پرش به محتوا

اولین فاکس کلر: تفاوت میان نسخه‌ها

از ایران‌پدیا
دیداریویکی‌متن
حبیب الله نجفی (بحث | مشارکت‌ها)
۲٬۱۳۰ ویرایش‌ها
صفحه‌ای تازه حاوی «ایونلی فاکس کلر<ref>Evelyn Fox Keller.</ref> فیزیکدان، نویسنده و فمینیست آمریکایی ایونلی فاکس کلر در حال حاضر استاد بازنشسته تاریخ و فلسفه علم در موسسه فناوری ماساچوست است. کار اولیه کلر در تقاطع فیزیک و زیست شناسی متمرکز بود. تحقیقات بعدی او بر تاریخ و...» ایجاد کرد
 
بدون خلاصۀ ویرایش
 
(۲۱ نسخهٔ میانی ویرایش شده توسط ۷ کاربر نشان داده نشد)
خط ۱: خط ۱:
ایونلی فاکس کلر<ref>Evelyn Fox Keller.</ref> فیزیکدان، نویسنده و فمینیست آمریکایی
{{جعبه اطلاعات مفهوم
 
| تصویر            =ایولین فاکس کلر.jpg
ایونلی فاکس کلر در حال حاضر  استاد بازنشسته تاریخ و فلسفه علم در موسسه فناوری ماساچوست است. کار اولیه کلر در تقاطع فیزیک و زیست شناسی متمرکز بود. تحقیقات بعدی او بر تاریخ و فلسفه زیست شناسی مدرن و [[جنسیت]] و علم متمرکز شده است.
| زیرنویس تصویر    =ایولین فاکس کلر
 
|image_alt=ایولین فاکس کلر
{{جعبه اطلاعات شخصیت
| فایل پادکست      =ایولین فاکس کلر.ogg
| عنوان          =
| حجم فایلپادکست   =2/92
| عنوان اصلی      =
| تاریخ پادکست      =5-12-1404
| تصویر          =کلر.jpg
| زیرنویس عنوان    =
| اندازه تصویر   =
| عنوان اصلی        =
| توضیح_تصویر    =
| عنوان انگلیسی    =
| زاده            =20 مارس 1936؛ نیویورک
| عنوان عربی        =
| درگذشت          =
| عنوان علمی        =
| مکتب            =
| شاخه علمی        =  
| محل سکونت      =
| نوع مفهوم        =  
| فرزندان        =
| معنای اصطلاحی      =
| همسر            =
| حوزه کاربرد      =
| آثار            =
| گستره جغرافیایی  =
| سبک            =
| منشأ تاریخی      =
| زبان            =
| نخستین کاربرد    =
| دین            =
| ریشه واژه        =
| مذهب            =
| مرتبط با         =
| تحصیلات          =
| اهمیت            =
| محل تحصیل      =
| مبدع              =
| وبسایت         =
| مروج              =
| استادان        =
| مقدس برای        =
| مرتبه علمی      =
| مورد احترام      =
| معروفترین نظرات =
| آثار مرتبط        =
| شغل            =
| حرفه            =
|خدمات            =
}}
}}
== زندگی نامه ==
{{درشت|'''اولین فاکس کلر'''؛}} فمینیست آمریکایی و آشنا به فیزیک، فلسفه و تاریخ علم.
 
== دیدگاه‌ها ==
یکی از افرد موثر در معرفت‌شناسی فمینیستی، ایونلی فاکس کلر است که با [[سوزان بوردو]] و [[سندرا هاردینگ]] همنظر هستند. معرفت‌شناسی معاصر که پایه اساسی علوم تجربی است، بر تمایز قاطع میان عالِم و عالَم یا ذهن و طبیعت و به دیگر سخن میان فاعل شناسایی و متعلق آن تأکید می‌ورزد. این تفکیک که از ویژگی‌های بنیادی معرفت‌شناسی مدرن است، در دوره‌های ماقبل مدرن وجود نداشته است. زیرا اندیشه‌های حاکم بر دوران پیش از مدرن، جهان را یک ارگانیسم زنده پنداشته و انسان جزئی از این ارگانیسم تلقی می‌شده است. در نتیجه چنین تفکری جهان به صورت روحانی و معنادار درک می‌شد. در حالی که این تصویر در دوران مدرن دگرگون گشت.
 
