طاهره قرة‌العین: تفاوت میان نسخه‌ها

<big>'''طاهره قرّةالعین؛'''</big> زنی از خاندان علم و اجتهاد و از سران فرقة بابیه.

==گرایش به فرقة شیخیه و بابیه==

فرقه شیخیه <ref>[https://lib.eshia.ir/10370/1/266 فرقه‌ای ساختگی که در برخی اصول با شیعه اختلاف‌نظر دارند. مشکور، فرهنگ فرق اسلامى، ۱۳68ش، ص266-270.]</ref> به‌رهبری شیخ احمد احسایی در قرن ۱۲ق با طرح بدعت‌ها و نظرات اختلافی در مذهب تشیع توجه‌برانگیز شد.<ref>[https://gerdab.ir/fa/news/8081/%D8%A8%D8%A7%D8%A8%DB%8C%E2%80%8C%DA%AF%D8%B1%DB%8C-%DA%AF%D8%A7%D9%85-%D8%AF%D9%88%D9%85-%D8%AF%D8%B1-%D8%B4%DA%A9%D9%84%E2%80%8C%DA%AF%DB%8C%D8%B1%DB%8C-%D8%A8%D9%87%D8%A7%D8%A6%DB%8C%D8%AA «بابی‌گری گام دوم در شکل‌گیری بهائیت»، وب‌سایت گرداب.]</ref>  احسایی در قزوین به تدریس و ترویج عقایدش پرداخت که باعث نگرانی علما و اعتراض آنان شد. محمدتقی برغانی پس از مناظره‌هایی با او، ایرادات بسیاری به عقایدش وارد کرده و او را به کفر و ارتداد محکوم کرد. <ref>[https://wiki.ahlolbait.com/%D9%85%D9%84%D8%A7_%D9%85%D8%AD%D9%85%D8%AF%D8%AA%D9%82%DB%8C_%D8%A8%D8%B1%D8%BA%D8%A7%D9%86%DB%8C «ملا محمدتقی برغانی»، وب‌سایت دانشنامة اسلامی.]</ref> طاهره میان اختلافات شدید بین متشرعه و شیخیه، با فرقة شیخیه آشنا و به اصول و عقائدشان علاقه‌مند شد و به بهانة دیدار سیدکاظم رشتی<ref>[https://www.cgie.org.ir/fa/article/225260/%D8%A7%D8%AD%D8%B3%D8%A7%DB%8C%DB%8C%D8%8C-%D8%B4%DB%8C%D8%AE-%D8%A7%D8%AD%D9%85%D8%AF دومین رهبر شیخیه پس از احمد احسائی است. ابراهیمی، «شیخ احمد احسائی»، وب‌سایت مرکز دائرةالمعارف بزرگ اسلامی.]</ref> کانون خانواده را رها کرد و با وجود سه فرزند به منزل پدر برگشت و عازم سفر کربلا شد. هنگامی که به آنجا رسید سید رشتی وفات یافته بود. در چنین وضعیتی در منزل سید به رفع و حل اشکالات اعتقادی شاگردانش پرداخت. <ref>[https://choqorok.com/@policypaper/xsyr-%D9%81%D8%AA%D9%86%D9%87-%D8%A8%D8%A7%D8%A8-%D8%A7%D8%B9%D8%AA%D8%B6%D8%A7%D8%AF%D8%A7%D9%84%D8%B3%D9%84%D8%B7%D9%86%D9%87-%D8%AF%DA%A9%D8%AA%D8%B1-%D8%B9%D8%A8%D8%AF%D8%A7%D9%84%D8%AD%D8%B3%DB%8C%D9%86-%D9%86%D9%88% اعتضادالسلطنه، فتنة باب، 1362ش، ص168-169.]</ref> از میان شاگردان مکتب شیخیه، علی‌محمد شیرازی که سابقة‏ شاگردی سیدکاظم رشتی و فعالیت در تجارت‏خانة‏ یهود را داشت با ادعای بابیت، فرقۀ بابیه را به‌وجود آورد.