زهرا غلامی (بحث | مشارکتها) |
حسین صبوری (بحث | مشارکتها) بدون خلاصۀ ویرایش |
||
| (۳ نسخهٔ میانی ویرایش شده توسط ۳ کاربر نشان داده نشد) | |||
| خط ۱: | خط ۱: | ||
{{ | {{جعبه اطلاعات مفهوم | ||
| تصویر = | |||
| زیرنویس تصویر = | |||
| image_alt = | |||
| فایل پادکست =آغوز.ogg | |||
| حجم فایلپادکست =10/9 | |||
| تاریخ پادکست =2-3-1405 | |||
| زیرنویس عنوان = | |||
آغوز شیر اولیهای است که در سینه مادر در طول بارداری تولید میشود. این شیر هنگام تولد نوزاد و با مکیدن سینه مادر توسط نوزاد برای اولینبار ترشح میشود. نام دیگر آغوز، | | عنوان اصلی = | ||
| عنوان انگلیسی = | |||
| عنوان عربی = | |||
| عنوان علمی = | |||
| شاخه علمی = | |||
| نوع مفهوم = | |||
| معنای اصطلاحی = | |||
| حوزه کاربرد = | |||
| گستره جغرافیایی = | |||
| منشأ تاریخی = | |||
| نخستین کاربرد = | |||
| ریشه واژه = | |||
| مرتبط با = | |||
| اهمیت = | |||
| مبدع = | |||
| مروج = | |||
| مقدس برای = | |||
| مورد احترام = | |||
| آثار مرتبط = | |||
}} | |||
{{درشت|'''آغوز؛'''}} شیر ترشح شده از سینه مادر در روزهای نخست تولد نوزاد. | |||
آغوز شیر اولیهای است که در سینه مادر در طول [[بارداری]] تولید میشود. این شیر هنگام تولد نوزاد و با مکیدن سینه مادر توسط [[نوزاد]] برای اولینبار ترشح میشود. نام دیگر آغوز، کلستروم یا ماک است. از مهمترین ویژگیهای آغوز، ترکیبات غنی و خاصیت آنتیبادی آن است که ایمنی بدن نوزاد را بهویژه در برابر زردی و پیشرفت [[یرقان]]، افزایش میدهد. | |||
== ترکیبات آغوز == | == ترکیبات آغوز == | ||
[[شیر مادر]] تا قبل از دوسالگی | [[شیر مادر]] تا قبل از دوسالگی نوزاد، متناسب با رشد و سن نوزاد دارای ترکیبات متنوعی است.<ref>[https://tavanino.com/Mother-s-colostrum-milk-has-benefits «شیر آغوز مادر تا چند روز است و چه فوایدی دارد؟»، وبسایت توانینو.]</ref> آغوز یا شیر اولیه، مایع غلیظ و شفافی است که رنگ آن تقریباً زرد است.<ref>[https://webdapg.hums.ac.ir/?pageid=442&newsview=18327 «مزایای زیستمحیطی و فواید تغذیه با شیر مادر»، وبسایت دانشگاه علوم پزشکی و خدمات درمانی هرمزگان.]</ref> رنگ زرد آغوز بهدلیل ویتامین A موجود در آن است.<ref>[https://drnahidjafari.com/آیا-به-نوزادم-آغوز-بدهم؟/ «آیا به نوزادم آغوز بدهم؟»، وبسایت دکتر ناهید جعفری.]</ref> ترکیبات اصلی آن شامل حجم بیشتری پروتئین، ویتامینهای محلول در چربی و برخی مواد معدنی مانند سدیم بوده و حجم کمتری از کربوهیدرات، چربی و ویتامینهای محلول در آب، در آن وجود دارد. وجود میزان کمتر چربی و کربوهیدرات در شیر اولیه سبب هضم آسان آن شده است. آغوز، سرشار از آنتیبادیها و ایمونوگلوبینهایی است که نقش حیاتی در ایمنیبخشی بدن [[نوزاد]] ایفا میکنند.<ref>[https://webdapg.hums.ac.ir/?pageid=442&newsview=18327 «مزایای زیستمحیطی و فواید تغذیه با شیر مادر»، وبسایت دانشگاه علوم پزشکی و خدمات درمانی هرمزگان.]؛ [https://madarsho.com/question/question-آغوز-چیست؟ «آغوز چیست»، وبسایت مادرشو.]</ref> | ||
== خواص آغوز == | == خواص آغوز == | ||