بر اساس اندیشه مدرن، اولاً جهان متشکل از موجودات بی‌جان و عاری از شعور است و ثانیاً فاصله‌ای عمیق میان انسان به عنوان موجود درک کننده و فاعل شناسا و موجودات دیگر به عنوان متعلق شناسایی وجود دارد. و به همین خاطر دخالت دادن عواطف در فرایند حصول معرفت، انسان را از دست‌یابی به معرفت صحیح ناکام خواهد گذاشت. بنابراین جهت وصول به عینیت در فهم باید تا آن‌جا که می‌توان عقل را از عواطف پالایش نمود و از هرگونه تأثیرپذیری بر کنار داشت. که در علوم تجربی این تلاش انجام شد. معرفت‌شناسی دوران مدرن مدعی است که ابژکتیو بوده و به لحاظ ارزشی بی‌طرف است؛ یعنی رویکردی غیرجانب‌دارانه به متعلق شناسایی دارد. بنابراین تفکیک میان فاعل شناسایی و متعلق شناسایی و همین طور عینیت در معرفت، یعنی به لحاظ ارزشی بی‌طرف بودن و دخالت ندادن ویژگی‌های روانی و عاطفی فاعل شناسایی در حصول معرفت از عناصر برجسته معرفت‌شناسی معاصر است.  


بنا بر نظر [[سیمون دوبوار]] در جنس دوم، فعالیت مرد برای غلبه بر نیروهای آشفته حیات، هم طبیعت را به انقیاد خود دراورده است و هم [[زن]] را؛ چرا که نخستین یونانیان، قدرت آبستنی زن را مرتبط با نیروی زایش طبیعت می‌دانستند. همان‌طور که افلاطون گفته است زن مقلد زمین است. بوردو با تمرکز بر دکارت، از «اضطراب دکارتی» سخن گفته است؛ به این معنا که دغدغه دکارتی برای تأمین عقلانیت و عینیت، با تأکید بر بی‌طرفی، انتزاع و استقلال رأی همراه بوده است. این مفاهیم ملازم با عقلایت و عینیت رنگ و بوی مردانه داشته‌اند، چرا که [[زنان]] را با خصوصیاتی چون جانب‌داری عاطفی در مقابل بی‌طرفی، توجه به جزئیات در مقابل انتزاع، و وابستگی در مقابل استقلال و استقلال رأی باز شناسانده‌اند.
اولین فاکس کلر (Evelyn Fox Keller) فیلسوف، فیزیک‌دان و فمینیست آمریکایی بود که با نقدهای عمیق خود به رابطه [[جنسیت]] و دانش علمی، تأثیر ماندگاری بر مطالعات علم و [[فمینیسم]] گذاشت. او که در خانوادهای یهودی-روسی در [[نیویورک]] به دنیا آمده و دکترای فیزیک از [[دانشگاه هاروارد]] داشت، بعداً به زیست‌شناسی مولکولی و نقد فلسفی علم گرایش پیدا کرد. کار اصلی کلر معطوف به آشکارسازی [[پیش‌فرض‌های جنسیتی]] در بنیان‌های علم مدرن بود؛ او استدلال می‌کرد که استعاره‌هایی چون سلطه مردانه بر طبیعت زنانه از دوران [[فرانسیس بیکن]]، نه‌تنها [[علوم طبیعی]]، بلکه [[علوم اجتماعی]] را نیز تحت تأثیر قرار داده و به حذف تجربیات زنان انجامیده است. دیدگاه‌های کلر از سوی برخی مورخان و دانشمندان به‌دلیل تعمیم‌های تاریخی یا تأثیر عملی، مورد پرسش یا تردید قرار گرفته است. کلر، برنده کمک‌هزینه مک‌آرتور و عضو [[آکادمی علوم و هنر آمریکا|آکادمی]] [[آکادمی علوم و هنر آمریکا|علوم و هنر آمریکا]] بود. او همچنین تا واپسین روزهای عمر به حمایت از [[صلح]] در [[فلسطین]]، وفادار بود.


