@@ خط ۱: / خط ۱: @@
-<big>'''علی لاریجانی؛'''</big> دانشمند سیاست‌مدار و دبیر شورای عالی امنیت ملی جمهوری اسلامی ایران.
+{{جعبه اطلاعات مفهوم
+| تصویر             =علی لاریجانی.png
+| زیرنویس تصویر     =علی لاریجانی
+| image_alt         =علی لاریجانی
+| فایل پادکست       =علی لاریجانی.ogg
+| حجم فایلپادکست    =8/99
+| تاریخ پادکست      =26-1-1405
+| زیرنویس عنوان     =
-علی لاریجانی، سیاستمدار کهنه‌کار و دبیر شورای عالی امنیت ملی جمهوری اسلامی ایران، از چهره‌های تأثیرگذار و ماندگار در ساختار سیاسی ایران طی چهار دهه گذشته به شمار می‌رود. وی که فعالیت خود را از سال‌های نخست پس از پیروزی انقلاب اسلامی آغاز کرد، در مناصب کلیدی از جمله ریاست سازمان صداوسیما، دبیری شورای عالی امنیت ملی و ریاست مجلس شورای اسلامی نقش‌آفرینی نمود. لاریجانی در ۲۵ اسفند ۱۴۰۴ در جریان حملات هوایی آمریکا و اسرائیل به تهران، به همراه فرزندش و جمعی از همراهان به شهادت رسید. این مقاله به بررسی ابعاد مختلف زندگی، کارنامه سیاسی و جایگاه او در ساختار قدرت جمهوری اسلامی می‌پردازد.
+| عنوان اصلی        =
+| عنوان انگلیسی     =
+| عنوان عربی        =
+| عنوان علمی        =
+| شاخه علمی         =
+| نوع مفهوم         =
+| معنای اصطلاحی      =
+| حوزه کاربرد       =
+| گستره جغرافیایی   =
+| منشأ تاریخی       =
-== زندگی‌نامه ==
+| نخستین کاربرد     =
+| ریشه واژه         =
+| مرتبط با          =
+| اهمیت             =
+| مبدع              =
+| مروج              =
+| مقدس برای         =
+| مورد احترام       =
+| آثار مرتبط        =
+}}
+{{درشت|'''علی لاریجانی؛'''}} از چهره‌های اثرگذار سیاسی و اجرایی در جمهوری اسلامی ایران.
+علی لاریجانی، استاد فلسفه در [[دانشگاه تهران]] و از چهره‌های برجستهٔ سیاسی و اجرایی در جمهوری اسلامی ایران به شمار می‌آید. او فرزند [[میرزا هاشم آملی لاریجانی]] از فقیهان شیعه بود. علی لاریجانی تحصیلات خود را در رشتهٔ علوم کامپیوتر از [[دانشگاه صنعتی شریف]] و سپس دکتری فلسفه از دانشگاه تهران به پایان رساند. لاریجانی فعالیت‌های سیاسی و اجرایی خود را از سال‌های نخست پس از پیروزی [[انقلاب اسلامی ایران|انقلاب اسلامی]] آغاز کرد و در مناصب متعددی از جمله جانشینی ستاد کل [[سپاه پاسداران انقلاب اسلامی]]، [[وزارت فرهنگ و ارشاد اسلامی]]، ریاست دوازده‌سالهٔ [[صداوسیمای جمهوری اسلامی ایران]]، دبیری [[شورای عالی امنیت ملی]] و ریاست دوازده‌سالهٔ [[مجلس شورای اسلامی]] حضور داشت. از نظر گرایش سیاسی، وی در چارچوب جناح راست مذهبی فعالیت می‌کرد و بعدها با رویکردی اعتدالی از برخی جریان‌های اصولگرا فاصله گرفت. لاریجانی به‌عنوان استاد فلسفه، دیدگاه‌هایی در حوزه [[حکمت عملی]] و [[نسبت سنت و تجدد]] مطرح کرد و بر [[پیوند عقلانیت و معنویت]] تأکید داشت. علی لاریجانی در سال پایانی عمر خویش، فعالیت و نقش  چشمگیری در حفظ [[نظام جمهوری اسلامی ایران]] و ارتقای جایگاه منطقه‌ای آن ایفا کرد و در [[۲۵ اسفند]] ۴۰۴ش در جریان [[جنگ رمضان|حملات هوایی آمریکا و اسرائیل]] به [[تهران]] [[ترور مسئولین جمهوری اسلامی ایران|ترور]] شد. ترور وی، واکنش‌های گسترده داخلی و بین‌المللی را در پی داشت. پیکر علی لاریجانی در جوار مزار پدرش و [[مرتضی مطهری]] در [[حرم حضرت معصومه]] به خاک سپرده شد.
-'''زندگی و تحصیلات'''
+== زندگی‌نامه ==
+علی اردشیر لاریجانی، فرزند میرزا هاشم آملی لاریجانی (۱۲۸۲–۱۳۷۱ش) از فقیهان شیعه، در [[۱۳ خرداد]] ۱۳۳۶ش در شهر [[نجف]] متولد شد.<ref>[https://www.mehrnews.com/news/6552516/بازگشت-چهره-کهنه-کار-سیاست-به-قلب-امنیت-ملی-علی-لاریجانی-کیست «بازگشت چهره کهنه‌کار سیاست به قلب امنیت ملی؛ علی لاریجانی کیست؟»، خبرگزاری مهر.]</ref> وی در خردسالی همراه خانواده به [[قم]] نقل مکان کرد و تحصیلات ابتدایی را در مدرسهٔ ادیب و دورهٔ متوسطه را در دبیرستان صدر قم به پایان رساند.<ref>[https://www.khabarfoori.com/بخش-سیاسی-59/3201439-تایید-رسمی-خبر-شهادت-دکتر-علی-لاریجانی-دبیر-شورای-عالی-امنیت-ملی-همراه-فرزندش-ترور-شد «تأیید رسمی خبر شهادت دکتر علی لاریجانی / دبیر شورای عالی امنیت ملی همراه فرزندش ترور شد»، وب‌سایت خبر فوری.]</ref> علی لاریجانی در ۱۳۵۸ش مدرک کارشناسی علوم کامپیوتر را از [[دانشگاه صنعتی شریف]] گرفت. پس از آن، به توصیهٔ مرتضی مطهری، تحصیلات خود را در رشتهٔ فلسفه ادامه داد و مدرک کارشناسی ارشد و دکتری فلسفه را از [[دانشگاه تهران]] دریافت کرد.<ref>[https://fararu.com/fa/tags/1603/1/علی-لاریجانی «علی لاریجانی»، خبرگزاری فرارو.]</ref>
-علی لاریجانی در سال ۱۳۳۶ در خانواده‌ای هشت نفره و مذهبی در کشور عراق چشم به جهان گشود. پدر او آیت الله میرزا هاشم آملی ، از مراجع تقلید بود که برای ادامه تحصیل و پژوهش راهی شهر نجف شده بود و به همین دلیل علی لاریجانی در این شهر متولد شد. علی لاریجانی تا شش سالگی را در شهر نجف سپری می‌کند تا اینکه در اواخر سال ۱۳۴۱ به همراه مادرش به شهر قم می‌رود و در آنجا ساکن می‌شود. وی دوران دبستان را در مدرسه ادیب و دوره متوسطه را در دبیرستان صدر قم سپری کرد تا اینکه در سال ۱۳۵۴ موفق به قبولی در دانشگاه صنعتی شریف در رشته علوم رایانه می‌شود. پس از اخذ مدرک کارشناسی از این دانشگاه در سال ۱۳۵۸، علی لاریجانی به توصیه شهید مرتضی مطهری ، تحصیلات خود را در رشته فلسفه دنبال می‌کند و موفق به اخذ مدرک کارشناسی ارشد و دکترا در این رشته از دانشگاه تهران می‌شود.<ref>[https://fararu.com/fa/tags/1603/1/%D8%B9%D9%84%DB%8C-%D9%84%D8%A7%D8%B1%DB%8C%D8%AC%D8%A7%D9%86%DB%8C «علی لاریجانی»، خبرگزاری فرارو.] </ref>
+=== ازدواج و خانواده ===
+علی لاریجانی در ۱۳۵۶ش با فریده مطهری، دختر [[مرتضی مطهری]]، از نظریه‌پردازان برجستهٔ [[انقلاب اسلامی ایران]]، ازدواج کرد که حاصل این ازدواج، چهار فرزند به نام‌های فاطمه، سارا، مرتضی و محمدرضا است.<ref>[https://fararu.com/fa/tags/1603/1/علی-لاریجانی «علی لاریجانی»، خبرگزاری فرارو.]</ref>
-=== تولد و کودکی ===
+== ویژگی‌های شخصیتی ==
-علی اردشیر لاریجانی در ۱۳ خرداد ۱۳۳۶ در شهر نجف اشرف متولد شد. پدرش، آیت‌الله العظمی میرزا هاشم آملی، از مراجع تقلید شیعه بود که برای تحصیل علوم دینی به نجف مهاجرت کرده بود . خاندان لاریجانی اصالتاً از منطقه لاریجان آمل در استان مازندران هستند . علی لاریجانی دومین پسر از خانواده‌ای هشت‌نفره است و برادرانش—محمدجواد، صادق، باقر و فاضل—نیز از چهره‌های شناخته‌شده در عرصه سیاسی و قضایی ایران به شمار می‌روند.<ref>[https://www.mehrnews.com/news/6552516/%D8%A8%D8%A7%D8%B2%DA%AF%D8%B4%D8%AA-%DA%86%D9%87%D8%B1%D9%87-%DA%A9%D9%87%D9%86%D9%87-%DA%A9%D8%A7%D8%B1-%D8%B3%DB%8C%D8%A7%D8%B3%D8%AA-%D8%A8%D9%87-%D9%82%D9%84%D8%A8-%D8%A7%D9%85%D9%86%DB%8C%D8%AA-%D9%85%D9%84%DB%8C-%D8%B9%D9%84%DB%8C-%D9%84%D8%A7%D8%B1%DB%8C%D8%AC%D8%A7%D9%86%DB%8C-%DA%A9%DB%8C%D8%B3%D8%AA «بازگشت چهره کهنه‌کار سیاست به قلب امنیت ملی؛ علی لاریجانی کیست؟»، خبرگزاری مهر.]</ref>
+[[پرونده:علی لاریجانی۱.png|جایگزین=علی لاریجانی در حال بوسیدن دست مادر همسرش|بندانگشتی|علی لاریجانی در حال بوسیدن دست مادر همسرش (همسر مرتضی مطهری)]]
+پرهیز از تشریفات و تبلیغات، [[ساده‌زیستی]]، پرکاری، پرهیز از امکانات دولتی در زندگی خصوصی و دخالت‌ندادن فرزندان در امور مدیریتی از ویژگی‌های شخصیتی وی توصیف شده است. همچنین او را برخوردار از روحیه جهاد و مقاومت و به‌طور عمیق معتقد به مبانی انقلاب اسلامی،<ref>[https://www.asriran.com/fa/news/1151170/بازخوانی-شباهت-های-راهبردی-علی-لاریجانی-و-شهید-بهشتی-در-یادداشت-حسین-انتظامی انتظامی، «بازخوانی شباهت‌های راهبردی علی لاریجانی و شهید بهشتی در یادداشت حسین انتظامی»، وب‌سایت عصر ایران.]</ref> [[تواضع|متواضع]]، اهل [[توکل]]، بی‌غل‌وغش، اهل [[فتوت]] و [[مروت]] و متدین توصیف کرده‌اند.<ref>[https://farsnews.ir/Leila_ghorbani/1774597270267884397/از-منش-تا-مرام-روایت-نزدیکان-از-شخصیت-شهید-لاریجانی «از منش تا مرام؛ روایت نزدیکان از شخصیت شهید لاریجانی»، خبرگزاری فارس.]</ref>
-دوران کودکی و نوجوانی لاریجانی در خانواده‌ای روحانی و علمی سپری شد که بعدها تأثیر عمیقی بر شکل‌گیری شخصیت او بر جای گذاشت. وی تحصیلات ابتدایی را در مدرسه ادیب و دوره متوسطه را در دبیرستان صدر قم به پایان رساند.
