بدون خلاصۀ ویرایش
 
(۱۱ نسخهٔ میانی ویرایش شده توسط ۶ کاربر نشان داده نشد)
خط ۱: خط ۱:
<big>'''روز بزرگداشت شیخ مفید'''</big>؛ نماد تجلیل از عقلانیت، اجتهاد و پویایی علمی در تاریخ تشیع.<br>
{{جعبه اطلاعات مفهوم
| تصویر            =  روز بزرگداشت شیخ مفید.jpg
| زیرنویس تصویر    =  تمبر کنگره جهانی هزاره شیخ مفید منتشر شده در سال ۱۳۷۲
| image_alt        =تمبر کنگره جهانی هزاره شیخ مفید
| فایل پادکست      = 
| حجم فایلپادکست    = 
| تاریخ پادکست      = 
| زیرنویس عنوان    = 


روز بزرگداشت شیخ مفید که در تقویم رسمی ایران در نهم آذر ثبت شده، به‌منظور پاسداشت جایگاه علمی و نقش او در تکوین و گسترش فقه و کلام امامیه نام‌گذاری شده است. این مناسبت، افزون بر جنبۀ تقویمی، بیانگر توجه به سنت عقلانی و اجتهادی در تاریخ تشیع و یادآور سهم حوزه‌های علمی شیعه در شکل‌گیری و توسعۀ اندیشۀ اسلامی است. بزرگداشت شیخ مفید در این چارچوب، تأکیدی بر ارزش میراث فکری شیعه، تقویت رویکرد گفت‌وگوی علمی در مسائل دینی و برجسته‌سازی نقش عالمان دینی در انتقال و سامان‌دهی دانش اسلامی به نسل‌های بعدی به‌شمار می‌رود.
| عنوان اصلی        =
==معرفی شیخ مفید==
| عنوان انگلیسی    =
شیخ مفید با نام کامل محمد بن محمد بن نعمان از برجسته‌ترین عالمان امامیه در قرن چهارم هجری توصیف شده که در سال ۳۳۶ق در عُکبرا، نزدیک بغداد زاده شد و در همان‌جا به مرجعیت علمی شیعه رسید. او که به ابن معلم شهرت داشت،<ref>[https://www.irna.ir/news/5258653/%D8%A8%D9%87-%D9%85%D9%86%D8%A7%D8%B3%D8%A8%D8%AA-%D8%B1%D9%88%D8%B2-%D8%A8%D8%B2%D8%B1%DA%AF%D8%AF%D8%A7%D8%B4%D8%AA-%D8%B4%DB%8C%D8%AE-%D9%85%D9%81%DB%8C%D8%AF «به مناسبت روز بزرگداشت شیخ مفید»، خبرگزاری جمهوری اسلامی.]</ref> در فقه و کلام امامیه نقش تعیین‌کننده‌ای ایفا کرد و با بهره‌گیری از روش استدلالی، در مناظرات کلامی با متکلمان برجسته‌ای همچون قاضی عبدالجبار و قاضی ابوبکر باقلانی از مبانی اعتقادی شیعه دفاع کرد.<ref> [https://www.jz.ac.ir/post/1769-%D8%B4%DB%8C%D8%AE-%D9%85%D9%81%DB%8C%D8%AF-%D8%A8%D8%B2%D8%B1%DA%AF%D8%AA%D8%B1%DB%8C%D9%86-%D8%AA%D8%AD%D9%88%D9%84-%D8%B3%D8%A7%D8%B2-%D9%85%DA%A9%D8%AA%D8%A8-%D8%AA%D8%B4%DB%8C%D8%B9-%D8%A7%D8%B3%D8%AA-/%D8%A8%D8%A7%D8%B «شیخ مفید، بزرگ‌ترین تحول‌ساز مکتب تشیع است»، وب‌سایت جامعه‌الزهرا.]