<ref> [https://gerdab.ir/fa/news/8081/%D8%A8%D8%A7%D8%A8%DB%8C%E2%80%8C%DA%AF%D8%B1%DB%8C-%DA%AF%D8%A7%D9%85-%D8%AF%D9%88%D9%85-%D8%AF%D8%B1-%D8%B4%DA%A9%D9%84%E2%80%8C%DA%AF%DB%8C%D8%B1%DB%8C-%D8%A8%D9%87%D8%A7%D8%A6%DB%8C%D8%AA «بابی‌گری گام دوم در شکل‌گیری بهائیت»، وب‌سایت گرداب.]</ref>  طاهره از طریق ملاحسین بشرویه <ref>[https://choqorok.com/@policypaper/xsyr-%D9%81%D8%AA%D9%86%D9%87-%D8%A8%D8%A7%D8%A8-%D8%A7%D8%B9%D8%AA%D8%B6%D8%A7%D8%AF%D8%A7%D9%84%D8%B3%D9%84%D8%B7%D9%86%D9%87-%D8%AF%DA%A9%D8%AA%D8%B1-%D8%B9%D8%A8%D8%AF%D8%A7%D9%84%D8%AD%D8%B3%DB%8C%D9%86-%D9%86%D9%88% ملاحسین بشرویه را بابُ‌الباب و اَول ‌مَن‌ آمَن بِه باب می‌دانند. «بابی‌گری گام دوم در شکل‌گیری بهائیت»، وب‌سایت گرداب.]</ref>از شاگردان سید رشتی با علی‌محمد شیرازی آشنا شد و به فرقة بابیه پیوست و در شمار حروف حیّ<ref>[https://choqorok.com/@policypaper/xsyr-%D9%81%D8%AA%D9%86%D9%87-%D8%A8%D8%A7%D8%A8-%D8%A7%D8%B9%D8%AA%D8%B6%D8%A7%D8%AF%D8%A7%D9%84%D8%B3%D9%84%D8%B7%D9%86%D9%87-%D8%AF%DA%A9%D8%AA%D8%B1-%D8%B9%D8%A8%D8%AF%D8%A7%D9%84%D8%AD%D8%B3%DB%8C%D9%86-%D9%86%D9%88% هیجده نفری که براساس حساب حروف ابجد، اولین مؤمنان به سید علی‌محمد شیرازی بودند. اعتضادالسلطنه، فتنة باب، 1362ش، ص112.]</ref>  قرار گرفت.<ref>[https://foulabook.com/ar/book/%D9%87%D9%83%D8%B0%D8%A7-%D9%82%D8%AA%D9%84%D9%88%D8%A7-%D9%82%D8%B1%D8%A9-%D8%A7%D9%84%D8%B9%D9%8A%D9%86-pdf الوردی، هکذا قتلوا قرةالعین، 1997م، ص10.]</ref>  قرةالعین هیچ‌وقت موفق به دیدار علی‌محمد نشد؛ ولی یکی از رهبران و مبلغان سرسخت او شد <ref>[https://choqorok.com/@policypaper/xsyr-%D9%81%D8%AA%D9%86%D9%87-%D8%A8%D8%A7%D8%A8-%D8%A7%D8%B9%D8%AA%D8%B6%D8%A7%D8%AF%D8%A7%D9%84%D8%B3%D9%84%D8%B7%D9%86%D9%87-%D8%AF%DA%A9%D8%AA%D8%B1-%D8%B9%D8%A8%D8%AF%D8%A7%D9%84%D8%AD%D8%B3%DB%8C%D9%86-%D9%86%D9%88% اعتضادالسلطنه، فتنة باب، 1362ش، ص169.]</ref> و توانست با استفاده از قدرت بیان، نفوذ خود را در عراق گسترش دهد و بسیاری از افراد را جذب کند تا آنجا که پیروانش حاضر شدند پشت سرش نماز بگذارند. <ref>[https://foulabook.com/ar/book/%D9%87%D9%83%D8%B0%D8%A7-%D9%82%D8%AA%D9%84%D9%88%D8%A7-%D9%82%D8%B1%D8%A9-%D8%A7%D9%84%D8%B9%D9%8A%D9%86-pdf الوردی، هکذا قتلوا قرةالعین، 1997م، ص13.]</ref> او به‌دلیل آگاهی‌های دینی، زیبایی و بی‌پروایی در تبلیغ مسلک بابیه از جایگاه والایی برخوردار بود، تا جایی که این حس برتری‌جویی او باعث شد ادعای بابیت و سرانجام اعلام خدایی کند.<ref>عبدیائی، «نقش و جایگاه قرةالعین در فرقة بابیه»، 1388ش، ص161-162. </ref>  