+از لاریجانی به‌عنوان مدیری تحول‌گرا، کادرساز، مدیرپرور و دارای قدرت اجماع‌سازی یاد شده که در هر مسئولیت، تیمی نو شکل می‌داد و به مدیران خود اعتماد می‌بخشید. به گزارش منابع، او از یک‌سو با لایه‌های مختلف از روحانیان و دانشگاهیان تا هنرمندان و نظامیان ارتباط مؤثر داشت و از سوی دیگر به‌دلیل ذهن ساختارمند و نگاه راهبردی، به‌طور معمول دیدگاه‌هایش در جلسات تعیین‌کننده بود. همچنین او را دارای دایرهٔ واژگان وسیع و قدرت عبارت‌سازی در ادبیات سیاسی دانسته‌اند.<ref>[https://www.asriran.com/fa/news/1151170/بازخوانی-شباهت-های-راهبردی-علی-لاریجانی-و-شهید-بهشتی-در-یادداشت-حسین-انتظامی انتظامی، «بازخوانی شباهت‌های راهبردی علی لاریجانی و شهید بهشتی در یادداشت حسین انتظامی»، وب‌سایت عصر ایران.]</ref>
-علی لاریجانی متولد ۱۳۳۶ در نجف اشرف فرزند مرحوم میرزا هاشم آملی از مراجع عظام تقلید است. او دوران دبستان را در مدرسه ادیب و دوره متوسطه را در دبیرستان صدر قم سپری کرد و لیسانس خود را از دانشگاه صنعتی شریف، در رشته ریاضی و علوم کامپیوتر با رتبه اول اخذ کرد. لاریجانی سپس در رشته فلسفه دانشگاه تهران ادامه تحصیل داد و دکتری خود را در رشته فلسفه دریافت کرد. لاریجانی  عضو هیات علمی دانشگاه تهران است. او همچنین از شاگردان استاد شهید مرتضی مطهری و نیز داماد وی است.<ref>[https://www.khabarfoori.com/%D8%A8%D8%AE%D8%B4-%D8%B3%DB%8C%D8%A7%D8%B3%DB%8C-59/3201439-%D8%AA%D8%A7%DB%8C%DB%8C%D8%AF-%D8%B1%D8%B3%D9%85%DB%8C-%D8%AE%D8%A8%D8%B1-%D8%B4%D9%87%D8%A7%D8%AF%D8%AA-%D8%AF%DA%A9%D8%AA%D8%B1-%D8%B9%D9%84%DB%8C-%D9%84%D8%A7%D8%B1%DB%8C%D8%AC%D8%A7%D9%86%DB%8C-%D8%AF%D8%A8%DB%8C%D8%B1-%D8%B4%D9%88%D8%B1%D8%A7%DB%8C-%D8%B9%D8%A7%D9%84%DB%8C-%D8%A7%D9%85%D9%86%DB%8C%D8%AA-%D9%85%D9%84%DB%8C-%D9%87%D9%85%D8%B1%D8%A7%D9%87-%D9%81%D8%B1%D8%B2%D9%86%D8%AF%D8%B4-%D8%AA%D8%B1%D9%88%D8%B1-%D8%B4%D8%AF «تایید رسمی خبر شهادت دکتر علی لاریجانی / دبیر شورای عالی امنیت ملی همراه فرزندش ترور شد»، وب‌سایت خبر فوری.]</ref>
+به گفتهٔ تحلیلگران، او در خانواده‌ای علمی رشد یافته، شاگر و داماد [[مرتضی مطهری]] بود و این جایگاه خانوادگی در شکل‌گیری شخصیت او تأثیر داشت. هوش سرشار، تجربیات متنوع مدیریتی در سمت‌های گوناگون از دیگر ویژگی‌هایی است که در این تحلیل‌ها به آنها اشاره شده است. به گزارش تحلیلگران، لاریجانی مورد وثوق [[سید علی خامنه‌ای]]، رهبر دوم جمهوری اسلامی ایران، بود و از مقبولیت خاصی نزد نیروهای مسلح از جمله فرماندهانی مانند [[محسن رضایی]] و [[محمد باقری]] برخوردار بود.<ref>[https://www.asriran.com/fa/news/1151170/بازخوانی-شباهت-های-راهبردی-علی-لاریجانی-و-شهید-بهشتی-در-یادداشت-حسین-انتظامی انتظامی، «بازخوانی شباهت‌های راهبردی علی لاریجانی و شهید بهشتی در یادداشت حسین انتظامی»، وب‌سایت عصر ایران.]</ref>
-=== ازدواج و خانواده ===
+== دیدگاه‌های فلسفی-اجتماعی ==
-علی لاریجانی در ۱۳۵۶ش با فریده مطهری دختر مرتضی مطهری، از نظریه‌پردازان برجسته انقلاب اسلامی، ازدواج کرد که حاصل این ازدواج دو دختر بنام‌های فاطمه و سارا و دو پسر بنام‌های مرتضی و محمدرضا است.<ref>[https://fararu.com/fa/tags/1603/1/%D8%B9%D9%84%DB%8C-%D9%84%D8%A7%D8%B1%DB%8C%D8%AC%D8%A7%D9%86%DB%8C «علی لاریجانی»، خبرگزاری فرارو.]</ref>
+علی لاریجانی با تأکید بر [[حکمت متعالیه]]، الهیات را محدود به مباحث نظری صِرف نمی‌دانست، بلکه آن را مسیری برای بازتعریف زیست مؤمنانه در جهان مدرن به‌شمار می‌آورد. از نظر وی، [[حکمت عملی]] می‌تواند با بهره‌گیری از عقلانیت فلسفی به حل بحران‌های هویتی و ساختاری جامعه اسلامی کمک کند.<ref>[https://www.mehrnews.com/news/6784222/لاریجانی-الهیات-را-مسیر-بازتعریف-زیست-مؤمنانه-در-جهان-مدرن «لاریجانی الهیات را مسیر بازتعریف «زیست مؤمنانه» در جهان مدرن می‌دانست»، خبرگزاری مهر.]</ref> لاریجانی با استناد به آموزه‌های صدرایی معتقد بود که اگر خدا حقیقت مطلق است، هیچ حوزه‌ای از زندگی بشر نباید از حضور قدسی او خالی بماند. در این نگاه، مرز میان مقدس و عرفی از میان برداشته می‌شود؛ به این معنا که [[سیاست]]، [[اقتصاد]] و [[فرهنگ]] در مسیر کمال انسانی و عدل الهی، خود بخشی از [[بندگی]] محسوب می‌شوند. به باور او، جدایی الهیات از جامعه به [[سکولاریسم پنهان]] یا [[قشری‌گری]] منجر می‌شود.<ref>[https://www.mehrnews.com/news/6784222/لاریجانی-الهیات-را-مسیر-بازتعریف-زیست-مؤمنانه-در-جهان-مدرن «لاریجانی الهیات را مسیر بازتعریف «زیست مؤمنانه» در جهان مدرن می‌دانست»، خبرگزاری مهر.]</ref>
-=== تحصیلات ===
+در دیدگاه لاریجانی، انسان نه موجودی رهاشده در تاریخ، بلکه خلیفهٔ الهی و مسئول آبادانی زمین است. او [[کرامت ذاتی انسان]] را زیربنای [[حقوق بشر]] و آزادی‌های مشروع در جامعهٔ اسلامی می‌دانست. به اعتقاد وی، جامعه‌ای که در آن [[فقر]] و تبعیض حاکم باشد، نمی‌تواند مدعی تحقق الهیات اسلامی باشد؛ از این رو، [[مبارزه با فساد]] و برقراری قسط در اندیشهٔ او نه یک وظیفه اداری، بلکه تکلیفی الهیاتی به‌شمار می‌رفت.<ref>[https://www.mehrnews.com/news/6784222/لاریجانی-الهیات-را-مسیر-بازتعریف-زیست-مؤمنانه-در-جهان-مدرن «لاریجانی الهیات را مسیر بازتعریف «زیست مؤمنانه» در جهان مدرن می‌دانست»، خبرگزاری مهر.]</ref>
-علی لاریجانی دارای تحصیلات عالی در دو رشته علوم کامپیوتر و فلسفه است. او مدرک کارشناسی خود را در رشته علوم کامپیوتر از دانشگاه صنعتی شریف دریافت کرد و سپس در مقطع کارشناسی ارشد و دکتری فلسفه در دانشگاه تهران به تحصیل ادامه داد و موفق به اخذ مدرک دکتری در این رشته شد .
-وی علاوه بر فعالیت‌های اجرایی، به‌عنوان عضو هیأت علمی دانشگاه تهران به تدریس اشتغال داشته و آثاری در حوزه فلسفه از جمله کتاب‌هایی درباره فلسفه کانت و مقالات علمی متعدد تألیف کرده است . این سابقه علمی و دانشگاهی، او را در میان چهره‌های سیاسی ایران به فردی با پشتوانه آکادمیک متمایز ساخته است.
+لاریجانی که با فلسفه غرب آشنایی داشت، بر این باور بود که الهیات عملی باید توانایی گفت‌وگو داشته باشد. رویکرد او نوعی اجتهاد در مبانی توصیف شده است؛ به این معنا که اصول ثابت دین باید در ظرف متغیرات زمانه چنان بازخوانی شود که کارآمدی خود را از دست ندهد. از نگاه او، اگر دین نتواند مدلی برای زیست شرافتمندانه ارائه دهد، در سطح مناسک باقی می‌ماند و از تأثیرگذاری بر تمدن بشری بازمی‌ماند.<ref>[https://www.mehrnews.com/news/6784222/لاریجانی-الهیات-را-مسیر-بازتعریف-زیست-مؤمنانه-در-جهان-مدرن «لاریجانی الهیات را مسیر بازتعریف «زیست مؤمنانه» در جهان مدرن می‌دانست»، خبرگزاری مهر.]</ref>
 == فعالیت‌های سیاسی و اجرایی ==
-وزارت فرهنگ و ارشاد اسلامی از سال ۱۳۷۱ تا ۱۳۷۲
+[[پرونده:علی لاریجانی۲.jpg|جایگزین=عکس قدیمی علی لاریجانی|بندانگشتی|عکس یادگاری کابینهٔ اکبر هاشمی رفسنجانی در کنار [[آیت‌الله خامنه‌ای]]؛ علی لاریجانی نفر اول از سمت چپ در ردیف نخست.]]
