حسین صبوری (بحث | مشارکتها) بدون خلاصۀ ویرایش |
|||
| (۳ نسخهٔ میانی ویرایش شده توسط ۳ کاربر نشان داده نشد) | |||
| خط ۱: | خط ۱: | ||
{{جعبه اطلاعات مفهوم | {{جعبه اطلاعات مفهوم | ||
| تصویر = | | تصویر =جزیره ابوموسی.png | ||
| زیرنویس تصویر = | | زیرنویس تصویر =تصویری هوایی از جزیره ابوموسی | ||
| image_alt = | | image_alt =تصویری هوایی از جزیره ابوموسی | ||
| فایل پادکست = | | فایل پادکست =ابوموسی.ogg | ||
| حجم فایلپادکست = | | حجم فایلپادکست =11/7 | ||
| تاریخ پادکست = | | تاریخ پادکست =22-2-1405 | ||
| زیرنویس عنوان = | | زیرنویس عنوان = | ||
| خط ۳۶: | خط ۳۶: | ||
جزیره ابوموسی دنبالهای از چینخوردگیهای زاگرس در [[آبهای سرزمینی|آبهای ساحلی]] ایران بهشمار میرود. این جزیره یکی از چهارده [[جزیره|جزیرهٔ]] استان [[هرمزگان]] است و نزدیکترین بخش خشکی ایران به [[خط استوا]] محسوب میشود.<ref>[https://www.noormags.ir/view/fa/articlepage/1303455/دلایل-متقن-و-محکم-در-مورد-حقانیت-حاکمیت-ایران-بر-جزایر-سه-گانه-خلیج-فارس رضاییسرچقا، «دلایل متقن و محکم در مورد حقانیت حاکمیت ایران بر جزایر سهگانه خلیجفارس»، 1395ش، ص72.]</ref> جزیره ابوموسی بین بندر لنگه در ایران و دبی در [[امارات متحده عربی|امارات]] واقع شده<ref>[https://www.ensani.ir/file/download/article/1735632765-6773a77d4c7d7-10173-14-5.pdf فرهمندزاده، «مروری بر حاکمیت بر جزایر سهگانه، ابوموسی، تنب بزرگ و تنب کوچک از منظر حقوق بینالملل»، 1401ش، ص212.]</ref> و جنوبیترین جزیرهٔ ایرانی در خلیجفارس است.<ref>[https://www.ensani.ir/file/download/article/1615960043-10357-99-62.pdf جالینوسی و رستمی، «بررسی دلایل سیاسی و تاریخی ادعاهای امارات متحده عربی و استدلال ایران در مورد مالکیت ایران بر جزایر سهگانة تنب بزرگ، تنب کوچک و ابوموسی»، 1395ش، ص78.]</ref> | جزیره ابوموسی دنبالهای از چینخوردگیهای زاگرس در [[آبهای سرزمینی|آبهای ساحلی]] ایران بهشمار میرود. این جزیره یکی از چهارده [[جزیره|جزیرهٔ]] استان [[هرمزگان]] است و نزدیکترین بخش خشکی ایران به [[خط استوا]] محسوب میشود.<ref>[https://www.noormags.ir/view/fa/articlepage/1303455/دلایل-متقن-و-محکم-در-مورد-حقانیت-حاکمیت-ایران-بر-جزایر-سه-گانه-خلیج-فارس رضاییسرچقا، «دلایل متقن و محکم در مورد حقانیت حاکمیت ایران بر جزایر سهگانه خلیجفارس»، 1395ش، ص72.]</ref> جزیره ابوموسی بین بندر لنگه در ایران و دبی در [[امارات متحده عربی|امارات]] واقع شده<ref>[https://www.ensani.ir/file/download/article/1735632765-6773a77d4c7d7-10173-14-5.pdf فرهمندزاده، «مروری بر حاکمیت بر جزایر سهگانه، ابوموسی، تنب بزرگ و تنب کوچک از منظر حقوق بینالملل»، 1401ش، ص212.]