بهعنوان یکی از نمادهای واقعگرایی در [[سیاست]]، نقش کلیدی در عادیسازی روابط [[آمریکا]] با [[چین]]، تنشزدایی با [[شوروی]]، دیپلماسی [[خاورمیانه]] و [[جنگ ویتنام|توافق صلح ویتنام]] ایفا کرد که برای مورد آخر برنده [[جایزه صلح نوبل]] شد. در حوزه خاورمیانه، او معمار راهبرد حمایت همهجانبه از [[محمدرضا پهلوی]] بود و در سالهای پس از قدرت نیز، نفوذ منطقهای [[ایران]] را تهدیدی ژئواستراتژیک میدانست که نیازمند مهار بود. با وجود دستاوردهای دیپلماتیک، کارنامه کیسینجر به دلیل پیامدهای ویرانگر سیاستهایش در کشورهایی نظیر [[کامبوج]] و [[شیلی]]، همواره با انتقادهای شدید فعالان [[حقوق بشر]] همراه بوده و بسیاری او را یک [[جنایت جنگی|جنایتکار جنگی]] میدانند. | |||
== زندگینامه و تحصیلات هنری کیسینجر == | |||
هنری کیسینجر در [[۲۷ می]] ۱۹۲۳م در شهر فورت در ایالت بایرن [[آلمان]] و در خانوادهای یهودی زاده شد. او در سال ۱۹۳۸م برای گریز از [[حکومت آلمان نازی]] به همراه خانوادهاش به [[ایالات متحده آمریکا]] مهاجرت کرد. کیسینجر پس از دریافت تابعیت آمریکا، در دوران [[جنگ جهانی دوم]] در ارتش این کشور خدمت کرد. پس از پایان دوران خدمت نظامی به تحصیل در [[دانشگاه هاروارد]] پرداخت و در سال ۱۹۵۴م مدرک دکترای خود را از این دانشگاه دریافت کرد و در همان دانشگاه بهعنوان استاد مشغول به کار شد. او سرانجام در [[۲۹ نوامبر]] ۲۰۲۳م ([[۸ آذر]] ۱۴۰۲ش) در خانهٔ خود در ایالت کنتیکت آمریکا در ۱۰۰ سالگی درگذشت.<ref>[https://fararu.com/fa/news/869868/هنری-کیسینجر-که-بود-چرا-یک-چهره-تاثیرگذار-بود «هنری کیسینجر که بود و چرا یک چهره تأثیرگذار بود؟»، وبسایت فرارو.]</ref> | |||
== فعالیتهای علمی == | |||
هنری کیسینجر فعالیتهای علمی و دانشگاهی خود را بهعنوان عضو هیئت علمی مرکز امور بینالمللی در دانشگاه هاروارد آغاز کرد و در سال ۱۹۵۷م بهعنوان دستیار مدیر این مرکز منصوب شد. او به مدت دو دهه، مدیریت سمینار بینالمللی هاروارد را از سال ۱۹۵۱م تا ۱۹۷۱م و همچنین مدیریت برنامه مطالعات دفاعی این دانشگاه را در سالهای ۱۹۵۸م تا ۱۹۷۱م بر عهده داشت. در کنار فعالیتهای دانشگاهی، وی در عرصه پژوهشی نیز فعال بود و مدیریت بخش مطالعات تسلیحات هستهای در [[شورای روابط خارجی آمریکا|شورای روابط خارجی]] را در سالهای ۱۹۵۵م تا ۱۹۵۶م و ریاست پروژه مطالعات ویژه در [[صندوق برادران راکفلر]] را در فاصله سالهای ۱۹۵۶م تا ۱۹۵۸م را در کارنامه دارد. کیسینجر نتیجه بخشی از این مطالعات راهبردی خود را در سال ۱۹۵۷م در قالب نخستین کتابش با عنوان «تسلیحات هستهای و سیاست خارجی» منتشر کرد.<ref>[https://www.bartarinha.ir/بخش-چهره-ها-17/514998-هنری-کیسینجر-دروغگویی-که-جایز شمس، «هنری کیسینجر؛ دروغگویی که جایزه صلح نوبل گرفت»، وبسایت برترینها.]</ref> | |||
== سمتهای سیاسی == | |||
[[هنری کیسینجر]] فعالیتهای سیاسی و مشاورهای خود را پیش از ورود رسمی به کابینه آغاز کرد و از سال ۱۹۵۵م تا ۱۹۶۸م بهعنوان مشاور امور امنیتی سازمانهای مختلف ایالات متحده در دوران ریاستجمهوری دوایت دی. آیزنهاور، جان اف. کندی و لیندون بی. جانسون خدمت کرد.<ref>[https://fararu.com/fa/news/869868/هنری-کیسینجر-که-بود-چرا-یک-چهره-تاثیرگذار-بود «هنری کیسینجر که بود و چرا یک چهره تأثیرگذار بود؟»، وبسایت فرارو.]</ref> او سپس در دولتهای ریچارد نیکسون و جرالد فورد به بالاترین مناصب دیپلماتیک دست یافت؛ بهطوری که در فاصله سالهای ۱۹۶۹م تا ۱۹۷۵م بهعنوان هشتمین مشاور امنیت ملی آمریکا فعالیت کرد و از سال ۱۹۷۳م تا ۱۹۷۷م نیز مقام پنجاهوششمین وزیر امور خارجه ایالات متحده آمریکا را بر عهده داشت.<ref>[https://www.mehrnews.com/news/5954051/هنری-کیسینجر-که-بود-پدر-دیپلماسی-یانکی-ها-یا-جنایتکار-جنگی «هنری کیسینجر که بود؛ «پدر دیپلماسی یانکیها» یا «جنایتکار جنگی»»، خبرگزاری مهر.]</ref> | |||