+* '''حضور در سپاه پاسداران انقلاب اسلامی''' (۱۳۶۱–۱۳۷۱ش): لاریجانی در ۱۳۶۱ش و در دوران جنگ عراق با ایران به [[سپاه پاسداران انقلاب اسلامی]] پیوست و تا ۱۳۷۱ش در این نهاد فعالیت کرد. بر اساس گزارش‌ها، او در این دوره مسئولیت‌هایی از جمله معاونت سپاه و جانشینی ستاد کل سپاه پاسداران را بر عهده داشت.<ref>[https://www.mehrnews.com/news/6552516/بازگشت-چهره-کهنه-کار-سیاست-به-قلب-امنیت-ملی-علی-لاریجانی-کیست «بازگشت چهره کهنه‌کار سیاست به قلب امنیت ملی؛ علی لاریجانی کیست؟»، خبرگزاری مهر.]</ref>
+* '''وزارت فرهنگ و ارشاد اسلامی''' (۱۳۷۱–۱۳۷۲ش): در زمان ریاست‌جمهوری [[اکبر هاشمی رفسنجانی]]، لاریجانی به‌عنوان وزیر فرهنگ و ارشاد اسلامی انتخاب شد. این مسئولیت پس از استعفای [[سیدمحمد خاتمی|سید محمد خاتمی]] از این سمت به او واگذار شد و حدود یک سال به طول انجامید.<ref>[https://www.khabarfoori.com/بخش-سیاسی-59/3201439-تایید-رسمی-خبر-شهادت-دکتر-علی-لاریجانی-دبیر-شورای-عالی-امنیت-ملی-همراه-فرزندش-ترور-شد «تأیید رسمی خبر شهادت دکتر علی لاریجانی / دبیر شورای عالی امنیت ملی همراه فرزندش ترور شد»، وب‌سایت خبر فوری.]</ref>
+* '''ریاست سازمان صداوسیما''' (۱۳۷۲–۱۳۸۳ش): لاریجانی بیش از یک دهه ریاست [[سازمان صدا و سیمای جمهوری اسلامی ایران]] را بر عهده داشت.<ref>[https://www.mehrnews.com/news/6552516/بازگشت-چهره-کهنه-کار-سیاست-به-قلب-امنیت-ملی-علی-لاریجانی-کیست «بازگشت چهره کهنه‌کار سیاست به قلب امنیت ملی؛ علی لاریجانی کیست؟»، خبرگزاری مهر.]</ref> از منظر پژوهشگران حوزه رسانه و فرهنگ، علی لاریجانی، رویکردی تحول‌گرا را در مدیریت رسانه ملی دنبال کرد. بر اساس تحلیل‌های صورت‌گرفته، او در کنار توسعه کمی شبکه‌های تلویزیونی و افزایش ساعات برنامه‌سازی بر تولید محتوای فرهنگی با رویکرد ملی و دینی تأکید می‌کرد که حاصل آن ساخت مجموعه‌های تلویزیونی مانند [[مریم مقدس (مجموعه تلویزیونی)|مریم مقدس]]، [[ولایت عشق]] و [[تنهاترین سردار]] بود.<ref>[https://www.pana.ir/بخش-فرهنگی-32/1677907-مرور-دیدگاه-های-لاریجانی-در-دوران-ریاست-بر-صداوسیما-تولید-سریال-های-دینی-نقد-سیاست-زدگی «مرور دیدگاه‌های لاریجانی در دوران ریاست بر صداوسیما/ تولید سریال‌های دینی و نقد سیاست‌زدگی»، خبرگزاری پانا.]</ref> همچنین تأسیس شبکه‌های بین‌المللی مانند العالم و الکوثر و راه‌اندازی [[مرکز پویانمایی صبا]] از دیگر اقدامات او در این دوره ارزیابی شده است. پژوهشگران معتقدند لاریجانی در عرصهٔ سیاست فرهنگی، رویکردی متوازن را دنبال می‌کرد که در عین پایبندی به اصول، امکان تعامل با طیف‌های مختلف هنری و فرهنگی را فراهم می‌آورد.<ref>[https://www.pana.ir/بخش-فرهنگی-32/1677907-مرور-دیدگاه-های-لاریجانی-در-دوران-ریاست-بر-صداوسیما-تولید-سریال-های-دینی-نقد-سیاست-زدگی «مرور دیدگاه‌های لاریجانی در دوران ریاست بر صداوسیما/ تولید سریال‌های دینی و نقد سیاست‌زدگی»، خبرگزاری پانا.]</ref> گرچه پخش برنامه هویت در این دوره از حاشیه‌های آن دوران محسوب می‌شد که لاریجانی بعداً آن را کار اشتباهی دانست و ساخت برنامه چهره‌های ماندگار را در جهت جبران آن ارزیابی کرد.<ref>[https://fararu.com/fa/news/956761/سیاست-ورزی-علی-لاریجانی-از-صدا-سیما-تا-دبیری-شورای-عالی-امنیت-ملی «سیاست ورزی علی لاریجانی از صدا و سیما تا دبیری شورای عالی امنیت ملی»، خبرگزاری فرارو.]</ref>
+* '''دبیری شورای عالی امنیت ملی''' (۱۳۸۴–۱۳۸۶ و ۱۴۰۴ش): لاریجانی نخستین‌بار در ۱۳۸۴ش با حکم [[محمود احمدی‌نژاد]]، رئیس‌جمهور وقت، به‌عنوان دبیر [[شورای عالی امنیت ملی]] منصوب شد. در این دوره، مسئولیت هدایت پروندهٔ هسته‌ای ایران و مذاکرات با گروه ۱+۵ بر عهده او بود. با این حال، به‌دلیل اختلاف نظر با محمود احمدی‌نژاد، در ۱۳۸۶ش از این سمت استعفا داد. در مرداد ۱۴۰۴ش با حکم [[مسعود پزشکیان]]، رئیس‌جمهور، لاریجانی بار دیگر به‌عنوان دبیر شورای عالی امنیت ملی منصوب شد. این بازگشت در شرایط حساسی صورت گرفت که ایران با تهدیدات امنیتی جدی مواجه بود.<ref>[https://www.mehrnews.com/news/6552516/بازگشت-چهره-کهنه-کار-سیاست-به-قلب-امنیت-ملی-علی-لاریجانی-کیست «بازگشت چهره کهنه‌کار سیاست به قلب امنیت ملی؛ علی لاریجانی کیست؟»، خبرگزاری مهر.]</ref> تحلیلگران لاریجانی را در حوزهٔ دیپلماسی و سیاست خارجی، چهره‌ای عمل‌گرا و دارای نگاه راهبردی توصیف کرده‌اند. به گزارش منابع، او در دورهٔ نخست دبیری شورای عالی امنیت ملی، با وجود اختلافات با رئیس‌جمهور وقت، تلاش کرد مسیر مذاکرات هسته‌ای را با حفظ منافع ملی پیش ببرد. در بازگشت دوباره به این جایگاه در ۱۴۰۴ش لاریجانی با اتکا به تجربه دیپلماتیک خود، نقش محوری در مدیریت مذاکرات غیرمستقیم با آمریکا و حصول توافق با [[آژانس بین‌المللی انرژی اتمی]] ایفا کرد.<ref>[https://fararu.com/fa/news/956761/سیاست-ورزی-علی-لاریجانی-از-صدا-سیما-تا-دبیری-شورای-عالی-امنیت-ملی «سیاست ورزی علی لاریجانی از صدا و سیما تا دبیری شورای عالی امنیت ملی»، خبرگزاری فرارو.]</ref>
+* '''ریاست مجلس شورای اسلامی''' (۱۳۸۷–۱۳۹۹ش): لاریجانی در دوره‌های هشتم، نهم و دهم مجلس شورای اسلامی به‌عنوان نماینده مردم قم به [[مجلس شورای اسلامی]] راه یافت و به‌مدت ۱۲ سال ریاست قوهٔ مقننه را بر عهده داشت. این دوره طولانی‌ترین دورهٔ ریاست مجلس در تاریخ جمهوری اسلامی ایران محسوب می‌شود.<ref>[https://www.mehrnews.com/news/6552516/بازگشت-چهره-کهنه-کار-سیاست-به-قلب-امنیت-ملی-علی-لاریجانی-کیست «بازگشت چهره کهنه‌کار سیاست به قلب امنیت ملی؛ علی لاریجانی کیست؟»، خبرگزاری مهر.]</ref> در این سال‌ها، لاریجانی نقش کلیدی در تصویب قوانین مهم از جمله [[برجام]] (برنامه جامع اقدام مشترک) در ۱۳۹۴ش ایفا کرد. مدیریت روابط میان قوا و هماهنگی در تصمیم‌گیری‌های کلان کشور از دیگر ویژگی‌های دوران ریاست او بر مجلس دانسته شده است.<ref>[https://www.mehrnews.com/news/6552516/بازگشت-چهره-کهنه-کار-سیاست-به-قلب-امنیت-ملی-علی-لاریجانی-کیست «بازگشت چهره کهنه‌کار سیاست به قلب امنیت ملی؛ علی لاریجانی کیست؟»، خبرگزاری مهر.]</ref> رسانه‌ها در ادامهٔ دوران ریاست علی لاریجانی بر مجلس از چالش‌برانگیزترین رویدادهای سیاسی، یعنی استیضاح عبدالرضا شیخ‌الاسلامی، وزیر کار دولت دهم، در بهمن ۱۳۹۱ش گزارش داده‌اند که به یکشنبه سیاه معروف شد. در این جلسه، محمود احمدی‌نژاد با پخش فیلمی از دیدار فاضل لاریجانی (برادر رئیس مجلس) با سعید مرتضوی، مدیرعامل سازمان تأمین اجتماعی، سعی در تغییر مسیر استیضاح داشت. این اقدام با واکنش تند علی لاریجانی و نمایندگان مواجه شد. بعد از آن [[سید علی خامنه‌ای]]، رهبر سابق انقلاب اسلامی، تأکید کرد که چنین رفتارهایی از جهات شرعی، قانونی، اخلاقی و نیز تضییع حقوق اساسی مردم نادرست است و خواستار وحدت قوا و تمرکز بر حل مشکلات اقتصادی کشور شد.<ref>[https://donya-e-eqtesad.com/بخش-سایت-خوان-62/3432381-بازخوانی-فرمایشات-رهبری-پس-از-یکشنبه-سیاه-مجلس «بازخوانی فرمایشات رهبری پس از یکشنبه سیاه مجلس»، وب‌سایت دنیای اقتصاد.]</ref>
+* '''مشاور رهبری و عضو مجمع تشخیص مصلحت نظام:''' لاریجانی در [[۸ خرداد]] ۱۳۹۹ش با حکم [[سید علی خامنه‌ای]]، به‌عنوان مشاور رهبری و عضو حقیقی [[مجمع تشخیص مصلحت نظام]] منصوب شد. در این جایگاه، او در پیگیری قرارداد راهبردی ۲۵ سالهٔ ایران و چین نقش داشت و به‌عنوان فرستادهٔ ویژهٔ رهبری در سفرهای دیپلماتیک به کشورهای منطقه حضور یافت. در آبان ۱۴۰۳ش در اوج تنش‌های ایران و رژیم اسرائیل، لاریجانی به‌عنوان فرستاده ویژهٔ رهبر انقلاب اسلامی به [[سوریه]] و [[لبنان]] سفر کرد.<ref>[https://www.mehrnews.com/news/6552516/بازگشت-چهره-کهنه-کار-سیاست-به-قلب-امنیت-ملی-علی-لاریجانی-کیست «بازگشت چهره کهنه‌کار سیاست به قلب امنیت ملی؛ علی لاریجانی کیست؟»، خبرگزاری مهر.]</ref>
+* '''شرکت در انتخابات ریاست جمهوری:''' لاریجانی در نهمین دورهٔ انتخابات ریاست جمهوری ایران که در ۱۳۸۴ش برگزار شد، به‌عنوان نامزد رئیس‌جمهوری شرکت کرد، اما موفق به کسب آرای لازم نشد و در بین ۷ کاندیدا، در رتبهٔ ششم قرار گرفت.<ref>[https://fararu.com/fa/tags/1603/1/علی-لاریجانی «علی لاریجانی»، خبرگزاری فرارو.]</ref> در انتخابات ریاست‌جمهوری ۱۴۰۰ش و ۱۴۰۳ش نیز ثبت‌نام کرد اما صلاحیتش از سوی [[شورای نگهبان]] احراز نشد.<ref>[https://www.khabaronline.ir/news/1984465/چرا-علی-لاریجانی-با-وجود-ردصلاحیت-از-طرف-شورای-نگهبان-در-صحنه «چرا علی لاریجانی با وجود ردصلاحیت از طرف شورای نگهبان، در صحنه ماند و نماینده ویژه رهبری شد؟»، وب‌سایت عصر ایران.]</ref>
