مترو: تفاوت میان نسخه‌ها

| فایل پادکست      =   

| حجم فایلپادکست    =   

| تاریخ پادکست      =   

'''{{درشت|مترو؛}}''' قطار تندروی زیرزمینی برای حمل‌ونقل عمومی.

مترو در کلان‌شهرها با خدمت‌رسانی به حمل‌ونقل سریع‌تر شهروندان، از طریق تونل‌های زیرزمینی، یک وسیلهٔ پرکاربرد در حمل‌ونقل عمومی و اثرگذار بر سبک زندگی بسیاری از انسان‌ها شمرده می‌شود. امروزه تعداد زیادی از شهروندان برای صرفه‌جویی در زمان و هزینه و نیز برای کاهش [[استرس]] حاصل از رانندگی در شهرهای بزرگ از مترو استفاده می‌کنند. بهره‌گیری از مترو، فرهنگ خاص خود را نیز در جامعه پدیدآورده است.

مترو، از سیستم‌های حمل‌ونقل همگانی<ref>[https://www.noormags.ir/view/fa/articlepage/1790444/بررسی-سیاست-های-کلان-حمل-ونقل-عمومی-در-شهر-تهران-ضرورت-وجود-بسته-سیاستی-هماهنگ شیرازی، «بررسی سیاست‌های کلان حمل و نقل عمومی در شهر تهران، ضرورت وجود بستۀ سیاسی هماهنگ»،  1399ش، ص337-339.]</ref> و حاصل پیشرفت فناوری در عرصهٔ راه‌آهن است. قطارهای شهری براساس اهداف و کاربردی که دارند به سه گروه مترو، مونوریل و تراموا، تقسیم می‌شوند. از میان این سه گروه قطار شهری، مترو از بهره‌وری بیشتری برخوردار است.<ref>[https://article.tebyan.net/411209/مترو-چیست-تاریخچه-مترو «مترو چیست+تاریخچه مترو»،  وب‌سایت تبیان.]</ref> مترو مختصرشدهٔ کلمهٔ متروپلیتن، به معنای راه‌آهن زیرزمین شهری است. مترو، یک قطار شهری تندرو است که در تونل‌های زیرزمینی حرکت کرده و می‌تواند در زمان کوتاهی، مسافت زیادی را طی کند و مسافران را به نقاط مختلف شهر برساند.<ref>[https://vajehyab.com/dehkhoda/مترو دهخدا، لغت‌نامه، ذیل واژۀ مترو.]</ref> استفاده از مترو در سراسر دنیا، پیشرفت فزاینده‌ای دارد.<ref>[https://article.tebyan.net/411209/مترو-چیست-تاریخچه-مترو «مترو چیست+تاریخچه مترو»،  وب‌سایت تبیان.]</ref>

قدمت استفاده از قطار شهری به نیمهٔ دوم قرن نوزدهم میلادی در اروپا بازمی‌گردد. اولین مترو در انگلستان و در سال ۱۸۶۳م به کار گرفته شد. در آسیا نیز، اولین مترو در سال ۱۹۲۷م در ژاپن بهره‌برداری شد. طرح احداث قطار شهری در [[ایران]]، نخستین بار در سال ۱۲۶۷ش با محوریت اتصال [[تهران]] به حرم حضرت عبدالعظیم در شهرری مورد توجه قرار گرفت، اما نخستین خط مترو به معنای امروزی، خط قطار حومه‌ای تهران–[[کرج]] بود، که در سال ۱۳۷۷ش افتتاح شد. از دههٔ ۱۳۸۰ش، برخی کلان‌شهرهای دیگر مانند [[اصفهان]]، [[شیراز]]، [[تبریز]]، [[مشهد]] و کرج به مترو و ایستگاه‌های مختلف قطار شهری مجهز شده‌اند.<ref>[https://article.tebyan.net/411209/مترو-چیست-تاریخچه-مترو «مترو چیست+تاریخچه مترو»، وب‌سایت تبیان.]</ref>