==محور عمدة مخالفت‌ها در عراق==  

طاهره با انجام اقداماتی همچون تدریس و تبلیغ باب در عراق، مناظره با علما، حرمت‌شکنی ماه محرم، ادعای بازگشت فاطمی و نوشتن ردیه علیه مخالفان باب، علاوه بر ترک پرده‌نشینی و برقراری ارتباط با مردان، مورد اعتراض بابیان قرار گرفت. آنها با نوشتن نامه‌ای به باب از او شکایت کردند. باب کارهای قرةالعین را تأیید و او را طاهره خواند. این اقدامات منجر به اخراج و بازگشت وی به ایران شد. هنگام عبور از شهرهای کرند و کرمانشاه و همدان همچنان مبلغ باب بود که با مخالفت علما مواجه می‌شد و سرانجام رهسپار شهر قزوین شد.<ref>نورمحمدی، قرةالعین: زندگی، عقیده و مرگ، 1395ش، ص35-45.</ref>  

بعد از انتشار رسالة فروغ باب که در آن نظر آل‌الله را یکی از مُطهِّرات اعلام کرده بود، طاهره نیز خود را مُظهِر حضرت فاطمه خواند و اعلام کرد؛ هر چیزی را که بخرید و بیاورید من در آن نگاه کنم آن چیز طاهر می‌شود. بسیاری از بابیان، طاهره را ظهور مجدد یا رجعت حضرت فاطمه می‌دانند.<ref>[https://choqorok.com/@policypaper/xsyr-%D9%81%D8%AA%D9%86%D9%87-%D8%A8%D8%A7%D8%A8-%D8%A7%D8%B9%D8%AA%D8%B6%D8%A7%D8%AF%D8%A7%D9%84%D8%B3%D9%84%D8%B7%D9%86%D9%87-%D8%AF%DA%A9%D8%AA%D8%B1-%D8%B9%D8%A8%D8%AF%D8%A7%D9%84%D8%AD%D8%B3%DB%8C%D9%86-%D9%86%D9%88% اعتضادالسلطنه، فتنة باب، 1362ش، ص1170-171.]</ref>  