او نخستین فردی بود که بهصورت همزمان هر دو مقام مشاور امنیت ملی و وزارت امور خارجه را در اختیار داشت و همچنین اولین وزیر خارجه آمریکا بود که در کشوری دیگر متولد شده بود.<ref>[https://rahavardnews.com/political/henry-a-kissinger/ «هنری کیسینجر؛ از تولد در آلمان تا تأثیرگذاری در سیاست خارجی آمریکا»، وبسایت رهاورد نیوز.]</ref> | |||
== دیدگاهها == | |||
در حوزه دیدگاههای راهبردی، کیسینجر معتقد بود که سیاست خارجی ایالات متحده نباید صرفاً بر پایه گزینههای نظامی استوار باشد؛ چرا که حضور نظامی توانایی حل تمامی بحرانها و تراژدیهای جهانی را ندارد. وی همواره تأکید میکرد که [[واشینگتن]] باید چالشهای بینالمللی را با همکاری متحدان خود و بدون توسل به جنگهای بیپایان حلوفصل کند. در سطح کلان نظم جهانی نیز، او با ارجاع به الگوهای تاریخی همواره دربارهٔ رشد فزاینده [[قدرت نظامی چین]] هشدار میداد و معتقد بود تقابل یک قدرت در حال ظهور مانند [[چین]] با یک قدرت تثبیتشده مانند آمریکا، پتانسیل آن را دارد که در نهایت به بروز درگیری میان دو کشور منتهی شود.<ref>[https://hawzah.net/fa/News/View/95022/کیسینجر;_آمریکا_باید_مشکلات_جهان_را_بدون_جنگ_رفع_کند «کیسینجر; آمریکا باید مشکلات جهان را بدون جنگ رفع کند»، پایگاه اطلاعرسانی حوزه.]</ref> | |||
=== بحران هویت ملی و انشقاق داخلی آمریکا === | |||
هنری کیسینجر در سالهای پایانی عمر خود معتقد بود که ایالات متحده در مقابله با چالشهای مدرن از انشقاق و عدم اتحاد داخلی رنج میبرد. وی در مراسم صدودوازدهمین سالگرد تولد رونالد ریگان بیان کرد که جامعه آمریکا دچار نوعی بینظمی در زمینه هویت و اهداف خود شده است که دستیابی به انسجام داخلی را دشوار میسازد. کیسینجر راهکار مقابله با این بحرانهای داخلی و بینالمللی را استفاده هوشمندانه از ترکیب دو عنصر قدرت و مصالحه میدانست.<ref>[https://rahbordemoaser.ir/fa/news/172130/دیدگاه-کیسینجر-درباره-آمریکا-شکاف-داخلی-و-عدم-اتحاد «دیدگاه کیسینجر درباره آمریکا؛ شکاف داخلی و عدم اتحاد»، وبسایت راهبرد معاصر.]</ref> | |||
=== ایران در دکترین سیاست خارجی هنری کیسینجر === | |||
[[پرونده:کیسینجر۱.jpg|جایگزین=دیدار هنری کیسینجر با محمدرضا پهلوی|بندانگشتی|دیدار هنری کیسینجر با محمدرضا پهلوی]] | |||
دیدگاه راهبردی هنری کیسینجر در قبال [[ایران]] و سیاست خارجی آمریکا، ترکیبی از مهار ژئواستراتژیک و استفاده از اهرم فشار با هدف تغییر رفتار حاکمیت بود. وی ایران را بهدلیل شکلدهی به یک کمربند شیعی از [[تهران]] تا [[بیروت]] و در اختیار داشتن فرصت برای احیای امپراتوری پارس، یک تهدید ژئواستراتژیک بلندمدت و مسئلهای بهمراتب پیچیدهتر و بزرگتر از گروههایی نظیر [[داعش]] ارزیابی میکرد.<ref>[https://hawzah.net/fa/News/View/97705/کیسینجر-ایران-فرصت-تبدیل-شدن-به-یک-امپراتوری-را-بدست-آورده-است «کیسینجر; ایران فرصت تبدیل شدن به یک امپراتوری را بدست آورده است»، پایگاه اطلاعرسانی حوزه.]</ref> | |||