</ref> و جنوبیترین جزیرهٔ ایرانی در خلیجفارس است.<ref>[https://www.ensani.ir/file/download/article/1615960043-10357-99-62.pdf جالینوسی و رستمی، «بررسی دلایل سیاسی و تاریخی ادعاهای امارات متحده عربی و استدلال ایران در مورد مالکیت ایران بر جزایر سهگانة تنب بزرگ، تنب کوچک و ابوموسی»، 1395ش، ص78.]</ref> | ||
این جزیره در فاصله ۲۲۲ کیلومتری [[بندرعباس]]، ۷۵ کیلومتری بندرلنگه، ۶۰ کیلومتری شمال شارجه، ۱۶۰ کیلومتری تنگه | این جزیره در فاصله ۲۲۲ کیلومتری [[بندرعباس]]، ۷۵ کیلومتری بندرلنگه، ۶۰ کیلومتری شمال شارجه، ۱۶۰ کیلومتری [[تنگه هرمز]]،<ref>[https://www.ensani.ir/file/download/article/1615960043-10357-99-62.pdf جالینوسی و رستمی، «بررسی دلایل سیاسی و تاریخی ادعاهای امارات متحده عربی و استدلال ایران در مورد مالکیت ایران بر جزایر سهگانة تنب بزرگ، تنب کوچک و ابوموسی»، 1395ش، ص78.]</ref> ۴۵ کیلومتری [[جزیره سیری|جزیرهٔ سیری]]، ۴۶ کیلومتری [[تنب بزرگ]] و ۴۴ کیلومتری [[تنب کوچک]] قرار گرفته است. موقعیت ابوموسی پایینتر از [[خط منصف]] خلیج فارس قرار دارد.<ref>[https://www.ensani.ir/file/download/article/1735632765-6773a77d4c7d7-10173-14-5.pdf فرهمندزاده، «مروری بر حاکمیت بر جزایر سهگانه، ابوموسی، تنب بزرگ و تنب کوچک از منظر حقوق بینالملل»، 1401ش، ص212.]</ref> | ||
ابوموسی بین طول جغرافیایی ۵۵/۰۱ تا ۵۵/۰۴ درجهٔ شرقی و عرض جغرافیایی ۲۵/۵۱ تا ۲۵/۵۴ درجهٔ شمالی واقع شده است. کوه حلوا با ارتفاع ۱۱۰ متر، بلندترین قله در این منطقه بهشمار میرود.<ref name=":0">[https://www.noormags.ir/view/fa/articlepage/1092481/تاثیر-چالش-ژیوپلیتیک-بر-همبستگی-ملی-مطالعه-موردی-جزایر-سه-گانه حیدری موصلو و کاویانیراد، «تأثیر چالش ژئوپلیتیک بر همبستگی ملی (مطالعه موردی: جزایر سهگانه)»، 1393ش، ص69.]</ref> | ابوموسی بین طول جغرافیایی ۵۵/۰۱ تا ۵۵/۰۴ درجهٔ شرقی و عرض جغرافیایی ۲۵/۵۱ تا ۲۵/۵۴ درجهٔ شمالی واقع شده است. کوه حلوا با ارتفاع ۱۱۰ متر، بلندترین قله در این منطقه بهشمار میرود.<ref name=":0">[https://www.noormags.ir/view/fa/articlepage/1092481/تاثیر-چالش-ژیوپلیتیک-بر-همبستگی-ملی-مطالعه-موردی-جزایر-سه-گانه حیدری موصلو و کاویانیراد، «تأثیر چالش ژئوپلیتیک بر همبستگی ملی (مطالعه موردی: جزایر سهگانه)»، 1393ش، ص69.]</ref> | ||
| خط ۴۴: | خط ۴۴: | ||
== تاریخچه == | == تاریخچه == | ||