استفاده از مترو، مخصوص گروه یا قشر خاصی نبوده و عموم مردم برای جابه‌جایی بین مناطق مختلف درون‌شهری، آن را استفاده می‌کنند. کاربران اصلی مترو، افرادی هستند که برای انجام کارهای شخصی و روزمره یا رفتن به محل کار و تحصیل، خواهان بهره‌گیری از وسایل حمل‌ونقل عمومی، ارزان و سریع هستند. در تهران حدود ۳۲درصد مردم از مترو استفاده می‌کنند.<ref>[https://www.irna.ir/news/85243283/۳۴-درصد-از-مردم-تهران-از-ناوگان-حمل-و-نقل-عمومی-استفاده-می-کنند آل‌داوود، «34 درصد مردم تهران از ناوگان حمل و نقل عمومی استفاده می‌کنند»،  خبرگزاری جمهوری اسلامی: ایرنا.]</ref> ارزانی و سرعت جابجایی با مترو موجب افزایش استقبال از آن شده است.<ref>[https://www.hamshahrionline.ir/news/715752/آمار-مسافران-مترو-بیشتر-شد-روزانه-چند-میلیون-مسافر-در-مترو آل‌داوود، «آمار مسافران مترو بیشتر شد»،  همشهری آنلاین.]</ref>

در برخی مناسبت‌های ملی و مذهبی مانند ۲۲ بهمن، [[عاشورا]]، [[اربعین]] و [[شب قدر]]، استفاده از مترو در برخی شهرها مانند تهران، رایگان می‌شود.<ref>[https://www.sharghdaily.com/بخش-جامعه-220/896185-مترو-برای-چه-افرادی-رایگان-می-شود «مترو برای چه افرادی رایگان می‌شود؟»،  وب‌سایت شبکۀ شرق.]</ref> همچنین روز ولادت [[حضرت فاطمه|حضرت زهرا]] که در [[ایران]] به‌عنوان [[روز مادر]] و روز زن شناخته می‌شود، استفاده از مترو برای بانوان رایگان است.<ref>[https://donya-e-eqtesad.com/بخش-سایت-خوان-62/4034449-مترو-برای-این-افراد-رایگان-است «مترو برای این افراد رایگان است»، وب‌سایت دنیای اقتصاد.]</ref> در اول ماه مهر نیز که روز بازگشایی [[مدرسه|مدارس]] و دانشگاه‌ها است، استفاده از مترو برای دانش‌آموزان و دانشجویان، رایگان است.<ref>[https://www.sharghdaily.com/بخش-جامعه-220/896185-مترو-برای-چه-افرادی-رایگان-می-شود «مترو برای چه افرادی رایگان می‌شود؟»،  وب‌سایت شبکۀ شرق.]</ref>

امروزه با گسترش شهرها، مسافت بین مناطق مختلف درون‌شهری طولانی شده و شهروندان برای رفتن به نقاط مختلف شهر و انجام کارهای روزمره از وسایل نقلیهٔ عمومی مانند اتوبوس شهری، تاکسی و مترو استفاده می‌کنند. در کلان‌شهرها استفاده از خودروی شخصی موجب افزایش ترافیک و خطر تصادف می‌شود که آن نیز در گرایش افراد به وسایل حمل‌ونقل عمومی اثرگذار است. همچنین برتری مترو در نظم، نظافت، سرعت و فراوانی ایستگاه‌ها در نقاط مختلف شهر، سبب گرایش شهروندان به استفادهٔ بیشتر از این وسیلهٔ حمل‌ونقل عمومی نسبت به سایر وسایل نقلیهٔ عمومی شده است.<ref>[https://www.noormags.ir/view/fa/articlepage/2102785/بررسی-پارامترهای-موثر-در-بهبود-کیفیت-فضایی-مترو-در-شهر-تهران-مطالعه-موردی-ایستگاه-های-فرهنگسرا-و-علم-وصنعت خاکسار و اشرفی، «بررسی پارامترهای مؤثر در بهبود کیفیت فضایی مترو در شهر تهران»،  1401ش، ص90-91.]</ref>

