برچسبها: ویرایش همراه ویرایش از وبگاه همراه |
|||
| (۶ نسخهٔ میانی ویرایش شده توسط ۵ کاربر نشان داده نشد) | |||
| خط ۱: | خط ۱: | ||
{{جعبه اطلاعات مفهوم | |||
| تصویر =Khorsan shomali.jpg | |||
| زیرنویس تصویر =پیرمرد کرد خراسانی با لباس محلی | |||
| image_alt =لباس مردان کرد شمال خراسان | |||
| فایل پادکست =لباس مردان کرد شمال خراسان.ogg | |||
| حجم فایلپادکست =11/1 | |||
| تاریخ پادکست =11-2-1405 | |||
| زیرنویس عنوان = | |||
| عنوان اصلی = | |||
| عنوان انگلیسی = | |||
| عنوان عربی = | |||
| عنوان علمی = | |||
| شاخه علمی = | |||
| نوع مفهوم = | |||
| معنای اصطلاحی = | |||
| حوزه کاربرد = | |||
| گستره جغرافیایی = | |||
| منشأ تاریخی = | |||
| نخستین کاربرد = | |||
| ریشه واژه = | |||
| مرتبط با = | |||
| اهمیت = | |||
| مبدع = | |||
| مروج = | |||
| مقدس برای = | |||
| مورد احترام = | |||
| آثار مرتبط = | |||
}} | |||
<big>'''لباس مردان کرد شمال خراسان؛'''</big> پوشش مردان کرد در منطقه شمال خراسان. | <big>'''لباس مردان کرد شمال خراسان؛'''</big> پوشش مردان کرد در منطقه شمال خراسان. | ||
پوشاک مردان کرد شمال خراسان بهدلیل شرایط اقلیمی و کارکرد آن، بهرنگ قرمز تند و نشانی از قدرت، تولد و انگیزه است. کلاه مردان از انواع مختلفی تشکیل شده که حاصل دسترنج زنان محلی این منطقه است. این کلاهها از جنس پشم گوسفند، کرک موی بز، پوست سیاه بره و پشم شتر تهیه میشود. کفش مردان، چاروق نام دارد که جزء صنایع دستی این استان به شمار میرود. | پوشاک مردان کرد شمال خراسان بهدلیل شرایط اقلیمی و کارکرد آن، بهرنگ قرمز تند و نشانی از قدرت، تولد و انگیزه است. کلاه مردان از انواع مختلفی تشکیل شده که حاصل دسترنج زنان محلی این منطقه است. این کلاهها از جنس پشم گوسفند، کرک موی بز، پوست سیاه بره و پشم شتر تهیه میشود. کفش مردان، چاروق نام دارد که جزء صنایع دستی این استان به شمار میرود. | ||
==تطورات پوشاک مردان کرد شمال خراسان== | ==تطورات پوشاک مردان کرد شمال خراسان== | ||
کردهای خراسان که به آنها کردهای کرمانج گفته میشود، نیمی از جمعیت استان خراسان شمالی را تشکیل میدهند. این کردهای کرمانج در زمینه فرهنگ، زبان، آدابورسوم و پوشش با دیگر کردها تفاوت دارند.<ref>[https://www.visitiran.ir/fa/costume/%D9%84%D8%A8%D8%A7%D8%B3-%D9%85%D8%AD%D9%84%DB%8C-%D9%85%D8%B1%D8%AF%D9%85%D8%A7%D9%86-%D8%AE%D8%B1%D8%A7%D8%B3%D8%A7%D9%86-%D8%B4%D9%85%D8%A7%D9%84%DB%8C «لباس محلی مردمان خراسان شمالی»، وبسایت ایران.]