هنری کیسینجر: تفاوت میان نسخه‌ها

'''{{درشت|هنری کیسینجر؛}}''' دیپلمات، سیاستمدار و وزیر امور خارجه پیشین آمریکا.<ref group="دیدگاه">بهتر است بخشی به جوایز و افتخارات اختصاص پیدا کند

هنری کیسینجر (Henry Kissinger) دیپلمات، استراتژیست و سیاستمدار آمریکایی بود که در دوران ریاست‌جمهوری نیکسون و فورد، به‌عنوان نخستین فرد به‌طور هم‌زمان سمت‌های مشاور امنیت ملی و وزیر امور خارجه آمریکا را بر عهده داشت. او به‌عنوان یکی از برجسته‌ترین نمادهای سیاست واقع‌گرایانه (رئال‌پولیتیک)، نقش کلیدی در عادی‌سازی روابط آمریکا با چین، تنش‌زدایی با شوروی، دیپلماسی خاورمیانه و توافق صلح ویتنام ایفا کرد که برای مورد آخر برنده جایزه صلح نوبل شد. در حوزه خاورمیانه، او معمارِ راهبرد حمایت همه‌جانبه از محمدرضا پهلوی بود و در سال‌های پس از قدرت نیز، نفوذ منطقه‌ای ایران را تهدیدی ژئواستراتژیک می‌دانست که نیازمند مهار بود. با وجود دستاوردهای دیپلماتیک، کارنامه کیسینجر به دلیل پیامدهای ویرانگر سیاست‌هایش در کشورهایی نظیر کامبوج و شیلی، همواره با انتقادهای شدید فعالان حقوق بشر همراه بوده و بسیاری او را یک جنایتکار جنگی می‌دانند.

== زندگی‌‌نامه و تحصیلات هنری کیسینجر<ref group="دیدگاه">اینترنت من یاری نکرد، در باره بقیه اطلاعات زندگی نامه او مطلبی نبود؟ رشته تحصیلی، ازدواج و فرزندان و...؟</ref> ==

هنری کیسینجر (به انگلیسی: Henry Kissinger) در ۲۷ مه ۱۹۲۳م در شهر فورت در ایالت بایرن آلمان و در خانواده‌ای یهودی زاده شد. او در سال ۱۹۳۸م برای گریز از رژیم نازی به همراه خانواده‌اش به ایالات متحده آمریکا مهاجرت کرد. کیسینجر پس از دریافت تابعیت آمریکا، در دوران جنگ جهانی دوم در ارتش این کشور خدمت کرد. پس از پایان دوران خدمت نظامی به تحصیل در دانشگاه هاروارد پرداخت و در سال ۱۹۵۴م مدرک دکترای خود را از این دانشگاه دریافت کرد و در همان دانشگاه به عنوان استاد مشغول به کار شد. او سرانجام در ۲۹ نوامبر ۲۰۲۳م (۸ آذر ۱۴۰۲ش) در خانهٔ خود در ایالت کنتیکت آمریکا در ۱۰۰ سالگی درگذشت.<ref>[https://fararu.com/fa/news/869868/%D9%87%D9%86%D8%B1%DB%8C-%DA%A9%DB%8C%D8%B3%DB%8C%D9%86%D8%AC%D8%B1-%DA%A9%D9%87-%D8%A8%D9%88%D8%AF-%DA%86%D8%B1%D8%A7-%DB%8C%DA%A9-%DA%86%D9%87%D8%B1%D9%87-%D8%AA%D8%A7%D8%AB%DB%8C%D8%B1%DA%AF%D8%B0%D8%A7%D8%B1-%D8%A8%D9%88%D8%AF «هنری کیسینجر که بود و چرا یک چهره تاثیرگذار بود؟»، وب‌سایت فرارو.]</ref>