شیر آغوز دارای حجم محدودی است که در هر نوبت شیردهی بیش از یک یا دو قاشق مرباخوری ترشح نمیشود.<ref>[https://webdapg.hums.ac.ir/?pageid=442&newsview=18327 «مزایای زیستمحیطی و فواید تغذیه با شیر مادر»، وبسایت دانشگاه علوم پزشکی و خدمات درمانی هرمزگان.]</ref> این مقدار آغوز با وجود حجم کم؛<ref>[https://drnahidjafari.com/آیا-به-نوزادم-آغوز-بدهم؟/ «آیا به نوزادم آغوز بدهم؟»، وبسایت دکتر ناهید جعفری.]</ref> | شیر آغوز دارای حجم محدودی است که در هر نوبت شیردهی بیش از یک یا دو قاشق مرباخوری ترشح نمیشود.<ref>[https://webdapg.hums.ac.ir/?pageid=442&newsview=18327 «مزایای زیستمحیطی و فواید تغذیه با شیر مادر»، وبسایت دانشگاه علوم پزشکی و خدمات درمانی هرمزگان.]</ref> این مقدار آغوز با وجود حجم کم؛<ref>[https://drnahidjafari.com/آیا-به-نوزادم-آغوز-بدهم؟/ «آیا به نوزادم آغوز بدهم؟»، وبسایت دکتر ناهید جعفری.]</ref> مقوی بوده<ref>[https://madarsho.com/question/question-آغوز-چیست؟ «آغوز چیست»، وبسایت مادرشو.]</ref> و نیاز نوزاد را تأمین میکند.<ref>[https://webdapg.hums.ac.ir/?pageid=442&newsview=18327 «مزایای زیستمحیطی و فواید تغذیه با شیر مادر»، وبسایت دانشگاه علوم پزشکی و خدمات درمانی هرمزگان.]</ref> برخی کارشناسان از آغوز یا کلستروم بهعنوان شیر پرقدرت یاد کردهاند. وجود آنتیبادی و ایمونوگلوبین در آغوز، سبب ایمنی نوزاد در برابر باکتری و ویروسها میشود.<ref>[https://madarsho.com/question/question-آغوز-چیست؟ «آغوز چیست»، وبسایت مادرشو.]</ref> همچنین وجود پروتئین و ترکیبات آنتیاکسیدانی موجود در آغوز، مهمترین عامل ایجاد ایمنیبخشی، مقاومت<ref>[https://tavanino.com/Mother-s-colostrum-milk-has-benefits «شیر آغوز مادر تا چند روز است و چه فوایدی دارد؟»، وبسایت توانینو]</ref> و حفاظت نوزاد در برابر عفونتها است.<ref>[https://webdapg.hums.ac.ir/?pageid=442&newsview=18327 «مزایای زیستمحیطی و فواید تغذیه با شیر مادر»، وبسایت دانشگاه علوم پزشکی و خدمات درمانی هرمزگان.]</ref> از دیگر خواص آغوز، اثر ملینی این [[شیر]] است که به نوزاد کمک میکند، مدفوع قیرگون اولیه (مکونیوم) را راحتتر دفع کند.<ref>[https://madarsho.com/question/question-آغوز-چیست؟ «آغوز چیست»، وبسایت مادرشو.]</ref> | ||
== مدت زمان شیر آغوز مادر == | == مدت زمان شیر آغوز مادر == | ||
برخی پزشکان معتقدند آغوز در ۷ روز اول تولد نوزاد ترشح میشود.<ref>[https://webdapg.hums.ac.ir/?pageid=442&newsview=18327 «مزایای زیستمحیطی و فواید تغذیه با شیر مادر»، وبسایت دانشگاه علوم پزشکی و خدمات درمانی هرمزگان.]</ref> برخی دیگر معتقدند مدت زمان ترشح این شیر اولیه از زمان تولد نوزاد تا روز ۴ یا ۵ است.<ref>[https://tavanino.com/Mother-s-colostrum-milk-has-benefits «شیر آغوز مادر تا چند روز است و چه فوایدی دارد؟»، وبسایت توانینو.]</ref> | برخی پزشکان معتقدند آغوز در ۷ روز اول تولد نوزاد ترشح میشود.<ref>[https://webdapg.hums.ac.ir/?pageid=442&newsview=18327 «مزایای زیستمحیطی و فواید تغذیه با شیر مادر»، وبسایت دانشگاه علوم پزشکی و خدمات درمانی هرمزگان.]</ref> برخی دیگر معتقدند مدت زمان ترشح این شیر اولیه از زمان تولد نوزاد تا روز ۴ یا ۵ است.<ref>[https://tavanino.com/Mother-s-colostrum-milk-has-benefits «شیر آغوز مادر تا چند روز است و چه فوایدی دارد؟»، وبسایت توانینو.]</ref> گروهی دیگر نیز مدت ترشح این شیر را ۳ تا ۷ روز دانستهاند.<ref>[https://drnahidjafari.com/آیا-به-نوزادم-آغوز-بدهم؟/ «آیا به نوزادم آغوز بدهم؟»، وبسایت دکتر ناهید جعفری.]</ref> | ||