</ref> پوشاک مردان کرد شمال خراسان در مناطق | کردهای خراسان که به آنها کردهای کرمانج گفته میشود، نیمی از جمعیت استان خراسان شمالی را تشکیل میدهند. این کردهای کرمانج در زمینه فرهنگ، زبان، آدابورسوم و پوشش با دیگر کردها تفاوت دارند.<ref>[https://www.visitiran.ir/fa/costume/%D9%84%D8%A8%D8%A7%D8%B3-%D9%85%D8%AD%D9%84%DB%8C-%D9%85%D8%B1%D8%AF%D9%85%D8%A7%D9%86-%D8%AE%D8%B1%D8%A7%D8%B3%D8%A7%D9%86-%D8%B4%D9%85%D8%A7%D9%84%DB%8C «لباس محلی مردمان خراسان شمالی»، وبسایت ایران.]</ref> پوشاک مردان کرد شمال خراسان در مناطق [[قوچان]]، شیروان و بجنورد تابع پوشاک قوچانی است. برخی مردان این منطقه، همیشه سربند بومی و محلی روی سر میگذارند.<ref>ضیاءپور، پوشاک ایلها، چادرنشینان و روستاییان ایران، 1347ش، ص90.</ref> | ||
لباس مردم کرد شمال خراسان جزئی جداییناپذیر از هویت فرهنگی و اصالت این منطقه است. این لباسها نه تنها بازتابی از تاریخ و آدابورسوم مردم این خطه هستند، بلکه ارتباط عمیقی با طبیعت و محیط زندگی آنها دارند. طراحی و ویژگیهای خاص این لباسها، از رنگها و جنس پارچهها گرفته تا الگوهای دوخت، نمایانگر پیوند مستحکم مردم با سنتها و ارزشهای فرهنگیشان است. | لباس مردم کرد شمال خراسان جزئی جداییناپذیر از هویت فرهنگی و اصالت این منطقه است. این لباسها نه تنها بازتابی از تاریخ و آدابورسوم مردم این خطه هستند، بلکه ارتباط عمیقی با طبیعت و محیط زندگی آنها دارند. طراحی و ویژگیهای خاص این لباسها، از رنگها و جنس پارچهها گرفته تا الگوهای دوخت، نمایانگر پیوند مستحکم مردم با سنتها و ارزشهای فرهنگیشان است. | ||
در دوخت و طراحی لباسهای محلی این منطقه، مرز بین لباسهای مردانه و زنانه بهطور دقیق مشخص میشود. این تمایز نهتنها به حفظ هویت فرهنگی این لباسها کمک میکند؛ بلکه از بروز اختلاط و تغییرات ناهماهنگ که ممکن است اصالت این لباسها را تهدید کند، جلوگیری میکند. توجه به این جزئیات، همچنین موجب تداوم و پایداری این پوششها در برابر تغییرات فرهنگی و تأثیرات بیرونی شده و در حفظ تنوع فرهنگی لباسهای محلی تأثیرگذار است.<ref>[https://zilaneshirvan.blogfa.com/1397/01 «پوشاک کرمانجهای شمال خرسان» وبسایت بلاگفا.]</ref> | در دوخت و طراحی لباسهای محلی این منطقه، مرز بین لباسهای مردانه و زنانه بهطور دقیق مشخص میشود. این تمایز نهتنها به حفظ هویت فرهنگی این لباسها کمک میکند؛ بلکه از بروز اختلاط و تغییرات ناهماهنگ که ممکن است اصالت این لباسها را تهدید کند، جلوگیری میکند. توجه به این جزئیات، همچنین موجب تداوم و پایداری این پوششها در برابر تغییرات فرهنگی و تأثیرات بیرونی شده و در حفظ تنوع فرهنگی لباسهای محلی تأثیرگذار است.<ref>[https://zilaneshirvan.blogfa.com/1397/01 «پوشاک کرمانجهای شمال خرسان» وبسایت بلاگفا.]</ref> | ||
