امام محمد باقر: تفاوت میان نسخه‌ها

امام باقر را دانشمند، اهل عبادت و مورد اعتماد و ثقه می‌دانستند.<ref>معروف حسنی، زندگی دوازده امام، 1389ش، ج2، ص203.</ref> عالمان در محضر او احساس کوچکی می‌کردند<ref>ابن‌جوزی، تذکرة الخواص، 1427ق، ص423؛ قمی، منتهی الآمال، 1413ق، ج2، ص177.</ref> و خود را به مثابه دانش‌آموزی در برابر استادی کامل پنداشته و وی را واسِعُ‌العلم و وافِرُالحلم می‌دانستند.<ref>ابن‌عساکر، تاریخ دمشق، ۱۴۱۵ق، ج۵۴، ص۲۷۸؛ جعفریان، حیات فکری و سیاسی امامان شیعه، 1387ش، ص289.</ref> در علم و دین، زهد و فضیلت،<ref>مفید، الإرشاد، 1399ق، ص261؛ عبدالحمید، سیرهٔ اهل بیت، ص344؛ منتظرالقائم، تاریخ امامت، 1384ش، ص167-168.</ref> و آگاهی نسبت به سنت، [[علوم قرآن]]، سیره،<ref>مفید، الإرشاد، 1399ق، ص261 و 265.</ref> [[تفسیر قرآن|تفسیر]]، [[کلام]] و احکام حلال و حرام،<ref>منتظرالقائم، تاریخ امامت، 1384ش، ص168.</ref> سرآمد تمام [[بنی‌هاشم]] بوده و مقام علمی و اخلاقی او مورد تصدیق همگان بود،<ref>عبدالحمید، سیرهٔ اهل بیت، ص344.</ref> تا جایی که محضر درس او همواره مملُوّ از علمای تمامی بلاد، از [[حجاز]] و [[عراق]] و [[خراسان]] بود که از خرمن دانش او بهره می‌بردند،<ref>جعفریان، حیات فکری و سیاسی امامان شیعه، 1387ش، ص288-290.</ref> زیرا او را دارای علم و عمل، آقایی و شرف، رفتار صحیح، وثاقت و متانت که اهلیّت برای خلافت دارد، می‌پنداشتند.<ref>ذهبی، سِیَر أعلام النُبَلاء، 1401ق، ج4، ص402؛ جعفریان، حیات فکری و سیاسی امامان شیعه، 1387ش، ص289.</ref>