[[پرونده:جزیره ابوموسی۱.jpg|جایگزین=جزایر ابوموسی، تنب بزرگ و تنب کوچک در نقشهٔ ایران و تورانِ دورهٔ قاجار|بندانگشتی|جزایر ابوموسی، تنب بزرگ و تنب کوچک در نقشهٔ ایران و تورانِ دورهٔ قاجار، ترسیمشده توسط آدولف اشتیلر؛ رنگآمیزی جزایر، نشانهٔ تعلق آنها به ایران.]] | |||
جزیره ابوموسی از هزارهٔ اول پیش از میلاد و در ادوار مختلف باستانی نظیر [[تمدن ایلام|عیلامیان]]، [[دوران مادها|مادها]]، [[دوران اشکانیان|اشکانیان]] و [[دوران ساسانیان|ساسانیان]] در قلمرو ایران قرار داشته است. در [[تاریخ ایران اسلامی|دوران اسلامی]] ادارهٔ این جزیره در اختیار نمایندگان [[بنیامیه|خلفای اموی]] و [[بنیعباس|عباسی]] و سپس حکومتهای مستقر در ایران از جمله [[آلبویه]]، [[سلجوقیان]] کرمان و [[تیموریان]] بود.<ref>[https://www.noormags.ir/view/fa/articlepage/990012/بو-مو-سو-بهشتی-در-ایران «بوموسو بهشتی در ایران»، 1391ش، ص1.]</ref> | جزیره ابوموسی از هزارهٔ اول پیش از میلاد و در ادوار مختلف باستانی نظیر [[تمدن ایلام|عیلامیان]]، [[دوران مادها|مادها]]، [[دوران اشکانیان|اشکانیان]] و [[دوران ساسانیان|ساسانیان]] در قلمرو ایران قرار داشته است. در [[تاریخ ایران اسلامی|دوران اسلامی]] ادارهٔ این جزیره در اختیار نمایندگان [[بنیامیه|خلفای اموی]] و [[بنیعباس|عباسی]] و سپس حکومتهای مستقر در ایران از جمله [[آلبویه]]، [[سلجوقیان]] کرمان و [[تیموریان]] بود.<ref>[https://www.noormags.ir/view/fa/articlepage/990012/بو-مو-سو-بهشتی-در-ایران «بوموسو بهشتی در ایران»، 1391ش، ص1.]</ref> | ||
| خط ۵۲: | خط ۵۳: | ||
== اهمیت == | == اهمیت == | ||
جایگاه ژئوپلیتیک و نقـش راهبردی جزیره ابوموسی آن را به نگهبان خاموش [[خلیج فارس|خلیج]] [[خلیج فارس|فارس]] تبدیل کرده است.<ref>[https://www.irna.ir/news/86060043/%D9%81%DB%8C%D9%84%D9%85-%D8%A7%DB%8C%D8%B1%D8%A7%D9%86-%D8%AC%D8%A7%D9%86-%D8%A8%D9%88%D9%85%D9%88%D8%B3%DB%8C-%D9%86%DA%AF%D9%87%D8%A8%D8%A7%D9%86-%D8%AE%D8%A7%D9%85%D9%88%D8%B4-%D8%AE%D9%84%DB%8C%D8%AC-%D9%81%D8%A7%D8%B1%D8%B3 «فیلم| ایران جان، بوموسی؛ نگهبان خاموش خلیج فارس»، خبرگزاری ایرنا.]</ref> | |||
'''اهمیت سیاسی و حاکمیتی:''' جزیره ابوموسی از جایگاه سیاسی و راهبردی برجستهای در منطقه برخوردار است و نقش مهمی در تحکیم حاکمیت ایران بر فلات قاره ایفا کرده است. حفظ این موقعیت برای پاسداری از حاکمیت ملی ضروری شمرده شده است.<ref>[https://www.ensani.ir/file/download/article/1615960043-10357-99-62.pdf جالینوسی و رستمی، «بررسی دلایل سیاسی و تاریخی ادعاهای امارات متحده عربی و استدلال ایران در مورد مالکیت ایران بر جزایر سهگانة تنب بزرگ، تنب کوچک و ابوموسی»، 1395ش، ص78.]