علی لاریجانی: تفاوت میان نسخه‌ها

{{درشت|'''علی لاریجانی؛'''}} از چهره‌های اثرگذار سیاسی و اجرایی در جمهوری اسلامی ایران.

=== ازدواج و خانواده ===

== ویژگی‌های شخصیتی ==

پرهیز از تشریفات و تبلیغات، [[ساده‌زیستی]]، پرکاری، پرهیز از امکانات دولتی در زندگی خصوصی و دخالت‌ندادن فرزندان در امور مدیریتی از ویژگی‌های شخصیتی وی توصیف شده است. همچنین او را برخوردار از روحیه جهاد و مقاومت و به‌طور عمیق معتقد به مبانی انقلاب اسلامی،<ref>[https://www.asriran.com/fa/news/1151170/بازخوانی-شباهت-های-راهبردی-علی-لاریجانی-و-شهید-بهشتی-در-یادداشت-حسین-انتظامی انتظامی، «بازخوانی شباهت‌های راهبردی علی لاریجانی و شهید بهشتی در یادداشت حسین انتظامی»، وب‌سایت عصر ایران.]</ref> [[تواضع|متواضع]]، اهل [[توکل]]، بی‌غل‌وغش، اهل [[فتوت]] و [[مروت]] و متدین توصیف کرده‌اند.<ref>[https://farsnews.ir/Leila_ghorbani/1774597270267884397/از-منش-تا-مرام-روایت-نزدیکان-از-شخصیت-شهید-لاریجانی «از منش تا مرام؛ روایت نزدیکان از شخصیت شهید لاریجانی»، خبرگزاری فارس.]</ref>

== فعالیت‌های سیاسی و اجرایی ==

* '''حضور در سپاه پاسداران انقلاب اسلامی''' (۱۳۶۱–۱۳۷۱ش): لاریجانی در ۱۳۶۱ش و در دوران جنگ عراق با ایران به [[سپاه پاسداران انقلاب اسلامی]] پیوست و تا ۱۳۷۱ش در این نهاد فعالیت کرد. بر اساس گزارش‌ها، او در این دوره مسئولیت‌هایی از جمله معاونت سپاه و جانشینی ستاد کل سپاه پاسداران را بر عهده داشت.<ref>[https://www.mehrnews.com/news/6552516/بازگشت-چهره-کهنه-کار-سیاست-به-قلب-امنیت-ملی-علی-لاریجانی-کیست «بازگشت چهره کهنه‌کار سیاست به قلب امنیت ملی؛ علی لاریجانی کیست؟»، خبرگزاری مهر.]</ref>

* '''وزارت فرهنگ و ارشاد اسلامی''' (۱۳۷۱–۱۳۷۲ش): در زمان ریاست‌جمهوری [[اکبر هاشمی رفسنجانی]]، لاریجانی به‌عنوان وزیر فرهنگ و ارشاد اسلامی انتخاب شد. این مسئولیت پس از استعفای [[سیدمحمد خاتمی|سید محمد خاتمی]] از این سمت به او واگذار شد و حدود یک سال به طول انجامید.<ref>[https://www.khabarfoori.com/بخش-سیاسی-59/3201439-تایید-رسمی-خبر-شهادت-دکتر-علی-لاریجانی-دبیر-شورای-عالی-امنیت-ملی-همراه-فرزندش-ترور-شد «تأیید رسمی خبر شهادت دکتر علی لاریجانی / دبیر شورای عالی امنیت ملی همراه فرزندش ترور شد»، وب‌سایت خبر فوری.]</ref>