کیسینجر بین سال‌های ۱۹۶۹م تا ۱۹۷۷م در دوران ریاست جمهوری ریچارد نیکسون و جرالد فورد سمت‌های مهمی از جمله مشاور امنیت ملی و وزیر امور خارجه آمریکا را بر عهده داشت.<ref>[https://www.mehrnews.com/news/5954051/%D9%87%D9%86%D8%B1%DB%8C-%DA%A9%DB%8C%D8%B3%DB%8C%D9%86%D8%AC%D8%B1-%DA%A9%D9%87-%D8%A8%D9%88%D8%AF-%D9%BE%D8%AF%D8%B1-%D8%AF%DB%8C%D9%BE%D9%84%D9%85%D8%A7%D8%B3%DB%8C-%DB%8C%D8%A7%D9%86%DA%A9%DB%8C-%D9%87%D8%A7-%DB%8C%D8%A7-%D8%AC%D9%86%D8%A7%DB%8C%D8%AA%DA%A9%D8%A7%D8%B1-%D8%AC%D9%86%DA%AF%DB%8C «هنری کیسینجر که بود؛ «پدر دیپلماسی یانکی‌ها» یا «جنایتکار جنگی»»، خبرگزاری مهر.]</ref><ref group="دیدگاه">منبعی که در بند قبلی استفاده شده است کمی جزئی تر و البته متفاوت با این منبع نقل کرده است. به نظرم تلفیقی از اطلاعات هر دو منبع استفاده کنید بهتر است.</ref> او نخستین فردی بود که به‌صورت هم‌زمان هر دو مقام مشاور امنیت ملی و وزارت امور خارجه را در اختیار داشت و همچنین اولین وزیر خارجه آمریکا بود که در کشوری دیگر متولد شده بود.<ref>[https://rahavardnews.com/political/henry-a-kissinger/ «هنری کیسینجر؛ از تولد در آلمان تا تاثیرگذاری در سیاست خارجی آمریکا»، وب‌سایت رهاورد نیوز.]</ref>

== دیپلماسی و سیاست خارجی ==

رویکرد کیسینجر بر پایه سیاست واقع‌گرایانه استوار بود.<ref>[https://www.mehrnews.com/news/5954051/%D9%87%D9%86%D8%B1%DB%8C-%DA%A9%DB%8C%D8%B3%DB%8C%D9%86%D8%AC%D8%B1-%DA%A9%D9%87-%D8%A8%D9%88%D8%AF-%D9%BE%D8%AF%D8%B1-%D8%AF%DB%8C%D9%BE%D9%84%D9%85%D8%A7%D8%B3%DB%8C-%DB%8C%D8%A7%D9%86%DA%A9%DB%8C-%D9%87%D8%A7-%DB%8C%D8%A7-%D8%AC%D9%86%D8%A7%DB%8C%D8%AA%DA%A9%D8%A7%D8%B1-%D8%AC%D9%86%DA%AF%DB%8C «هنری کیسینجر که بود؛ «پدر دیپلماسی یانکی‌ها» یا «جنایتکار جنگی»»، خبرگزاری مهر.]</ref> او با اجرای دیپلماسی پینگ‌پنگ توانست زمینه عادی‌سازی روابط میان ایالات متحده آمریکا و جمهوری خلق چین را فراهم کند.<ref>[https://www.mehrnews.com/news/5954051/%D9%87%D9%86%D8%B1%DB%8C-%DA%A9%DB%8C%D8%B3%DB%8C%D9%86%D8%AC%D8%B1-%DA%A9%D9%87-%D8%A8%D9%88%D8%AF-%D9%BE%D8%AF%D8%B1-%D8%AF%DB%8C%D9%BE%D9%84%D9%85%D8%A7%D8%B3%DB%8C-%DB%8C%D8%A7%D9%86%DA%A9%DB%8C-%D9%87%D8%A7-%DB%8C%D8%A7-%D8%AC%D9%86%D8%A7%DB%8C%D8%AA%DA%A9%D8%A7%D8%B1-%D8%AC%D9%86%DA%AF%DB%8C «هنری کیسینجر که بود؛ «پدر دیپلماسی یانکی‌ها» یا «جنایتکار جنگی»»، خبرگزاری مهر.]</ref> در رابطه با اتحاد جماهیر شوروی، کیسینجر سیاست تنش‌زدایی را پیش گرفت که به امضای توافق‌نامه محدودسازی سلاح‌های استراتژیک معروف به پیمان سالت انجامید.<ref>[https://www.mehrnews.com/news/5954051/%D9%87%D9%86%D8%B1%DB%8C-%DA%A9%DB%8C%D8%B3%DB%8C%D9%86%D8%AC%D8%B1-%DA%A9%D9%87-%D8%A8%D9%88%D8%AF-%D9%BE%D8%AF%D8%B1-%D8%AF%DB%8C%D9%BE%D9%84%D9%85%D8%A7%D8%B3%DB%8C-%DB%8C%D8%A7%D9%86%DA%A9%DB%8C-%D9%87%D8%A7-%DB%8C%D8%A7-%D8%AC%D9%86%D8%A7%DB%8C%D8%AA%DA%A9%D8%A7%D8%B1-%D8%AC%D9%86%DA%AF%DB%8C «هنری کیسینجر که بود؛ «پدر دیپلماسی یانکی‌ها» یا «جنایتکار جنگی»»، خبرگزاری مهر.]</ref> او همچنین برای پایان دادن به مداخله آمریکا در جنگ ویتنام مذاکراتی را هدایت کرد که به امضای توافق صلح پاریس منجر شد و جایزه صلح نوبل را برای او به همراه آورد.<ref>[https://fararu.com/fa/news/869868/%D9%87%D9%86%D8%B1%DB%8C-%DA%A9%DB%8C%D8%B3%DB%8C%D9%86%D8%AC%D8%B1-%DA%A9%D9%87-%D8%A8%D9%88%D8%AF-%DA%86%D8%B1%D8%A7-%DB%8C%DA%A9-%DA%86%D9%87%D8%B1%D9%87-%D8%AA%D8%A7%D8%AB%DB%8C%D8%B1%DA%AF%D8%B0%D8%A7%D8%B1-%D8%A8%D9%88%D8%AF «هنری کیسینجر که بود و چرا یک چهره تاثیرگذار بود؟»، وب‌سایت فرارو.]</ref>