در همین راستا، کیسینجر ضمن تمجید از [[عادیسازی روابط اعراب و اسرائیل|توافقات صلح میان اعراب و اسرائیل]] بهعنوان عاملی برای اتحاد در برابر تهران، بر لزوم تداوم سیاست فشار حداکثری تأکید داشت و هشدار میداد که حلوفصل مسئله ایران نباید مستقل از سایر معادلات و متحدان آمریکا در خاورمیانه پیگیری شود.<ref>[https://www.tabnak.ir/fa/news/1038708/هنری-کیسینجر-فشار-علیه-ایران-باید-ادامه-یابد «هنری کیسینجر: فشار علیه ایران باید ادامه یابد»، وبسایت تابناک.]</ref> هدف کیسینجر مهار انگیزههای انقلابی ایران از طریق ایجاد توازن قوا توسط ائتلافی از کشورهای سنی و اسرائیل بود. او میخواست ایران را به سمتی هدایت کند که مانند یک دولت-ملت عادی و پایبند به قواعد متعارف بینالمللی رفتار کند؛ شرایطی که در صورت تحقق، به ایالات متحده اجازه میداد نقش یک موازنهگر را در میان تمامی قدرتهای خاورمیانه ایفا کند.<ref>[https://ecoiran.com/بخش-اخبار-سیاسی-107/7321-درس-کیسینجر-به-بایدن-درباره-ایران «درس کیسینجر به بایدن درباره ایران»، وبسایت اکو ایران.]</ref> | |||
کیسینجر خاورمیانه را کانون بزرگترین خطرات برای بیثباتی جهانی میدانست و نسبت به پیامدهای برنامه هستهای ایران حساسیت ویژهای داشت. او هشدار میداد که [[برنامه هستهای ایران|دستیابی ایران به سلاح هستهای]] میتواند به یک رقابت تسلیحاتی خطرناک در میان سایر کشورهای منطقه منجر شود. در برخورد با این چالش، او بر لزوم تصمیمگیریهای استراتژیک و پرهیز از ورود به درگیریهای نظامی مستقیم تأکید داشت. در خصوص نفوذ منطقهای ایران در بحرانهایی نظیر [[سوریه]] نیز، راهبرد پیشنهادی او مبتنی بر شناسایی و حمایت از گروههای محلیِ همسو با منافع آمریکا و همچنین لزوم همکاری واشینگتن با [[مسکو]] برای مهار این نفوذ بود.<ref>[https://hawzah.net/fa/News/View/95022/کیسینجر;_آمریکا_باید_مشکلات_جهان_را_بدون_جنگ_رفع_کند «کیسینجر; آمریکا باید مشکلات جهان را بدون جنگ رفع کند»، پایگاه اطلاعرسانی حوزه.]</ref> | |||
هنری کیسینجر در ارزیابیهای خود از ایران، به تأثیرات [[انقلاب اسلامی ایران|انقلاب اسلامی]] و جایگاه تاریخی این کشور توجه داشت. او معتقد بود که [[سید روحالله خمینی]] با تصمیمات غیرقابل پیشبینی و رعدآسای خود، سیاستمداران غربی را با بحران جدی برنامهریزی مواجه کرد؛ چرا که وی بر اساس معیارهایی متفاوت از عرف شناختهشده در سیاست جهانی عمل میکرد و در مخالفت خود با غرب، خلوص نیت و انگیزههای عمیق اعتقادی داشت.<ref>[https://www.tabnak.ir/fa/news/875207/هنری-کسینجر-امپراتورى-ایران-در-راه-است-آيتالله-خميني-غرب-را-با-بحران-جدي-مواجه-كرد «هنری کسینجر: امپراتوری ایران در راه است/ آیتالله خمینی غرب را با بحران جدی مواجه کرد»، وبسایت تابناک.]</ref> | |||
در خصوص جایگاه ژئوپلیتیک و تاریخی ایران نیز کیسینجر معتقد بود اگر قلمرو [[داعش]] توسط نیروهای مورد حمایت ایران به تصرف درآید، یک کمربند ارضی از تهران تا بیروت ایجاد میشود که نشاندهنده ظهور امپراتوری ایران خواهد بود.<ref>[https://www.tabnak.ir/fa/news/875207/هنری-کسینجر-امپراتورى-ایران-در-راه-است-آيتالله-خميني-غرب-را-با-بحران-جدي-مواجه-كرد «هنری کسینجر: امپراتوری ایران در راه است/ آیتالله خمینی غرب را با بحران جدی مواجه کرد»، وبسایت تابناک.]</ref> بر اساس روایتی از دیدار او با [[علی لاریجانی]]، کیسینجر بیان کرده است که پس از [[جنگ جهانی دوم]]، با وجود تغییرات بنیادین در بسیاری از کشورها، [[ایران]] و [[مصر]] ثبات خود را حفظ کردند. کیسینجر در این دیدار اظهار داشت: «شما بودید، هستید و خواهید بود و ما چارهای جز اینکه با شما راه بیایم نداریم».<ref>[https://fararu.com/video/بخش-سیاست-90/956788-جمله-مهم-هنری-کیسینجر-به-علی-لاریجانی «جمله مهم هنری کیسینجر به علی لاریجانی»، وبسایت فرارو.]</ref> | |||