</ref> | '''اهمیت سیاسی و حاکمیتی:''' جزیره ابوموسی از جایگاه سیاسی و راهبردی برجستهای در منطقه برخوردار است و نقش مهمی در تحکیم حاکمیت ایران بر فلات قاره ایفا کرده است. حفظ این موقعیت برای پاسداری از حاکمیت ملی ضروری شمرده شده است.<ref>[https://www.ensani.ir/file/download/article/1615960043-10357-99-62.pdf جالینوسی و رستمی، «بررسی دلایل سیاسی و تاریخی ادعاهای امارات متحده عربی و استدلال ایران در مورد مالکیت ایران بر جزایر سهگانة تنب بزرگ، تنب کوچک و ابوموسی»، 1395ش، ص78.]</ref> | ||
[[پرونده:جزیره ابوموسی۲.png|جایگزین=قایقهای تندروی نیروی سپاه -رزمایش در اطراف جزیره ابوموسی|بندانگشتی|قایقهای تندروی نیروی دریایی سپاه پاسداران انقلاب اسلامی در حال حرکت در طول یک رزمایش در اطراف جزیره ابوموسی، ۱۱ مرداد ۱۴۰۲.]] | |||
'''اهمیت دفاعی و نظارتی:''' این جزیره، بهعنوان آخرین حلقهٔ دفاعی ایران در دهانهٔ خلیج فارس،<ref>[https://www.noormags.ir/view/fa/articlepage/1092481/تاثیر-چالش-ژیوپلیتیک-بر-همبستگی-ملی-مطالعه-موردی-جزایر-سه-گانه حیدری موصلو و کاویانیراد، «تأثیر چالش ژئوپلیتیک بر همبستگی ملی (مطالعه موردی: جزایر سهگانه)»، 1393ش، ص69.]</ref> امکان کنترل و نظارت بر تنگه هرمز و مسیر تردد نفتکشها را فراهم میکند.<ref>[https://www.noormags.ir/view/fa/articlepage/1688451/نقش-جزایر-سه-گانه-در-سیادت-دریایی-ایران-در-خلیج-فارس امیری و نادری، «نقش جزایر سهگانه در سیادت دریایی ایران در خلیج فارس»، 1399ش، ص166.]</ref> بلندترین نقطهٔ آن، کوه حلوا، یک راهنمای طبیعی برای دریانوردان محسوب میشود.<ref>[https://www.ensani.ir/file/download/article/1735632765-6773a77d4c7d7-10173-14-5.pdf فرهمندزاده، «مروری بر حاکمیت بر جزایر سهگانه، ابوموسی، تنب بزرگ و تنب کوچک از منظر حقوق بینالملل»، 1401ش، ص212.]</ref> | '''اهمیت دفاعی و نظارتی:''' این جزیره، بهعنوان آخرین حلقهٔ دفاعی ایران در دهانهٔ خلیج فارس،<ref>[https://www.noormags.ir/view/fa/articlepage/1092481/تاثیر-چالش-ژیوپلیتیک-بر-همبستگی-ملی-مطالعه-موردی-جزایر-سه-گانه حیدری موصلو و کاویانیراد، «تأثیر چالش ژئوپلیتیک بر همبستگی ملی (مطالعه موردی: جزایر سهگانه)»، 1393ش، ص69.]</ref> امکان کنترل و نظارت بر تنگه هرمز و مسیر تردد نفتکشها را فراهم میکند.<ref>[https://www.noormags.ir/view/fa/articlepage/1688451/نقش-جزایر-سه-گانه-در-سیادت-دریایی-ایران-در-خلیج-فارس امیری و نادری، «نقش جزایر سهگانه در سیادت دریایی ایران در خلیج فارس»، 1399ش، ص166.]