+* '''نقش فعال در جنگ‌های تحمیلی ۱۲ روزه و رمضان:''' از نظر صاحب‌نظران، تحلیل یک‌ساعت‌ونیمهٔ او از [[جنگ ۱۲ روزه|جنگ دوازده روزه]] در صداوسیما و مخاطب قرار دادن دولت جدید آمریکا برای پذیرش شروط ایران، نشان‌دهندهٔ رویکرد فعال او در عرصه دیپلماسی عمومی و رسانه‌ای بود.<ref>[https://fararu.com/fa/news/956761/سیاست-ورزی-علی-لاریجانی-از-صدا-سیما-تا-دبیری-شورای-عالی-امنیت-ملی «سیاست ورزی علی لاریجانی از صدا و سیما تا دبیری شورای عالی امنیت ملی»، خبرگزاری فرارو.]</ref> به گفته تحلیلگران، نقش وی در ایجاد هماهنگی و انسجام در دورهٔ پس از [[ترور سید علی خامنه‌ای]] توسط حمله مشترک آمریکا و اسرائیل در بیت رهبری در [[۹ اسفند]] ۱۴۰۴ش و نیز فعالیت‌های دیپلماتیک از طریق تعامل با [[چین]]، [[روسیه]]، [[لبنان]] و [[عراق]]، نشان‌دهندهٔ جایگاه او به‌عنوان چهره‌ای دارای اعتماد در عرصه‌های داخلی و بین‌المللی بوده است.<ref>[https://www.entekhab.ir/fa/news/914227/پیام-صادق-آملی-لاریجانی-در-پی-شهادت-علی-لاریجانی-نقش-انسجام-بخش-ایشان-در-ایام-خطیر-و-پر-التهاب-پس-از-رهبر-شهید-و-مدیریت-میدان-و-دیپلماسی-از-طریق-رایزنی‌های-راهبردی-و-منطقه‌ای-از-حافظه-تاریخ-پاک-نخواهد-شد-صبوری-وی-در-برابر-پاره‌ای-نامهربانی‌ها-و-جفاها-درس-بزرگی-از-اخلاق-مداری-بود «پیام صادق آملی لاریجانی در پی شهادت علی لاریجانی: نقش انسجام بخش ایشان در ایام خطیر و پر التهاب پس از رهبر شهید و مدیریت میدان و دیپلماسی از طریق رایزنی‌های راهبردی و منطقه‌ای، از حافظه تاریخ پاک نخواهد شد/ صبوری وی در برابر پاره‌ای نامهربانی‌ها و جفاها، درس بزرگی از اخلاق مداری بود»، وب‌سایت روزنامۀ انتخاب.]</ref> پژوهشگران معتقدند لاریجانی در سال‌های پایانی حیات خود، با حفظ رویکرد اعتدالی و در برابر فشارهای برخی جریان‌های سیاسی، به یکی از چهره‌های تأثیرگذار در هماهنگی سیاست‌های کلان کشور تبدیل شده بود.<ref>[https://fararu.com/fa/news/956761/سیاست-ورزی-علی-لاریجانی-از-صدا-سیما-تا-دبیری-شورای-عالی-امنیت-ملی «سیاست ورزی علی لاریجانی از صدا و سیما تا دبیری شورای عالی امنیت ملی»، خبرگزاری فرارو.]</ref>
-ریاست سازمان صدا و سیما از سال ۱۳۷۲ تا ۱۳۸۳
+== گرایش سیاسی ==
+[[پرونده:علی لاریجانی۳.png|جایگزین=علی لاریجانی در مجلس شورای اسلامی|بندانگشتی|اعتراض دو نماینده مجلس به علی لاریجانی بعد از بررسی و تصویب ۲۰ دقیقه‌ای برجام]]
+از نظر گرایش سیاسی، علی لاریجانی در دولت پنجم به‌عنوان عضو [[جمعیت مؤتلفه اسلامی]] فعالیت داشت. به نظر برخی پژوهشگران لاریجانی در کنار [[سیدمحمود هاشمی شاهرودی|سید محمود هاشمی شاهرودی]] و [[محمدرضا مهدوی کنی]] از چهره‌های شاخص جناح راست مذهبی به‌شمار می‌رفت. وی از رهبران ائتلاف فراگیر اصولگرایان در انتخابات مجلس هشتم و جبههٔ متحد اصولگرایان در انتخابات مجلس نهم بود و در مجلس نهم، هدایت فراکسیون رهروان ولایت را بر عهده داشت. در انتخابات مجلس دهم، [[جامعه مدرسین حوزه علمیه قم]] از او حمایت کرد، اما نامش در فهرست ائتلاف بزرگ اصولگرایان قرار نگرفت و خود را مستقل معرفی نمود.<ref>[https://www.tabnak.ir/fa/tags/1681/1/علی-لاریجانی «علی لاریجانی»، وب‌سایت تابناک.]</ref> به گفته برخی از فعالان سیاسی، حمایت لاریجانی از دولت [[حسن روحانی]] و برجام باعث تضعیف جایگاه وی نزد اصولگرایان شد، هرچند او خود را همچنان اصولگرا می‌دانست. در برخی مقاطع، از وی با تعابیری همچون اصولگرای اعتدالی و سیاستمدار راستِ میانه که به‌تدریج از اردوگاه اصولگرایان فاصله گرفته نیز یاد می‌شد.<ref>[https://fararu.com/fa/news/376487/ترور-شخصیت-علی-لاریجانی «ترور شخصیت علی لاریجانی»، خبرگزاری فرارو.]</ref>
-دبیری شورای‌عالی امنیت ملی از سال ۱۳۸۴ تا ۱۳۸۶
+== دیدگاه‌ها دربارهٔ علی لاریجانی ==
+در میان انتقادات مطرح‌شده درباره علی لاریجانی، به مواضع سیاسی وی در مقاطع مختلف از جمله اظهار نظر وی دربارهٔ انتخابات ۱۳۸۸ش، حمایت از افراد ردصلاحیت‌شده و به‌کارگیری آنان در برخی مناصب تحت امر خود اشاره شده است. همچنین مداخله یکی از فرزندان او در قراردادهای خدماتی و ساختمانی مجلس، اقامت و ادامه تحصیل برخی از نزدیکان درجه یک در انگلستان، سفرهای متعدد اعضای خانواده به خارج از کشور از جمله اروپا و آمریکا و اقامت فرزند دیگر وی در آمریکا از دیگر مواردی است که مورد نقد قرار گرفته است. به این موارد، عدم رعایت اصل [[ساده‌زیستی]] و سهیم بودن در بخشی از نابسامانی‌های دولت حسن روحانی نیز افزوده شده است. برخی تحلیلگران، همین نگاه‌های انتقادی را ازجمله دلایل رد صلاحیت وی در انتخابات ریاست‌جمهوری دانسته‌اند.<ref>[https://fararu.com/fa/news/892165/سوال-بزرگ-پس-از-بازگشت-لاریجانی-دلایل-رد-صلاحیت-رفع-شد «سؤال بزرگ پس از بازگشت لاریجانی؛ دلایل رد صلاحیت رفع شد؟»، خبرگزاری فرارو.]</ref>
-سه دوره ریاست مجلس شورای اسلامی از سال ۱۳۸۷ تا ۱۳۹۹
+سید علی خامنه‌ای، خانوادهٔ وی را محترم و عفیف توصیف کرده و به این باور است که بسیاری از این اتهامات فاقد مستندات کافی بوده و در [[فضای مجازی]] بدون ضابطه منتشر شده است. خامنه‌ای در [[خرداد]] ۱۴۰۰ش از دستگاه‌های مسئول خواست که هرگاه گزارش خلاف واقعی دربارهٔ خانوادهٔ کسی منتشر شده، نسبت به جبران آن اقدام کنند.<ref>[https://www.isna.ir/news/1400031410596/به-بعضی-از-افرادی-که-صلاحیتشان-احراز-نشد-ظلم-وجفا-شد «به بعضی از افرادی که صلاحیتشان احراز نشد، ظلم وجفا شد»، خبرگزاری ایسنا.]</ref>
-عضویت حقیقی در مجمع تشخیص مصلحت نظام از سال ۱۳۹۹ تا کنون
+علی لاریجانی نیز در پاسخ به انتقادات تأکید کرده است که تمام اتهامات واردشده به او و خانواده‌اش، از جمله مداخلهٔ فرزندش در قراردادهای مجلس و سفرهای مکرر خارجی، ناشی از گزارش‌های خلاف واقع است. او سفر همسرش به انگلستان را برای درمان بیماری فرزندش و با هزینه شخصی دانسته و اقامت یکی از فرزندانش در آمریکا را صرفاً برای ادامه تحصیل عنوان کرده است. لاریجانی همچنین دربارهٔ ردصلاحیت خود در انتخابات ریاست‌جمهوری، با اشاره به تأکید سید علی خامنه‌ای بر حفظ آبروی نیروهای خدوم و عفیف بودن خانواده‌اش، این اقدام را در شرایط جنگ اقتصادی کشور، اقدامی نادرست و تضعیف‌کنندهٔ نیروهای متخصص ارزیابی کرده است.<ref>[https://www.tabnak.ir/fa/news/1094319/درباره-ردصلاحیت-لاریجانی-و-حواشی-آن-بغض-غیرضروری-که-در-وسط-جنگ-اقتصادی-ایجاد-شد «درباره ردصلاحیت لاریجانی و حواشی آن/ بغض غیرضروری که در وسط جنگ اقتصادی ایجاد شد!»، وب‌سایت تابناک.]</ref> برخی از نویسندگان، علی لاریجانی را از حیث ویژگی‌های شخصیتی به [[سیدمحمد حسینی بهشتی|سید محمد حسینی بهشتی]] تشبیه کرده‌اند. به گزارش این افراد، لاریجانی همچون بهشتی در میان اتهامات گسترده، ثبات قدم خود را حفظ کرد و هرگز برای توجیه یا دفاع از خود نزد رهبری شکایت نبرد.<ref>[https://www.asriran.com/fa/news/1151170/بازخوانی-شباهت-های-راهبردی-علی-لاریجانی-و-شهید-بهشتی-در-یادداشت-حسین-انتظامی انتظامی، «بازخوانی شباهت‌های راهبردی علی لاریجانی و شهید بهشتی در یادداشت حسین انتظامی»، وب‌سایت عصر ایران.]</ref>
-مشاور رهبر معظم انقلاب از سال ۱۳۹۹ تا کنون
+مخالفان جمهوری اسلامی ایران او را به نقش‌آفرینی در سرکوب‌ها و همراهی با نقض حقوق بشر متهم می‌کنند. همچنین منتقدان او را مسئول کشتار هزاران نفر از معترضان در [[اغتشاشات دی ۱۴۰۴|اغتشاشات دی ۱۴۰۴ش]] می‌دانند. برخی نیز بر این باورند که با وجود سوابق دیپلماتیک لاریجانی، رویکرد عمل‌گرایانه او در هماهنگی سیاست‌های امنیتی و راهبردی کشور، از سوی برخی دولت‌های غربی به‌عنوان مانعی در برابر تغییرات مورد نظر آنها تلقی می‌شده است.<ref>[https://parsi.euronews.com/2026/03/17/ali-larijani-possible-role-after-khameneis-death «معمار امنیتی جمهوری اسلامی؛ علی لاریجانی که بود؟»، وب‌سایت یورو نیوز.]</ref>
-دبیر شورای عالی امنیت ملی 1404 تاکنون<ref>[https://www.khabarfoori.com/%D8%A8%D8%AE%D8%B4-%D8%B3%DB%8C%D8%A7%D8%B3%DB%8C-59/3201439-%D8%AA%D8%A7%DB%8C%DB%8C%D8%AF-%D8%B1%D8%B3%D9%85%DB%8C-%D8%AE%D8%A8%D8%B1-%D8%B4%D9%87%D8%A7%D8%AF%D8%AA-%D8%AF%DA%A9%D8%AA%D8%B1-%D8%B9%D9%84%DB%8C-%D9%84%D8%A7%D8%B1%DB%8C%D8%AC%D8%A7%D9%86%DB%8C-%D8%AF%D8%A8%DB%8C%D8%B1-%D8%B4%D9%88%D8%B1%D8%A7%DB%8C-%D8%B9%D8%A7%D9%84%DB%8C-%D8%A7%D9%85%D9%86%DB%8C%D8%AA-%D9%85%D9%84%DB%8C-%D9%87%D9%85%D8%B1%D8%A7%D9%87-%D9%81%D8%B1%D8%B2%D9%86%D8%AF%D8%B4-%D8%AA%D8%B1%D9%88%D8%B1-%D8%B4%D8%AF «تایید رسمی خبر شهادت دکتر علی لاریجانی / دبیر شورای عالی امنیت ملی همراه فرزندش ترور شد»، وب‌سایت خبر فوری.]</ref>