== نقش هنری کیسینجر در خاورمیانه ==

پس از جنگ یوم کیپور، کیسینجر با استفاده از دیپلماسی رفت‌وبرگشت موفق شد توافق‌هایی را میان اسرائیل با مصر و سوریه برقرار کند تا نظم و ثبات را در خاورمیانه تثبیت کند.<ref>[https://www.eghtesadnews.com/%D8%A8%D8%AE%D8%B4-%D8%A7%D8%AE%D8%A8%D8%A7%D8%B1-%D8%B3%DB%8C%D8%A7%D8%B3%DB%8C-57/452353-%D8%B9%D8%A7%D9%85%D9%84-%D8%A7%D8%B5%D9%84%DB%8C-%D8%B4%DA%A9%D8%B3%D8%AA-%D8%A2%D9%85%D8%B1%DB%8C%DA%A9%D8%A7-%D8%AF%D8%B1-%D8%AE%D8%A7%D9%88%D8%B1%D9%85%DB%8C%D8%A7%D9%86%D9%87 «عامل اصلی شکست آمریکا در خاورمیانه»، وب‌سایت اقتصاد نیوز.]</ref> در منطقه خلیج فارس، او سیاست حمایت بی‌قیدوشرط و فروش گسترده تسلیحات نظامی به محمدرضا پهلوی را در پیش گرفت تا ایران به‌عنوان نگهبان خلیج فارس منافع آمریکا را تأمین کند. این حمایت‌ها از محمدرضا پهلوی تا آنجا پیش رفت که در سال ۱۹۷۶م، ایران به بزرگترین خریدار تسلیحات آمریکایی و محل استقرار بزرگترین گروه مشاوران نظامی آمریکایی تبدیل شده بود.<ref>[https://fa.shafaqna.com/news/34183/ «سیاست‌های شوم کیسینجر چگونه به باتلاق امروز خاورمیانه ختم شد: ناگفته‌هایی از روابط شاه و آمریکا / بخش اول»، وب‌سایت شفقنا.]</ref> وی همچنین روابط استراتژیک عمیقی با عربستان سعودی برقرار کرد که در شکل‌گیری سیستم دلار نفتی در اقتصاد جهانی نقش زیادی داشت.<ref>[https://fa.shafaqna.com/news/34183/ «سیاست‌های شوم کیسینجر چگونه به باتلاق امروز خاورمیانه ختم شد: ناگفته‌هایی از روابط شاه و آمریکا / بخش اول»، وب‌سایت شفقنا.]</ref>

== دیدگاه‌ها<ref group="دیدگاه">یکسری اظهارنظرهایی هم درباره شکافهای داخلی آمریکا و محیط داخلی آنجا دارد که حتما باید منعکس شود