ارائه خدمات رفاهی مانند نمازخانه،<ref>[https://www.tabnak.ir/fa/news/26583/ايستگاه‏هاي-مترو-مجهز-به-نمازخانه-می‏شوند «ایستگاه‌های مترو مجهز به نمازخانه می‌شوند»، وب‌سایت تابناک.]</ref> اتاق [[شیردهی]] مادران (برای مادرانی که به شکل اضطراری نیاز به تمیز کردن نوزاد، تعویض پوشک و شیردهی به نوزاد دارند)،<ref>[https://newspaper.hamshahrionline.ir/id/152661/اتاق-مادرانه-مترو.html «22 اتاق مادرانه در مترو»، وب‌سایت روزنامۀ همشهری.]</ref> سرویس بهداشتی،<ref>[https://www.mehrnews.com/news/3737800/ایستگاه-های-جدید-مترو-سرویس-بهداشتی-خواهند-داشت «ایستگاه‌های جدید مترو سرویس بهداشتی خواهند داشت»، خبرگزاری مهر.]</ref> پله برقی و نظافت مداوم محیط داخلی مترو سبب شده مسافران علاوه‌بر امکان دسترسی سریع به مکان‌های مختلف شهری، در مواقع لزوم از این امکانات رفاهی برای رفع نیازهای ضروری خود استفاده کنند.<ref>[https://36321940.khabarban.com/ «بازگشت متروی تهران به لقب تمیزترین متروی جهان»، وب‌سایت خبربان.]</ref>

# کاهش آلودگی هوا؛<ref>[https://www.irna.ir/news/85243283/۳۴-درصد-از-مردم-تهران-از-ناوگان-حمل-و-نقل-عمومی-استفاده-می-کنند آل‌داوود، «34 درصد مردم تهران از ناوگان حمل و نقل عمومی استفاده می‌کنند»، خبرگزاری جمهوری اسلامی: ایرنا.]</ref>

# کاهش نرخ تصادفات.<ref>[https://www.noormags.ir/view/fa/articlepage/1790444/بررسی-سیاست-های-کلان-حمل-ونقل-عمومی-در-شهر-تهران-ضرورت-وجود-بسته-سیاستی-هماهنگ شیرازی، «بررسی سیاست‌های کلان حمل و نقل عمومی در شهر تهران، ضرورت وجود بستۀ سیاسی هماهنگ»، 1399ش، ص337-339.]</ref>

مترو یکی از نقاط تمرکز جمعیتی است که از منظر کارشناسان، دارای ظرفیت بالایی برای ترویج فرهنگ‌سازی و جامعه‌پذیری است،<ref>[https://newspaper.hamshahrionline.ir/id/145993/تن‌پوشی-فرهنگ-مترو.html گل‌محمدی، «تن‌پوشی از فرهنگ بر تن مترو»، همشهری آنلاین.]</ref> ازجمله:

* '''معرفی مشاهیر و نام‌آوران''': استفاده از نام مشاهیر و نام‌آوران ادبی برای نام‌گذاری برخی خطوط و ایستگاه‌های مترو مانند [[فردوسی]]، [[خیام]]، [[رودکی]]، [[ابن‌سینا]] و [[سعدی شیرازی|سعدی]]،<ref>[https://www.hamshahrionline.ir/news/860813/تابلوهای-ایستگاه-مترو-شاعرانه-شد-ماجرای-تغییر-تابلوهای-اسم «تابلوهای ایستگاه مترو شاعرانه شد، ماجرای تغییر تابلوهای اسم ایستگاه مترو در تهران»، همشهری آنلاین.]</ref> برخی شخصیت‌های دینی و مذهبی مانند آیت‌الله طالقانی و علامه جعفری،<ref>[https://37490848.khabarban.com/ معدن‌پور، «نام‌گذاری ایستگاه‌های مترو به نام علامه جعفری و آیت‌الله طالقانی»، وب‌سایت خبربان.]</ref> نام شهدا مانند آرمان علی‌وردی،<ref>[https://fararu.com/fa/news/672302/تصویری-از-نامگذاری-ایستگاه-مترو-به-نام-آرمان-علی‌وردی «تصویری از نام‌گذاری ایستگاه مترو به نام آرمان علی‌وردی»، وب‌سایت فرارو.]</ref> برخی رویدادهای تاریخی مانند شهدای هفتم تیر<ref>[https://www.mashreghnews.ir/news/1607363/چرایی-دودگرفتگی-در-ایستگاه-متروی-شهدای-هفتم-تیر «چرایی دودگرفتگی در ایستگاه متروی شهدای هفتم تیر»، وب‌سایت مشرق نیوز.]</ref> و مدافعان سلامت<ref>[https://www.mashreghnews.ir/news/1231302/نام-گذاری-جدید-در-مترو-به-نام-مدافعان-سلامت «نام گذاری جدید در مترو به نام مدافعان سلامت»، وب‌سایت مشرق نیوز.]</ref> و نمادهایی از احترام به ادیان همچون [[ایستگاه متروی مریم مقدس|مریم مقدس]]، سبب ارج نهادن به ارزش‌های فرهنگ و اجتماعی می‌شود.<ref>[https://www.mashreghnews.ir/news/1756817/%D8%A7%D8%B3%D8%AA%D9%82%D8%A8%D8%A7%D9%84-%DA%A9%D8%A7%D8%B1%D8%A8%D8%B1%D8%A7%D9%86-%D8%AE%D8%A7%D8%B1%D8%AC%DB%8C-%D8%B4%D8%A8%DA%A9%D9%87-%D9%87%D8%A7%DB%8C-%D8%A7%D8%AC%D8%AA%D9%85%D8%A7%D8%B9%DB%8C-%D8%A7%D8%B2-%D8%AA%D8%A7%D8%B3%DB%8C%D8%B3-%D8%A7%DB%8C%D8%B3%D8%AA%DA%AF%D8%A7%D9%87-%D9%85%D8%AA%D8%B1%D9%88 «استقبال کاربران خارجی شبکه‌های اجتماعی از تأسیس ایستگاه مترو مریم مقدس در تهران»، مشرق‌نیوز.]</ref>

* '''ترویج [[حجاب]]''': برخی فعالان فرهنگی در عرصهٔ حجاب و عفاف با دایرکردن غرفه‌های تبلیغاتی در ایستگاه‌های مترو و دعوت از کارشناسان، علاوه بر نمایش محصولات حجاب مانند [[روسری]]، [[چادر]]، مقنعه و ساق‌دست، با خوش‌رویی به [[تبلیغ دینی|تبلیغ]] و ترویج حجاب اسلامی پرداخته‌اند.<ref>[https://www.yjc.ir/fa/news/6996615/مترو-و-کار-فرهنگی-برای-گسترش-فرهنگ-حجاب-و-عفاف-انتقال-پیام-فرهنگی-با-ابزار-هنر «مترو و کار فرهنگی برای گسترش فرهنگ حجاب و عفاف، انتقال پیام فرهنگی با ابزار هنر»، وب‌سایت باشگاه خبرنگاران جوان.]</ref>

