حسین صبوری (بحث | مشارکتها) بدون خلاصۀ ویرایش |
حمید گلزار (بحث | مشارکتها) بدون خلاصۀ ویرایش |
||
| خط ۱۲۳: | خط ۱۲۳: | ||
*الوردی، علی، هکذا قتلوا قرةالعین، لبنان، الجمل، چاپ دوم، 1997م. | *الوردی، علی، هکذا قتلوا قرةالعین، لبنان، الجمل، چاپ دوم، 1997م. | ||
{{پایان منابع}} | {{پایان منابع}} | ||
ویکی ر | |||
[[پرونده:طاهره3.jpg|250px|thumb|left|تصویر منسوب به طاهره قرةالعین (زرینتاج)]] | |||
'''<big>طاهره قُرَّةُالعَین</big>'''؛ زنی که در دوران قاجار با گرایش به بابیت، کشف حجاب کرد.<br> | |||
طاهره قرةالعین، زنی بود که با پرورش در دامان خانوادهای دینمدار و عالمپرور، به مدارجی از علم و ادب، دست یافته بود؛ اما در جوانی به حلقه کوچک مریدان سید علیمحمد باب وارد شد و با رویگردانی از آموزههای اسلام، به خانوادۀ خود نیز پشت کرد. او در شمار رهبران فرقۀ بابیه قرار گرفت و اولین زنی بود که در [[ایران]] در جریان «بَدَشت» کشف حجاب کرد و احکام [[اسلام]] را منسوخ اعلام کرد. | |||
==معرفی== | |||
فاطمهبیگم بَرَغانی قزوینی، در سال 1233ق در [[قزوین]] چشم به جهان گشود. القاب او زرّینتاج، زَکیّه و اُمّسَلَمه است. وی در طول زندگی خود به طاهره قُرَّةُالعَین مشهور شد.<ref>[https://www.newslaw.net/%D8%B2%D9%86%D8%AF%DA%AF%DB%8C-%D8%B7%D8%A7%D9%87%D8%B1%D9%87-%D9%82%D8%B1%D8%A9-%D8%A7%D9%84%D8%B9%D9%8A%D9%86-%D8%B7%D8%A7%D9%87%D8%B1%D9%87-%D9%82%D8%B1%D8%A9-%D8%A7%D9%84%D8%B9%D9%8A%D9%86-%D9%88-%D9%81%D8%B1%D9%82%D9%87-%D8%A8%D8%A7%D8%A8%DB%8C%D9%87.a275615 «زندگی طاهره قرة العين | طاهره قرة العين و فرقه بابیه»، وبسایت حقوق نیوز، تاریخ بازدید: 30 مهر 1401ش.]</ref> او، لقب طاهره را از بابیها و لقب قرةالعین را از شیخیه دریافت کرد.<ref>[http://miladalikhah.blogfa.com/post/138 عالیخان، «بیوگرافی طاهره زرین تاج»، وبسایت آریاییها، تاریخ بازدید: 30 مهر 1401ش.]</ref> | |||
==خانواده== | |||
طاهره قرةالعین در خانوادهای مذهبی بهدنیا آمد. پدرش محمدصالح برغانی و مادرش آمنهخانم قزوینی، هردو مجتهد بودند. خانوادۀ مادرش، پیرو شیخیه و [[خانواده]] پدرش از اصولیان معتقد بودند و ثروت زیادی داشتند.<ref>[https://mandegar.tarikhema.org/%D8%B2%D9%86%D8%AF%DA%AF%D8%A7%D9%86%DB%8C-%D8%B7%D8%A7%D9%87%D8%B1%D9%87-%D9%82%D9%8F%D8%B1%D9%8E%D9%91%D8%A9%D9%8F%D8%A7%D9%84%D8%B9%D9%8E%DB%8C%D9%86 کاظمی، «زندگینامه طاهره قُرَّهُ العَین»، وبسایت تاریخ ما، تاریخ بازدید: 30 مهر 1401ش.] </ref> | |||