در حوزه دیدگاه‌های راهبردی، کیسینجر معتقد بود که سیاست خارجی ایالات متحده نباید صرفاً بر پایه گزینه‌های نظامی استوار باشد؛ چرا که حضور نظامی توانایی حل تمامی بحران‌ها و تراژدی‌های جهانی را ندارد. وی همواره تأکید می‌کرد که واشنگتن باید چالش‌های بین‌المللی را با همکاری متحدان خود و بدون توسل به جنگ‌های بی‌پایان حل و فصل نماید. در سطح کلانِ نظم جهانی نیز، او با ارجاع به الگوهای تاریخی همواره درباره رشد فزاینده قدرت نظامی چین هشدار می‌داد و معتقد بود تقابل یک قدرت در حال ظهور مانند چین با یک قدرت تثبیت‌شده مانند آمریکا، پتانسیل آن را دارد که در نهایت به بروز درگیری میان دو کشور منتهی شود.<ref>[https://hawzah.net/fa/News/View/95022/%DA%A9%DB%8C%D8%B3%DB%8C%D9%86%D8%AC%D8%B1;_%D8%A2%D9%85%D8%B1%DB%8C%DA%A9%D8%A7_%D8%A8%D8%A7%DB%8C%D8%AF_%D9%85%D8%B4%DA%A9%D9%84%D8%A7%D8%AA_%D8%AC%D9%87%D8%A7%D9%86_%D8%B1%D8%A7_%D8%A8%D8%AF%D9%88%D9%86_%D8%AC%D9%86%DA%AF_%D8%B1%D9%81%D8%B9_%DA%A9%D9%86%D8%AF «کیسینجر; آمریکا باید مشکلات جهان را بدون جنگ رفع کند»، پایگاه اطلاع رسانی حوزه.]</ref>

=== ایران در دکترین سیاست خارجی هنری کیسینجر<ref group="دیدگاه">مطالب اصلی و لینک های ذیل این آدرس را حتما ببینید:

https://www.tabnak.ir/fa/tags/35593/1/%DA%A9%D8%B3%DB%8C%D9%86%D8%AC%D8%B1</ref> ===

دیدگاه راهبردی هنری کیسینجر در قبال ایران و سیاست خارجی آمریکا، ترکیبی از مهار ژئواستراتژیک و استفاده از اهرم فشار با هدف تغییر رفتار حاکمیت بود. وی ایران را به دلیل شکل‌دهی به یک کمربند شیعی از تهران تا بیروت و در اختیار داشتن فرصت برای احیای امپراتوری پارس، یک تهدید ژئواستراتژیک بلندمدت و مسئله‌ای به مراتب پیچیده‌تر و بزرگ‌تر از گروه‌هایی نظیر داعش ارزیابی می‌کرد.<ref>[https://hawzah.net/fa/News/View/97705/%DA%A9%DB%8C%D8%B3%DB%8C%D9%86%D8%AC%D8%B1-%D8%A7%DB%8C%D8%B1%D8%A7%D9%86-%D9%81%D8%B1%D8%B5%D8%AA-%D8%AA%D8%A8%D8%AF%DB%8C%D9%84-%D8%B4%D8%AF%D9%86-%D8%A8%D9%87-%DB%8C%DA%A9-%D8%A7%D9%85%D9%BE%D8%B1%D8%A7%D8%AA%D9%88%D8%B1%DB%8C-%D8%B1%D8%A7-%D8%A8%D8%AF%D8%B3%D8%AA-%D8%A2%D9%88%D8%B1%D8%AF%D9%87-%D8%A7%D8%B3%D8%AA «کیسینجر; ایران فرصت تبدیل شدن به یک امپراتوری را بدست آورده است»، پایگاه اطلاع رسانی حوزه.]</ref>  