امام باقر با وجود شرایط نامساعد سیاسی و مذهبی حاکم بر زمانهٔ خود، با اتّخاذ شیوهٔ [[تقیه|تقیّه]]، که امام باقر آن را دین خود و پدرانش معرفی می‌کرد<ref>قاضی نعمان، دعائم الإسلام، 1383ق، ج1، ص95؛ جعفریان، حیات فکری و سیاسی امامان شیعه، 1387ش، ص318.</ref> و یکی از اصولی‌ترین سپرهای [[شیعه]] برای صیانتِ خود از ظلم و جور بیدادگران زمانهٔ خود بود،<ref>جعفریان، حیات فکری و سیاسی امامان شیعه، 1387ش، ص318.</ref> در قبال خلفای مروانی، برای نجات مذهب تشیع و استحکام پایه‌ها و مبانی آن، مبادرت به کادرسازی کرده و با نشر معارف شیعه، به بازسازی و گسترش تشیع پرداخت.<ref>منتظرالقائم، تاریخ امامت، 1384ش، ص170.</ref> و این‌گونه با تبیین جایگاه علمی اهل بیت، و پی‌ریزی بنیان‌های فکری مکتب تشیع،<ref>حکیم، پیشوایان هدایت، شکافنده علوم، حضرت امام محمد باقر، 1385ش، ج7، ص62؛ منتظرالقائم، تاریخ امامت، 1384ش، ص172.</ref> جنبش علمی دامنه‌داری را آغاز کرد و موجبات تأسیس دانشگاه بزرگ اسلامی را در عهد فرزندش، [[جعفر بن محمد]] فراهم آورد.<ref>معروف حسنی، زندگی دوازده امام، 1389ش، ج2، ص207؛ پیشوایی، سیرهٔ پیشوایان، 1380ش، ص306.</ref> امام باقر با تدریس در [[مسجد النبی]]، هزاران نفر از اندیشمندان در حوزه‌های مختلف را از اقصی نقاط سرزمین‌های اسلامی، از [[حجاز]] و [[کوفه]] و [[بصره]] و واسِط، گِرد خود جمع نموده<ref>حکیم، پیشوایان هدایت، شکافنده علوم، حضرت امام محمد باقر، 1385ش، ج7، ص63.</ref> و جویندگان علم را از [[دانش]] خود سیراب می‌کرد.<ref>حکیم، پیشوایان هدایت، شکافنده علوم، حضرت امام محمد باقر، 1385ش، ج7، ص62؛ منتظرالقائم، تاریخ امامت، 1384ش، ص170-171.</ref> احادیث و روایات باقی‌مانده از محمد بن علی، تا بدان حد فراوان است که تا آن روزگار از هیچ‌یک از امامانِ پیشین سابقه نداشته است.<ref>عبدالحمید، سیرهٔ اهل بیت، ص344.</ref> پس از مدتی و تنها در [[کوفه]]، ۹۰۰ عالم بر فراز [[منبر]]، سخنان او و فرزندش، [[امام صادق]]، را بازگو می‌کردند.<ref>معروف حسنی، زندگی دوازده امام، 1389ش، ج2، ص207.</ref> این دو امام، مذاهب شیعه و سنی را به‌گونه‌ای تحت تأثیر افکار و اندیشه‌های خود قرار داده بودند که پایه‌گذاران چهار مکتب فقهی مهم [[اهل سنت]] از چشمهٔ جوشان [[دانش]] امام باقر بهره‌مند شده<ref>نصیری، تحلیلی از تاریخ تشیع و امامان، 1384ش، ص188.</ref> و بازماندگان صحابه، بزرگان تابعین، رؤسای [[مذاهب فقهی اسلامی]]، معالم و احکام دینی خود را از او روایت کرده‌اند.<ref>منتظرالقائم، تاریخ امامت، 1384ش، ص167.</ref> [[ابوحنیفه]]، از امامان اهل تسنن، از او حدیث نقل می‌کرد.<ref>ابن‌جوزی، تذکرة الخواص، 1427ق، ص423؛ معروف حسنی، زندگی دوازده امام، 1389ش، ج2، ص203.</ref> در این دوره، ۶۰۰۰ کتاب به نگارش درآمد که ۴۰۰ کتاب، به عنوان «[[اُصول أربعمأة»]] در مجامع حدیثی شیعه، اشتهار یافته است.<ref>معروف حسنی، زندگی دوازده امام، 1389ش، ج2، ص207.</ref>

پس از علی بن أبی‌طالب، بخش عمده‌ای از روایات فقهی، تاریخی، [[سیرۀ نبوی]] و [[علوی، تفسیری]] و اخلاقی شیعه، از امام پنجم و ششم صادر شده است،<ref>جعفریان، حیات فکری و سیاسی امامان شیعه، 1387ش، ص291، 302-307.</ref> به گونه‌ای که چندین هزار روایت در منابع حدیثی شیعه و سنی از امام باقر نقل شده است.<ref>حکیم، پیشوایان هدایت، شکافنده علوم، حضرت امام محمد باقر، 1385ش، ج7، ص324-325.</ref> یک کتاب تفسیر نیز به محمد بن علی، منسوب است.<ref>ابن‌ندیم، الفهرست، 1366ش، ص۵۹؛ شریف القرشی، حیاة الامام المحمد الباقر، 1397ق، ج۱، ص۱۷۴.</ref>