</ref> شیخ مفید، استاد شخصیت‌هایی مانند سید مرتضی، سید رضی و شیخ طوسی بود و بنا بر گزارش‌های رجالی، حدود ۱۷۰ تا ۲۰۰ اثر در حوزه‌های فقه، کلام، حدیث و تاریخ نگاشت که در تثبیت و سامان‌دهی مکتب علمی امامیه نقشی اساسی داشت.<ref>[https://jamejamonline.ir/fa/news/860816/9-%D8%A2%D8%B0%D8%B1-%D8%B1%D9%88%D8%B2-%D8%A8%D8%B2%D8%B1%DA%AF%D8%AF%D8%A7%D8%B4%D8%AA-%D8%B4%DB%8C%D8%AE-%D9%85%D9%81%DB%8C%D8%AF «9 آذر، روز بزرگداشت شیخ مفید»، جام‌جم آنلاین.]</ref>
| عنوان عربی        =
==اهمیت روز بزرگداشت شیخ مفید==
| عنوان علمی        =
روز بزرگداشت شیخ مفید با هدف پاسداشت جایگاه علمی و نقش او در سامان‌دهی و توسعۀ فقه و کلام امامیه برگزار می‌شود<ref> [https://setare.com/fa/news/26080/%DB%B9-%D8%A2%D8%B0%D8%B1-%D8%B1%D9%88%D8%B2-%D8%A8%D8%B2%D8%B1%DA%AF%D8%AF%D8%A7%D8%B4%D8%AA-%D8%B4%DB%8C%D8%AE-%D9%85%D9%81%DB%8C%D8%AF/?utm_source=chatgpt.com «9 آذر؛ روز بزرگداشت شیخ مفید»، وب‌سایت ستاره.]</ref> و کارکردی فراتر از یک مناسبت تقویمی دارد. این روز زمینه‌ای برای بازخوانی میراث فکری شیعه، تقویت حافظه تاریخی و تأکید بر سنت عقلانی در اندیشه دینی فراهم می‌آورد و بر اهمیت گفت‌وگوی علمی در مواجهه با اختلافات کلامی تأکید می‌کند.<ref>[https://www.tasnimnews.ir/fa/news/1398/09/09/2149746/%D8%B4%DB%8C%D8%AE-%D9%85%D9%81%DB%8C%D8%AF-%D9%85%D8%B1%D8%B2%D8%AF%D8%A7%D8%B1-%D9%85%DA%A9%D8%AA%D8%A8-%D8%A7%D9%87%D9%84-%D8%A8%DB%8C%D8%AA-%D8%B9 «شیخ مفید، مرزدار مکتب اهل‌بیت»، خبرگزاری تسنیم.]</ref> بزرگداشت شیخ مفید همچنین به‌عنوان نمادی از احترام به دانشمندان دینی و استمرار سنت اجتهاد و نقش عالمان در تثبیت و انتقال معارف اسلامی توصیف شده و به حفظ هویت فرهنگی و علمی تشیع در بستر تاریخ اسلام کمک می‌کند.<ref>[https://www.irna.ir/news/5258653/%D8%A8%D9%87-%D9%85%D9%86%D8%A7%D8%B3%D8%A8%D8%AA-%D8%B1%D9%88%D8%B2-%D8%A8%D8%B2%D8%B1%DA%AF%D8%AF%D8%A7%D8%B4%D8%AA-%D8%B4%DB%8C%D8%AE-%D9%85%D9%81%DB%8C%D8%AF «به مناسبت روز بزرگداشت شیخ مفید»، خبرگزاری جمهوری اسلامی.]</ref>  
| شاخه علمی        =
==پانویس==
| نوع مفهوم        =
| معنای اصطلاحی      =
| حوزه کاربرد      =
| گستره جغرافیایی  =
| منشأ تاریخی      =
 