در همین راستا، کیسینجر ضمن تمجید از توافقات صلح میان اعراب و اسرائیل به عنوان عاملی برای اتحاد در برابر تهران، بر لزوم تداوم سیاست فشار حداکثری تاکید داشت و هشدار می‌داد که حل‌وفصل مسئله ایران نباید مستقل از سایر معادلات و متحدان آمریکا در خاورمیانه پیگیری شود.<ref>[https://www.tabnak.ir/fa/news/1038708/%D9%87%D9%86%D8%B1%DB%8C-%DA%A9%DB%8C%D8%B3%DB%8C%D9%86%D8%AC%D8%B1-%D9%81%D8%B4%D8%A7%D8%B1-%D8%B9%D9%84%DB%8C%D9%87-%D8%A7%DB%8C%D8%B1%D8%A7%D9%86-%D8%A8%D8%A7%DB%8C%D8%AF-%D8%A7%D8%AF%D8%A7%D9%85%D9%87-%DB%8C%D8%A7%D8%A8%D8%AF «هنری کیسینجر: فشار علیه ایران باید ادامه یابد»، وب‌سایت تابناک.]</ref>  

با این وجود، هدف او مهار انگیزه‌های انقلابی ایران از طریق ایجاد توازن قوا توسط ائتلافی از کشورهای سنی و اسرائیل بود. کیسینجر می‌خواست ایران را به سمتی هدایت کند که مانند یک دولت-ملت عادی و پایبند به قواعد متعارف بین‌المللی رفتار کند؛ شرایطی که در صورت تحقق، به ایالات متحده اجازه می‌داد نقش یک موازنه‌گر را در میان تمامی قدرت‌های خاورمیانه ایفا کند.<ref>[https://ecoiran.com/%D8%A8%D8%AE%D8%B4-%D8%A7%D8%AE%D8%A8%D8%A7%D8%B1-%D8%B3%DB%8C%D8%A7%D8%B3%DB%8C-107/7321-%D8%AF%D8%B1%D8%B3-%DA%A9%DB%8C%D8%B3%DB%8C%D9%86%D8%AC%D8%B1-%D8%A8%D9%87-%D8%A8%D8%A7%DB%8C%D8%AF%D9%86-%D8%AF%D8%B1%D8%A8%D8%A7%D8%B1%D9%87-%D8%A7%DB%8C%D8%B1%D8%A7%D9%86 «درس کیسینجر به بایدن درباره ایران»، وب‌سایت اکو ایران.]</ref>

افزون بر این، کیسینجر خاورمیانه را کانون بزرگ‌ترین خطرات برای بی‌ثباتی جهانی می‌دانست و نسبت به پیامدهای برنامه هسته‌ای ایران حساسیت ویژه‌ای داشت. او هشدار می‌داد که دستیابی ایران به سلاح هسته‌ای می‌تواند به یک رقابت تسلیحاتی خطرناک در میان سایر کشورهای منطقه منجر شود. در برخورد با این چالش، او بر لزوم تصمیم‌گیری‌های استراتژیک و پرهیز از ورود به درگیری‌های نظامی مستقیم تأکید داشت. در خصوص نفوذ منطقه‌ای ایران در بحران‌هایی نظیر سوریه نیز، راهبرد پیشنهادی او مبتنی بر شناسایی و حمایت از گروه‌های محلیِ همسو با منافع آمریکا و همچنین لزوم همکاری واشنگتن با مسکو برای مهار این نفوذ بود.<ref>[https://hawzah.net/fa/News/View/95022/%DA%A9%DB%8C%D8%B3%DB%8C%D9%86%D8%AC%D8%B1;_%D8%A2%D9%85%D8%B1%DB%8C%DA%A9%D8%A7_%D8%A8%D8%A7%DB%8C%D8%AF_%D9%85%D8%B4%DA%A9%D9%84%D8%A7%D8%AA_%D8%AC%D9%87%D8%A7%D9%86_%D8%B1%D8%A7_%D8%A8%D8%AF%D9%88%D9%86_%D8%AC%D9%86%DA%AF_%D8%B1%D9%81%D8%B9_%DA%A9%D9%86%D8%AF «کیسینجر; آمریکا باید مشکلات جهان را بدون جنگ رفع کند»، پایگاه اطلاع رسانی حوزه.]</ref><ref group="دیدگاه">این دیدگاهها مخالف یا منتقدی ندارد؟</ref>

== دیدگاه‌ها درباره هنری کیسینجر<ref group="دیدگاه">این بند عنوانش به دیدگاه‌ها تغییر دادم، آیا دیدگاه مثبت یا تعریف و تمجید از او وجود ندارد؟