== جدول ارزش غذایی آغوز == | == جدول ارزش غذایی آغوز == | ||
| خط ۴۱: | خط ۷۱: | ||
== اهمیت مصرف شیر آغوز == | == اهمیت مصرف شیر آغوز == | ||
تغذیه کودک در ساعات اولیه تولد با آغوز بهاندازهای دارای اهمیت است که سازمان بهداشت جهانی آن را بهعنوان توفیق نوزاد در تغذیه با شیر مادر اعلام کرده است.<ref>[https://www.sid.ir/paper/72904/fa زاهد پاشا و همکاران، «اسلام و تغذیه با شیر مادر»، ش1391، ص17.]</ref> آغوز منبع غنی از مواد مختلف مانند پپتیدهای ضد میکروب (لاکتوفرین و لاکتوپراکسیداز) و فاکتورهای رشد است. این ترکیبات نقش مهمی در تغذیه کامل، رشد کافی و تکامل نوزاد دارند.<ref>[https://tavanino.com/Mother-s-colostrum-milk-has-benefits «شیر آغوز مادر تا چند روز است و چه فوایدی دارد؟»، وبسایت توانینو.]</ref> همچنین آغوز با افزایش سطح ایمنی بدن و سیستم گوارش نوزاد مانند یک واکسن عمل کرده و بدن نوزاد را مقابل میکروبها و عوامل بیماریزا مقاوم میکند.<ref>[https://drnahidjafari.com/آیا-به-نوزادم-آغوز-بدهم؟/ «آیا به نوزادم آغوز بدهم؟»، وبسایت دکتر ناهید جعفری.]</ref> | تغذیه کودک در ساعات اولیه تولد با آغوز بهاندازهای دارای اهمیت است که [[سازمان بهداشت جهانی]] آن را بهعنوان توفیق نوزاد در تغذیه با شیر مادر اعلام کرده است.<ref>[https://www.sid.ir/paper/72904/fa زاهد پاشا و همکاران، «اسلام و تغذیه با شیر مادر»، ش1391، ص17.]</ref> آغوز منبع غنی از مواد مختلف مانند پپتیدهای ضد میکروب (لاکتوفرین و لاکتوپراکسیداز) و فاکتورهای رشد است. این ترکیبات نقش مهمی در تغذیه کامل، رشد کافی و تکامل نوزاد دارند.<ref>[https://tavanino.com/Mother-s-colostrum-milk-has-benefits «شیر آغوز مادر تا چند روز است و چه فوایدی دارد؟»، وبسایت توانینو.]</ref> همچنین آغوز با افزایش سطح ایمنی بدن و سیستم گوارش نوزاد مانند یک واکسن عمل کرده و بدن نوزاد را مقابل میکروبها و عوامل بیماریزا مقاوم میکند.<ref>[https://drnahidjafari.com/آیا-به-نوزادم-آغوز-بدهم؟/ «آیا به نوزادم آغوز بدهم؟»، وبسایت دکتر ناهید جعفری.]</ref> مصرف این شیر اولیه بهخصوص برای نوزادان زودرس (LBW) بسیار حیاتی است.<ref>[https://tavanino.com/Mother-s-colostrum-milk-has-benefits «شیر آغوز مادر تا چند روز است و چه فوایدی دارد؟»، وبسایت توانینو.]</ref> | ||
مهمترین فواید آغوز عبارتند از: | |||
# تقویت سیستم ایمنی بدن نوزاد؛ | # تقویت سیستم ایمنی بدن نوزاد؛ | ||
# پیشگیری از زردی نوزاد با خارجکردن بیلیروبین (گلبولهای قرمز خراب شده و عامل زردی) موجود در خون و پیشگیری از یرقان؛<ref>[https://niniplus.com/post/2959-benefits-of-colostrum-for-the-baby «فواید آغوز یا کلستروم شیر مادر برای نوزاد چیست؟»، وبسایت نینی پلاس.]</ref> | # پیشگیری از زردی نوزاد با خارجکردن بیلیروبین (گلبولهای قرمز خراب شده و عامل زردی) موجود در خون و پیشگیری از یرقان؛<ref>[https://niniplus.com/post/2959-benefits-of-colostrum-for-the-baby «فواید آغوز یا کلستروم شیر مادر برای نوزاد چیست؟»، وبسایت نینی پلاس.]</ref> | ||
| خط ۵۲: | خط ۸۲: | ||