=== دیدگاه پیرامون جنگ تجاری آمریکا و چین === | |||
[[پرونده:کیسینجر۲.jpg|جایگزین=هنری کیسینجر - رهبر چین|بندانگشتی|هنری کیسینجر، مشاور ویژه رئیسجمهور آمریکا، در حضور ژو اِنلای، نخستوزیر چین، با مائو تسهتونگ، رهبر چین، در پکن (۱۹۷۳) دیدار کرد.]] | |||
هنری کیسینجر نسبت به پیامدهای [[جنگ تجاری آمریکا و چین|جنگ تجاری میان ایالات متحده و چین]] هشدار داده و معتقد بود که این دو قدرت برتر اقتصادی، در سایه این اختلافات به مرز یک [[جنگ سرد]] جدید رسیدهاند. وی تأکید داشت که در صورت عدم حلوفصل این تنشها، پیامدهای آن میتواند حتی از [[جنگ جهانی اول]] نیز بدتر و ویرانگرتر باشد؛ زیرا جنگ نیز صرفاً بهدلیل عدم حل یک بحران به مراتب کوچکتر به وقوع پیوست. کیسینجر با اشاره به رقابت و حضور همهجانبه آمریکا و چین در نقاط مختلف جهان، یگانه راه جلوگیری از فاجعه را آغاز گفتوگوهای سیاسی عمیق و تلاش برای محدود کردن تأثیر اختلافات میدانست.<ref>[https://www.tabnak.ir/fa/news/939003/هشدار-کیسینجر-درباره-تبعات-ادامه-جنگ-تجاری «هشدار کیسینجر درباره تبعات ادامه جنگ تجاری»، وبسایت تابناک.]</ref> | |||
== دیپلماسی و سیاست خارجی == | |||
رویکرد کیسینجر بر پایه سیاست واقعگرایانه استوار بود.<ref>[https://www.mehrnews.com/news/5954051/هنری-کیسینجر-که-بود-پدر-دیپلماسی-یانکی-ها-یا-جنایتکار-جنگی «هنری کیسینجر که بود؛ «پدر دیپلماسی یانکیها» یا «جنایتکار جنگی»»، خبرگزاری مهر.]</ref> او با اجرای [[دیپلماسی پینگپنگ]] توانست زمینه عادیسازی روابط میان [[ایالات متحده آمریکا]] و [[جمهوری خلق چین]] را فراهم کند.<ref>[https://www.mehrnews.com/news/5954051/هنری-کیسینجر-که-بود-پدر-دیپلماسی-یانکی-ها-یا-جنایتکار-جنگی «هنری کیسینجر که بود؛ «پدر دیپلماسی یانکیها» یا «جنایتکار جنگی»»، خبرگزاری مهر.]</ref> در رابطه با اتحاد جماهیر شوروی، کیسینجر سیاست تنشزدایی را پیش گرفت که به امضای توافقنامه محدودسازی سلاحهای استراتژیک معروف به پیمان سالت انجامید.<ref>[https://www.mehrnews.com/news/5954051/هنری-کیسینجر-که-بود-پدر-دیپلماسی-یانکی-ها-یا-جنایتکار-جنگی «هنری کیسینجر که بود؛ «پدر دیپلماسی یانکیها» یا «جنایتکار جنگی»»، خبرگزاری مهر.]</ref> او همچنین برای پایاندادن به مداخله آمریکا در [[جنگ ویتنام]] مذاکراتی را هدایت کرد که به امضای توافق صلح پاریس منجر شد و [[جایزه صلح نوبل]] را برای او بههمراه آورد.<ref>[https://fararu.com/fa/news/869868/هنری-کیسینجر-که-بود-چرا-یک-چهره-تاثیرگذار-بود «هنری کیسینجر که بود و چرا یک چهره تأثیرگذار بود؟»، وبسایت فرارو.]</ref> | |||
=== نقش کیسینجر در خاورمیانه === | |||
پس از [[جنگ یوم کیپور]]، کیسینجر با استفاده از دیپلماسی رفتوبرگشت موفق شد توافقهایی را میان [[اسرائیل]] با [[مصر]] و [[سوریه]] برقرار کند تا نظم و ثبات را در خاورمیانه تثبیت کند.<ref>[https://www.eghtesadnews.com/بخش-اخبار-سیاسی-57/452353-عامل-اصلی-شکست-آمریکا-در-خاورمیانه «عامل اصلی شکست آمریکا در خاورمیانه»، وبسایت اقتصاد نیوز.]</ref> در منطقه خلیج فارس، او سیاست حمایت بیقیدوشرط و فروش گسترده تسلیحات نظامی به [[محمدرضا پهلوی]] را در پیش گرفت تا [[ایران]] بهعنوان نگهبان [[خلیج فارس]] منافع [[آمریکا]] را تأمین کند. این حمایتها از محمدرضا پهلوی تا آنجا پیش رفت که در سال ۱۹۷۶م، ایران به بزرگترین خریدار تسلیحات آمریکایی و محل استقرار بزرگترین گروه مشاوران نظامی آمریکایی تبدیل شده بود.<ref>[https://fa.shafaqna.com/news/34183/ «سیاستهای شوم کیسینجر چگونه به باتلاق امروز خاورمیانه ختم شد: ناگفتههایی از روابط شاه و آمریکا / بخش اول»، وبسایت شفقنا.]</ref> وی همچنین روابط استراتژیک عمیقی با [[عربستان سعودی]] برقرار کرد که در شکلگیری سیستم [[دلار نفتی]] در [[اقتصاد جهانی]] نقش زیادی داشت.<ref>[https://fa.shafaqna.com/news/34183/ «سیاستهای شوم کیسینجر چگونه به باتلاق امروز خاورمیانه ختم شد: ناگفتههایی از روابط شاه و آمریکا / بخش اول»، وبسایت شفقنا.]</ref> | |||