</ref> بلندترین نقطهٔ آن، کوه حلوا، یک راهنمای طبیعی برای دریانوردان محسوب میشود.<ref>[https://www.ensani.ir/file/download/article/1735632765-6773a77d4c7d7-10173-14-5.pdf فرهمندزاده، «مروری بر حاکمیت بر جزایر سهگانه، ابوموسی، تنب بزرگ و تنب کوچک از منظر حقوق بینالملل»، 1401ش، ص212.]</ref> | ||
| خط ۷۱: | خط ۷۴: | ||
=== شهر ابوموسی === | === شهر ابوموسی === | ||
[[پرونده:جزیره ابوموسی۳.png|جایگزین=نمایی از شهر ابوموسی|بندانگشتی|نمایی از شهر ابوموسی]] | |||
شهر ابوموسی پس از تحولات سال ۱۹۷۱م و بازگشت مجدد ایران به جزیره شکل گرفت. تا آن زمان، سکونت دائم در ابوموسی بهصورت متمرکز کمتر بود و فقط تعدادی از اعضای نیروی دریایی ایران در پایگاه این نیرو در انتهای غربی جزیره زندگی میکردند. شهر ابوموسی بهتدریج در اطراف همین پایگاه توسعه یافته است. | شهر ابوموسی پس از تحولات سال ۱۹۷۱م و بازگشت مجدد ایران به جزیره شکل گرفت. تا آن زمان، سکونت دائم در ابوموسی بهصورت متمرکز کمتر بود و فقط تعدادی از اعضای نیروی دریایی ایران در پایگاه این نیرو در انتهای غربی جزیره زندگی میکردند. شهر ابوموسی بهتدریج در اطراف همین پایگاه توسعه یافته است. | ||
| خط ۸۸: | خط ۹۲: | ||
== فرهنگ مردم جزیره == | == فرهنگ مردم جزیره == | ||
گویش مردم محلی جزیره لهجهٔ بندری است. بیشتر مردم این شهر پیرو [[مذهب شیعه]] هستند و مراسم ملی و مذهبی را باشکوه برگزار میکنند. غذای مردم انواع خوراکهای دریایی است. پوشاک مردم منطقه نیز بهدلایل اقلیمی لباسهای خنک و بلند به سبک مردم مناطق ساحلنشین ایران است.<ref>[https://www.asriran.com/fa/news/210308/به-این-منطقه-جزایر-آکواریومی-گفته-می-شود «به این منطقه "جزایر آکواریومی" گفته میشود»، وبسایت تحلیلی خبری عصر ایران.]</ref> معیشت بیشتر مردم از راه [[ماهیگیری]] و فعالیتهای دریایی تأمین میشود و ابزارهای مانند تورهای ماهیگیری و قایقهای چوبی کوچک، بهعنوان نمادهایی از [[هویت]] و [[فرهنگ]] آنان حفظ شدهاند. با توجه به تنوع قومی، فضای چندفرهنگی در جزیره شکل گرفته است.<ref>[https://www.etemadonline.com/بخش-اجتماعی-23/696723-جزیره-ابوموسی «جزیره ابوموسی؛ گوهری ناشناخته در قلب خلیج فارس»، وبسایت اعتماد آنلاین.]</ref> | [[پرونده:جزیره ابوموسی۴.jpg|جایگزین=صید ماهی توسط اهالی ابوموسی در خلیج فارس|بندانگشتی|صید ماهی توسط اهالی ابوموسی در خلیج فارس]] | ||