با این حال، در سالهای اخیر، شکل جدیدی از لباس کرمانجی معرفی شده است که با تزئینات بیشتر و طراحیهای پیچیده، به مدلهای زنانه شباهت پیدا کرده و این تغییرات باعث فاصله گرفتن آن از لباسهای اصیل و بومی این منطقه شده است. این تغییرات نشاندهنده تحولات فرهنگی و اجتماعی است که ممکن است بر هویت و اصالت لباسهای سنتی تأثیرگذار باشد.<ref>[https://www.visitiran.ir/fa/costume/%D9%84%D8%A8%D8%A7%D8%B3-%D9%85%D8%AD%D9%84%DB%8C-%D9%85%D8%B1%D8%AF%D9%85%D8%A7%D9%86-%D8%AE%D8%B1%D8%A7%D8%B3%D8%A7%D9%86-%D8%B4%D9%85%D8%A7%D9%84%DB%8C «لباس محلی مردمان خراسان شمالی»، وبسایت ایران.]</ref> | با این حال، در سالهای اخیر، شکل جدیدی از لباس کرمانجی معرفی شده است که با تزئینات بیشتر و طراحیهای پیچیده، به مدلهای زنانه شباهت پیدا کرده و این تغییرات باعث فاصله گرفتن آن از لباسهای اصیل و بومی این منطقه شده است. این تغییرات نشاندهنده تحولات فرهنگی و اجتماعی است که ممکن است بر هویت و اصالت لباسهای سنتی تأثیرگذار باشد.<ref>[https://www.visitiran.ir/fa/costume/%D9%84%D8%A8%D8%A7%D8%B3-%D9%85%D8%AD%D9%84%DB%8C-%D9%85%D8%B1%D8%AF%D9%85%D8%A7%D9%86-%D8%AE%D8%B1%D8%A7%D8%B3%D8%A7%D9%86-%D8%B4%D9%85%D8%A7%D9%84%DB%8C «لباس محلی مردمان خراسان شمالی»، وبسایت ایران.]</ref> | ||
==تأثیر موقعیت جغرافیایی بر لباس مردان== | ==تأثیر موقعیت جغرافیایی بر لباس مردان== | ||
لباسهای محلی منطقۀ خراسان بهدلیل آبوهوای خشک و بیابانی، از نظر اقلیمی و کارکرد آن در محیط، تفاوتهایی با بخشهای کردنشین دیگر دارد. برای مثال مردان کرمانج، بهدلیل همجواری با دیگر اقوام مهاجر و ساکن در این منطقه، از سربند و پیراهنهایی بهرنگ قرمز تند استفاده میکنند. | لباسهای محلی منطقۀ خراسان بهدلیل آبوهوای خشک و بیابانی، از نظر اقلیمی و کارکرد آن در محیط، تفاوتهایی با بخشهای کردنشین دیگر دارد. برای مثال مردان کرمانج، بهدلیل همجواری با دیگر اقوام مهاجر و ساکن در این منطقه، از سربند و پیراهنهایی بهرنگ قرمز تند استفاده میکنند. | ||
| خط ۵۰: | خط ۸۱: | ||
===دستمال=== | ===دستمال=== | ||
مردان کرمانج نوعی دستمال به دور مچ خود میبندند تا بههنگام نواختن دوتار بهمدت طولانی، مچ دست صدمه نبیند.<ref>[https://borna.news/fa/news/1483604/%D8%A7%D8%B5%D8%A7%D9%84%D8%AA%E2%80%8C-%D9%88%E2%80%8C-%D8%B2%DB%8C%D8%A8%D8%A7%DB%8C%DB%8C-%D8%AF%D8%B1-%D9%BE%D9%88%D8%B4%D8%B4-%D8%A7%D9%82%D9%88%D8%A7%D9%85-%D8%AE%D8%B1%D8%A7%D8%B3%D8%A7%D9%86-%D8%B4%D9%85%D8%A7%D9 «اصالت و زیبایی در پوشش اقوام خراسان شمالی»، خبرگزاری برنا.]