* '''ریاست سازمان صداوسیما''' (۱۳۷۲–۱۳۸۳ش): لاریجانی بیش از یک دهه ریاست [[سازمان صدا و سیمای جمهوری اسلامی ایران]] را بر عهده داشت.<ref>[https://www.mehrnews.com/news/6552516/بازگشت-چهره-کهنه-کار-سیاست-به-قلب-امنیت-ملی-علی-لاریجانی-کیست «بازگشت چهره کهنه‌کار سیاست به قلب امنیت ملی؛ علی لاریجانی کیست؟»، خبرگزاری مهر.]</ref> از منظر پژوهشگران حوزه رسانه و فرهنگ، علی لاریجانی، رویکردی تحول‌گرا را در مدیریت رسانه ملی دنبال کرد. بر اساس تحلیل‌های صورت‌گرفته، او در کنار توسعه کمی شبکه‌های تلویزیونی و افزایش ساعات برنامه‌سازی بر تولید محتوای فرهنگی با رویکرد ملی و دینی تأکید می‌کرد که حاصل آن ساخت مجموعه‌های تلویزیونی مانند [[مریم مقدس (مجموعه تلویزیونی)|مریم مقدس]]، [[ولایت عشق]] و [[تنهاترین سردار]] بود.<ref>[https://www.pana.ir/بخش-فرهنگی-32/1677907-مرور-دیدگاه-های-لاریجانی-در-دوران-ریاست-بر-صداوسیما-تولید-سریال-های-دینی-نقد-سیاست-زدگی «مرور دیدگاه‌های لاریجانی در دوران ریاست بر صداوسیما/ تولید سریال‌های دینی و نقد سیاست‌زدگی»، خبرگزاری پانا.]</ref> همچنین تأسیس شبکه‌های بین‌المللی مانند العالم و الکوثر و راه‌اندازی [[مرکز پویانمایی صبا]] از دیگر اقدامات او در این دوره ارزیابی شده است. پژوهشگران معتقدند لاریجانی در عرصهٔ سیاست فرهنگی، رویکردی متوازن را دنبال می‌کرد که در عین پایبندی به اصول، امکان تعامل با طیف‌های مختلف هنری و فرهنگی را فراهم می‌آورد.<ref>[https://www.pana.ir/بخش-فرهنگی-32/1677907-مرور-دیدگاه-های-لاریجانی-در-دوران-ریاست-بر-صداوسیما-تولید-سریال-های-دینی-نقد-سیاست-زدگی «مرور دیدگاه‌های لاریجانی در دوران ریاست بر صداوسیما/ تولید سریال‌های دینی و نقد سیاست‌زدگی»، خبرگزاری پانا.]</ref> گرچه پخش برنامه هویت در این دوره از حاشیه‌های آن دوران محسوب می‌شد که لاریجانی بعداً آن را کار اشتباهی دانست و ساخت برنامه چهره‌های ماندگار را در جهت جبران آن ارزیابی کرد.<ref>[https://fararu.com/fa/news/956761/سیاست-ورزی-علی-لاریجانی-از-صدا-سیما-تا-دبیری-شورای-عالی-امنیت-ملی «سیاست ورزی علی لاریجانی از صدا و سیما تا دبیری شورای عالی امنیت ملی»، خبرگزاری فرارو.]</ref>

* '''دبیری شورای عالی امنیت ملی''' (۱۳۸۴–۱۳۸۶ و ۱۴۰۴ش): لاریجانی نخستین‌بار در ۱۳۸۴ش با حکم [[محمود احمدی‌نژاد]]، رئیس‌جمهور وقت، به‌عنوان دبیر [[شورای عالی امنیت ملی]] منصوب شد. در این دوره، مسئولیت هدایت پروندهٔ هسته‌ای ایران و مذاکرات با گروه ۱+۵ بر عهده او بود. با این حال، به‌دلیل اختلاف نظر با محمود احمدی‌نژاد، در ۱۳۸۶ش از این سمت استعفا داد. در مرداد ۱۴۰۴ش با حکم [[مسعود پزشکیان]]، رئیس‌جمهور، لاریجانی بار دیگر به‌عنوان دبیر شورای عالی امنیت ملی منصوب شد. این بازگشت در شرایط حساسی صورت گرفت که ایران با تهدیدات امنیتی جدی مواجه بود.<ref>[https://www.mehrnews.com/news/6552516/بازگشت-چهره-کهنه-کار-سیاست-به-قلب-امنیت-ملی-علی-لاریجانی-کیست «بازگشت چهره کهنه‌کار سیاست به قلب امنیت ملی؛ علی لاریجانی کیست؟»، خبرگزاری مهر.]</ref> تحلیلگران لاریجانی را در حوزهٔ دیپلماسی و سیاست خارجی، چهره‌ای عمل‌گرا و دارای نگاه راهبردی توصیف کرده‌اند. به گزارش منابع، او در دورهٔ نخست دبیری شورای عالی امنیت ملی، با وجود اختلافات با رئیس‌جمهور وقت، تلاش کرد مسیر مذاکرات هسته‌ای را با حفظ منافع ملی پیش ببرد. در بازگشت دوباره به این جایگاه در ۱۴۰۴ش لاریجانی با اتکا به تجربه دیپلماتیک خود، نقش محوری در مدیریت مذاکرات غیرمستقیم با آمریکا و حصول توافق با [[آژانس بین‌المللی انرژی اتمی]] ایفا کرد.<ref>[https://fararu.com/fa/news/956761/سیاست-ورزی-علی-لاریجانی-از-صدا-سیما-تا-دبیری-شورای-عالی-امنیت-ملی «سیاست ورزی علی لاریجانی از صدا و سیما تا دبیری شورای عالی امنیت ملی»، خبرگزاری فرارو.]</ref>