== دیدگاهها دربارهٔ هنری کیسینجر == | |||
=== دیدگاههای مثبت و دستاوردهای دیپلماتیک === | |||
هنری کیسینجر در عرصه روابط بینالملل بهعنوان یکی از نمادهای سیاست واقعگرایانه (به انگلیسی: Realpolitik) شناخته میشود و حامیانش او را پدر دیپلماسی آمریکا مینامند.<ref>[https://www.mehrnews.com/news/5954051/هنری-کیسینجر-که-بود-پدر-دیپلماسی-یانکی-ها-یا-جنایتکار-جنگی «هنری کیسینجر که بود؛ «پدر دیپلماسی یانکیها» یا «جنایتکار جنگی»»، خبرگزاری مهر.]</ref> دیدگاههای مثبت دربارهٔ او عمدتاً بر دستاوردهای استراتژیک و دیپلماتیک وی متمرکز است: | |||
* '''تنشزدایی و بهبود روابط با قدرتهای جهانی:''' کیسینجر نقش کلیدی و معماری در عادیسازی روابط ایالات متحده با جمهوری خلق چین پس از ۲۳ سال مخاصمه و پیشبرد سیاست تنشزدایی با [[اتحاد جماهیر شوروی]] داشت که به امضای پیمان محدودسازی سلاحهای راهبردی (سالت-۱) در سال ۱۹۷۲م منجر شد.<ref>[https://www.mehrnews.com/news/5954051/هنری-کیسینجر-که-بود-پدر-دیپلماسی-یانکی-ها-یا-جنایتکار-جنگی «هنری کیسینجر که بود؛ «پدر دیپلماسی یانکیها» یا «جنایتکار جنگی»»، خبرگزاری مهر.] ؛ [https://www.asriran.com/fa/news/1064331/کارنامه-جنجالی-کیسینجر-از-برقراری-رابطه-با-چین-تا-اتهام-جنایت-جنگی «کارنامه جنجالی کیسینجر؛ از برقراری رابطه با چین تا اتهام جنایت جنگی»، وبسایت تحلیلی خبری عصر ایران.] ؛ [https://donyayetahlil.com/archive/33557/درباره-هنری-کیسینجر-صد-ساله/ سریع القلم، «درباره هنری کیسینجر صد ساله»، وبسایت دنیای تحلیل.]</ref> | |||
* '''پایان جنگ ویتنام:''' تلاشهای دیپلماتیک او منجر به امضای توافق پاریس در ژانویه ۱۹۷۳م برای آتشبس و خروج نظامیان آمریکایی از ویتنام شد که به خاطر آن جایزۀ صلح نوبل را دریافت کرد.<ref>[https://www.mehrnews.com/news/5954051/هنری-کیسینجر-که-بود-پدر-دیپلماسی-یانکی-ها-یا-جنایتکار-جنگی «هنری کیسینجر که بود؛ «پدر دیپلماسی یانکیها» یا «جنایتکار جنگی»»، خبرگزاری مهر.] ؛ [https://www.asriran.com/fa/news/1064331/کارنامه-جنجالی-کیسینجر-از-برقراری-رابطه-با-چین-تا-اتهام-جنایت-جنگی «کارنامه جنجالی کیسینجر؛ از برقراری رابطه با چین تا اتهام جنایت جنگی»، وبسایت تحلیلی خبری عصر ایران.]</ref> | |||
* '''هوش استراتژیک و نبوغ فردی:''' وی بهدلیل داشتن چشمانداز استراتژیک برجسته، پرکاری، اعتماد بهنفس بالا، حافظه قدرتمند و تسلط بر روانشناسی و طبع سیاسی مورد تحسین قرار گرفته است. حتی رهبران کشورهای رقیب مانند شی جینپینگ و [[ولادیمیر پوتین]] از او بهعنوان یک دولتمرد خردمند و دوراندیش و دوست قدیمی یاد کردهاند که توانست با مهارت، چین و شوروی را در برابر یکدیگر بازی دهد و در [[جنگ سرد]] به نفع آمریکا پیروز شود.<ref>[https://www.tabnak.ir/fa/news/1208779/چرا-شی-و-پوتین-هنری-کیسینجر-را-دوست-داشتند «چرا شی و پوتین هنری کیسینجر را دوست داشتند؟»، وبسایت تابناک.] ؛ [https://donyayetahlil.com/archive/33557/درباره-هنری-کیسینجر-صد-ساله/ سریع القلم، «درباره هنری کیسینجر صد ساله»، وبسایت دنیای تحلیل.]</ref> | |||
