مرتضی مطهری: تفاوت میان نسخه‌ها

مرتضی مطهری مشهور به «شهید مطهری»، «استاد مطهری» و «معلم شهید» در ۱۲۹۸ش، در شهر فریمان از توابع [[مشهد]] به دنیا آمد.<ref>یاران امام به روایت اسناد ساواک، عالم جاودان استاد شهید مرتضی مطهری، 1382ش، ص11.</ref> وی، از رهبران فکری أثرگذار در جریان [[انقلاب اسلامی]] [[ایران]] بود. مطهری از متفکرانی بود که با سخنوری و نویسندگی به گسترش اندیشه اسلامی در جامعه ایرانی یاری می‌رساند و با افکار مارکسیستی مقابله می‌کرد.

مطهری، مقدمات را نزد پدرش، محمدحسین مطهری، که روحانی مورد احترامی در فریمان بود، فراگرفت.<ref>گلی‌زواره، «قله پارسایی (شرح حال شیخ محمدحسین مطهری، پدر شهید مطهری)»، 1386ش، ص108 و 114.</ref> پس از آموزش‌های [[مکتب‌خانه|مکتب‌خانه‌ای]] در سن ۱۳ سالگی به [[حوزه علمیه|حوزهٔ علمیهٔ]] مشهد رفت و به فراگیری علوم دینی پرداخت. مطهری، در ۱۳۱۵ش به [[حوزه علمیه قم|حوزه علمیهٔ قم]] رفت و ۱۵ سال به فراگیری علوم عالی حوزوی و [[فلسفه اسلامی]] مشغول شد. او در مجلس درس آیت‌الله [[سید حسین طباطبایی بروجردی|بروجردی]]، سیدمحمد محقق داماد و سیدمحمد حجت شرکت می‌کرد<ref>قنبری، زندگینامه و خدمات علمی و فرهنگی استاد شهید مرتضی مطهری، 1379ش، ص20-22؛{{سخ}}

استاد شهید به روایت اسناد، 1378ش، ص18.</ref> و به‌مدت ۱۲ سال از درس [[اخلاق]] آیت‌الله خمینی بهره گرفت.<ref>استاد شهید به روایت اسناد، 1378ش، ص19؛{{سخ}}

مطهری از دوره دانش‌اندوزی خود نزد استادان بزرگ آن زمان به نیکی یاد کرده و به‌ویژه [[درس اخلاق]] [[آیت‌الله خمینی]] را ایجادکنندهٔ حس نابی دانسته که تا چند روز پایدار بود.<ref>مطهری، مجموعه آثار شهید مطهری، ج1، 1390ش، ص441.</ref> وی حضور ۱۲ ساله‌اش در [[درس اخلاق|درس‌های اخلاق]] را آفرینش‌گر شخصیت فکری و روحی خود دانسته است.<ref>واعظ‌زاده خراسانی، «سیری در زندگی علمی و انقلابی استاد شهید مرتضی مطهری»، 1386ش، ص441.</ref> [[امام خمینی]] پس از شهادت مطهری، او را فرزند عزیز، پارهٔ تن و حاصل عمر خود معرفی کرد.<ref>[http://emam.com/posts/view/1533 امام خمینی، «پیام به ملت ایران (شخصیت و منزلت علمی آقای مرتضی مطهری)»، صحیفه امام خمینی، 1389ش، ج7، ص178 و 179.]</ref>

[[پرونده:مطهری3.jpg|200px|thumb|left|علامه طباطبائی و مرتضی مطهری]]

مطهری همچنین علامه طباطبایی را از خدمت‌گزاران بزرگ [[اسلام]] معرفی کرده است.<ref>مطهری، مجموعه آثار شهید مطهری، ج25، 1390ش، ص429.</ref> او در جمعی خصوصی، مبحث الهیات شفا را نزد علامه طباطبائی فرا گرفت.<ref>واعظ‌زاده خراسانی، «سیری در زندگی علمی و انقلابی استاد شهید مرتضی مطهری»، 1386ش، ص328.</ref> کتاب «[[اصول فلسفه و روش رئالیسم]]»، ثمره حضور در این مجموعه از جلسات درس بود که علامه طباطبایی مقالات فلسفی خود را ارائه می‌کرد. مطهری، در حوزه فلسفه، از شاگردان میرزا مهدی آشتیانی نیز به‌شمار می‌رود.