او در نوجوانی با پسرعموی خود ملامحمد برغانی [[ازدواج]] کرد. حاصل ازدواج آنها دو پسر و یک دختر بود.<ref>[https://www.newslaw.net/%D8%B2%D9%86%D8%AF%DA%AF%DB%8C-%D8%B7%D8%A7%D9%87%D8%B1%D9%87-%D9%82%D8%B1%D8%A9-%D8%A7%D9%84%D8%B9%D9%8A%D9%86-%D8%B7%D8%A7%D9%87%D8%B1%D9%87-%D9%82%D8%B1%D8%A9-%D8%A7%D9%84%D8%B9%D9%8A%D9%86-%D9%88-%D9%81%D8%B1%D9%82%D9%87-%D8%A8%D8%A7%D8%A8%DB%8C%D9%87.a275615 «زندگی طاهره قرة العين | طاهره قرة العين و فرقه بابیه»، وبسایت حقوق نیوز، تاریخ بازدید: 30 مهر 1401ش.]</ref> پس از تغییراتی که در باورهای دینی او پدید آمد، شوهر و پدرشوهر او (شهید ثالث) با وی بر سر مسائل مذهبی اختلاف شدیدی پیدا کردند که همین موضوع از عوامل جدایی وی از همسرش شد.<ref>[https://tavaana.org/fa/Tahereh «طاهره قرهالعین؛ چهره به چهره با تحجر روبرو»، وبسایت توانا، تاریخ بازدید: 30 مهر 1401ش.]</ref> | |||
==کودکی== | |||
طاهره قرةالعین در کودکی بههمراه چند دختر دیگر از خانوادۀ برغانی، در مدرسه اعظم صالحیه که صاحب آن پدرش بود به یادگیری علوم اسلامی و دانش فقه مشغول شد. آن زمان بهدلیل تفکرات اشتباه جامعه، درس و فراگیری علوم برای دختران هیچ ارزش و جایگاهی نداشت اما طاهره با هوش سرشار و طبع شعر و قدرت بیان، توجه همگان و بهویژه پدرش را به خود جلب کرد؛ بهطوری که پدرش با وجود داشتن چند پسر، آرزو میکرد کاش او هم پسر بود تا چراغ خاندان را روشن نگه دارد.<ref>[https://www.newslaw.net/%D8%B2%D9%86%D8%AF%DA%AF%DB%8C-%D8%B7%D8%A7%D9%87%D8%B1%D9%87-%D9%82%D8%B1%D8%A9-%D8%A7%D9%84%D8%B9%D9%8A%D9%86-%D8%B7%D8%A7%D9%87%D8%B1%D9%87-%D9%82%D8%B1%D8%A9-%D8%A7%D9%84%D8%B9%D9%8A%D9%86-%D9%88-%D9%81%D8%B1%D9%82%D9%87-%D8%A8%D8%A7%D8%A8%DB%8C%D9%87.a275615 «زندگی طاهره قرةالعين | طاهره قرةالعين و فرقه بابیه»، وبسایت حقوق نیوز، تاریخ بازدید: 30 مهر 1401ش.]</ref> | |||
==انحراف از اسلام== | |||
[[پرونده:طاهره4.jpg|250px|thumb|left|نگاره قتل ملامحمدتقی برغانی در [[مسجد]]؛ زنی که بیحجاب و [[شراب]] بهدست بر بالای سر قاتل، ترسیم شده، نمادی از طاهره قرةالعین دانسته شده که به قتل عموی خود، متهم بود.]] | |||