* '''مدیریت بحران در خاورمیانه:''' نقشآفرینی او در جریان جنگ یوم کیپور در سال ۱۹۷۳م، توانست ضمن حفظ توازن قوا، نفوذ شوروی را در خاورمیانه کاهش داده و مصر را به سمت آمریکا متمایل کند.<ref>[https://www.tabnak.ir/fa/news/1208779/چرا-شی-و-پوتین-هنری-کیسینجر-را-دوست-داشتند «چرا شی و پوتین هنری کیسینجر را دوست داشتند؟»، وبسایت تابناک.]</ref> | |||
=== دیدگاههای منفی و انتقادات (اتهامات جنایت جنگی) === | |||
در نقطه مقابل، منتقدان و فعالان حقوق بشر، کیسینجر را یک جنایتکار جنگی میدانند و کارنامه او را دارای نقاط تاریک و خونینی توصیف میکنند که نتیجه مستقیم رویکرد واقعگرایانه و منفعتطلبانه اوست: | |||
* '''بمباران کامبوج و جنگ ویتنام:''' کیسینجر از معماران اصلی گسترش جنگ به [[کامبوج]] بود. منتقدان او را مسئول حملات هوایی پنهانی و بمباران کامبوج میدانند که منجر به کشتهشدن صدها هزار غیرنظامی (از جمله آمار ۱۵٬۰۰۰ کشته در یک گزارش) و هموار شدن مسیر برای [[نسلکشی]] در این کشور شد.<ref>[https://www.mehrnews.com/news/5954051/هنری-کیسینجر-که-بود-پدر-دیپلماسی-یانکی-ها-یا-جنایتکار-جنگی «هنری کیسینجر که بود؛ «پدر دیپلماسی یانکیها» یا «جنایتکار جنگی»»، خبرگزاری مهر.] ؛ [https://www.asriran.com/fa/news/1064331/کارنامه-جنجالی-کیسینجر-از-برقراری-رابطه-با-چین-تا-اتهام-جنایت-جنگی «کارنامه جنجالی کیسینجر؛ از برقراری رابطه با چین تا اتهام جنایت جنگی»، وبسایت تحلیلی خبری عصر ایران.] ِ [https://www.yjc.ir/fa/amp/news/8616466 «نقشآفرینیهای هنری کیسینجر، در جنایت علیه بشریت و توطئه علیه ایرانیان»، باشگاه خبرنگاران جوان.]</ref> | |||
* '''حمایت از کودتا و دیکتاتوریها در آمریکای لاتین:''' حمایت قاطع او از سرنگونی دولت دموکراتیک و سوسیالیست [[سالوادور آلنده]] در [[شیلی]] در سال ۱۹۷۳م و حمایت از دیکتاتوری [[آگوستو پینوشه|ژنرال پینوشه]]، از بزرگترین انتقادات حقوق بشری علیه او است.<ref>[https://www.mehrnews.com/news/5954051/هنری-کیسینجر-که-بود-پدر-دیپلماسی-یانکی-ها-یا-جنایتکار-جنگی «هنری کیسینجر که بود؛ «پدر دیپلماسی یانکیها» یا «جنایتکار جنگی»»، خبرگزاری مهر.] ؛ [https://www.asriran.com/fa/news/1064331/کارنامه-جنجالی-کیسینجر-از-برقراری-رابطه-با-چین-تا-اتهام-جنایت-جنگی «کارنامه جنجالی کیسینجر؛ از برقراری رابطه با چین تا اتهام جنایت جنگی»، وبسایت تحلیلی خبری عصر ایران.] ِ [https://www.yjc.ir/fa/amp/news/8616466 «نقشآفرینیهای هنری کیسینجر، در جنایت علیه بشریت و توطئه علیه ایرانیان»، باشگاه خبرنگاران جوان.]</ref> | |||
* '''حمایت از نسلکشی و سرکوب در آسیا:''' منتقدان نقش او را در بهرسمیتشناختن اشغال تیمور شرقی توسط [[اندونزی]] و همچنین حمایت فعالانه از [[پاکستان]] در جریان نسلکشی [[بنگلادش]] در سال ۱۹۷۱م به شدت محکوم میکنند.<ref>[https://www.mehrnews.com/news/5954051/هنری-کیسینجر-که-بود-پدر-دیپلماسی-یانکی-ها-یا-جنایتکار-جنگی «هنری کیسینجر که بود؛ «پدر دیپلماسی یانکیها» یا «جنایتکار جنگی»»، خبرگزاری مهر.] ؛ [https://www.asriran.com/fa/news/1064331/کارنامه-جنجالی-کیسینجر-از-برقراری-رابطه-با-چین-تا-اتهام-جنایت-جنگی «کارنامه جنجالی کیسینجر؛ از برقراری رابطه با چین تا اتهام جنایت جنگی»، وبسایت تحلیلی خبری عصر ایران.]</ref> | |||