مطهری، در حوزه [[فقه اسلامی|فقه]] و اصول فقه نزد آیت‌الله حجت کوه‌کمری، سید محمد داماد، سید محمدتقی خوانساری، سید احمد خوانساری، سید محمدرضا گلپایگانی و سید صدرالدین صدر، دانش‌اندوزی کرد؛ اما استاد اصلی او در این حوزه، آیت‌الله بروجردی بود که بیش از ۱۰ سال در جلسات درس او شرکت کرد.<ref>واعظ‌زاده خراسانی، «سیری در زندگی علمی و انقلابی استاد شهید مرتضی مطهری»، 1386ش، ص329.</ref>

مطهری در کنار فراگیری علوم دینی، به مسائل سیاسی و اجتماعی روزگار خود نیز توجه شایانی داشت. وی، [[فعالیت‌های سیاسی]] خود را در ارتباط با [[جمعیت فدائیان اسلام]]، به‌رهبری [[سید مجتبی نواب صفوی]]، آغاز کرد.<ref>استاد شهید به روایت اسناد، 1378ش، ص21ـ22؛{{سخ}}

سیدناصر، پاره‌ای از خورشید (گفته‌ها و نگفته‌ها از زندگانی استاد مطهری)، 1377ش، ص306ـ307.</ref>

وی در ۱۳۵۵ش، با همکاری چند [[روحانی]] بلندپایه در تهران، «جامعه روحانیت مبارز تهران» را بنیان نهاد. پس از آن، به [[نجف]] رفت و با آیت‌الله خمینی دیدار کرد. همچنین در آستانه پیروزی [[انقلاب اسلامی]]، مطهری برای دیدار با آیت‌الله خمینی به پاریس رفت و از طرف او، مأموریت تشکیل «شورای انقلاب» را بر عهده گرفت. وی، همچنین در هنگام بازگشت آیت‌الله خمینی به تهران، مسئولیت کمیتهٔ استقبال از ایشان را برعهده داشت و در [[بهشت زهرا]] به سخنرانی پرداخت.<ref>سیری در زندگانی استاد مطهری، چ7، 1376ش، ص112 و 113 و 124 و 130.</ref>

مرتضی مطهری در ۱۳۳۱ش [[ازدواج]] کرد. ثمرهٔ این ازدواج، ۳ پسر و ۴ [[دختر]] بود.

مرتضی مطهری، در ۱۱ [[اردیبهشت]] ۱۳۵۸ش، توسط محمدعلی بصیری، از اعضای [[گروه فرقان]]، به [[شهادت]] رسید.<ref>استاد شهید به روایت اسناد، 1378ش، ص76.</ref> پیکر او پس از تشییع باشکوهی، در [[مسجد]] بالاسر [[حرم]] [[حضرت معصومه|فاطمه معصومه]] در [[قم]] به خاک سپرده شد.<ref>شفیعی دارابی، یادواره شهید مطهری، 1360ش، ص97.</ref> سال‌روز شهادت مرتضی مطهری، به پاس قدردانی از سال‌ها تلاش او برای تدریس و تعلیم [[جوانی|جوانان]] [[ایران]]، به‌نام «[[روز معلم]]» نام‌گذاری شده است.

مطهری را از اسلام‌شناسان بزرگ دوران معاصر دانسته‌اند؛ مهم‌ترین دیدگاه‌های او دربارهٔ موضوعات و مسائل اسلامی عبارت است از:

مطهری معتقد است در عصر غیبت، فقیهان واجد شرایط به نیابت از سوی امام، زعامت شیعیان را برعهده می‌گیرند و وظیفه مردم کشف مصادیق این جایگاه است. در این صورت بر اساس آموزه‌های دینی منطبق با نیازهای روز جامعه حکومتی با هویت و اصالت دینی شکل می‌گیرد که از اراده مردم مؤمن برخاسته است. او می‌نویسد مردم، ولی فقیه را انتخاب می‌کنند و این همان دوموکراسی است. شهید مطهری جایگاه ولی فقیه را مانند رئیس‌جمهور و نخست‌وزیر نمی‌داند بلکه ولی فقیه ایدئولوگ حکومت است و جریانات را از بالا هدایت و کنترل می‌کند.<ref>مطهری، پیرامون انقلاب اسلامی، ص 86</ref>