طاهره بهواسطۀ یکی از عموهایش، ملا محمدعلی برغانی، با افکار شیخ احمد احسایی، بنیانگذار مکتب شیخیه، آشنا شد و به آن مکتب گرایش پیدا کرد. او که بعد از [[ازدواج]]، بههمراه همسر و فرزندانش راهیِ [[کربلا]] و [[نجف]] شده و چند سال در آنجا به تحصیل علوم دینی پرداخته بود، پس از بازگشت به [[ایران]]، خیلی زود با سیدکاظم رشتی که پس از احسایی، جانشین او شده بود به نامهنگاری و تبادل عقاید پرداخت. سیدکاظم رشتی که گرایش فکری او را بهخوبی درک کرده بود به او لقب «قرةالعین» داد. طاهره در پی این دگرگونی فکری، همسر و فرزندانش را ترک کرد و برای دیدن استاد خود دوباره عازم کربلا شد، اما قبل از اینکه به کربلا برسد استادش از دنیا رفته بود.<ref>[https://bahairesearch.org/%D8%B7%D8%A7%D9%87%D8%B1%D9%87-%D9%88-%D8%A8%D8%A7%D9%88%D8%B1-%D8%A8%D8%A7%D8%A8%D9%89-%D9%88-%D8%A8%D9%87%D8%A7%D8%A6%D9%89/ «طاهره و باور بابى و بهائى»، وبسایت بهائیپژوهی، تاریخ بازدید: 30 مهر 1401ش.]</ref> پس از آن، مدتی در خانه سیدکاظم رشتی مستقر شد و به شاگردان این مکتب از پشت پرده، درس میداد.<ref>[https://www.tasnimnews.com/fa/news/1398/11/20/2198747/%D8%B1%D8%A7%D8%A8%D8%B7%D9%87-%D9%82%D8%B1%D9%87-%D8%A7%D9%84%D8%B9%DB%8C%D9%86-%D8%A8%D8%A7-%D8%AC%D8%B1%DB%8C%D8%A7%D9%86-%D8%A8%D8%A7%D8%A8%DB%8C%D9%87-%DA%86%D8%B1%D8%A7-%D8%A8%D8%B1-%D8%B3%D8%A7%D8%AE%D8%AA-%D9%85%D8%B3%D8%AA%D9%86%D8%AF%D9%87%D8%A7%DB%8C-%D8%AA%D8%A7%D8%B1%DB%8C%D8%AE%DB%8C-%D8%AF%D8%B1-%D8%AA%D9%84%D9%88%DB%8C%D8%B2%DB%8C%D9%88%D9%86-%D9%86%D8%B8%D8%A7%D8%B1%D8%AA-%D9%86%D9%85%DB%8C-%D8%B4%D9%88%D8%AF «رابطه"قرةالعین" با جریان بابیه_چرا بر ساخت مستندهای تاریخی در تلویزیون نظارت نمیشود؟»، خبرگزاری تسنیم، تاریخ بازدید: 30 مهر 1401ش.]</ref> | |||
سید علیمحمد باب، در سال 1260ق ادعای نیابت از امام غائب کرد و طاهره هم با پیشزمینهای که داشت به جرگۀ یاران او پیوست و تبلیغ بابیت را در [[کربلا]] آغاز کرد.<ref>[https://www.tasnimnews.com/fa/news/1398/11/20/2198747/%D8%B1%D8%A7%D8%A8%D8%B7%D9%87-%D9%82%D8%B1%D9%87-%D8%A7%D9%84%D8%B9%DB%8C%D9%86-%D8%A8%D8%A7-%D8%AC%D8%B1%DB%8C%D8%A7%D9%86-%D8%A8%D8%A7%D8%A8%DB%8C%D9%87-%DA%86%D8%B1%D8%A7-%D8%A8%D8%B1-%D8%B3%D8%A7%D8%AE%D8%AA-%D9%85%D8%B3%D8%AA%D9%86%D8%AF%D9%87%D8%A7%DB%8C-%D8%AA%D8%A7%D8%B1%DB%8C%D8%AE%DB%8C-%D8%AF%D8%B1-%D8%AA%D9%84%D9%88%DB%8C%D8%B2%DB%8C%D9%88%D9%86-%D9%86%D8%B8%D8%A7%D8%B1%D8%AA-%D9%86%D9%85%DB%8C-%D8%B4%D9%88%D8%AF «رابطه"قرةالعین" با جریان بابیه_چرا بر ساخت مستندهای تاریخی در تلویزیون نظارت نمیشود؟»، خبرگزاری تسنیم، تاریخ بازدید: 30 مهر 1401ش.]</ref> طاهره از یاران خاص بابیه شد و باب آنها را حروف حی نامید. حروف حی در آیین بهائیت به 18 نفر اولی گفته میشود که به باب ایمان آوردهاند و طاهره تنها زن در میان آنان بود.