گویش مردم محلی جزیره لهجهٔ بندری است. بیشتر مردم این شهر پیرو [[مذهب شیعه]] هستند و مراسم ملی و مذهبی را باشکوه برگزار میکنند. غذای مردم انواع خوراکهای دریایی است. پوشاک مردم منطقه نیز بهدلایل اقلیمی لباسهای خنک و بلند به سبک مردم مناطق ساحلنشین ایران است.<ref>[https://www.asriran.com/fa/news/210308/به-این-منطقه-جزایر-آکواریومی-گفته-می-شود «به این منطقه "جزایر آکواریومی" گفته میشود»، وبسایت تحلیلی خبری عصر ایران.]</ref> اقتصاد جزیره بوموسی بر سه پایه ماهیگیری، تجارت دریایی و صنایعدستی استوار است. بازارچههای محلی که در آنها زیورآلات صدفی، پارچههای بومی و محصولات دریایی به فروش میرسند، علاوه بر حفظ فرهنگ منطقه، در تأمین معیشت ساکنان جزیره نیز نقش مهمی ایفا میکنند؛<ref>[https://www.irna.ir/news/86060043/%D9%81%DB%8C%D9%84%D9%85-%D8%A7%DB%8C%D8%B1%D8%A7%D9%86-%D8%AC%D8%A7%D9%86-%D8%A8%D9%88%D9%85%D9%88%D8%B3%DB%8C-%D9%86%DA%AF%D9%87%D8%A8%D8%A7%D9%86-%D8%AE%D8%A7%D9%85%D9%88%D8%B4-%D8%AE%D9%84%DB%8C%D8%AC-%D9%81%D8%A7%D8%B1%D8%B3 «فیلم| ایران جان، بوموسی؛ نگهبان خاموش خلیج فارس»، خبرگزاری ایرنا.]</ref> اما معیشت بیشتر مردم از راه [[ماهیگیری]] و فعالیتهای دریایی تأمین میشود و ابزارهای مانند تورهای ماهیگیری و قایقهای چوبی کوچک، بهعنوان نمادهایی از [[هویت]] و [[فرهنگ]] آنان حفظ شدهاند. با توجه به تنوع قومی، فضای چندفرهنگی در جزیره شکل گرفته است.<ref>[https://www.etemadonline.com/بخش-اجتماعی-23/696723-جزیره-ابوموسی «جزیره ابوموسی؛ گوهری ناشناخته در قلب خلیج فارس»، وبسایت اعتماد آنلاین.]</ref> | |||
== معماری جزیره == | == معماری جزیره == | ||
| خط ۹۴: | خط ۹۹: | ||
== جاذبههای گردشگری == | == جاذبههای گردشگری == | ||
ابوموسی جزیرهای نظامی نبوده و ورود به آن از طریق تماس با فرمانداری امکانپذیر است.<ref>[https://www.ilna.ir/بخش-فرهنگ-هنر-6/1313103-ابوموسی-قابلیت-تبدیل-شدن-به-جزیره-گردشگری-دارد-اسناد-تاریخی-گواه-بر-ایرانی-بودن-جزایر-سه-گانه-است «ابوموسی قابلیت تبدیل شدن به جزیره گردشگری دارد/ اسناد تاریخی گواه بر ایرانی بودن جزایر سهگانه است»، خبرگزاری ایلنا.]</ref> ساحلگردی، بازار محلی صنایعدستی و محصولات دریایی، بناهای تاریخی کوچک در مرکز جزیره و تفریحات آبی مانند [[قایقرانی|قایقسواری]]، [[ماهیگیری]] و [[کایاک]] در آبهای خلیج فارس از [[جاذبههای گردشگری]] در جزیره ابوموسی است.<ref>[https://www.etemadonline.com/بخش-اجتماعی-23/696723-جزیره-ابوموسی «جزیره ابوموسی؛ گوهری ناشناخته در قلب خلیج فارس»، وبسایت اعتماد آنلاین.]</ref> | [[پرونده:جزیره ابوموسی۵.jpg|جایگزین=تصویری هوایی از چند قایق در یکی از اسکلههای جزیره ابوموسی|بندانگشتی|تصویری هوایی از چند قایق در یکی از اسکلههای جزیره ابوموسی]] | ||