</ref> نوعی از آن از جنس ابریشم هفترنگ، راهراه، با زمینهای تیره است که به آن «پیله دستمال» میگویند و مردان آن را دور گردن میاندازند. نوع دیگر آن بهرنگ زرشکی ساده یا راهراه است و دو سر آن ریشه دارد. اندازۀ این دستمال بزرگ است و مردان آن را بهدور گردن و دامادها بهدور کمر میبندند. گاهی نیز این دستمال، بهدور کلاه پیچیده میشود.<ref>وطندوست، پوشاک و زیورآلات عشایر کرمانج خراسان، 1394ش، ص189.</ref> | مردان کرمانج نوعی دستمال به دور مچ خود میبندند تا بههنگام نواختن دوتار بهمدت طولانی، مچ دست صدمه نبیند.<ref>[https://borna.news/fa/news/1483604/%D8%A7%D8%B5%D8%A7%D9%84%D8%AA%E2%80%8C-%D9%88%E2%80%8C-%D8%B2%DB%8C%D8%A8%D8%A7%DB%8C%DB%8C-%D8%AF%D8%B1-%D9%BE%D9%88%D8%B4%D8%B4-%D8%A7%D9%82%D9%88%D8%A7%D9%85-%D8%AE%D8%B1%D8%A7%D8%B3%D8%A7%D9%86-%D8%B4%D9%85%D8%A7%D9 «اصالت و زیبایی در پوشش اقوام خراسان شمالی»، خبرگزاری برنا.]</ref> نوعی از آن از جنس ابریشم هفترنگ، راهراه، با زمینهای تیره است که به آن «پیله دستمال» میگویند و مردان آن را دور گردن میاندازند. نوع دیگر آن بهرنگ زرشکی ساده یا راهراه است و دو سر آن ریشه دارد. اندازۀ این دستمال بزرگ است و مردان آن را بهدور گردن و دامادها بهدور کمر میبندند. گاهی نیز این دستمال، بهدور کلاه پیچیده میشود.<ref>وطندوست، پوشاک و زیورآلات عشایر کرمانج خراسان، 1394ش، ص189.</ref> | ||
برخی از مردان بهویژه در منطقۀ قوچان از دستمالی ابریشمی شبیه به دستمال یزدی برای پوشش سر استفاده میکنند؛ شیوۀ بستن آن اینگونه است که مردان آن را بهشکل سهگوش درآورده و روی پیشانی قرار میدهند؛ سپس گوشههای دستمال به پشت برده و بهصورت مخالف، جلوی پیشانی گره میزنند. دنبالۀ دستمال را نیز یا زیر لبهها برده یا اینکه پشت سر رها میکنند.<ref>شادکام، محقق و پژوهشگر لباسهای سنتی کرمانج، مصاحبة حضوری، 1398ش.</ref> | برخی از مردان بهویژه در منطقۀ [[قوچان]] از دستمالی ابریشمی شبیه به دستمال یزدی برای پوشش سر استفاده میکنند؛ شیوۀ بستن آن اینگونه است که مردان آن را بهشکل سهگوش درآورده و روی پیشانی قرار میدهند؛ سپس گوشههای دستمال به پشت برده و بهصورت مخالف، جلوی پیشانی گره میزنند. دنبالۀ دستمال را نیز یا زیر لبهها برده یا اینکه پشت سر رها میکنند.<ref>شادکام، محقق و پژوهشگر لباسهای سنتی کرمانج، مصاحبة حضوری، 1398ش.</ref> | ||
===کمربند=== | ===کمربند=== | ||