+== ترور ==
+[[پرونده:علی لاریجانی۴.png|جایگزین=علی لاریجانی و فرزندش مرتضی لاریجانی و سردار وحید فاطمی‌نژاد|بندانگشتی|علی لاریجانی و فرزندش مرتضی لاریجانی و وحید فاطمی‌نژاد (سرتیم حفاظت علی لاریجانی)]]
+علی لاریجانی، بعد از [[شهادت سید علی خامنه‌ای]]، در [[۲۵ اسفند]] ۱۴۰۴ش به همراه فرزندش مرتضی لاریجانی، علیرضا بیات، معاون امنیت دبیرخانه شورای عالی امنیت ملی و جمعی از محافظان، در جریان حملات هوایی آمریکا و اسرائیل در تهران ترور شد.<ref>[https://www.tabnak.ir/fa/news/1363343/جزئیات-تازه-از-نحوه-شهادت-علی-لاریجانی «جزئیات تازه از نحوه شهادت علی لاریجانی»، وب‌سایت تابناک.]</ref>
-=== حضور در سپاه پاسداران (۱۳۶۱-۱۳۷۱) ===
+علی لاریجانی پیش از این، در گفت‌وگویی تلویزیونی دربارهٔ [[جنگ ۱۲ روزه]]، از تهدید مستقیم به قتل خود سخن گفته بود. بر اساس این گزارش، وی مدعی شد که اسرائیلی‌ها در آن جنگ با او تماس گرفته و مهلت ۱۲ ساعته برای خروج از کشور تعیین کرده بودند.<ref>[https://donya-e-eqtesad.com/بخش-سایت-خوان-62/4204792-لاریجانی-روز-اول-جنگ-تهدید-به-قتل-شدم-ترامپ-گفت-ایران-باید-تسلیم-شود-رهبر-انقلاب-در-دهن-او-زد-عده-ای-فکر-می-کنند-مذاکره-حلال-همه-چیز-است «لاریجانی: روز اول جنگ تهدید به قتل شدم/ ترامپ گفت ایران باید تسلیم شود و رهبر انقلاب در دهن او زد/ عده ای فکر می‌کنند مذاکره حلال همه چیز است»، وب‌سایت دنیای اقتصاد.]</ref> در رخداد دیگر، بر اساس گزارش منابع خبری لبنان، طرح ترور علی لاریجانی در لبنان پیش از اجرا خنثی شده است. به‌گفته منابع امنیتی لبنانی، یک هسته عملیاتی متشکل از عوامل محلی و خارجی از اوایل ۲۰۲۵م طراحی این عملیات را آغاز کرده بود که با دستگیری یکی از اعضای آن به همراه مواد منفجره، نقشه خنثی شد. بر اساس این گزارش، زمان اجرای عملیات ترور، همزمان با مراسم سالگرد ترور [[سیدحسن نصرالله|سید حسن نصرالله]] در بیروت گزارش شده است. روش طراحی‌شده برای این ترور، مشابه با شیوه به‌کاررفته در ترور [[محسن فخری‌زاده]] گزارش شده است.<ref>[https://www.tabnak.ir/fa/news/1347993/جزئیات-عملیات-ترور-علی-لاریجانی-به-شیوه-فخری-زاده «جزئیات عملیات ترور علی لاریجانی به شیوه فخری زاده»، وب‌سایت تابناک.]</ref>
-لاریجانی در سال ۱۳۶۱ و در دوران دفاع مقدس به سپاه پاسداران انقلاب اسلامی پیوست و تا سال ۱۳۷۱ در این نهاد فعالیت کرد . بر اساس گزارش‌ها، او در این دوره مسئولیت‌هایی از جمله معاونت سپاه و جانشینی ستاد کل سپاه پاسداران را بر عهده داشت . این حضور نظامی در سال‌های جنگ تحمیلی، تجربه‌ای ارزشمند در حوزه امنیتی و دفاعی برای او به همراه داشت که بعدها در مسئولیت‌های مدیریتی و راهبردی وی تأثیرگذار بود.
-=== وزارت فرهنگ و ارشاد اسلامی (۱۳۷۱-۱۳۷۲) ===
+بعد از تجاوز آمریکا و اسرائیل به ایران در [[۹ اسفند]] ۱۴۰۴ش، ترامپ جایزهٔ ۱۰ میلیون دلاری برای معرفی سران سپاه پاسداران انقلاب اسلامی از جمله علی لاریجانی تعیین کرد، اما او در واکنش، جملهٔ معروف [[امام حسین]] را یادآوری کرد که مرگ را جز سعادت و زندگی با ستمگران را جز بدبختی نمی‌بیند.<ref>[https://fararu.com/fa/news/956100/جزئیات-روز-شانزدهم-جنگ «جزئیات روز شانزدهم جنگ»، خبرگزاری فرارو.]</ref> برخی منابع به‌نقل از دستیار رسانه‌ای علی لاریجانی اعلام کردند که وی در ماه‌های پایانی عمر و با آگاهی از احتمال کشته‌شدن، سفارش کرده بود که متن پیام درگذشت او را با این جمله آغاز کنند: «بندهٔ خدا، به خدا پیوست».<ref>[https://www.tabnak.ir/fa/news/1363421/ماجرای-تنظیم-پیام-شهادت-علی-لاریجانی-توسط-خود-شهید «ماجرای تنظیم پیام شهادت علی لاریجانی توسط خود شهید»، وب‌سایت تابناک.]</ref>
-در دولت دوم اکبر هاشمی رفسنجانی، لاریجانی به‌عنوان وزیر فرهنگ و ارشاد اسلامی منصوب شد. این مسئولیت پس از استعفای سیدمحمد خاتمی از این سمت به او واگذار شد و حدود یک سال به طول انجامید . هرچند دوران تصدی وی در این وزارتخانه کوتاه بود، اما نقطه عطفی در کارنامه اجرایی او محسوب می‌شود.
-=== ریاست سازمان صداوسیما (۱۳۷۲-۱۳۸۳) ===
+=== علت ترور ===
-لاریجانی به مدت بیش از یک دهه (از سال ۱۳۷۲ تا ۱۳۸۳) ریاست سازمان صدا و سیمای جمهوری اسلامی ایران را بر عهده داشت . این دوره از حیث توسعه شبکه‌های تلویزیونی و تولیدات فرهنگی از اهمیت ویژه‌ای برخوردار بود. به گزارش منابع، در زمان مدیریت او، شبکه‌های استانی، شبکه خبر، شبکه قرآن، العالم، الکوثر و جام جم تأسیس شدند . همچنین سریال‌های تاریخی و مذهبی متعددی مانند «ولایت عشق» و «مریم مقدس» در این دوره تولید و پخش شدند .
+از نظر تحلیلگران، ترور علی لاریجانی در چارچوب راهبرد هدفمند آمریکا و رژیم صهیونیستی برای برهم‌زدن توازن درون‌زا در ساختار قدرت جمهوری اسلامی ایران ارزیابی می‌شود. به اعتقاد پژوهشگران، لاریجانی از جمله چهره‌هایی بود که مفهوم [[امنیت ملی]] را فراتر از رویکرد نظامی صرف، در نسبت با جامعه، عقلانیت و توسعهٔ پایدار معنا می‌کرد و به برقراری توازن میان نهادهای تصمیم‌گیر و نهادهای مدنی باور داشت. مجموعهٔ تجارب گسترده او در ریاست مجلس، دبیری شورای عالی امنیت ملی، مدیریت مذاکرات هسته‌ای و ریاست سازمان صداوسیما، از او چهره‌ای مؤثر و دارای نگاه میانه‌رو و عقلانی ساخته بود که می‌توانست شکاف‌های داخلی را ترمیم کند. از منظر تحلیلگران، آنچه دشمنان ایران از آن بیم داشتند، نه افراط‌گرایی، بلکه میانه‌روی عاقلانه و توانایی در ایجاد تعادل و توسعه پایدار بود که لاریجانی نماد آن شناخته می‌شد.<ref>[https://www.asriran.com/fa/news/1151112/علی-لاریجانی-و-توازن-قوا-در-ایران «علی لاریجانی و توازن قوا در ایران»، وب‌سایت عصر ایران.]</ref>
-=== دبیری شورای عالی امنیت ملی (۱۳۸۴-۱۳۸۶ و ۱۴۰۴) ===
+=== واکنش‌ها به ترور لاریجانی ===
-لاریجانی نخستین بار در سال ۱۳۸۴ با حکم محمود احمدی‌نژاد، رئیس‌جمهور وقت، به عنوان دبیر شورای عالی امنیت ملی منصوب شد . در این دوره، مسئولیت هدایت پرونده هسته‌ای ایران و مذاکرات با گروه ۱+۵ بر عهده او بود. با این حال، به دلیل اختلاف نظر با احمدی‌نژاد، در سال ۱۳۸۶ از این سمت استعفا داد .
+==== داخلی ====
+پس از انتشار خبر ترور علی لاریجانی، [[سید مجتبی خامنه‌ای]]، [[مسعود پزشکیان]]، [[غلامحسین محسنی‌ اژه‌ای]]، [[محمدباقر قالیباف]]، [[صادق آملی لاریجانی]]، حسن روحانی، سید محمد خاتمی، [[علی‌اکبر ناطق نوری]]، [[سیدعباس عراقچی|سید عباس عراقچی]]،<ref>[https://ecoiran.com/بخش-سیاست-107/127243-واکنش-های-چهره-های-سیاسی-به-شهادت-علی-لاریجانی «واکنش‌های چهره‌های سیاسی به شهادت علی لاریجانی»، وب‌سایت اکو ایران.]</ref> نمایندگان مجلس شورای اسلامی<ref>[https://donya-e-eqtesad.com/بخش-خبر-دیپلماسی-64/4259694-فقدان-لاریجانی-ضایعه-بسیار-بزرگی-برای-نظام-است «تسلیت نمایندگان مجلس در پی شهادت دبیر شورای عالی امنیت ملی»، خبرگزاری مهر؛ «فقدان لاریجانی ضایعه بسیار بزرگی برای نظام است»، وب‌سایت دنیای اقتصاد.]</ref> و طیف گسترده‌ای از جریان‌ها و شخصیت‌های سیاسی در پیام‌های جداگانه‌ای ضمن ابراز تسلیت، بر خونخواهی وی تأکید کردند.<ref>[http://ilna.ir/بخش-ورزشی-7/1763446-واکنش-گسترده-جامعه-ورزش-به-خبر-شهادت-دکتر-لاریجانی-سردار-سلیمانی «واکنش گسترده جامعه ورزش به خبر شهادت دکتر لاریجانی و سردار سلیمانی»، خبرگزاری ایلنا.]</ref> در پیام سید مجتبی خامنه‌ای، [[رهبر سوم جمهوری اسلامی ایران]]، وی فردی عالم، دوراندیش، هوشمند، متعهد و دارای تجارب متنوع در عرصه‌های سیاسی، نظامی، امنیتی، فرهنگی و مدیریتی توصیف شد.<ref>[https://ecoiran.com/بخش-سیاست-107/127243-واکنش-های-چهره-های-سیاسی-به-شهادت-علی-لاریجانی «واکنش‌های چهره‌های سیاسی به شهادت علی لاریجانی»، وب‌سایت اکو ایران.]</ref> دیگر شخصیت‌های سیاسی و نظامی از جمله [[محمدرضا عارف]]، [[اسحاق جهانگیری]]، [[محمدجواد آذری جهرمی]]، [[علی‌اکبر ولایتی]] و [[امیر حاتمی]] نیز در پیام‌های جداگانه، نقش مؤثر لاریجانی در امنیت و دیپلماسی ایران را ستودند.<ref>[https://ecoiran.com/بخش-سیاست-107/127243-واکنش-های-چهره-های-سیاسی-به-شهادت-علی-لاریجانی «واکنش‌های چهره‌های سیاسی به شهادت علی لاریجانی»، وب‌سایت اکو ایران.]</ref>
-پس از سال‌ها، در مرداد ۱۴۰۴ و با حکم مسعود پزشکیان، رئیس‌جمهور، لاریجانی بار دیگر به عنوان دبیر شورای عالی امنیت ملی منصوب شد . این بازگشت در شرایط حساسی صورت گرفت که ایران با تهدیدات امنیتی جدی مواجه بود.