<ref> [https://www.newslaw.net/%D8%B2%D9%86%D8%AF%DA%AF%DB%8C-%D8%B7%D8%A7%D9%87%D8%B1%D9%87-%D9%82%D8%B1%D8%A9-%D8%A7%D9%84%D8%B9%D9%8A%D9%86-%D8%B7%D8%A7%D9%87%D8%B1%D9%87-%D9%82%D8%B1%D8%A9-%D8%A7%D9%84%D8%B9%D9%8A%D9%86-%D9%88-%D9%81%D8%B1%D9%82%D9%87-%D8%A8%D8%A7%D8%A8%DB%8C%D9%87.a275615 «زندگی طاهره قرةالعين | طاهره قرةالعين و فرقه بابیه»، وبسایت حقوق نیوز، تاریخ بازدید: 30 مهر 1401ش.]</ref> | |||
خبر پیوستن طاهره، به بابیت در همه جا پیچید و در پی آن، علمای [[شیعه]] خواستار اخراج او از [[کربلا]] شدند. او مدتی در کربلا و بغداد در حبس خانگی بود. سپس با اصرار خانوادهاش که از کارهای او باخبر شده و ناراحت بودند پس از سه سال به قزوین برگردانده شد. | |||
بعد از مدت کمی ملا محمدتقی برغانی، عموی طاهره و پدرشوهر سابق او، در مسجد بهدست یک فرد بابی کشته شد و بهدلیل اختلافی که طاهره با عموی خود داشت، به دست داشتن در قتل عموی خود متهم شد. او بهدستور حاکم [[قزوین]] زندانی شد ولی به کمک بابیان از زندان فرار کرد.<ref>[https://mandegar.tarikhema.org/%D8%B2%D9%86%D8%AF%DA%AF%D8%A7%D9%86%DB%8C-%D8%B7%D8%A7%D9%87%D8%B1%D9%87-%D9%82%D9%8F%D8%B1%D9%8E%D9%91%D8%A9%D9%8F%D8%A7%D9%84%D8%B9%D9%8E%DB%8C%D9%86 کاظمی، «زندگینامه طاهره قُرَّهُالعَین»، وبسایت تاریخ ما، تاریخ بازدید: 30 مهر 1401ش.]</ref> | |||
طاهره در سال 1264ق بههمراه میرزاعلی بارفروش ملقب به قدّوس و میرزا حسینعلی نوری معروف به بهاءالله در جریان بَدَشت کشف حجاب کرد و قوانین [[اسلام]] را منسوخ اعلام کرد.<ref> [https://www.tasnimnews.com/fa/news/1398/11/20/2198747/%D8%B1%D8%A7%D8%A8%D8%B7%D9%87-%D9%82%D8%B1%D9%87-%D8%A7%D9%84%D8%B9%DB%8C%D9%86-%D8%A8%D8%A7-%D8%AC%D8%B1%DB%8C%D8%A7%D9%86-%D8%A8%D8%A7%D8%A8%DB%8C%D9%87-%DA%86%D8%B1%D8%A7-%D8%A8%D8%B1-%D8%B3%D8%A7%D8%AE%D8%AA-%D9%85%D8%B3%D8%AA%D9%86%D8%AF%D9%87%D8%A7%DB%8C-%D8%AA%D8%A7%D8%B1%DB%8C%D8%AE%DB%8C-%D8%AF%D8%B1-%D8%AA%D9%84%D9%88%DB%8C%D8%B2%DB%8C%D9%88%D9%86-%D9%86%D8%B8%D8%A7%D8%B1%D8%AA-%D9%86%D9%85%DB%8C-%D8%B4%D9%88%D8%AF «رابطه"قرةالعین" با جریان بابیه_چرا بر ساخت مستندهای تاریخی در تلویزیون نظارت نمیشود؟»، خبرگزاری تسنیم، تاریخ بازدید: 30 مهر 1401ش.]</ref> | |||
==جریان بَدَشت== | |||