* '''نادیده گرفتن دموکراسی و حقوق بشر:''' او متهم است که در سیاستورزی خود، به پروسههای دموکراتیک و حقوق شهروندان اهمیتی نمیداد و با دیکتاتورها مانند [[محمدرضا پهلوی]] و [[انور سادات]] روابط دوستانه و عمیقی برقرار میکرد و منافع سرمایهداری و شرکتهای تسلیحاتی را بر ارزشهای انسانی ترجیح میداد.<ref>[https://donyayetahlil.com/archive/33557/درباره-هنری-کیسینجر-صد-ساله/ سریع القلم، «درباره هنری کیسینجر صد ساله»، وبسایت دنیای تحلیل.]</ref> | |||
* '''نقشآفرینی مخرب در خاورمیانه و جنگ عراق با ایران:''' برخی منتقدان معتقدند که دکترین او در قبال [[جنگ عراق با ایران]] بر مبنای فرسایشی کردن جنگ استوار بود؛ بهطوری که با حمایت از [[صدام حسین]] تلاش کرد تا هر دو طرف جنگ تضعیف شوند و شکست بخورند. همچنین رویکرد به شدت صهیونیستی او باعث تضییع حقوق فلسطینیان بهنفع رژیم اسرائیل در قراردادهای صلح شد.<ref>[https://www.yjc.ir/fa/amp/news/8616466 «نقشآفرینیهای هنری کیسینجر، در جنایت علیه بشریت و توطئه علیه ایرانیان»، باشگاه خبرنگاران جوان.]</ref> | |||
== افتخارات و جوایز == | |||
{| class="wikitable sortable" style="text-align: right; direction: rtl;" | |||
|- | |||
! scope="col" | سال | |||
! scope="col" | عنوان جایزه / افتخار | |||
! scope="col" | اهداکننده / توضیحات | |||
|- | |||
| ۱۹۵۵م | |||
| نشان افتخاری شوالیه سلطنتی | |||
| بریتانیا | |||
|- | |||
| ۱۹۷۳م | |||
| جایزه صلح نوبل | |||
| کمیته نوبل | |||
|- | |||
| ۱۹۷۷م | |||
| نشان آزادی ریاستجمهوری | |||
| ایالات متحده آمریکا | |||
|- | |||
| ۲۰۰۶م | |||
| نشان وودرو ویلسون | |||
| مرکز وودرو ویلسون (وابسته به مؤسسه اسمیتسونین) | |||
|- | |||
| ۲۰۰۷م | |||
| نشان هاپکینز - نانجینگ | |||
| به خاطر تلاشهایش در بازسازی روابط چین و آمریکا | |||
|- | |||
| ۲۰۰۷م | |||
| نشان مارشال والامقام | |||
| تجمع سالانه اشتابن آلمان-آمریکا در شهر نیویورک<ref>[https://www.bartarinha.ir/بخش-چهره-ها-17/514998-هنری-کیسینجر-دروغگویی-که-جایز شمس، «هنری کیسینجر؛ دروغگویی که جایزه صلح نوبل گرفت»، وبسایت برترینها.]</ref> | |||
|} | |||
== آثار == | |||
{| class="wikitable sortable" style="text-align: right; direction: rtl;" | |||
|- | |||
! scope="col" | عنوان اثر | |||
! scope="col" | نوع اثر | |||
|- | |||
| تسلیحات هستهای و سیاست خارجی | |||
| کتاب | |||
|- | |||
| لزوم انتخاب: چشمانداز سیاست خارجی آمریکا | |||
| کتاب | |||
|- | |||
| شراکت مشکلدار: ارزیابی مجدد ائتلاف آتلانتیک | |||
| کتاب | |||
|- | |||
| مسائل استراتژی ملی | |||
| کتاب | |||
|- | |||
| سالهای کاخ سفید | |||
| کتاب | |||
|- | |||
| سالهای تحولات | |||
| کتاب | |||
|- | |||
| آیا آمریکا به یک سیاست خارجی نیاز دارد، به سوی یک دیپلماسی در قرن ۲۱ | |||
| کتاب | |||
|- | |||
| پایان جنگ ویتنام: تاریخ درگیری آمریکا در جنگ ویتنام و خروج از آن | |||
| کتاب | |||
|- | |||
| بحران: کالبدشکافی دو بحران عمده در سیاست خارجی | |||
| کتاب | |||
|- | |||
| رهبری: شش راهبرد جهانی | |||
| کتاب | |||
|- | |||
| واپسین روزهای شاه | |||
| کتاب | |||
|- | |||
| دیپلماسی (جلد اول و دوم) | |||
| کتاب | |||
|- | |||
| چین | |||
| کتاب | |||
|- | |||
| نظم جهانی | |||
| کتاب | |||
|- | |||
| دست پنهان قدرت | |||
| کتاب | |||
|- | |||
| عصر هوش مصنوعی و آینده ما انسانها | |||
| کتاب | |||
|- | |||
| پیدایش | |||
| کتاب | |||
|- | |||
| زمینههای مداخلات نظامی آمریکا | |||
| مقاله | |||
|- | |||
| پیش به سوی فروپاشی دیوار برلین | |||
| مقاله | |||
|- | |||
| نمیتوان برای عراق بعداً چارهای اندیشید | |||