ابوموسی جزیرهای نظامی نبوده و ورود به آن از طریق تماس با فرمانداری امکانپذیر است.<ref>[https://www.ilna.ir/بخش-فرهنگ-هنر-6/1313103-ابوموسی-قابلیت-تبدیل-شدن-به-جزیره-گردشگری-دارد-اسناد-تاریخی-گواه-بر-ایرانی-بودن-جزایر-سه-گانه-است «ابوموسی قابلیت تبدیل شدن به جزیره گردشگری دارد/ اسناد تاریخی گواه بر ایرانی بودن جزایر سهگانه است»، خبرگزاری ایلنا.]</ref> ساحلگردی، بازار محلی صنایعدستی و محصولات دریایی، بناهای تاریخی کوچک در مرکز جزیره و تفریحات آبی مانند [[قایقرانی|قایقسواری]]، [[ماهیگیری|ماهیگیری]] و [[کایاک]] در آبهای خلیج فارس از [[جاذبههای گردشگری]] در جزیره ابوموسی است.<ref>[https://www.etemadonline.com/بخش-اجتماعی-23/696723-جزیره-ابوموسی «جزیره ابوموسی؛ گوهری ناشناخته در قلب خلیج فارس»، وبسایت اعتماد آنلاین.]</ref> | |||
== منابع طبیعی و نظامی == | == منابع طبیعی و نظامی == | ||
| خط ۱۱۷: | خط ۱۲۳: | ||
* رضاییسرچقا، مجتبی، «دلایل متقن و محکم در مورد حقانیت حاکمیت ایران بر جزایر سهگانه خلیجفارس»، فصلنامه مطالعات خلیج فارس، سال سوم، شمارهٔ چهارم، زمستان ۱۳۹۵ش و بهار ۱۳۹۶ش. | * رضاییسرچقا، مجتبی، «دلایل متقن و محکم در مورد حقانیت حاکمیت ایران بر جزایر سهگانه خلیجفارس»، فصلنامه مطالعات خلیج فارس، سال سوم، شمارهٔ چهارم، زمستان ۱۳۹۵ش و بهار ۱۳۹۶ش. | ||
* فرهمندزاده، زینب، «مروری بر حاکمیت بر جزایر سهگانه، ابوموسی، تنب بزرگ و تنب کوچک از منظر حقوق بینالملل»، دوفصلنامه حقوق بشر و شهروندی، سال ۷، شمارهٔ ۲، پاییز و زمستان ۱۴۰۱ش. | * فرهمندزاده، زینب، «مروری بر حاکمیت بر جزایر سهگانه، ابوموسی، تنب بزرگ و تنب کوچک از منظر حقوق بینالملل»، دوفصلنامه حقوق بشر و شهروندی، سال ۷، شمارهٔ ۲، پاییز و زمستان ۱۴۰۱ش. | ||
* «فیلم| ایران جان، بوموسی؛ نگهبان خاموش خلیج فارس»، خبرگزاری ایرنا، تاریخ درج مطلب: 5 بهمن 1404ش. | |||
* قالیباف، محمدباقر و میرزاده کوهشاهی، مهدی، «علل و موانع توسعه جزیره ابوموسی»، انجمن جغرافیای ایران، سال هفتم، شمارهٔ ۲۰ و ۲۱، بهار و تابستان ۱۳۸۸ش. | * قالیباف، محمدباقر و میرزاده کوهشاهی، مهدی، «علل و موانع توسعه جزیره ابوموسی»، انجمن جغرافیای ایران، سال هفتم، شمارهٔ ۲۰ و ۲۱، بهار و تابستان ۱۳۸۸ش. | ||
* گنجی، محمدحسن، «جزیره ابوموسی»، وبسایت مرکز دائرةالمعارف بزرگ اسلامی، تاریخ درج مطلب: ۱۸ اردیبهشت ۱۳۹۹ش. | * گنجی، محمدحسن، «جزیره ابوموسی»، وبسایت مرکز دائرةالمعارف بزرگ اسلامی، تاریخ درج مطلب: ۱۸ اردیبهشت ۱۳۹۹ش. | ||