مطهری در [[مسئله حجاب (کتاب)|کتاب مسئله حجاب]] نگاه سهل‌گیرتری نسبت به [[حجاب]] و پوشش مطرح کرده است.<ref>مرتضی مطهری، ویکی‌شیعه</ref>

مطهری معتقد بود روحانیت [[شیعه]] گرفتار نوعی عوام‌زدگی شده است و علت این امر وابسته بودن معیشت روحانیون به مردم است. او در این راستا اصلاح ساختار مالی حوزه علمیه را مطرح کرد.<ref>مطهری، مجموعه آثار استاد شهید مطهری، ج 24، ص 498</ref>

مرتضی مطهری از ۱۳۲۵ش، فعالیت خود را در راستای تألیف آثارش، آغاز کرد. همزمان با تدریس در دانشکده الهیات، آثار متعددی از جمله [[اصول فلسفه و روش رئالیسم]] را نگاشت. در ۱۳۴۴ش، کتاب «[[داستان راستان]]» از مطهری به چاپ رسید که برندهٔ جایزهٔ کمیسیون ملی [[یونسکو]] شد.<ref>قنبری، زندگینامه و خدمات علمی و فرهنگی استاد شهید مرتضی مطهری، 1379ش، ص25 و 26؛{{سخ}}

لمعاتی از شیخ شهید، 1370ش، ص17 و 23.</ref> وی، همچنین تلاش کرد تا [[تراث اسلامی]] را با خوانش شیعی و با زبان و قلمی امروزی، بازنویسی کند و در اختیار مخاطبان قرار دهد. بیش از ۷۰ اثر مکتوب از مرتضی مطهری به یادگار مانده است که برخی از آن‌ها در زمان حیات او و برخی دیگر پس از شهادت‌اش منتشر شده است. بسیاری از کتاب‌های مطهری به زبان‌های دیگر ترجمه شده است. «[[مجموعه آثار شهید مطهری]]» یک مجموعه ۲۸ جلدی است که تمامی آثار مطهری را دربر گرفته است. موضوعات گوناگون این آثار عبارت است از: اصول عقاید، فلسفه، [[تاریخ]]، سیره پیشوایان [[دین]] [[اسلام]] و مذهب شیعه، [[فقه اسلامی|فقه]] و حقوق، [[اخلاق]]، عرفان، جامعه، سیاست و [[تفسیر قرآن]].

* علامه طباطبایی؛ مطهری هوش فوقالعاده‌ای داشت و هر چه می‌گفتیم هدر نمی‌رفت.<ref>«نظر علامه طباطبایی در مورد شهید مطهری»، مؤسسه مطالعات و پژوهش‌های سیاسی</ref>

مطهری به دلیل ارتباطی که با جوانان و به‌ویژه [[دانشجو|دانشجویان]] داشت شناختی متفاوت از علمای سنتی در ارئه محتوای دینی پیدا کرد و کوشید فضایی جدید در ساحت نویسندگی مذهبی فراهم سازد. نگارش کتاب داستان راستان اوج تلاش ایشان بود تا روایات اخلاقی و دینی را در قالب داستان‌های فارسی پرجاذبه‌ای در اختیار مخاطبان قرار داد. همچنین در رابطه با علوم فقه، عرفان و فلسفه اسلامی محتوایی به زبان ساده و همه فهم تولید کرد که در کتاب «آشنایی با علوم اسلامی» گردآوری شده است.<ref>«مرتضی مطهری»، ویکی شیعه</ref>

{{پانویس}}

{{آغاز منابع}}

* استاد شهید به روایت اسناد، تهران، مرکز اسناد انقلاب اسلامی، ۱۳۷۸ش.

* یاران امام به روایت اسناد ساواک، عالم جاودان استاد شهید مرتضی مطهری، تهران، مرکز بررسی اسناد تاریخی وزارت اطلاعات، ۱۳۸۲ش.

{{پایان منابع}}