آرایش عروس: تفاوت میان نسخه‌ها

→ تفاوت با ویرایش قدیمی‌تر

دیداریویکی‌متن

@@ خط ۶۲: / خط ۶۲: @@
 *«محاسبه کامل هزینه‌های عروسی در تهران 1402»، وب‌سایت بازار، تاریخ درج مطلب: 30 آذر 1402ش.
 *والازاده، ابوالفضل،«حیا»، دانشنامه جهان اسلام، وب‌سایت بنیاد دائرة‌المعارف اسلامی، تاریخ بازدید: 16 اسفند 1402ش.
+++++++++++
+'''<big>آرایش ایرانی (عروس)</big>'''؛ آراستن چهره، مو و اندام با رنگ‌ها و زیورهای گوناگون<br>
+زنان و دختران ایرانی در گذشته با پای‌بندی به آداب و رسوم فرهنگی، تا هنگام [[ازدواج]]، خود را نمی‌آراستند و به‌ويژه صورت خود را اصلاح نمی‌کردند. از این‌رو تفاوت آشکاری میان چهره زنان شوهرکرده و دختران وجود داشت. بسیاری از دختران ایرانی، نخستین آرایش را هنگام ازدواج و به‌مناسبت جشن [[عروسی]]، تجربه می‌کردند. آرایش عروس ایرانی شامل دو بخش اصلی بود که در مراسم بنداندازان و مراسم حنابندان جلوه‌گر می‌شد.
+==مراسم بنداندازان==
+مراسمِ بنداندازان، نماد مرحله‌ای تازه در زندگی دختر و از اساسی‌ترین مراسم پیش از عروسی بود. چند روز پیش از جشن عروسی، زن آرایشگر ماهر و خوش‌دست و سفید‌بختی را به خانه عروس می‌خواندند تا صورت عروس را بند بیندازد. خانوادۀ عروس در روز بنداندازان، بساط جشن و شادی را همراه با ساز و دهل و آواز می‌گستردند و [[خانواده]] داماد را دعوت می‌کردند.<ref>کتیرایی، از خشت تا خشت، ۱۳۴۸ش، ص136-138.</ref><br>
+کندن نخستین مو از صورت عروس در خرده‌فرهنگ‌های مختلف [[ایران]] آداب ویژه‌ای داشت. مثلاً در [[خراسان]] در روز نَخَه‌کردن (بنـد انداختن) پیش از اینکه بندانداز صورت عروس را بند بیندازد، مادر داماد و عروس مویی از پیشانی عروس برمی‌داشتند.<ref>شکورزاده، عقاید و رسوم مردم خراسان، ۱۳۶۳ش، ص174.</ref>  گاه نیز زن سفیدبختی را وا می‌داشتند تا مویی از روی عروس بکند تا با این کار عروس هم مانند او خوشبخت و سعادتمند شود. در اردکان به مراسم بنداندازان «هَفه‌کُنی» می‌گویند. زن‌ بندانداز در اردکان نخستین موی صورت عروس را همراه بـا حبه‌ای از نبات برمی‌دارد.<ref>طباطبایی اردکانی، فرهنگ عامه اردکان، ۱۳۸۱ش، ص342.</ref>  در تهران به‌جز بندانداز، یک آرایش‌گر دیگر نیز ويژه آراستن چهره عروس دعوت می‌شد.<br>
+دختران در برخی از شهرها و روستاها تا پیش از رفتن به خانه شوهر، فرق سرِ خود را نمی‌گشودند و موهای خود را دخترانه شانه می‌کردند. از این‌رو در مراسم بنداندازان، زن بندانداز سکه‌ای [[طلا]] یا نقره به نام سکه فرق بازکنی از مادر عروس می‌گرفت و بعد از آن فرق سر را از وسط باز، و موها را به دو طرف شانه می‌کرد یا می‌بافت.<ref>کتیرایی، از خشت تا خشت، ۱۳۴۸ش، ص142.</ref>
+==مراسم حنابندان==
+برای مراسم حنابندان در [[جشن عقد]] و [[عروسی]]، مهمان‌هایی از سوی [[خانواده]] داماد و عروس دعوت می‌شدند. در این مراسم، سرانگشتان عروس را [[حنا]] می‌بستند که به آن حنای سرانگشتی یا سر فندقی می‌گفتند. سپس در کف پا و دست‌های عروس با حنا شکل‌هایی را نقش‌ونگار می‌کردند.<ref>صدری ‌افشار، فرهنگ معاصر فارسی، 1388ش، ج1، ص814.</ref>  فردای روز حنابندان عروس به‌ همراه زنان خانواده داماد به گرمابه برده می‌شد و پس از شست‌وشو، آرایشگر به آراستن مو و سر و صورت عروس می‌پرداخت. گاهی بر سر و روی عروس زیورهای متعددی مانند تیته، جقه، عقدرو، فندک و طوق طلا می‌آویختند. در برخی از شهرها عروس و داماد را جداگانه حنا می‌بستند؛ مثلاً در خراسان صبح روز عروسی زنـان [[حمام عمومی]] را قرق می‌کردند و عروس و زنان خانواده داماد برای حنابندان به حمام می‌رفتند. هم‌زمان نیز ساقدوش‌های داماد او را برای حنا بستن به‌ حمام می‌بردند.<ref>شکورزاده، عقاید و رسوم مردم خراسان، ۱۳۶۳ش، ص183-189.</ref><br>
+مراسم حنابندان امروزه نیز در بسیاری از شهرها و روستاهای مناطق مختلف [[ایران]] برگزار می‌شود.
+==پانویس==
+{{پانویس}}
+==منابع==
+* شکورزاده، ابراهیم، عقاید و رسوم مردم خراسان، تهران، سروش، ۱۳۶۳ش.
+* صدری افشار، غلامحسین و دیگران، فرهنگ معاصر فارسی، تهران، فرهنگ معاصر، ۱۳۸۸ش.
+* طباطبایی اردکانی، محمود، فرهنگ عامه اردکان، تهران، شورای فرهنگ عمومی استان یزد، ۱۳۸۱ش.
+* کتیرایی، محمود، از خشت تا خشت، تهران، موسسه مطالعات و تحقیقات اجتماعی، ۱۳۴۸ش.