در زمان محمدتقی برغانی مکاتب فکری و جریانات انحرافی زیادی در حال گسترش بودند که مذهب تشیّع را تهدید می‌کرد. <ref>[https://hawzah.net/fa/Magazine/View/6441/7043/85423/%D9%85%D8%AE%D8%AA%D8%B5%D8%B1%DB%8C-%D8%A7%D8%B2-%D8%A2%D8%AB%D8%A7%D8%B1-%D9%88-%D8%B2%D9%86%D8%AF%DA%AF%D8%A7%D9%86%DB%8C-%D9%85%D9%84%D8%A7-%D9%85%D8%AD%D9%85%D8%AF-%D8%AA%D9%82%DB%8C-%D8%A8%D8%B1%D8 توکلی، «مختصری از آثار و زندگانی ملا محمدتقی برغانی شهید ثالث»، پایگاه اطلاع‌رسانی حوزه.]</ref> طاهره پس از بازگشت به قزوین به تبلیغ و گسترش نفوذ خود میان پیروان فرقه بابیه ادامه داد. خانواده‌اش سعی کردند او را از مسیر رفته بازگردانند و با همسرش آشتی دهند. او پیشنهاد آشتی را رد کرد و همسرش را به‌خاطر لعن شیعیان کامل (شیخ احسائی، سید رشتی و سید باب) کافر و خود را طاهره خواند <ref>[https://choqorok.com/@policypaper/xsyr-%D9%81%D8%AA%D9%86%D9%87-%D8%A8%D8%A7%D8%A8-%D8%A7%D8%B9%D8%AA%D8%B6%D8%A7%D8%AF%D8%A7%D9%84%D8%B3%D9%84%D8%B7%D9%86%D9%87-%D8%AF%DA%A9%D8%AA%D8%B1-%D8%B9%D8%A8%D8%AF%D8%A7%D9%84%D8%AD%D8%B3%DB%8C%D9%86-%D9%86%D9%88% اعتضادالسلطنه، فتنة باب، 1362ش، ص174.]</ref> و خود را بر خلاف شریعت اسلام مطلقه کرد.<ref> [https://farhangoadabeirani.blogsky.com/1394/10/11/post-513/%D8%AF%D8%A7%D9%86%D9%84%D9%88%D8%AF-%DA%A9%D8%AA%D8%A7%D8%A8-%D8%B1%DB%8C%D8%AD%D8%A7%D9%86%D9%87-%D8%A7%D9%84%D8%A7%D8%AF%D8%A8-%D9%85%D8%AD%D9%85%D8%AF%D8%B9%D9%84%DB%8C-%D9%85%D8%AF%D8%B1%D8%B مدرس تبریزی، ریحانةالأدب، 1374ش، ج4-3، ص440.]</ref> برغانی، عمو و پدرشوهرش، که نمی‌توانست این برخوردهای توهین‌آمیز عروسش را تحمل کند ضمن اعلام انحراف و ارتداد فرقه‌های شیخیه و بابیه، تکفیرشان ‌کرد. این برخورد تاریخی برغانی <ref>[https://lib.eshia.ir/23019/1/979 میرسلیم، دانشنامة جهان اسلام، 1375ش، ج1، ص979.]</ref> باعث کینه طاهره شده و به قصد ترور وی <ref>[https://choqorok.com/@policypaper/xsyr-%D9%81%D8%AA%D9%86%D9%87-%D8%A8%D8%A7%D8%A8-%D8%A7%D8%B9%D8%AA%D8%B6%D8%A7%D8%AF%D8%A7%D9%84%D8%B3%D9%84%D8%B7%D9%86%D9%87-%D8%AF%DA%A9%D8%AA%D8%B1-%D8%B9%D8%A8%D8%AF%D8%A7%D9%84%D8%AD%D8%B3%DB%8C%D9%86-%D9%86%D9%88% اعتضادالسلطنه، فتنة باب، 1362ش، ص174.]</ref> برخی از یاران و مریدان را آماده کرد. <ref>[https://www.h-net.org/~bahai/areprint/kashf/kag.htm گلپایگانی، کشف‌الغطاء، بی‌تا، ص107.]</ref> بعد از ترور، چند نفر از عاملین دستگیر و برای مجازات به تهران فرستاده شدند؛ اما طاهره به‌عنوان آمر اصلی،<ref>[https://farhangoadabeirani.blogsky.com/1394/10/11/post-513/%D8%AF%D8%A7%D9%86%D9%84%D9%88%D8%AF-%DA%A9%D8%AA%D8%A7%D8%A8-%D8%B1%DB%8C%D8%AD%D8%A7%D9%86%D9%87-%D8%A7%D9%84%D8%A7%D8%AF%D8%A8-%D9%85%D8%AD%D9%85%D8%AF%D8%B9%D9%84%DB%8C-%D9%85%D8%AF%D8%B1%D8%B مدرس تبریزی، ریحانةالادب، 1374ش، ج4-3، ص440.]</ref>  با نقشة میرزا حسینعلی نوری به خراسان فرار کرد. مورخین بابی و بهائی تلاش کرده‌اند تا طاهره را در قتل تبرئه و آن را به فردی غیربابی نسبت دهند و در مقابل بیشتر مورخین با اتفاق‌نظر عامل و محرک اصلی قتل را طاهره می‌دانند.<ref>نورمحمدی، قرةالعین: زندگی، عقیده و مرگ، 1395ش، ص61-57.</ref>  