| مقاله | |||
|- | |||
| کابوس هستهای ما | |||
| مقاله | |||
|- | |||
| جهانیسازی و مخالفان آن | |||
| مقاله | |||
|- | |||
| به سوی جهانی غیر هستهای | |||
| مقاله | |||
|- | |||
| سوءبرداشت از گزارش ایران | |||
| مقاله<ref>[https://www.iranketab.ir/profile/10190-henry-kissinger?page=1 «کتابهای «هنری کیسینجر»، وبسایت ایران کتاب.]</ref> | |||
|} | |||
== پانویس == | |||
{{پانویس}} | |||
== منابع == | |||
{{آغاز منابع}} | |||
* «جمله مهم هنری کیسینجر به علی لاریجانی»، وبسایت فرارو، تاریخ درج مطلب: ۲۷ اسفند ۱۴۰۴ش. | |||
* «چرا شی و پوتین هنری کیسینجر را دوست داشتند؟»، وبسایت تابناک، تاریخ درج مطلب: ۱۶ آذر ۱۴۰۲ش. | |||
* «درس کیسینجر به بایدن دربارهٔ ایران»، وبسایت اکو ایران، تاریخ درج مطلب: ۱۷ آبان ۱۴۰۰ش. | |||
* «دیدگاه کیسینجر دربارهٔ آمریکا؛ شکاف داخلی و عدم اتحاد»، وبسایت راهبرد معاصر، تاریخ درج مطلب: ۱۸ بهمن ۱۴۰۱ش. | |||
* «زندگینامه و دانلود بهترین کتابهای هنری کیسینجر»، وبسایت کتابراه، تاریخ بازدید: ۲۰ فروردین ۱۴۰۵ش. | |||
* سریع القلم، محمود، «دربارهٔ هنری کیسینجر صد ساله»، وبسایت دنیای تحلیل، تاریخ درج مطلب: ۳۰ خرداد ۱۴۰۲ش. | |||
* «سیاستهای شوم کیسینجر چگونه به باتلاق امروز خاورمیانه ختم شد: ناگفتههایی از روابط شاه و آمریکا / بخش اول»، وبسایت شفقنا، تاریخ درج مطلب: ۲۲ مهر ۱۳۹۴ش. | |||
* شمس، عاطفه، «هنری کیسینجر؛ دروغگویی که جایزه صلح نوبل گرفت»، وبسایت برترینها، تاریخ درج مطلب: ۳۰ فروردین ۱۳۹۶ش. | |||
* «عامل اصلی شکست آمریکا در خاورمیانه»، وبسایت اقتصاد نیوز، تاریخ درج مطلب: ۱۹ آبان ۱۴۰۰ش. | |||
* «کارنامه جنجالی کیسینجر؛ از برقراری رابطه با چین تا اتهام جنایت جنگی»، وبسایت تحلیلی خبری عصر ایران، تاریخ درج مطلب: ۸ خرداد ۱۴۰۴ش. | |||
* «کتابهای هنری کیسینجر»، وبسایت ایران کتاب، تاریخ بازدید: ۲۵ فروردین ۱۴۰۵ش. | |||
* «کیسینجر؛ آمریکا باید مشکلات جهان را بدون جنگ رفع کند»، پایگاه اطلاعرسانی حوزه، تاریخ درج مطلب: ۲۷ اسفند ۱۳۹۱ش. | |||
* «کیسینجر؛ ایران فرصت تبدیل شدن به یک امپراتوری را بدست آورده است»، پایگاه اطلاعرسانی حوزه، تاریخ درج مطلب: ۱۶ شهریور ۱۳۹۳ش. | |||
* «نقشآفرینیهای هنری کیسینجر، در جنایت علیه بشریت و توطئه علیه ایرانیان»، باشگاه خبرنگاران جوان، تاریخ درج مطلب: ۱۸ آذر ۱۴۰۲ش. | |||
* «هنری کسینجر: امپراتوری ایران در راه است/ آیتالله خمینی غرب را با بحران جدی مواجه کرد»، وبسایت تابناک، تاریخ درج مطلب: ۱۵ بهمن ۱۳۹۷ش. | |||
* «هشدار کیسینجر دربارهٔ تبعات ادامه جنگ تجاری»، وبسایت تابناک، تاریخ درج مطلب: ۱ آذر ۱۳۹۸ش. | |||
* «هنری کیسینجر؛ از تولد در آلمان تا تأثیرگذاری در سیاست خارجی آمریکا»، وبسایت رهاورد نیوز، تاریخ بازدید: ۲۰ فروردین ۱۴۰۵ش. | |||
* «هنری کیسینجر: فشار علیه ایران باید ادامه یابد»، وبسایت تابناک، تاریخ درج مطلب: ۱۵ اسفند ۱۳۹۹ش. | |||
* «هنری کیسینجر که بود؛ «پدر دیپلماسی یانکیها» یا «جنایتکار جنگی»»، خبرگزاری مهر، تاریخ درج مطلب: ۹ آذر ۱۴۰۲ش. | |||
* «هنری کیسینجر که بود و چرا یک چهره تأثیرگذار بود؟»، وبسایت فرارو، تاریخ درج مطلب: ۸ خرداد ۱۴۰۴ش. | |||
{{پایان منابع}} | |||
{{جایزه نوبل در صلح}} | |||
{{وزیران امور خارجه ایالات متحده آمریکا}} | |||
[[رده:برندگان جایزه صلح نوبل]] | |||
[[رده:درگذشتگان ۲۰۲۳ (میلادی)]] | |||
[[رده:وزیران امور خارجه ایالات متحده آمریکا]] | |||
[[رده:زادگان ۱۹۲۳ (میلادی)]] | |||
[[رده:یهودیان اهل ایالات متحده آمریکا]] | |||