+علما و نهادهای حوزوی و مراجع تقلید از جمله [[جعفر سبحانی]]،<ref>[https://www.mehrnews.com/news/6778878/آیت-الله-سبحانی-شهادت-دکتر-لاریجانی-را-تسلیت-گفت «آیت الله سبحانی شهادت دکتر لاریجانی را تسلیت گفت»، خبرگزاری مهر.]</ref> [[ناصر مکارم شیرازی]]، [[حسین نوری همدانی]] و [[حسین مظاهری]] در پیام‌های جداگانه، علی لاریجانی را شخصیتی ممتاز، فاضل ارجمند و سیاستمداری خردمند و متعهد توصیف کردند که دیانت و سیاست را در خود جمع داشت و هیچ‌گاه در برابر حوادث سر تسلیم فرو نیاورد. [[محمدعلی موحدی کرمانی]]، رئیس [[مجلس خبرگان رهبری]] و [[جامعه مدرسین حوزه علمیه قم]] نیز ضمن تسلیت، شهادت او را پاداش سال‌ها مجاهدت دانستند.<ref>[https://fa.alalam.ir/news/7429718/مراجع-تقلید-و-علما-شهادت-دکتر-لاریجانی-را-تسلیت-گفتند «مراجع تقلید و علما شهادت دکتر لاریجانی را تسلیت گفتند»، وب‌سایت شبکۀ العالم.]</ref>
-=== ریاست مجلس شورای اسلامی (۱۳۸۷-۱۳۹۹) ===
+پس از ترور وی، نجمه پورملکی اشعاری در رثای او سرود:<ref>[https://tasnimnews.ir/fa/news/1404/12/27/3543468/ایرانی-با-صلابت-وداع-شاعران-با-شهید-علی-لاریجانی «ایرانی با صلابت؛ وداع شاعران با شهید علی لاریجانی»، خبرگزاری تسنیم.]</ref>{{شعر جدید
-لاریجانی در دوره‌های هشتم، نهم و دهم مجلس شورای اسلامی به عنوان نماینده مردم قم به مجلس راه یافت و به مدت ۱۲ سال (از ۱۲ خرداد ۱۳۸۷ تا ۸ خرداد ۱۳۹۹) ریاست قوه مقننه را بر عهده داشت . این دوره طولانی‌ترین دوره ریاست مجلس در تاریخ جمهوری اسلامی ایران محسوب می‌شود.
+  | متن =
+جنگ توران است این… کیخسرو ایران کجاست؟ \\آرش مازندران و شیر لاریجان کجاست؟
+ }}
-در این سال‌ها، لاریجانی نقش کلیدی در تصویب قوانین مهم از جمله برجام (برنامه جامع اقدام مشترک) در سال ۱۳۹۴ ایفا کرد . مدیریت روابط میان قوا و هماهنگی در تصمیم‌گیری‌های کلان کشور از دیگر ویژگی‌های دوران ریاست او بر مجلس بود.
+==== بین‌المللی ====
+* در پی ترور علی لاریجانی، واکنش‌های گسترده‌ای از سوی نهادها و شخصیت‌های بین‌المللی صورت گرفت. از جمله [[ولادیمیر پوتین]]، رئیس‌جمهور [[روسیه]]، در پیامی ضمن تسلیت به رهبر جمهوری اسلامی، لاریجانی را دوست واقعی کشورش توصیف کرد که گام‌های بلندی در جهت توسعه روابط راهبردی میان [[مسکو]] و [[تهران]] برداشت.<ref>[https://www.asriran.com/fa/news/1150688/پوتین-شهادت-علی-لاریجانی-را-به-رهبر-جمهوری-اسلامی-ایران-تسلیت-گفت «پوتین شهادت علی لاریجانی را به رهبر جمهوری اسلامی ایران تسلیت گفت»، وب‌سایت عصر ایران.]</ref>
+* [[حزب‌الله لبنان]] با صدور بیانیه‌ای اعلام کرد که لاریجانی پس از مسیری طولانی از جهاد و تلاش پیوسته در خدمت به [[اسلام ناب محمدی]] و [[قرآن]] و دفاع از حاکمیت و اصول ثابت جمهوری اسلامی ایران و مسایل امت اسلامی ترور و [[شهید]] شده است.<ref>[https://fararu.com/fa/news/956899/پیام-تسلیت-حزب-الله-به-مناسبت-شهادت-علی-لاریجانی «پیام تسلیت حزب‌الله به‌مناسبت شهادت علی لاریجانی»، وب‌سایت فرارو.]</ref> جنبش مقاومت عراق تأکید کرد که ترور لاریجانی اراده سربازان مقاومت را محکم‌تر خواهد کرد.<ref>[https://www.mehrnews.com/news/6778619/مقاومت-عراق-ترور-لاریجانی-اراده-سربازان-مقاومت-را-محکم-تر-می-کند «مقاومت عراق: ترور لاریجانی اراده سربازان مقاومت را محکم‌تر می‌کند»، خبرگزاری مهر.]</ref> [[حماس]] نیز با تجدید همبستگی با جمهوری اسلامی ایران، این تجاوز را جنایتی دانست که امنیت و ثبات منطقه را تهدید می‌کند.<ref>[https://www.tabnak.ir/fa/news/1363383/پیام-تسلیت-حماس-در-پی-شهادت-علی-لاریجانی#:~:text=پیام%20تسلیت%20حماس%20در%20پی%20شهادت%20علی%20لاریجانی%20-%20تابناک%20%7C%20TABNAK «پیام تسلیت حماس در پی شهاد علی لاریجانی»، وب‌سایت تابناک.]</ref> در [[یمن]]، یکی از اعضای ارشد [[انصارالله یمن]] تصریح کرد که با ترور لاریجانی هیچ چیز به نفع آمریکا و اسرائیل تغییر نخواهد کرد.<ref>[https://www.mehrnews.com/news/6777749/یمن-شهادت-علی-لاریجانی-چیزی-را-به-نفع-آمریکا-و-اسرائیل-تغییر «یمن: شهادت علی لاریجانی چیزی را به نفع آمریکا و اسرائیل تغییر نمی‌دهد»،  خبرگزاری مهر.]</ref>
+* رئیس‌جمهور [[پاکستان]]<ref>[https://www.mehrnews.com/news/6778207/پیام-تسلیت-رییس-جمهور-پاکستان-به-مناسبت-شهادت-علی-لاریجانی «پیام تسلیت رئیس‌جمهور پاکستان به مناسبت شهادت علی لاریجانی»، خبرگزاری مهر.]</ref> و حزب جنبش عدالت این کشور نیز با صدور پیام‌های جداگانه، ضمن ابراز تأسف از این حادثه، بر نقش لاریجانی در حفظ ثبات داخلی و ایجاد تعادل در امور خارجی تأکید کردند.<ref>[https://www.khabarfoori.com/بخش-سیاسی-59/3201682-عمران-خان-شهادت-لاریجانی-را-تسلیت-گفت#:~:text=%C2«Ø¹ÙØ±Ø§Ù%20خان%C2»%20شهادت%20لاریجانی%20را%20تسلیت%20گفت «عمران خان شهادت لاریجانی را تسلیت گفت»، وب‌سایت خبر فوری.]</ref>
+* محمد البرادعی، مدیرکل پیشین آژانس بین‌المللی انرژی اتمی، دربارهٔ علی لاریجانی اظهار داشته است که وی سیاستمداری عمل‌گرا و فیلسوفی بود که چهار کتاب دربارهٔ فلسفهٔ امانوئل کانت تألیف کرده است. به‌گفتهٔ البرادعی، لاریجانی فردی مناسب برای مذاکره بود که با وجود رویکرد تندروانه، مسایل را به‌طور عمیق درک می‌کرد و می‌دانست چه چیزی می‌تواند به‌دست آورد. البرادعی همچنین تأکید کرده که از دست‌دادن لاریجانی به معنای از دست‌دادن یک طرف معتبر برای گفت‌وگو بوده است.<ref>[https://www.asriran.com/fa/news/1150853/محمد-البرادعی-لاریجانی-مذاکره-کننده-خوبی-بود-و-مسائل-را-عمیقا-درک-می-کرد «محمد البرادعی: لاریجانی مذاکره‌کننده خوبی بود و مسائل را عمیقاً درک می‌کرد»، وب‌سایت عصر ایران.]</ref>
+* [[الکساندر دوگین]]، فیلسوف روسی، لاریجانی را فردی عاقل و عمیق توصیف کرده و به گفت‌وگوی فلسفی مفصلی که با وی دربارهٔ اندیشه‌های [[سهروردی]] از جمله [[نظریه عقل دهم]]، [[ملکوت]] و [[فرشته سرخ‌بال]] داشته است اشاره کرد. دوگین مرگ لاریجانی را پیوستن او به [[بهشت]] در برابر ماندن خود و دیگران در [[جهنم]] توصیف کرده است.<ref>[https://www.asriran.com/fa/news/1150871/عاقل-و-عمیق-تعبیر-الکساندر-دوگین-فیلسوف-روسی-درباره-علی-لاریجانی «عاقل و عمیق تعبیر الکساندر دوگین فیلسوف روسی درباره علی لاریجانی»، وب‌سایت عصر ایران.]</ref>
-مشاور رهبری و عضو مجمع تشخیص مصلحت نظام
+=== پیگرد حقوقی ===
+نماینده دائم ایران در سازمان ملل در نامه‌ای به شورای امنیت سازمان ملل، ترور علی لاریجانی را جنایتی فاحش و نقض آشکار کنوانسیون ۱۹۷۳م مربوط به پیشگیری و مجازات جرائم علیه اشخاص مورد حمایت بین‌المللی دانست. در این نامه تأکید شده است که این اقدامات موجب تحقق مسئولیت بین‌المللی دولت‌های ذی‌ربط و مسئولیت کیفری عوامل آن می‌شود. ایران با انتقاد از سکوت جامعه بین‌المللی، هشدار داد که عدم مهار این روند، تهدیدی مستقیم علیه صلح و امنیت جهانی خواهد بود. از شورای امنیت خواسته شد تا اقدام مؤثر برای تضمین پاسخگویی کامل آمریکا و رژیم اسرائیل اتخاذ کند.<ref>[https://www.asriran.com/fa/news/1150623/نامه-ایران-به-شورای-امنیت-در-پی-ترور-شهیدان-لاریجانی-و-خطیب «نامه ایران به شورای امنیت در پی ترور شهیدان لاریجانی و خطیب»، وب‌سایت عصر ایران.]</ref>
-در ۸ خرداد ۱۳۹۹، با حکم سیدعلی خامنه‌ای، رهبر وقت جمهوری اسلامی، لاریجانی به عنوان مشاور رهبری و عضو حقیقی مجمع تشخیص مصلحت نظام منصوب شد . در این جایگاه، او در پیگیری قرارداد راهبردی ۲۵ ساله ایران و چین نقش داشت و به عنوان فرستاده ویژه رهبری در سفرهای دیپلماتیک به کشورهای منطقه حضور یافت .
+== آثار ==
+علی لاریجانی چند کتاب ازجمله روش ریاضی در فلسفه کانت (مؤسسه انتشارات، ۱۳۸۳ش)، متافیزیک و علوم دقیقه در فلسفه کانت (انتشارات امیرکبیر، ۱۳۸۳ش)، شهود و قضایای تألیفی ماتقدم در فلسفه کانت (انشارات هرمس، ۱۳۸۳ش)، هوای تازه (دفتر نشر فرهنگ اسلامی، ۱۳۸۴ش)، دولت مدرن؛ پیمانی با مردم<ref>[https://www.tabnak.ir/fa/news/1052882/علی-لاریجانی-کیست «علی لاریجانی کیست؟»، وب‌سایت تابناک.]</ref> و همچنین پانزده مقاله پژوهشی در موضوعات مختلف علمی نوشته است.<ref>[https://www.tasnimnews.ir/fa/news/1404/12/27/3543374/علی-لاریجانی-زندگی-سرشار-از-مجاهدت-ختم-به-شهادت «علی لاریجانی؛ زندگی سرشار از مجاهدت، ختم به شهادت»، خبرگزاری تسنیم.]</ref>
-در آبان ۱۴۰۳، در بحبوحه تنش‌های ایران و اسرائیل، لاریجانی به عنوان فرستاده ویژه رهبر انقلاب به سوریه و لبنان سفر کرد .