بدشت، دشت زیبایی در نزدیکی شاهرود است.<ref>[http://pajoohe.ir/%D9%81%D8%A7%D8%AC%D8%B9%D9%87-%D8%A8%D8%AF%D8%B4%D8%AA-%D8%AF%D8%B1-%D8%B9%D8%B5%D8%B1-%D8%A8%D8%A7%D8%A8%DB%8C%D9%87__a-36914.aspx همایون، «فاجعه بدشت در عصر بابیه»، وبسایت پژوهشکده باقرالعلوم، تاریخ بازدید: 30 مهر 1401ش.]</ref> پس از دستگیری و محاکمه باب در آذربایجان، سرکوب بابیان در [[ایران]] شدت گرفت و بههمین دلیل پیروان باب بهدستور طاهره و یاران نزدیکش در بدشت گرد هم آمدند و در این جلسه، طاهره هنجارشکنی آشکاری صورت داد و بدون روبنده و [[حجاب]] در مقابل دیدگان جمع قرار گرفت و سخنرانی کرد. او با این کارش باعث تعجب همه شد و رسما اعلام کرد که بابیان [[اسلام]] را قبول ندارند و باب از اسلام بهطور کامل جدا میشود.<ref>[https://bahairesearch.org/%D8%B7%D8%A7%D9%87%D8%B1%D9%87-%D9%88-%D8%A8%D8%A7%D9%88%D8%B1-%D8%A8%D8%A7%D8%A8%D9%89-%D9%88-%D8%A8%D9%87%D8%A7%D8%A6%D9%89/ «طاهره و باور بابى و بهائى»، وبسایت بهائیپژوهی، تاریخ بازدید: 30 مهر 1401ش.]</ref> برخی پژوهشگران، ماجرای بدشت را آشکارکنندۀ «ماهیت واقعی و اباحیگرانۀ مسلک بابیت» دانستهاند که انحراف این فرقه از اسلام را اثبات کرد و راه دفاع و توجیه را بر پیروان بابیت، مسدود کرد.<ref>[https://mtq.ir/downloadfile.php?id=jlcmmkbn ابوالحسنی منذر، «اظهارات و خاطرات آیتالله حاج شیخ حسین لنکرانی درباره بابیگری و بهاییگری»، 1386ش، ص89-90].</ref> | |||
پس از این واقعه، بابیان با حکومت و مردم درگیر شدند. طاهره به مدت یکسال در روستاها زندگی مخفیانهای داشت، او سرانجام بهاتهام دست داشتن در قتل عموی خود شناسایی و دستگیر شد و به [[تهران]] منتقل شد و سه سال در خانه رئیس پلیس تهران، در حبس خانگی بهسر برد.<ref>[https://mandegar.tarikhema.org/%D8%B2%D9%86%D8%AF%DA%AF%D8%A7%D9%86%DB%8C-%D8%B7%D8%A7%D9%87%D8%B1%D9%87-%D9%82%D9%8F%D8%B1%D9%8E%D9%91%D8%A9%D9%8F%D8%A7%D9%84%D8%B9%D9%8E%DB%8C%D9%86 کاظمی، «زندگینامه طاهره قُرَّةالعَین»، وبسایت تاریخ ما، تاریخ بازدید: 30 مهر 1401ش.]</ref> | |||
==درگذشت== | |||
در طول سه سال حبس طاهره، باب اعدام شد و بابیان به انتقام خون او نقشه ترور ناصرالدین شاه را کشیدند که بینتیجه ماند. بعد از آن شاه، دستور کشتار بابیان را صادر کرد و طاهره قرةالعین نیز در سال 1268ق به اتهام فساد فیالارض، اعدام شد.<ref> [https://mandegar.tarikhema.org/%D8%B2%D9%86%D8%AF%DA%AF%D8%A7%D9%86%DB%8C-%D8%B7%D8%A7%D9%87%D8%B1%D9%87-%D9%82%D9%8F%D8%B1%D9%8E%D9%91%D8%A9%D9%8F%D8%A7%D9%84%D8%B9%D9%8E%DB%8C%D9%86 کاظمی، «زندگینامه طاهره قُرَّةالعَین»، وبسایت تاریخ ما، تاریخ بازدید: 30 مهر 1401ش.]</ref> | |||