هرچند منابع تاریخی دربارة حوادث دشت بدشت <ref>[https://choqorok.com/@policypaper/xsyr-%D9%81%D8%AA%D9%86%D9%87-%D8%A8%D8%A7%D8%A8-%D8%A7%D8%B9%D8%AA%D8%B6%D8%A7%D8%AF%D8%A7%D9%84%D8%B3%D9%84%D8%B7%D9%86%D9%87-%D8%AF%DA%A9%D8%AA%D8%B1-%D8%B9%D8%A8%D8%AF%D8%A7%D9%84%D8%AD%D8%B3%DB%8C%D9%86-%D9%86%D9%88% روستایی در نزدیکی شاهرود و محل تلاقی مازندران، خراسان و تهران. اعتضادالسلطنه، فتنة باب، 1362ش، ص178.]</ref> به‌خاطر اتفاقاتی که نمی‌توانستند آنها را بازگو کنند سکوت کرده‌اند و راویان نیز مطالب را به‌صورت پراکنده نوشته‌اند؛ <ref>[https://bahaismiran.com/?p=7623 آیتی، کشف‌الحیل، 1389ش، ج2، ص72.]</ref> اما این جتماع از نقاط عطف تاریخ بابیت است. تا قبل از آن، بابیت یکی از شاخه‌های شیخیه و بابیان نیز از نظر مسلمانان، کافر نبودند. پس از این تاریخ، کم‌کم نزاع‌ها و درگیری‌های داخلی میان بابیان و مسلمانان در گرفت.<ref>[https://bahairesearch.org/%d8%ad%d8%a7%d8%af%d8%ab%d9%87%e2%80%8c%db%8c-%d8%a8%d8%af%d8%b4%d8%aa-%d9%88-%d9%86%d8%b3%d8%ae-%d8%a7%d8%b3%d9%84%d8%a7%d9%85-%d8%aa%d9%88%d8%b3%d8%b7-%d8%a8%d8%a7%d8%a8%db%8c%d8%a7%d9%86/ «حادثة بدشت و نسخ اسلام توسط بابیان»، وب‌سایت بهائی‌پژوهی.]</ref>  یکی از اهداف اصلی اجتماع عظیم در بدشت، اعلام نسخ شریعت اسلام بود. <ref>شوقی ربانی، قرن بدیع، 1992م، ص93. </ref> پس از بحث و گفت‌وگوهای فراوان، قرار شد این خبر توسط یک زن یعنی طاهره اعلام شود. در این‌صورت اگر مردم می‌پذیرفتند هدف حاصل می‌شد. اگر نمی‌پذیرفتند طبق احکام اسلام، زنی که مرتد شده و شریعت را منسوخ می‌داند را نمی‌کشند؛ <ref>[https://shialibrary.blog.ir/tag/%EF%BB%AD%EF%BA%B3%EF%BA%8E%EF%BA%8B%EF%BB%9E%20%EF%BA%8D%EF%BB%9F%EF%BA%B8%EF%BB%B4%EF%BB%8C%EF%BA%94%20PDF حرعاملی، وسائل‌الشیعه، 1372ش، ج28، ص330.]</ref> بلکه او را نصیحت می‌کنند تا به اسلام برگردد و توبه کند. <ref>[https://bahaismiran.com/?p=7623 آیتی، کشف‌الحیل، 1389ش، ج2، ص74.]</ref> برای آزمایش عکس‌العمل مردم و برای عملیاتی کردن نقشه، قرةالعین بدون حجاب، با آرایش و زینت به اجتماع بابیان وارد شد و اعلام کرد که امروز روز عید و جشن همگانی است و تمام احکام و دستورات سابق برداشته شده، همگی با هم مصافحه کنید. او با همراهی برخی از افراد برجسته هر روز حکمی از احکام اسلام را لغو و آن را اعلام عمومی می‌کرد. <ref> [https://varqaa.org/content/%D8%AA%D8%A7%D8%B1%DB%8C%D8%AE-%D9%86%D8%A8%DB%8C%D9%84-%D8%B2%D8%B1%D9%86%D8%AF%DB%8C-%D9%85%D8%B7%D8%A7%D9%84%D8%B9-%D8%A7%D9%84%D8%A7%D9%86%D9%88%D8%A7%D8%B1 نبیل زرندی، مطالع‌الأنوار، 134ب، ص264-262.]</ref> با دیدن صحنه‌های بدشت، برخی راه خود را از بابیه جدا کرده و از آنجا فرار کردند؛ <ref>شوقی ربّانی، قرن بدیع، 1992م، ص۹۵.</ref> زیرا معتقد بودند این تغییرات کفر است و احکام اسلام هیچ‌وقت نسخ نمی‌شود. بعضی هم آن را امتحان الهی برای تشخیص کافر از مؤمن دانستند و عده‌ای نیز اطاعت طاهره را واجب و گفتارش را لازم‌الاجرا دانستند، <ref>[https://varqaa.org/content/%D8%AA%D8%A7%D8%B1%DB%8C%D8%AE-%D9%86%D8%A8%DB%8C%D9%84-%D8%B2%D8%B1%D9%86%D8%AF%DB%8C-%D9%85%D8%B7%D8%A7%D9%84%D8%B9-%D8%A7%D9%84%D8%A7%D9%86%D9%88%D8%A7%D8%B1 نبیل زرندی، مطالع‌الأنوار، 134ب، ص۲۶4.]</ref> تا جایی که جانمازها را جمع کرده و مهرها را شکستند. این اقدام میان اکثریت افرادی که آنجا حضور داشتند، مؤثر واقع شد و هدف اولیّه این اجتماع به دست آمد. <ref>[https://bahai-library.com/mazandarani_tarikh_zuhur_haqq فاضل مازندرانی، ظهورالحق، 1320ش، ج۳، ص111.]</ref> این اعلام لغو حدود و قیود اسلام نه‌تنها باعث اعتراض بدشتیان شد؛ بلکه به مذاق برخی از بابیان که در صحنة بدشت غائب بودند نیز خوش نیامد، تا جائی که بشرویه اعلام کرد اگر آنجا بودم اجتماع‌کنندگان را با شمشیر می‌زدم.<ref>[https://bahai-library.com/mazandarani_tarikh_zuhur_haqq فاضل مازندرانی، ظهورالحق، 1320ش، ج۳، ص109-110.]</ref>  