# کاهش مرگومیر نوزادان.<ref>[https://www.sid.ir/paper/72904/fa زاهد پاشا و همکاران، «اسلام و تغذیه با شیر مادر»، ش1391، ص15.]</ref> | # کاهش مرگومیر نوزادان.<ref>[https://www.sid.ir/paper/72904/fa زاهد پاشا و همکاران، «اسلام و تغذیه با شیر مادر»، ش1391، ص15.]</ref> | ||
== پیامدهای مصرف نکردن آغوز == | === پیامدهای مصرف نکردن آغوز === | ||
امروزه برخی مادران به اشتباه، شیر اولیه یا کلستروم را دوشیده و دور میریزند. کارشناسان معتقدند عدم مصرف آغوز، نوزاد را با خطرات جدی مواجه میکند.<ref>[https://webdapg.hums.ac.ir/?pageid=442&newsview=18327 «مزایای زیستمحیطی و فواید تغذیه با شیر مادر»، وبسایت دانشگاه علوم پزشکی و خدمات درمانی هرمزگان.]</ref> آغوز در مقایسه با شیر رسیده که در ادامه فرایند شیردهی و پس از آغوز تولید میشود، دارای ویتامین A و E بیشتری است. این ویتامینها نقش اساسی در محافظت از چشمهای نوزاد وکاهش احتمال عفونت در آنها دارند.<ref>[https://drnahidjafari.com/آیا-به-نوزادم-آغوز-بدهم؟/ «آیا به نوزادم آغوز بدهم؟»، وبسایت دکتر ناهید جعفرین.]</ref> | امروزه برخی مادران به اشتباه، شیر اولیه یا کلستروم را دوشیده و دور میریزند. کارشناسان معتقدند عدم مصرف آغوز، نوزاد را با خطرات جدی مواجه میکند.<ref>[https://webdapg.hums.ac.ir/?pageid=442&newsview=18327 «مزایای زیستمحیطی و فواید تغذیه با شیر مادر»، وبسایت دانشگاه علوم پزشکی و خدمات درمانی هرمزگان.]</ref> آغوز در مقایسه با شیر رسیده که در ادامه فرایند شیردهی و پس از آغوز تولید میشود، دارای ویتامین A و E بیشتری است. این ویتامینها نقش اساسی در محافظت از چشمهای نوزاد وکاهش احتمال عفونت در آنها دارند.<ref>[https://drnahidjafari.com/آیا-به-نوزادم-آغوز-بدهم؟/ «آیا به نوزادم آغوز بدهم؟»، وبسایت دکتر ناهید جعفرین.]</ref> | ||
| خط ۵۸: | خط ۸۸: | ||
== راههای افزایش حجم آغوز == | == راههای افزایش حجم آغوز == | ||
کارشناسان معتقدند ازجمله عواملی که سبب افزایش حجم آغوز میشود، میزان مکیدن سینه مادر توسط کودک است. در برخی نوزادان نارس و نوزادانی که ناتوانی در مکیدن سینه مادر دارند در میزان تولید شیر اولیه خلل ایجاد میشود. اشتیاق، صبر و تکنیکهای صحیح شیردهی به نوزاد توسط مادر در رفع این مشکل تأثیر بهسزایی دارد. همچنین مصرف برخی گیاهان دارویی مانند | کارشناسان معتقدند ازجمله عواملی که سبب افزایش حجم آغوز میشود، میزان مکیدن سینه مادر توسط کودک است. در برخی نوزادان نارس و نوزادانی که ناتوانی در مکیدن سینه مادر دارند در میزان تولید شیر اولیه خلل ایجاد میشود. اشتیاق، صبر و تکنیکهای صحیح شیردهی به نوزاد توسط مادر در رفع این مشکل تأثیر بهسزایی دارد. همچنین مصرف برخی گیاهان دارویی مانند [[رازیانه]]، [[جوانه گندم]]، [[زیره]] سبز، مغزهای خام مانند [[پسته]]، [[بادام]]، [[گردو]] و [[فندق]] نقش مؤثری در افزایش میزان شیر مادر خصوصاً شیر اولیه یا آغوز دارد.<ref>[https://drnahidjafari.com/آیا-به-نوزادم-آغوز-بدهم؟/ «آیا به نوزادم آغوز بدهم؟»، وبسایت دکتر ناهید جعفری.]</ref> | ||
== پانویس == | == پانویس == | ||