==آثار== | |||
از طاهره، اشعار و نامههایی بهجا مانده است؛ قسمتی از مقالهها و نامههای طاهره در کتاب ظهور الحق<ref> [https://www.makarem.ir/main.aspx?typeinfo=43&lid=0&mid=321812&catid=27549 «معرفی کتاب ظهور الحقّ»، پایگاه اطلاعرسانی دفتر آیةالله مکارم شیرازی، تاریخ بازدید: 30 مهر 1401ش.]</ref> و قسمتهایی دیگر از آنها در کتاب الکواکب الدریة فی مآثر البهائیة<ref> [https://makarem.ir/main.aspx?typeinfo=25&lid=0&catid=23060&mid=245630 «معرفی کتاب الکواکب الدرّیة»، پایگاه اطلاعرسانی دفتر آیةالله مکارم شیرازی، تاریخ بازدید: 30 مهر 1401ش.]</ref> آمده است. | |||
اشعار بهجا مانده از طاهره، برخی عقاید مذهبی او را بازنمایی میکند.<ref> [https://www.newslaw.net/%D8%B2%D9%86%D8%AF%DA%AF%DB%8C-%D8%B7%D8%A7%D9%87%D8%B1%D9%87-%D9%82%D8%B1%D8%A9-%D8%A7%D9%84%D8%B9%D9%8A%D9%86-%D8%B7%D8%A7%D9%87%D8%B1%D9%87-%D9%82%D8%B1%D8%A9-%D8%A7%D9%84%D8%B9%D9%8A%D9%86-%D9%88-%D9%81%D8%B1%D9%82%D9%87-%D8%A8%D8%A7%D8%A8%DB%8C%D9%87.a275615 «زندگی طاهره قرةالعين | طاهره قرةالعين و فرقه بابیه»، وبسایت حقوق نیوز، تاریخ بازدید: 30 مهر 1401ش.]</ref> | |||
==پانویس== | |||
{{پانویس}} | |||
==منابع== | |||
* ابوالحسنی منذر، علی، «اظهارات و خاطرات آیتالله حاج شیخ حسین لنکرانی درباره بابیگری و بهاییگری»، فصلنامه مطالعات تاریخی، شماره 17، تابستان 1386ش. | |||
* «رابطه"قرةالعین" با جریان بابیه_چرا بر ساخت مستندهای تاریخی در تلویزیون نظارت نمیشود؟»، خبرگزاری تسنیم، تاریخ درج مطلب: 20 بهمن 1398ش. | |||
* «زندگی طاهره قرةالعين | طاهره قرةالعين و فرقه بابیه»، وبسایت حقوق نیوز، تاریخ بازدید: 30 مهر 1401ش. | |||
* «طاهره قرهالعین؛ چهره به چهره با تحجر روبرو»، وبسایت توانا، تاریخ بازدید: 30 مهر 1401ش. | |||
* «طاهره و باور بابى و بهائى»، وبسایت بهائیپژوهی، تاریخ درج مطلب: 23 تیر 1399ش. | |||
* عالیخان، میلاد، «بیوگرافی طاهره زرینتاج»، وبسایت آریاییها، تاریخ درج مطلب: 8 دی 1391ش. | |||
* کاظمی، انی، «زندگینامه طاهره قُرَّهُالعَین»، وبسایت تاریخ ما، تاریخ درج مطلب: 21 تیر 1396ش. | |||
* «معرفی کتاب الکواکب الدرّیة»، پایگاه اطلاعرسانی دفتر آیةالله مکارم شیرازی، تاریخ بازدید: 30 مهر 1401ش. | |||
* همایون، عبدالقادر، «فاجعه بدشت در عصر بابیه»، وبسایت پژوهشکده باقرالعلوم، تاریخ درج مطلب: 24 آبان 1393ش. | |||
ویکی ز | |||