مردان کرمانج برای جلوگیری از خستگی در هنگام کار، کمربندی روی پیراهن خود میبندند که بخشی از آن آویزان است. گاهی تزیینات بهکار رفته روی کمربند با خود پیراهن هماهنگ است.<ref>[https://borna.news/fa/news/1483604/%D8%A7%D8%B5%D8%A7%D9%84%D8%AA%E2%80%8C-%D9%88%E2%80%8C-%D8%B2%DB%8C%D8%A8%D8%A7%DB%8C%DB%8C-%D8%AF%D8%B1-%D9%BE%D9%88%D8%B4%D8%B4-%D8%A7%D9%82%D9%88%D8%A7%D9%85-%D8%AE%D8%B1%D8%A7%D8%B3%D8%A7%D9%86-%D8%B4%D9%85%D8%A7%D9 «اصالت و زیبایی در پوشش اقوام خراسان شمالی»، خبرگزاری برنا.]</ref> | مردان کرمانج برای جلوگیری از خستگی در هنگام کار، کمربندی روی پیراهن خود میبندند که بخشی از آن آویزان است. گاهی تزیینات بهکار رفته روی کمربند با خود پیراهن هماهنگ است.<ref>[https://borna.news/fa/news/1483604/%D8%A7%D8%B5%D8%A7%D9%84%D8%AA%E2%80%8C-%D9%88%E2%80%8C-%D8%B2%DB%8C%D8%A8%D8%A7%DB%8C%DB%8C-%D8%AF%D8%B1-%D9%BE%D9%88%D8%B4%D8%B4-%D8%A7%D9%82%D9%88%D8%A7%D9%85-%D8%AE%D8%B1%D8%A7%D8%B3%D8%A7%D9%86-%D8%B4%D9%85%D8%A7%D9 «اصالت و زیبایی در پوشش اقوام خراسان شمالی»، خبرگزاری برنا.]</ref> | ||
[[پرونده:Unnamed (3).jpg|جایگزین=چاروق|بندانگشتی|چاروق نوعی پاپوش محلی از جنس چرم]] | |||
===کفش (چاروق)=== | ===کفش (چاروق)=== | ||
چاروق مردان کرد، در شهر قوچان تهیه و دوخته میشود. در گذشته، پوشیدن چاروق با تزیینات بیشتر بسیار رایج بود؛ اما امروزه بهدلیل وضع اقتصادی، این کفش بهصورت سادهتر تولید میشود؛ بهطوریکه از مقدار چرمهای اضافی و تزیینات فراوان آن کاسته شده است. نوع مجلل و پر تزیین آنکه در دکان چاروقدوزان دیده میشود و اغلب توسط خانزادگان سفارش داده میشود؛ به این صورت است که یک تکه چرم خام حناییرنگ از کف پا به بالا آمده و سپس در قسمت پشت و کنارههای پا جمع میشود. مقداری از این چرم از پشت پاشنۀ پا بهصورت یکسره تا بالای مچ بهعنوان ساق کفش بالا آمده است. جلوی کفش نیز حالتی برگشته دارد که روی کفش خوابیده است. روی این چرم، تکه چرمی دیگر که بلندی دیوارههای آن کوتاهتر است، دوخته میشود. در اطراف دیوارههای چرم اولی با استفاده از گل و برگ و نیز نخهای الوان و زری تزیین میشود. برای اینکه این نوع چاروق از پا نیفتد، در قسمت پشت پاشنه و کنارههای آن، جابندهای چرمی برای عبور بند از آن تعبیه شده است.<ref>مجیدی، بررسی تطبیقی پوشاک و زیورآلات کردی مناطق کردنشین ایران، 1389ش، ص120.</ref> چاروق، از صنایع دستی استان خراسانشمالی به شمار میرود. مردان، چاروق را روی جوراب پشمی میپوشند؛ اما امروزه بیشتر مردان به کفشهای شهری روی آوردهاند.<ref>[https://borna.news/fa/news/1483604/%D8%A7%D8%B5%D8%A7%D9%84%D8%AA%E2%80%8C-%D9%88%E2%80%8C-%D8%B2%DB%8C%D8%A8%D8%A7%DB%8C%DB%8C-%D8%AF%D8%B1-%D9%BE%D9%88%D8%B4%D8%B4-%D8%A7%D9%82%D9%88%D8%A7%D9%85-%D8%AE%D8%B1%D8%A7%D8%B3%D8%A7%D9%86-%D8%B4%D9%85%D8%A7%D9 «اصالت و زیبایی در پوشش اقوام خراسان شمالی»، خبرگزاری برنا.]