| نخستین کاربرد    =
| ریشه واژه        =
| مرتبط با          =
| اهمیت            =
| مبدع              =
| مروج              =
| مقدس برای        =
| مورد احترام      =
| آثار مرتبط        =
}}
{{درشت|'''روز بزرگداشت شیخ مفید'''}}؛ روزی برای نکوداشت عقلانیت و پویایی علمیِ شیخ مفید در تاریخ تشیع.
 
روز [[۹ آذر]] در تقویم رسمی جمهوری اسلامی ایران به‌عنوان روز بزرگداشت جایگاه علمی، فقهی و کلامی محمد بن محمد بن نعمان، معروف به [[شیخ مفید]] (۳۳۶–۴۱۳ق)، متکلم و فقیه نامدار [[شیعه دوازده‌امامی|امامیه]]، تعیین شده است. این مناسبت ملی با هدف توجه به نقش کلیدی این عالم شیعی در پایه‌گذاری روش‌شناسی عقلانی در استنباط احکام، تدوین اصول فقه ساختاریافته و ایجاد موازنه میان عقل و نقل در [[اندیشه اسلامی|اندیشهٔ اسلامی]]، گرامی داشته می‌شود. روز بزرگداشت شیخ مفید بستری برای ارایهٔ دستاوردهای جدید در حوزهٔ پژوهش در میراث علمی و [[تقریب مذاهب اسلامی]] نیز به‌شمار می‌رود.
 
== تاریخچه ==
نهم آذر در تقویم رسمی ایران، بر اساس مصوبه [[شورای عالی انقلاب فرهنگی]] به نام [[روز بزرگداشت شیخ مفید]] نام‌گذاری شده است. پیشینه این تصمیم به برگزاری کنگره جهانی هزاره شیخ مفید در [[فروردین]] ۱۳۷۲ش ([[شوال]] ۱۴۱۳ق) در شهر [[قم]] بازمی‌گردد. این رویداد با پیام [[مرجع تقلید|مراجع تقلید]] و [[سید علی خامنه‌ای]]، دومین رهبر جمهوری اسلامی ایران در [[۲۸ فروردین]] آغاز به کار کرد و طی آن، بیش از ۲۵۰ پژوهشگر از ۲۳ کشور به بررسی آرای شیخ مفید پرداختند.<ref>[https://hawzah.net/fa/Article/View/85689/در_حاشیه_کنگره_جهانی_هزاره_شیخ_مفید__ره «در حاشیۀ کنگرۀ جهانی هزاره شیخ مفید»، پایگاه اطلاع‌رسانی حوزه.]</ref> در پی برگزاری این کنگره، با پیشنهاد [[شورای فرهنگ عمومی]]، روز نهم آذر با هدف بازخوانی سالانه ابعاد شخصیتی و روش‌شناسی علمی شیخ مفید در تقویم ملی ایران ثبت شد.<ref>[https://setare.com/fa/news/26080/۹-آذر-روز-بزرگداشت-شیخ-مفید/?utm_source=chatgpt.com «9 آذر؛ روز بزرگداشت شیخ مفید»، وب‌سایت ستاره.]</ref>
 
== جایگاه شیخ مفید ==
محمد بن‌محمد بن نعمان، معروف به [[شیخ مفید]] (۳۳۶–۴۱۳ق) از عالمان برجسته [[شیعیان دوازده‌امامی|امامیه]] در قرن چهارم هجری است<ref>[https://www.irna.ir/news/5258653/به-مناسبت-روز-بزرگداشت-شیخ-مفید «به مناسبت روز بزرگداشت شیخ مفید»، خبرگزاری جمهوری اسلامی.]</ref> که با گذار از رویکرد صرفاً حدیثی، روش‌های استدلالی، عقلانی و اصولی را ترویج کرد. او نقشی بنیادین در نظام‌مندی مکتب فقهی و کلامی [[شیعه]] داشته است.<ref>[https://www.jz.ac.ir/post/1769-%D8%B4%DB%8C%D8%AE-%D9%85%D9%81%DB%8C%D8%AF-%D8%A8%D8%B2%D8%B1%DA%AF%D8%AA%D8%B1%DB%8C%D9%86-%D8%AA%D8%AD%D9%88%D9%84-%D8%B3%D8%A7%D8%B2-%D9%85%DA%A9%D8%AA%D8%A8-%D8%AA%D8%B4%DB%8C%D8%B9-%D8%A7%D8%B3%D8%AA-/%D8%A8%D8%A7%D8%B «شیخ مفید، بزرگ‌ترین تحول‌ساز مکتب تشیع است»، وب‌سایت جامعه‌الزهرا.]</ref> وی با تبیین مرزهای عقل و نقل،<ref>[https://farsi.khamenei.ir/message-content?id=2662 «پیام به کنگرۀ جهانی هزارۀ شیخ مفید»، وب‌سایت دفتر حفظ و نشر آثار آیت‌الله خامنه‌ای.]</ref> تألیف حدود ۲۰۰ اثر علمی، ازجمله '''الإرشاد''' در [[تاریخ‌نگاری]] تحلیلی و '''المقنعه''' در [[فقه]]<ref>[http://radiosaba.ir/NewsDetails/?m=130157&n=1295800 «ماجرای بزرگداشت شیخ مفید»، وب‌سایت رادیو صبا.]</ref> و تربیت شاگردانی برجسته چون [[سید رضی]]، [[سید مرتضی]] و [[شیخ طوسی]]، چارچوب قانون‌مند استنباط احکام را پایه‌گذاری نمود.<ref>[https://www.jz.ac.ir/post/1769-%D8%B4%DB%8C%D8%AE-%D9%85%D9%81%DB%8C%D8%AF-%D8%A8%D8%B2%D8%B1%DA%AF%D8%AA%D8%B1%DB%8C%D9%86-%D8%AA%D8%AD%D9%88%D9%84-%D8%B3%D8%A7%D8%B2-%D9%85%DA%A9%D8%AA%D8%A8-%D8%AA%D8%B4%DB%8C%D8%B9-%D8%A7%D8%B3%D8%AA-/%D8%A8%D8%A7%D8%B «شیخ مفید، بزرگ‌ترین تحول‌ساز مکتب تشیع است»، وب‌سایت جامعه‌الزهرا.]</ref> حضور مؤثر او در [[بغداد]] و مناظرات علمی با متکلمان [[اهل‌سنت]]، علی‌رغم فشارهای سیاسی و تبعیدهای مقطعی در [[دوران عباسی]]، علاوه بر تثبیت و دفاع عقلانی از مبانی تشیع، به‌عنوان الگویی تاریخی در [[تقریب مذاهب اسلامی]] و [[همزیستی مسالمت‌آمیز]] پیروان مذاهب مختلف اسلامی، مورد توجه است.<ref>[https://farsi.khamenei.ir/message-content?id=2662 «پیام به کنگرۀ جهانی هزارۀ شیخ مفید»، وب‌سایت دفتر حفظ و نشر آثار آیت‌الله خامنه‌ای.]</ref>
 