مثلا بهش میگن پدر و معمار سیاست خارجی آمریکا.</ref> ==

عملکرد کیسینجر با انتقادهای تند فعالان حقوق بشر مواجه بوده است و بسیاری او را به‌دلیل پیامدهای ویرانگر سیاست‌هایش جنایتکار جنگی می‌دانند.<ref>[https://www.mehrnews.com/news/5954051/%D9%87%D9%86%D8%B1%DB%8C-%DA%A9%DB%8C%D8%B3%DB%8C%D9%86%D8%AC%D8%B1-%DA%A9%D9%87-%D8%A8%D9%88%D8%AF-%D9%BE%D8%AF%D8%B1-%D8%AF%DB%8C%D9%BE%D9%84%D9%85%D8%A7%D8%B3%DB%8C-%DB%8C%D8%A7%D9%86%DA%A9%DB%8C-%D9%87%D8%A7-%DB%8C%D8%A7-%D8%AC%D9%86%D8%A7%DB%8C%D8%AA%DA%A9%D8%A7%D8%B1-%D8%AC%D9%86%DA%AF%DB%8C «هنری کیسینجر که بود؛ «پدر دیپلماسی یانکی‌ها» یا «جنایتکار جنگی»»، خبرگزاری مهر.]</ref> نقش او در بمباران گسترده غیرنظامیان در کامبوج، حمایت از سرنگونی دولت منتخب سالوادور آلنده در شیلی، سکوت در برابر نسل‌کشی در بنگلادش و حمایت از اشغال تیمور شرقی از مهم‌ترین نقاط تاریک کارنامه سیاسی او محسوب می‌شود.<ref>[https://fararu.com/fa/news/869868/%D9%87%D9%86%D8%B1%DB%8C-%DA%A9%DB%8C%D8%B3%DB%8C%D9%86%D8%AC%D8%B1-%DA%A9%D9%87-%D8%A8%D9%88%D8%AF-%DA%86%D8%B1%D8%A7-%DB%8C%DA%A9-%DA%86%D9%87%D8%B1%D9%87-%D8%AA%D8%A7%D8%AB%DB%8C%D8%B1%DA%AF%D8%B0%D8%A7%D8%B1-%D8%A8%D9%88%D8%AF «هنری کیسینجر که بود و چرا یک چهره تاثیرگذار بود؟»، وب‌سایت فرارو.]</ref>

== آثار هنری کیسینجر ==

کیسینجر پس از خروج از مناصب دولتی به نگارش کتاب‌های متعددی در زمینه سیاست خارجی و نظم بین‌الملل پرداخت که کتاب‌های نظم جهانی، چین و عصر هوش مصنوعی ازجملهٔ آن‌ها هستند.<ref>[https://ketabrah.com/author/24785-%D9%87%D9%86%D8%B1%DB%8C-%DA%A9%DB%8C%D8%B3%DB%8C%D9%86%D8%AC%D8%B1 «زندگینامه و دانلود بهترین کتاب‌های هنری کیسینجر»، وب‌سایت کتابراه.]</ref><ref group="دیدگاه">در همین منبع لیست آثار را کاملتر ذکر کرده بهتر است لیست را کامل کنید. </ref>

==پانویس==

==منابع==

 

* «درس کیسینجر به بایدن درباره ایران»، وب‌سایت اکو ایران، تاریخ درج مطلب: ۱۷ آبان ۱۴۰۰ش.

* «کیسینجر; آمریکا باید مشکلات جهان را بدون جنگ رفع کند»، پایگاه اطلاع رسانی حوزه، تاریخ درج مطلب: ۲۷ اسفند ۱۳۹۱ش.

* «کیسینجر; ایران فرصت تبدیل شدن به یک امپراتوری را بدست آورده است»، پایگاه اطلاع رسانی حوزه، تاریخ درج مطلب: ۱۶ شهریور ۱۳۹۳ش.

* «هنری کیسینجر؛ از تولد در آلمان تا تاثیرگذاری در سیاست خارجی آمریکا»، وب‌سایت رهاورد نیوز، تاریخ بازدید: ۲۰ فروردین ۱۴۰۵ش.

* «هنری کیسینجر که بود و چرا یک چهره تاثیرگذار بود؟»، وب‌سایت فرارو، تاریخ درج مطلب: ۸ خرداد ۱۴۰۴ش.