</ref> | چاروق مردان کرد، در شهر قوچان تهیه و دوخته میشود. در گذشته، پوشیدن چاروق با تزیینات بیشتر بسیار رایج بود؛ اما امروزه بهدلیل وضع اقتصادی، این کفش بهصورت سادهتر تولید میشود؛ بهطوریکه از مقدار چرمهای اضافی و تزیینات فراوان آن کاسته شده است. نوع مجلل و پر تزیین آنکه در دکان چاروقدوزان دیده میشود و اغلب توسط خانزادگان سفارش داده میشود؛ به این صورت است که یک تکه چرم خام حناییرنگ از کف پا به بالا آمده و سپس در قسمت پشت و کنارههای پا جمع میشود. مقداری از این چرم از پشت پاشنۀ پا بهصورت یکسره تا بالای مچ بهعنوان ساق کفش بالا آمده است. جلوی کفش نیز حالتی برگشته دارد که روی کفش خوابیده است. روی این چرم، تکه چرمی دیگر که بلندی دیوارههای آن کوتاهتر است، دوخته میشود. در اطراف دیوارههای چرم اولی با استفاده از گل و برگ و نیز نخهای الوان و زری تزیین میشود. برای اینکه این نوع چاروق از پا نیفتد، در قسمت پشت پاشنه و کنارههای آن، جابندهای چرمی برای عبور بند از آن تعبیه شده است.<ref>مجیدی، بررسی تطبیقی پوشاک و زیورآلات کردی مناطق کردنشین ایران، 1389ش، ص120.</ref> چاروق، از صنایع دستی استان خراسانشمالی به شمار میرود. مردان، چاروق را روی جوراب پشمی میپوشند؛ اما امروزه بیشتر مردان به کفشهای شهری روی آوردهاند.<ref>[https://borna.news/fa/news/1483604/%D8%A7%D8%B5%D8%A7%D9%84%D8%AA%E2%80%8C-%D9%88%E2%80%8C-%D8%B2%DB%8C%D8%A8%D8%A7%DB%8C%DB%8C-%D8%AF%D8%B1-%D9%BE%D9%88%D8%B4%D8%B4-%D8%A7%D9%82%D9%88%D8%A7%D9%85-%D8%AE%D8%B1%D8%A7%D8%B3%D8%A7%D9%86-%D8%B4%D9%85%D8%A7%D9 «اصالت و زیبایی در پوشش اقوام خراسان شمالی»، خبرگزاری برنا.]</ref> | ||
| خط ۶۲: | خط ۹۶: | ||
==منابع== | ==منابع== | ||
{{آغاز منابع}} | |||
*«اصالت و زیبایی در پوشش اقوام خراسان شمالی»، خبرگزاری برنا، تاریخ درج مطلب: 20 خرداد 1402 ش. | *«اصالت و زیبایی در پوشش اقوام خراسان شمالی»، خبرگزاری برنا، تاریخ درج مطلب: 20 خرداد 1402 ش. | ||
*امیری فروتنه، زهره و دیگران، «بررسی سرپوش مردان کرد و ترکمن در شمال خراسان»، وبسایت سکوی نشر دانش (سند)، تاریخ بازدید: 14 آبان 1403ش. | *امیری فروتنه، زهره و دیگران، «بررسی سرپوش مردان کرد و ترکمن در شمال خراسان»، وبسایت سکوی نشر دانش (سند)، تاریخ بازدید: 14 آبان 1403ش. | ||
| خط ۷۵: | خط ۱۱۰: | ||
*نورآقایی، آرش، عدد، نماد، اسطوره، تهران، افکار، 1388ش. | *نورآقایی، آرش، عدد، نماد، اسطوره، تهران، افکار، 1388ش. | ||
*وطندوست، سارا، پوشاک و زیورآلات عشایر کرمانج خراسان، قم، علوی، 1394ش. | *وطندوست، سارا، پوشاک و زیورآلات عشایر کرمانج خراسان، قم، علوی، 1394ش. | ||
{{پایان منابع}} | |||