== برنامه‌ها و اقدامات اجرایی ==
[[پرونده:روز بزرگداشت شیخ مفید1.jpg|جایگزین=مجموعه آثار شیخ مفید|بندانگشتی|تصویری از مجموعه آثار شیخ مفید]]
به‌مناسبت روز بزرگداشت شیخ مفید، همه‌ساله برنامه‌ها و فعالیت‌های علمی و پژوهشی متعددی در سطح کشور برگزار می‌شود. مهم‌ترین اقدامات اجرایی و برنامه‌های مرتبط با این مناسبت عبارت‌اند از:
# احیا و بازنشر آثار: تصحیح، تجدید چاپ و انتشار دورهٔ کامل مصنفات شیخ مفید به‌عنوان یک جنبش احیای آثار و میراث ماندگار علمی.
# موضوع‌بندی و دیجیتال‌سازی: اقدام بنیادین در جهت نمایه‌سازی، موضوع‌بندی رایانه‌ای و استخراج ساختاریافته اهم موضوعات کلامی، اصولی و فقهی از میان آثار شیخ مفید با تکیه بر ساختار کتاب‌هایی همچون التذکره.<ref>[https://hawzah.net/fa/Mostabser/View/3258/4459/کنگره_جهانی_هزاره_شیخ «کنگرۀ جهانی هزاره شیخ»، پایگاه اطلاع‌رسانی حوزه.]</ref>
# همایش‌های استانی و منطقه‌ای: توسعهٔ جریان بزرگداشت شیخ مفید از پایتخت و مراکز حوزوی به سایر استان‌ها و شهرستان‌های کشور، نظیر برگزاری همایش‌های تبیینی در استان [[خوزستان]] و شهر [[کازرون]]، جهت فراگیر کردن شناخت ابعاد شخصیتی او.<ref>[https://musallaka.ir/?p=8041 «اولین همایش بزرگداشت شیخ مفید در شهرستان کازرون برگزار شد»، وب‌سایت مصلای نماز جمعۀ شهرستان کازرون.]</ref>
# طرح‌های هویت‌شناسی در مدارس: راهبری نهاد آموزش و پرورش در جهت آشنا ساختن دانش‌آموزان با بزرگان دین و مذهب، به‌ویژه در مدارس و دبیرستان‌هایی که به‌نام این عالم شیعی نام‌گذاری شده‌اند، با هدف انتقال فرهنگ [[اهل‌بیت]] به نسل‌های جدید.<ref>[https://musallaka.ir/?p=8041 «اولین همایش بزرگداشت شیخ مفید در شهرستان کازرون برگزار شد»، وب‌سایت مصلای نماز جمعۀ شهرستان کازرون.]</ref>
# نشست‌ها و همایش‌های علمی: برگزاری کرسی‌های نظریه‌پردازی، نشست‌های تخصصی در حوزه‌های علمیه و دانشکده‌های الهیات جهت بررسی اندیشه تشیع، نسبت عقل و نقل و پاسخ‌گویی به نیازهای شناختی روز.<ref>[https://hawzah.net/fa/Mostabser/View/3258/4459/کنگره_جهانی_هزاره_شیخ «کنگرۀ جهانی هزاره شیخ»، پایگاه اطلاع‌رسانی حوزه.]</ref>
# آیین‌های فرهنگی و هنری: برپایی محافل ادبی و شب‌های شعر با حضور شاعران و ادیبان برای قرائت چکامه‌ها و سروده‌هایی در پاسداشت جایگاه علمی و معنوی این متکلم شیعی.<ref>[https://hawzah.net/fa/Mostabser/View/3258/4459/کنگره_جهانی_هزاره_شیخ «کنگرۀ جهانی هزاره شیخ»، پایگاه اطلاع‌رسانی حوزه.]</ref>
 