-== جایگاه در ساختار قدرت (پس از ۹ اسفند ۱۴۰۴) ==
-پس از ترور سیدعلی خامنه‌ای در ۹ اسفند ۱۴۰۴، ایران با یکی از بزرگ‌ترین چالش‌های تاریخ خود—خلأ قدرت در رأس هرم حکمرانی—مواجه شد. در این شرایط، به گزارش تحلیلگران، علی لاریجانی به عنوان ارشدترین مقام امنیتی کشور، عملاً نقش رهبری و مدیریت بحران را بر عهده گرفت .
-پژوهشگران بین‌المللی علی لاریجانی را در این برهه «رهبر بالفعل» جمهوری اسلامی توصیف کرده‌اند . بر اساس این تحلیل‌ها، او با حضور مستمر در رسانه‌ها و صدور بیانیه‌های قاطع علیه آمریکا و اسرائیل، تلاش کرد اقتدار فروپاشیده مرکزیت قدرت را ترمیم کند. در یکی از سخنرانی‌های خود پس از شهادت خامنه‌ای، لاریجانی تأکید کرد که واکنش نیروهای مسلح ایران بسیار شدیدتر از اقدامات دشمن خواهد بود .
-به گزارش منابع، گمانه‌زنی‌های سیاسی حاکی از آن بود که لاریجانی در حال مدیریت پشت‌صحنه برای انتخاب رهبری جدید و تثبیت نظام در برابر تهدیدات خارجی است. نقش وی زمانی پیچیده‌تر شد که گزارش‌هایی درباره همکاری نزدیک او با مجتبی خامنه‌ای منتشر گردید . با توجه به غیبت مجتبی خامنه‌ای در روزهای نخست پس از شهادت پدر، بسیاری از تحلیلگران معتقد بودند لاریجانی عملاً سکان هدایت اجرایی-امنیتی کشور را در دست گرفته است .
-در مقابل، واکنش ایالات متحده به برآمدن دوباره لاریجانی سریع و تهاجمی بود. وزارت امور خارجه آمریکا با شناسایی او به عنوان «مغز متفکر عملیات‌های امنیتی پسا-حمله»، نام وی را در لیست پاداش برای عدالت قرار داد و برای اطلاعاتی که منجر به مکانیابی یا اخلال در فعالیت‌های او شود، جایزه‌ای ۱۰ میلیون دلاری تعیین کرد .
-== ترور علی لاریجانی ==
-در شب ۲۵ اسفند ۱۴۰۴، علی لاریجانی در جریان حملات هوایی گسترده آمریکا و اسرائیل به تهران هدف قرار گرفت. به گزارش منابع، پس از اطلاع ساکنان تهران از محل اختفای او، حرکاتش ردیابی شد و در حالی که با دیگر مقامات در مخفیگاهی در حومه تهران ملاقات می‌کرد، مورد اصابت قرار گرفت .
-وزیر دفاع اسرائیل، یسرائیل کاتس، ساعاتی پس از این حادثه، کشته شدن لاریجانی را تأیید کرد . دبیرخانه شورای عالی امنیت ملی ایران نزدیک به ۱۲ ساعت پس از انتشار نخستین گزارش‌ها، کشته شدن علی لاریجانی را رسماً تأیید کرد. در بیانیه این شورا آمده است که علاوه بر علی لاریجانی، مرتضی (پسرش)، علیرضا بیات (معاون امنیت شورا) و جمعی از محافظان او نیز در این حمله کشته شده‌اند .
-همزمان با این حمله، غلامرضا سلیمانی، فرمانده کل بسیج سپاه پاسداران، نیز در یک حمله هوایی جداگانه به شهادت رسید .
-=== پیشینه تهدیدها ===
-علی لاریجانی پیش از این، در گفت‌وگویی تلویزیونی درباره جنگ ۱۲ روزه، از تهدید مستقیم به قتل خود سخن گفته بود. بر اساس این گزارش، وی مدعی شد که اسرائیلی‌ها در آن جنگ با او تماس گرفته و مهلت ۱۲ ساعته برای خروج از کشور تعیین کرده بودند .
-به گفته برخی تحلیلگران، مشخص بود که پس از جنگ دوازده روزه، هر کس دبیری شورای عالی امنیت ملی را بپذیرد با احتمال بالایی به شهادت خواهد رسید، اما لاریجانی این مسئولیت خطرناک را پذیرفت .
-== واکنش‌ها به ترور لاریجانی ==
-=== واکنش مقامات داخلی ===
-رهبر جمهوری اسلامی ایران: حضرت آیت‌الله سیدمجتبی حسینی خامنه‌ای، رهبر جمهوری اسلامی، در پیامی شهادت علی لاریجانی را تسلیت گفت .
-رئیس‌جمهور و دیگر مقامات: مسعود پزشکیان، رئیس‌جمهور، و محمدباقر قالیباف، رئیس مجلس، در پیام‌های جداگانه این ضایعه را تسلیت گفتند. رئیس قوه قضاییه نیز تأکید کرد که نیروهای مسلح انتقام شهادت لاریجانی را از آمریکا و اسرائیل خواهند گرفت .
-چهره‌های سیاسی: سیدمحمد خاتمی، رئیس‌جمهور پیشین، در پیامی شهادت لاریجانی را تسلیت گفت . محمدجواد لاریجانی، برادر شهید، در مراسم تشییع با اشاره به شهادت برادرش اظهار داشت که امروز صبح پیروزی روشن‌تر از هر روز دیگری است .
-=== واکنش‌های بین‌المللی ===
-روسیه: ولادیمیر پوتین، رئیس‌جمهور روسیه، با صدور پیامی شهادت علی لاریجانی را به رهبر جمهوری اسلامی تسلیت گفت .
-ترکیه: هاکان فیدان، وزیر امور خارجه ترکیه، عملیات‌های سیاسی از جمله قتل دولتمردان ایرانی را محکوم کرد .
-ایالات متحده: دونالد ترامپ، رئیس‌جمهور آمریکا، این قتل را ستایش کرد و مدعی شد که لاریجانی مسئول کشتارهای گسترده بوده است .
-=== واکنش مراجع تقلید و نهادهای حوزوی ===
-آیت‌الله جوادی آملی با صدور پیامی شهادت علی لاریجانی و فرزندش را در جریان حملات دشمن آمریکایی-صهیونی تسلیت گفت . جامعه مدرسین حوزه علمیه قم نیز در بیانیه‌ای این ضایعه را به رهبری و ملت ایران تسلیت گفت.
-=== تشییع و خاکسپاری ===
-مراسم تشییع پیکر مطهر شهید دکتر علی لاریجانی و همراهانش، از ساعت ۱۵:۰۰ روز ۲۸ اسفند ۱۴۰۴ از میدان جانبازان قم آغاز شد و با طی مسافت خیابان صفائیه و خیابان ارم، به حرم حضرت معصومه(س) منتقل گردید . پیکر شهید لاریجانی در رواق بالاسر حرم حضرت معصومه(س) در کنار مقبره شهید مرتضی مطهری به خاک سپرده شد .
-== تحلیل جایگاه و نقش راهبردی ==
-=== معمار امنیتی جمهوری اسلامی ===
-تحلیلگران علی لاریجانی را همواره سیاستمداری محافظه‌کار و محاسبه‌گر توصیف کرده‌اند که رویکردی عملگرایانه داشته است . حامیانش معتقدند او از معدود چهره‌های باقی‌مانده‌ای بود که توانایی حفظ نظام جمهوری اسلامی را در شرایط فشار و بحران دارد. منتقدانش اما او را به نقش‌آفرینی در سرکوب‌های مرگبار و همراهی با نقض حقوق بشر متهم می‌کنند .
-در سال‌های پایانی حیات سیاسی او، لاریجانی به جای مسعود پزشکیان، به نمایندگی از علی خامنه‌ای هدایت روابط با روسیه، چین و پادشاهی‌های عربی حاشیه خلیج فارس را بر عهده داشت . او حتی پیش از برگزاری یک دور اخیر از مذاکرات با آمریکا، راهی عمان شد تا چارچوب و شروط مورد نظر حاکمیت را مشخص کند .
-=== نقش در مدیریت بحران‌های امنیتی ===
-پس از آنکه حزب‌الله لبنان و دیگر نیروهای نیابتی شیعه نتوانستند اسرائیل را بازدارند، به گزارش منابع، علی خامنه‌ای بار دیگر به لاریجانی اعتماد کرد و مدیریت روابط با لبنان و یمن را به این چهره غیرنظامی سپرد . نقش پررنگ لاریجانی در رویدادهای دی‌ماه ۱۴۰۴ به اندازه‌ای تعیین‌کننده بود که دولت ترامپ نام او را به طور مشخص در فهرست تحریم‌ها قرار داد .
-=== ارزیابی علمی و دانشگاهی ===
-حمزه صفوی، استاد دانشگاه تهران، در یادداشتی درباره لاریجانی نوشته است که سال‌ها او را در قامت یک سیاستمدار، یک استاد دانشگاه و یک تحلیلگر مسائل راهبردی از نزدیک دیده بود و بیش از هر چیز مردی را به یاد می‌آورد که عقلانیت برایش یک شعار نبود، بلکه شیوه زندگی‌اش بود .
-کاظم جلالی، سفیر ایران در روسیه، نیز با اشاره به سفر لاریجانی به مسکو برای دیدار با رئیس‌جمهور روسیه، از تقید او به اقامه نماز در اول وقت در همان فضای رسمی و با آرامش مثال‌زدنی سخن گفته است .
-=== رویکرد فکری و نظری ===
-پژوهشگران حوزه مسائل سیاسی بر این باورند که لاریجانی مفهوم «امنیت ملی» را از قلمرو نظامی صرف فراتر برد و آن را در نسبت با جامعه، عقلانیت و توسعه پایدار معنا می‌کرد . بر اساس این تحلیل‌ها، در منظومه فکری لاریجانی، توسعه پایدار تنها از طریق برقراری توازن قوا میان نهادهای تصمیم‌گیر و نهادهای مدنی قابل تحقق بود و این نگاه، او را برای دشمنان خارجی خطرناک می‌ساخت .
-به اعتقاد برخی تحلیلگران، آنچه دشمنان ایران تاب نمی‌آورند، میانه‌روی عاقلانه است—همان که لاریجانی به نماد آن بدل شده بود. شهادت لاریجانی در همین چارچوب ارزیابی می‌شود: تقلای دشمنان برای حذف فیزیکی صداهای عقلانی و معتدل از درون ساختار تصمیم‌سازی .