* '''شرکت در انتخابات ریاست جمهوری:''' لاریجانی در نهمین دورهٔ انتخابات ریاست جمهوری ایران که در ۱۳۸۴ش برگزار شد، به‌عنوان نامزد رئیس‌جمهوری شرکت کرد، اما موفق به کسب آرای لازم نشد و در بین ۷ کاندیدا، در رتبهٔ ششم قرار گرفت.<ref>[https://fararu.com/fa/tags/1603/1/علی-لاریجانی «علی لاریجانی»، خبرگزاری فرارو.]</ref> در انتخابات ریاست‌جمهوری ۱۴۰۰ش و ۱۴۰۳ش نیز ثبت‌نام کرد اما صلاحیتش از سوی [[شورای نگهبان]] احراز نشد.<ref>[https://www.khabaronline.ir/news/1984465/چرا-علی-لاریجانی-با-وجود-ردصلاحیت-از-طرف-شورای-نگهبان-در-صحنه «چرا علی لاریجانی با وجود ردصلاحیت از طرف شورای نگهبان، در صحنه ماند و نماینده ویژه رهبری شد؟»، وب‌سایت عصر ایران.]</ref>

== گرایش سیاسی ==

از نظر گرایش سیاسی، علی لاریجانی در دولت پنجم به‌عنوان عضو [[جمعیت مؤتلفه اسلامی]] فعالیت داشت. به نظر برخی پژوهشگران لاریجانی در کنار [[سیدمحمود هاشمی شاهرودی|سید محمود هاشمی شاهرودی]] و [[محمدرضا مهدوی کنی]] از چهره‌های شاخص جناح راست مذهبی به‌شمار می‌رفت. وی از رهبران ائتلاف فراگیر اصولگرایان در انتخابات مجلس هشتم و جبههٔ متحد اصولگرایان در انتخابات مجلس نهم بود و در مجلس نهم، هدایت فراکسیون رهروان ولایت را بر عهده داشت. در انتخابات مجلس دهم، [[جامعه مدرسین حوزه علمیه قم]] از او حمایت کرد، اما نامش در فهرست ائتلاف بزرگ اصولگرایان قرار نگرفت و خود را مستقل معرفی نمود.<ref>[https://www.tabnak.ir/fa/tags/1681/1/علی-لاریجانی «علی لاریجانی»، وب‌سایت تابناک.]</ref> به گفته برخی از فعالان سیاسی، حمایت لاریجانی از دولت [[حسن روحانی]] و برجام باعث تضعیف جایگاه وی نزد اصولگرایان شد، هرچند او خود را همچنان اصولگرا می‌دانست. در برخی مقاطع، از وی با تعابیری همچون اصولگرای اعتدالی و سیاستمدار راستِ میانه که به‌تدریج از اردوگاه اصولگرایان فاصله گرفته نیز یاد می‌شد.<ref>[https://fararu.com/fa/news/376487/ترور-شخصیت-علی-لاریجانی «ترور شخصیت علی لاریجانی»، خبرگزاری فرارو.]</ref>