== پانویس ==
{{پانویس}}
{{پانویس}}
==منابع==
 
* «9 آذر، روز بزرگداشت شیخ مفید»، جام‌جم آنلاین، تاریخ بارگذاری: 9 آذر 1394ش.
== منابع ==
* «9 آذر؛ روز بزرگداشت شیخ مفید»، وب‌سایت ستاره، تاریخ بارگذاری: 11 آبان 1400ش.
{{آغاز منابع}}
* «به مناسبت روز بزرگداشت شیخ مفید»، خبرگزاری جمهوری اسلامی، تاریخ بارگذاری: 9 آذر 1384ش.
* «۹ آذر؛ روز بزرگداشت شیخ مفید»، وب‌سایت ستاره، تاریخ بارگذاری: ۱۱ آبان ۱۴۰۰ش.
* «شیخ مفید، بزرگ‌ترین تحول‌ساز مکتب تشیع است»، وب‌سایت جامعه‌الزهرا، تاریخ بارگذاری: 8 آذر 1397ش.
* «اولین همایش بزرگداشت شیخ مفید در شهرستان کازرون برگزار شد»، وب‌سایت مصلای نماز جمعهٔ شهرستان کازرون، تاریخ درج مطلب: ۸ آذر ۱۳۹۶ش.
* «شیخ مفید، مرزدار مکتب اهل‌بیت»، خبرگزاری تسنیم، تاریخ بارگذاری: 9 آذر 1398ش.
* «به مناسبت روز بزرگداشت شیخ مفید»، خبرگزاری جمهوری اسلامی، تاریخ بارگذاری: ۹ آذر ۱۳۸۴ش.
* «پیام به کنگرهٔ جهانی هزارهٔ شیخ مفید»، وب‌سایت دفتر حفظ و نشر آثار آیت‌الله خامنه‌ای، تاریج درج مطلب: ۲۸ فروردین ۱۳۷۳ش.
* «در حاشیهٔ کنگرهٔ جهانی هزاره شیخ مفید»، پایگاه اطلاع‌رسانی حوزه، تاریخ درج مطلب: ۲۲ دی ۱۳۸۸ش.
* «شیخ مفید، بزرگ‌ترین تحول‌ساز مکتب تشیع است»، وب‌سایت جامعه‌الزهرا، تاریخ بارگذاری: ۸ آذر ۱۳۹۷ش.
* «کنگرهٔ جهانی هزاره شیخ»، پایگاه اطلاع‌رسانی حوزه، تاریخ درج مطلب: ۶ خرداد ۱۴۰۰ش.
* «ماجرای بزرگداشت شیخ مفید»، وب‌سایت رادیو صبا، تاریخ درج مطلب: ۸ آذر ۱۴۰۲ش.
{{پایان منابع}}