در فرقة بابیه به تساوی حقوق زن و مرد، آزادی زنان در اجتماع، ارتباط با مردان نامحرم، تجویز زنان شوهردارِ عقیم به باروری از غیر شوهر، بی‌حجابی، پوشیدن لبا‌س‌های حریر و آرایش کردن تصریح شده است. <ref>[https://sahebnews.ir/465314/%D8%AA%D8%A7%D8%B1%DB%8C%D8%AE-%D8%AC%D8%A7%D9%85%D8%B9-%D8%A8%D9%87%D8%A7%D8%A6%DB%8C%D8%AA-%D8%AF%D8%A7%D9%86%D9%84%D9%88%D8%AF-%DA%A9%D8%AA%D8%A7%D8%A8.htm افراسیابی، تاریخ جامع بهائیت، 1382ش، ص105-106.]</ref> کشف حجاب قرةالعین ریشه در سفرش به عراق داشت. هرچند اول از پشت پرده و حجاب تدریس می‌کرد، کم‌کم در مجالس درس دوستان و شاگردان، آن را کنار گذاشت.<ref>[https://sites.dlib.nyu.edu/viewer/books/princeton_aco004743/display?lang=ar آیتی، الكواكب‌الدریة فی مآثر البهائیة، ۱۳۴۲ق، ص61 و 110-111.]</ref>  در واقعة دشت بدشت، در حضور همگان کشف حجاب کرد که برخی آن را قطعی و مسلّم دانسته‌اند. <ref>نورمحمدی، قرةالعین: زندگی، عقیده و مرگ، 1395ش، ص112.</ref> استدلال برخی از هواداران در توجیه و دفاع از طاهره این بود که صورت و کف دو دست زن، عورت حساب نمی‌شود؛ پس پوشاندن آن واجب نیست و به‌عنوان شاهد به نپوشاندن دست و صورت زنان در مراسم حج اشاره می‌کردند<ref>[https://sites.dlib.nyu.edu/viewer/books/princeton_aco004743/display?lang=ar آیتی، الكواكب الدریة فی مآثر البهائیة، ۱۳۴۲ق، ص110-111.]</ref> یا دشت بدشت را به محشر و قیامت و طاهره را به حضرت زهرا قیاس می‌کردند که در اینجا بدون حجاب و آراسته جلوه‌گری کرده است.<ref>[https://s6.picofile.com/file/8191454976/%D9%85%D8%AD%D8%A7%DA%A9%D9%85%D9%87_%D9%88_%D8%A8%D8%B1%D8%B1%D8%B3%DB%8C_%D8%A8%D8%A7%D8%A8_%D9%88_%D8%A8%D9%87%D8%A7%D8%A13.pdf.html مصطفوی، محاکمه و بررسی در عقاید و احکام و آداب و تاریخ باب و بهاء، 1386ش، ج3، ص141-142.]</ref>