== ترور ==

علی لاریجانی پیش از این، در گفت‌وگویی تلویزیونی دربارهٔ [[جنگ ۱۲ روزه]]، از تهدید مستقیم به قتل خود سخن گفته بود. بر اساس این گزارش، وی مدعی شد که اسرائیلی‌ها در آن جنگ با او تماس گرفته و مهلت ۱۲ ساعته برای خروج از کشور تعیین کرده بودند.<ref>[https://donya-e-eqtesad.com/بخش-سایت-خوان-62/4204792-لاریجانی-روز-اول-جنگ-تهدید-به-قتل-شدم-ترامپ-گفت-ایران-باید-تسلیم-شود-رهبر-انقلاب-در-دهن-او-زد-عده-ای-فکر-می-کنند-مذاکره-حلال-همه-چیز-است «لاریجانی: روز اول جنگ تهدید به قتل شدم/ ترامپ گفت ایران باید تسلیم شود و رهبر انقلاب در دهن او زد/ عده ای فکر می‌کنند مذاکره حلال همه چیز است»، وب‌سایت دنیای اقتصاد.]</ref> در رخداد دیگر، بر اساس گزارش منابع خبری لبنان، طرح ترور علی لاریجانی در لبنان پیش از اجرا خنثی شده است. به‌گفته منابع امنیتی لبنانی، یک هسته عملیاتی متشکل از عوامل محلی و خارجی از اوایل ۲۰۲۵م طراحی این عملیات را آغاز کرده بود که با دستگیری یکی از اعضای آن به همراه مواد منفجره، نقشه خنثی شد. بر اساس این گزارش، زمان اجرای عملیات ترور، همزمان با مراسم سالگرد ترور [[سیدحسن نصرالله|سید حسن نصرالله]] در بیروت گزارش شده است. روش طراحی‌شده برای این ترور، مشابه با شیوه به‌کاررفته در ترور [[محسن فخری‌زاده]] گزارش شده است.<ref>[https://www.tabnak.ir/fa/news/1347993/جزئیات-عملیات-ترور-علی-لاریجانی-به-شیوه-فخری-زاده «جزئیات عملیات ترور علی لاریجانی به شیوه فخری زاده»، وب‌سایت تابناک.]</ref>

=== علت ترور ===

علما و نهادهای حوزوی و مراجع تقلید از جمله [[جعفر سبحانی]]،<ref>[https://www.mehrnews.com/news/6778878/آیت-الله-سبحانی-شهادت-دکتر-لاریجانی-را-تسلیت-گفت «آیت الله سبحانی شهادت دکتر لاریجانی را تسلیت گفت»، خبرگزاری مهر.]</ref> [[ناصر مکارم شیرازی]]، [[حسین نوری همدانی]] و [[حسین مظاهری]] در پیام‌های جداگانه، علی لاریجانی را شخصیتی ممتاز، فاضل ارجمند و سیاستمداری خردمند و متعهد توصیف کردند که دیانت و سیاست را در خود جمع داشت و هیچ‌گاه در برابر حوادث سر تسلیم فرو نیاورد. [[محمدعلی موحدی کرمانی]]، رئیس [[مجلس خبرگان رهبری]] و [[جامعه مدرسین حوزه علمیه قم]] نیز ضمن تسلیت، شهادت او را پاداش سال‌ها مجاهدت دانستند.<ref>[https://fa.alalam.ir/news/7429718/مراجع-تقلید-و-علما-شهادت-دکتر-لاریجانی-را-تسلیت-گفتند «مراجع تقلید و علما شهادت دکتر لاریجانی را تسلیت گفتند»، وب‌سایت شبکۀ العالم.]</ref>

پس از ترور وی، نجمه پورملکی اشعاری در رثای او سرود:<ref>[https://tasnimnews.ir/fa/news/1404/12/27/3543468/ایرانی-با-صلابت-وداع-شاعران-با-شهید-علی-لاریجانی «ایرانی با صلابت؛ وداع شاعران با شهید علی لاریجانی»، خبرگزاری تسنیم.]</ref>{{شعر جدید

== تشییع و خاکسپاری ==

تشییع پیکر علی لاریجانی ابتدا در [[تهران]]<ref>[https://www.mehrnews.com/photo/6783544/تشییع-شهیدان-لاریجانی-سلیمانی-و-شهدای-ناو-دنا «تشییع شهیدان لاریجانی، سلیمانی و شهدای ناو دنا»، خبرگزاری مهر.]</ref> و سپس در [[قم]] برگزار شده و پس از طواف در [[حرم حضرت معصومه|حرم فاطمهٔ معصومه]] و اقامه [[نماز میت]] با حضور مراجع تقلید و شخصیت‌های برجسته، در جوار مزار [[مرتضی مطهری]] و میرزا هاشم آملی لاریجانی به خاک سپرده شد. به گزارش رسانه‌ها مراسم خاکسپاری با حضور گستردهٔ اقشار مختلف مردم، مسئولان کشوری و لشکری و چهره‌های حوزوی برگزار شد. به‌گفتهٔ تحلیلگران، تدفین وی در این مکان نمادین، نشان‌دهندهٔ جایگاه علمی، فکری و تاریخی او در پیوند با دو چهرهٔ برجستهٔ فکری و خانوادگی‌اش ارزیابی می‌شود.<ref>[https://www.mehrnews.com/news/6779002/قم-در-سوگ-علمدار-انقلاب-شهید-دکتر-علی-لاریجانی «قم در سوگ علمدار انقلاب شهید دکتر علی لاریجانی»، خبرگزاری مهر.]</ref>