+== تشییع و خاکسپاری ==
+[[پرونده:علی لاریجانی۵.jpg|جایگزین=تشییع علی لاریجانی در میدان انقلاب تهران|بندانگشتی|تشییع علی لاریجانی در میدان انقلاب تهران؛ ۲۷ اسفند ۱۴۰۴ش]]
+تشییع پیکر علی لاریجانی ابتدا در [[تهران]]<ref>[https://www.mehrnews.com/photo/6783544/تشییع-شهیدان-لاریجانی-سلیمانی-و-شهدای-ناو-دنا «تشییع شهیدان لاریجانی، سلیمانی و شهدای ناو دنا»، خبرگزاری مهر.]</ref> و سپس در [[قم]] برگزار شده و پس از طواف در [[حرم حضرت معصومه|حرم فاطمهٔ معصومه]] و اقامه [[نماز میت]] با حضور مراجع تقلید و شخصیت‌های برجسته، در جوار مزار [[مرتضی مطهری]] و میرزا هاشم آملی لاریجانی به خاک سپرده شد. به گزارش رسانه‌ها مراسم خاکسپاری با حضور گستردهٔ اقشار مختلف مردم، مسئولان کشوری و لشکری و چهره‌های حوزوی برگزار شد. به‌گفتهٔ تحلیلگران، تدفین وی در این مکان نمادین، نشان‌دهندهٔ جایگاه علمی، فکری و تاریخی او در پیوند با دو چهرهٔ برجستهٔ فکری و خانوادگی‌اش ارزیابی می‌شود.<ref>[https://www.mehrnews.com/news/6779002/قم-در-سوگ-علمدار-انقلاب-شهید-دکتر-علی-لاریجانی «قم در سوگ علمدار انقلاب شهید دکتر علی لاریجانی»، خبرگزاری مهر.]</ref>
 == پانویس ==
@@ خط ۱۳۳: / خط ۱۲۱: @@
 == منابع ==
-«بازگشت چهره کهنه‌کار سیاست به قلب امنیت ملی؛ علی لاریجانی کیست؟»، خبرگزاری مهر، تاریخ درج مطلب: 4 مرداد 1404ش.
+{{آغاز منابع}}
+* «آیت الله سبحانی شهادت دکتر لاریجانی را تسلیت گفت»، خبرگزاری مهر، تاریخ درج مطلب: ۲۸ اسفند ۱۴۰۴ش.
-«تایید رسمی خبر شهادت دکتر علی لاریجانی / دبیر شورای عالی امنیت ملی همراه فرزندش ترور شد»، وب‌سایت خبر فوری، تاریخ درج مطلب: 27 اسفند 1404ش.
+* «از منش تا مرام؛ روایت نزدیکان از شخصیت شهید لاریجانی»، خبرگزاری فارس، تاریخ درج مطلب: ۷ فروردین ۱۴۰۵ش.
+* انتظامی، حسین، «بازخوانی شباهت‌های راهبردی علی لاریجانی و شهید بهشتی در یادداشت حسین انتظامی»، وب‌سایت عصر ایران، تاریخ درج مطلب: ۱ فروردین ۱۴۰۵ش.
-«علی لاریجانی»، خبرگزاری فرارو، تاریخ بازدید: 7 فروردین 1405ش.
+* «ایرانی با صلابت؛ وداع شاعران با شهید علی لاریجانی»، خبرگزاری تسنیم، تاریخ درج مطلب: ۲۷ اسفند ۱۴۰۴ش.
+* «بازخوانی فرمایشات رهبری پس از یکشنبه سیاه مجلس»، وب‌سایت دنیای اقتصاد، تاریخ درج مطلب: ۵ شهریور ۱۳۹۷ش.
+* «بازگشت چهره کهنه‌کار سیاست به قلب امنیت ملی؛ علی لاریجانی کیست؟»، خبرگزاری مهر، تاریخ درج مطلب: ۴ مرداد ۱۴۰۴ش.
+* «به بعضی از افرادی که صلاحیتشان احراز نشد، ظلم وجفا شد»، خبرگزاری ایسنا، تاریخ درج مطلب: ۱۴ خرداد ۱۴۰۰ش.
+* «پوتین شهادت علی لاریجانی را به رهبر جمهوری اسلامی ایران تسلیت گفت»، وب‌سایت عصر ایران، تاریخ درج مطلب: ۲۸ اسفند ۱۴۰۴ش.
+* «پیام تسلیت حزب‌الله به‌مناسبت شهادت علی لاریجانی»، وب‌سایت فرارو، تاریخ درج مطلب: ۲۷ اسفند ۱۴۰۴ش.
+* «پیام تسلیت حماس در پی شهاد علی لاریجانی»، وب‌سایت تابناک، تاریخ درج مطلب: ۲۷ اسفند ۱۴۰۴ش.
+* «پیام تسلیت رئیس‌جمهور پاکستان به مناسبت شهادت علی لاریجانی»، خبرگزاری مهر، تاریخ درج مطلب: ۲۷ اسفند ۱۴۰۴ش.
+* «پیام صادق آملی لاریجانی در پی شهادت علی لاریجانی: نقش انسجام بخش ایشان در ایام خطیر و پر التهاب پس از رهبر شهید و مدیریت میدان و دیپلماسی از طریق رایزنی‌های راهبردی و منطقه‌ای، از حافظه تاریخ پاک نخواهد شد/ صبوری وی در برابر پاره‌ای نامهربانی‌ها و جفاها، درس بزرگی از اخلاق مداری بود»، وب‌سایت روزنامهٔ انتخاب، تاریخ درج مطلب: ۲۷ اسفند ۱۴۰۴ش.
+* «تأیید رسمی خبر شهادت دکتر علی لاریجانی / دبیر شورای عالی امنیت ملی همراه فرزندش ترور شد»، وب‌سایت خبر فوری، تاریخ درج مطلب: ۲۷ اسفند ۱۴۰۴ش.
+* «تسلیت نمایندگان مجلس در پی شهادت دبیر شورای عالی امنیت ملی»، خبرگزاری مهر، تاریخ درج مطلب: ۲۷ اسفند ۱۴۰۴ش.
+* «تسلیت نمایندگان مجلس در پی شهادت دبیر شورای عالی امنیت ملی»، خبرگزاری مهر، «فقدان لاریجانی ضایعه بسیار بزرگی برای نظام است»، وب‌سایت دنیای اقتصاد، تاریخ درج مطلب: ۲۸ اسفند ۱۴۰۴ش.
+* «ترور شخصیت علی لاریجانی»، خبرگزاری فرارو، تاریخ درج مطلب: ۱۷ مهر ۱۳۹۷ش.
+* «تشییع شهیدان لاریجانی، سلیمانی و شهدای ناو دنا»، خبرگزاری مهر، تاریخ درج مطلب: ۶ فروردین ۱۴۰۵ش.
+* «جزئیات تازه از نحوه شهادت علی لاریجانی»، وب‌سایت تابناک، تاریخ درج مطلب: ۲۷ اسفند ۱۴۰۴ش.
+* «جزئیات روز شانزدهم جنگ»، خبرگزاری فرارو، تاریخ درج مطلب: ۲۴ اسفند ۱۴۰۴ش.
+* «جزئیات عملیات ترور علی لاریجانی به شیوه فخری زاده»، وب‌سایت تابناک، تاریخ درج مطلب: ۵ دی ۱۴۰۴ش.
+* «چرا علی لاریجانی با وجود ردصلاحیت از طرف شورای نگهبان، در صحنه ماند و نماینده ویژه رهبری شد؟»، وب‌سایت عصر ایران، تاریخ درج مطلب: ۲۶ آبان ۱۴۰۳ش.
+* «خاندان لاریجانی؛ از پدر مرجع تقلید تا پسران سیاست‌ورز»، وب‌سایت روزنامهٔ هفت صبح، تاریخ درج مطلب: ۷ آذر ۱۴۰۴ش.
+* «دربارهٔ ردصلاحیت لاریجانی و حواشی آن/ بغض غیرضروری که در وسط جنگ اقتصادی ایجاد شد!»، وب‌سایت تابناک، تاریخ درج مطللب: ۲۹ آذر ۱۴۰۰ش.
+* «سؤال بزرگ پس از بازگشت لاریجانی؛ دلایل رد صلاحیت رفع شد؟»، خبرگزاری فرارو، تاریخ درج مطلب: ۱۶ مرداد ۱۴۰۴ش.
+* «سیاست ورزی علی لاریجانی از صدا و سیما تا دبیری شورای عالی امنیت ملی»، خبرگزاری فرارو، تاریخ درج مطلب: ۲۷ اسفند ۱۴۰۴ش.
+* «عاقل و عمیق تعبیر الکساندر دوگین فیلسوف روسی دربارهٔ علی لاریجانی»، وب‌سایت عصر ایران، تاریخ درج مطلب: ۲۹ اسفند ۱۴۰۴ش.
+* «علی لاریجانی»، خبرگزاری فرارو، تاریخ بازدید: ۷ فروردین ۱۴۰۵ش.
+* «علی لاریجانی؛ زندگی سرشار از مجاهدت، ختم به شهادت»، خبرگزاری تسنیم، تاریخ درج مطلب: ۲۷ اسنفد ۱۴۰۴ش.
+* «علی لاریجانی کیست؟»، وب‌سایت تابناک، تاریخ درج مطلب: ۲۸ اردیبهشت ۱۴۰۰ش.
+* «علی لاریجانی»، وب‌سایت تابناک، تاریخ بازدید: ۷ فروردین ۱۴۰۴ش.
+* «علی لاریجانی و توازن قوا در ایران»، وب‌سایت عصر ایران، تاریخ درج مطلب: ۱ فروردین ۱۴۰۵ش.
+* « «عمران خان» شهادت لاریجانی را تسلیت گفت»، وب‌سایت خبر فوری، تاریخ درج مطلب: ۲۷ اسفند ۱۴۰۴ش.
+* «قم در سوگ علمدار انقلاب شهید دکتر علی لاریجانی»، خبرگزاری مهر، تاریخ درج مطلب: ۲۸ اسفند ۱۴۰۴ش.
+* «لاریجانی الهیات را مسیر بازتعریف «زیست مؤمنانه» در جهان مدرن می‌دانست»، خبرگزاری مهر، تاریخ درج مطلب: ۶ فروردین ۱۴۰۴ش.
+* «لاریجانی: روز اول جنگ تهدید به قتل شدم/ ترامپ گفت ایران باید تسلیم شود و رهبر انقلاب در دهن او زد/ عده ای فکر می‌کنند مذاکره حلال همه چیز است»، وب‌سایت دنیای اقتصاد، تاریخ درج مطلب: ۲۳ مرداد ۱۴۰۴ش.
+* «ماجرای تنظیم پیام شهادت علی لاریجانی توسط خود شهید»، وب‌سایت تابناک، تاریخ درج مطلب: ۲۷ اسفند ۱۴۰۴ش.
+* «محمد البرادعی: لاریجانی مذاکره‌کننده خوبی بود و مسائل را عمیقاً درک می‌کرد»، وب‌سایت عصر ایران، تاریخ درج مطلب: ۲۹ اسفند ۱۴۰۴ش.
+* «مراجع تقلید و علما شهادت دکتر لاریجانی را تسلیت گفتند»، وب‌سایت شبکهٔ العالم، تاریخ درج مطلب: ۲۷ اسفند ۱۴۰۴ش.
+* «مرور دیدگاه‌های لاریجانی در دوران ریاست بر صداوسیما/ تولید سریال‌های دینی و نقد سیاست‌زدگی»، خبرگزاری پانا، تاریخ درج مطلب: ۲۸ اسفند ۱۴۰۴ش.
+* «معمار امنیتی جمهوری اسلامی؛ علی لاریجانی که بود؟»، وب‌سایت یورو نیوز، تاریخ درج مطلب: ۱۷ مارس ۲۰۲۶م.
+* «مقاومت عراق: ترور لاریجانی اراده سربازان مقاومت را محکم‌تر می‌کند»، خبرگزاری مهر، تاریخ درج مطلب: ۲۸ اسفند ۱۴۰۴ش.
+* «نامه ایران به شورای امنیت در پی ترور شهیدان لاریجانی و خطیب»، وب‌سایت عصر ایران، تاریخ درج مطلب: ۲۸ اسفند ۱۴۰۴ش.
+* «واکنش گسترده جامعه ورزش به خبر شهادت دکتر لاریجانی و سردار سلیمانی»، خبرگزاری ایلنا، تاریخ درج مطلب: ۲۷ اسفند ۱۴۰۴ش.
+* «واکنش‌های چهره‌های سیاسی به شهادت علی لاریجانی»، وب‌سایت اکو ایران، تاریخ درج مطلب: ۲۷ اسفند ۱۴۰۴ش.
+* «یمن: شهادت علی لاریجانی چیزی را به نفع آمریکا و اسرائیل تغییر نمی‌دهد»، خبرگزاری مهر، تاریخ درج مطلب: ۲۷ اسفند ۱۴۰۴ش.
+{{پایان منابع}}

علی لاریجانی: تفاوت میان نسخه‌ها