*بدحجابی و بی‌بندوباری و ارتباط‌های مشکوک در عراق؛<ref>[https://bahai-library.com/mazandarani_tarikh_zuhur_haqq فاضل مازندرانی، ظهورالحق، 1320ش، ج۳، ص325.]</ref>

*توصیة مردان به فحشا و اشتراک‌گذاری همسران و همخوابگی با محمدعلی بارفروش؛<ref>[https://choqorok.com/@policypaper/xsyr-%D9%81%D8%AA%D9%86%D9%87-%D8%A8%D8%A7%D8%A8-%D8%A7%D8%B9%D8%AA%D8%B6%D8%A7%D8%AF%D8%A7%D9%84%D8%B3%D9%84%D8%B7%D9%86%D9%87-%D8%AF%DA%A9%D8%AA%D8%B1-%D8%B9%D8%A8%D8%AF%D8%A7%D9%84%D8%AD%D8%B3%DB%8C%D9%86-%D9%86%D9%88% اعتضادالسلطنه، فتنة باب، 1362ش، ص182-186.]</ref>

*واجب‌القتل دانستن همة علما.<ref>[https://archive.org/details/20240622_20240622_1221/page/57/mode/2up چهاردهی، باب کیست و سخن او چیست؟، 1363ش، ص85.]</ref>

ریشة برخی از رفتارهای هنجارشکنانة قرةالعین؛ به موفق نشدن در وصلت با خاندان شاهی و ازدواج تحمیلی و اجباری در نوجوانی بر می‌گردد که در دستیابی به آمال و آرزوهایش او را به‌شدت ناکام و سرخورده کرده و در مسیر تباهی و هلاکت انداخت.<ref>نورمحمدی، قرةالعین: زندگی، عقیده و مرگ، 1395ش، ص8.</ref>

بین مورخان دربارۀ چگونگی و نحوۀ ایمان آوردن او به باب اختلاف‌نظر است؛ اما توجه و دقت در رسالة قرةالعین (۱۲۶۱ق) و آثاری که به تجلیل و تکریم او پرداخته و یا توقیعاتی برایش صادر شده دلالت بر ایمان او به باب دارند.<ref>نورمحمدی، قرةالعین: زندگی، عقیده و مرگ، 1395ش، ص30.</ref>   

تأثیر عملکرد قره‌العین بر فرهنگ و جامعة زنان

 

 

ترویج حضور آزادانه در اجتماع مردان؛

 

ترویج جدال و بحث با علما بر خلاف عرف زمانه؛

 

زمینه‌ساز بی‌دینی و اباحی‌گری؛

 

فرهنگ‌زدایی؛

 

از بین بردن رسوم گذشته. <ref>[https://snn.ir/fa/news/320578/%D8%A7%D9%88%D9%84%DB%8C%D9%86-%D8%B2%D9%86%DB%8C-%DA%A9%D9%87-%D8%AF%D8%B1-%D8%A7%DB%8C%D8%B1%D8%A7%D9%86-%D8%A8%DB%8C-%D8%AD%D8%AC%D8%A7%D8%A8-%D8%B4%D8%AF-%DA%86%D9%87-%DA%A9%D8%B3%DB%8C-%D8%A8%D9%88%D8%AF «اولین زنی که در ایران بی‌حجاب شد، چه کسی بود؟»، خبرگزاری مشرق.] </ref>