* '''تبلیغ رویدادهای مذهبی''': امروزه در سبک زندگی شهری با افزایش دغدغه‌ها، بسیاری از افراد، رویدادهای مهم دینی را فراموشی می‌کنند. دیوارنگاره‌ها و بنرها در ایستگاه‌های مترو با یادآوری موضوعات و مناسبت‌های دینی و مذهبی که بخش مهمی از فرهنگ و سبک زندگی ایرانی را شکل می‌دهد، تلاشی است برای جبران کاستی‌های سبک زندگی شهری در یادآوری ریشه‌های فرهنگ اصیل ایرانی.<ref>[https://www.mehrnews.com/news/4096848/شور-حسینی-محرم-در-متروی-تهران-برگزاری-نمایشگاه-عکس-با-موضوع-محرم «شور حسینی محرم در متروی تهران، برگزاری نمایشگاه عکس با موضوع محرم»،  خبرگزاری مهر.]</ref>

* '''گسترش فرهنگ تعامل و همیاری''': حضور جمعیت زیادی از مسافران در قطارهای مترو سبب شده فرهنگ تعامل و درک متقابل میان مردم گسترش یابد. از طرفی توجه به نظافت داخل قطارها و ایستگاه‌های مترو توسط مسافران در گسترش فرهنگ رعایت نظافت عمومی و حفظ پاکیزگی شهر در میان شهروندان اثرگذار است.<ref>[https://www.mizanonline.ir/fa/news/535577/ارتقا-سطح-فرهنگ-در-مترو «ارتقا سطح فرهنگ در مترو»، خبرگزاری میزان.]</ref>

با گسترش استفاده از مترو برای جابه‌جایی‌های درون‌شهری، پدیدهٔ دست‌فروشی در مترو نیز گسترش یافته است. در [[تهران]]، روزانه ۴ تا ۶ هزار نفر در مترو، اقلام پرمصرف مانند لوازم آرایشی، بدلیجات، پوشاک، تنقلات و برخی لوازم خانگی کوچک را به مسافران مترو عرضه می‌کنند. این دست‌فروش‌ها شامل [[کودک|کودکان]]،<ref>[https://www.imna.ir/news/384067/۱۰-روایت-از-دستفروشان-مترو-تهران «10 روایت از دست‌فروشان مترو تهران»، خبرگزاری ایمنا.]</ref> [[زن سرپرست خانوار|بانوان سرپرست خانوار]]<ref>[https://www.noormags.ir/view/fa/articlepage/2042078/روایت-زنان-کار-در-متروی-تهران-در-میانه-ی-اپیدمی-کرونا پیری، «روایت زنان کار در متروی تهران در میانۀ اپیدمی کرونا»، 1401ش، ص7.]</ref> و دختران جوان<ref>[https://www.noormags.ir/view/fa/articlepage/1843769/گونه-های-هویتی-زنان-دست-فروش-مترو بسنده و همکاران، «گونه‌های هویتی زنان دست‌فروش در مترو تهران»، 1401ش، ص2.]</ref> نیز می‌شود. گسترش این شیوهٔ فروشندگی، بسیاری از جوانان شهرستانیِ جویای کار را جلب کرده و موجب افزایش شغل‌های کاذب شده است. همچنین شلوغی در قطار به‌دلیل تبلیغات کلامی فروشندگان، آرامش مسافران مترو را سلب می‌کند.<ref>[https://www.imna.ir/news/384067/۱۰-روایت-از-دستفروشان-مترو-تهران «10 روایت از دست‌فروشان مترو تهران»، خبرگزاری ایمنا.]</ref>

از طرفی، سوءاستفادهٔ مالی از مسافران مانند کیف‌قاپی، دزدیدن گوشی، چندبار کارت کشیدن یا واردن کردن مبالغ بالاتر از قیمت اجناس را افزایش می‌دهد.<ref>[https://www.irna.ir/news/85477038/دستگیری-دست-فروش-کلاهبردار-در-مترو-تهران آل‌داوود، «دستگیری دست‌فروش کلاهبردار در مترو تهران»، خبرگزاری جمهوری اسلامی: ایرنا]</ref>