== نقد ==
== زندگی‌نامه ==
برخی از محققانی که مطالعات [[جنسیت]] و علم دارند، نسخه‌ای از نظریه جنسیت و علم را که توسط کلر ارائه شده بود، مورد انتقاد قرار داده‌اند. آن هیبنر کوبلیتز<ref>Ann Hibner Koblitz.</ref> استدلال کرده است که نظریه کلر در توضیح تنوع زیاد میان فرهنگ‌ها و دوره‌های زمانی مختلف ناکام است.<ref>Ann Hibner Koblitz, "A historian looks at gender and science," International Journal of Science Education, vol. 9 (1987), p. 399-407.</ref> به عنوان مثال، اولین نسل از زنانی که مدارک دانشگاهی پیشرفته را در اروپا دریافت کردند تقریباً به طور کامل در علوم طبیعی و پزشکی بودند - تا حدی به این دلیل که آن رشته‌ها در آن زمان بسیار بیشتر از علوم انسانی استقبال می کردند.<ref>Ann Hibner Koblitz, Science, Women and Revolution in Russia, Routledge, 2000.</ref> کوبلیتز و دیگرانی که علاقه مند به افزایش تعداد [[زنان]] در علم هستند، ابراز نگرانی کرده‌اند که برخی از اظهارات کلر می تواند این تلاش ها را تضعیف کند، به ویژه موارد زیر:
اولین فاکس کلر در یکی از محلات شهر نیویورک از والدین یهودی [[مهاجر]] از [[روسیه]] به دنیا آمد (۱۹۳۶م).<ref>[https://www.nytimes.com/2005/04/12/science/theorist-drawn-into-debate-that-will-not-go-away.html Dean, Cornelia, "Theorist Drawn Into Debate 'That Will Not Go Away'", ''The New York Times'',]</ref> او در ۱۹۵۷م مدرک کارشناسی خود را در فیزیک از دانشگاه براندایس دریافت کرد و سپس مطالعاتش را در فیزیک نظری در دانشگاه هاروارد ادامه داد و در ۱۹۶۳م با اخذ مدرک دکتری فارغ‌التحصیل شد. علاقه او به زیست‌شناسی مولکولی در حین تکمیل رساله دکترایش و طی بازدیدی از آزمایشگاه کولد اسپرینگ هاربر در او شکل گرفت. کلر در دانشگاه‌های نورث ایسترن، کرنل، مریلند، نورث وسترن، پرینستون، دانشگاه ایالتی نیویورک در پورچیس، دانشگاه نیویورک و همچنین در بخش رتوریک دانشگاه کالیفرنیا در برکلی تدریس کرده است.<ref>[http://web.mit.edu/newsoffice/1992/keller-0715.html "Evelyn Fox Keller To Join STS Faculty". ''MIT News''. Massachusetts Institute of Technology. 15 July 1992. Retrieved 7 February 2013.]</ref> کار اولیه او در علم با تشویق برادرش موریس سانفورد فاکس همراه بود.<ref>[http://www.methodquarterly.com/2014/11/conversations-with-evelyn-fox-keller/ Keller, Evelyn Fox. (2014). "Conversations with Evelyn Fox Keller". Method Quarterly: Science in the Making.]</ref>


همان طور که بی اصالتی هزینه‌ای است که یک زن با پیوستن به [[مردان]] در شوخی‌های [[زن]] ستیز متحمل می شود، به همان اندازه هزینه زنی است که خود را با تصویری از دانشمند الگوبرداری شده از شوهر مردسالار متحمل می شود. تنها در صورتی که او دستخوش یک تفکیک رادیکال از خود شود، می‌تواند در تسلط بر طبیعتی که در تصویر زن منفعل، بی‌تفاوت و نابینا است، در لذت مردانه سهیم باشد.<ref>Evelyn Fox Keller, Reflections on Gender and Science, Yale University Press, 1985, p. 174-175.</ref>
وی در ۲۰۰۷م در هیئت مشورتی ایالات متحده سازمان FFIPP (استادان فعال در زمینه صلح [[اسرائیل]] و [[فلسطین]]) عضویت داشت. این شبکه، متشکل از اساتید و دانشجویان فلسطینی، اسرائیلی و بین‌المللی است که برای پایان‌دادن به [[اشغال فلسطین|اشغال سرزمین‌های فلسطینی]] توسط اسرائیل و تحقق صلح عادلانه فعالیت می‌کند.<ref>[https://web.archive.org/web/20130123054650/http://www.ffipp.org/about_us "Who is FFIPP – Faculty For Israeli-Palestinian Peace". Faculty For Israeli-Palestinian Peace.]</ref> اولین فاکس کلر در [[۲۲ سپتامبر]] ۲۰۲۳م در [[کمبریج]] و در سن ۸۷ سالگی درگذشت.<ref>[https://www.nytimes.com/2023/09/30/science/evelyn-fox-keller-dead.html Risen, Clay (30 September 2023). "Evelyn Fox Keller, Who Turned a Feminist Lens on Science,]</ref>


== آثار ایونلی فاکس کلر ==
== فعالیت‌های علمی ==
1983 A Feeling for the Organism: The Life and Work of Barbara McClintock. Freeman ISBN 0-805-07458-9[16]
اولین فاکس کلر فعالیت خود را به‌عنوان منتقد فمینیست علم با تدریس اولین دوره [[مطالعات زنان]] در سال ۱۹۷۴م و ارائه یک سلسله سخنرانی دربارهٔ تجربه زیستهٔ خود به‌عنوان یک زن در علم آغاز کرد. او با تألیف مقاله‌ای کلیدی در کتاب «خوانش جنسیت و علم» و انجام پژوهش‌های تاریخی عمیق، به تحلیل ریشه‌های تصویرسازی جنسیتی از طبیعت در انقلاب علمی پرداخت.<ref>Muriel Lederman and Ingrid Bartsch (2001). ''The Gender and Science Reader''. New York: Routledge.</ref> فعالیت بعدی او معطوف به نقد حوزه‌های خاص علمی مانند ژنتیک جمعیت و اکولوژی ریاضی از این منظر بود. او در کتاب «معنا بخشیدن به زندگی» به بررسی فلسفی نقش مدل‌ها، استعاره‌ها و ماشین‌ها در تبیین زیست‌شناسی تکاملی پرداخت و موضع «کثرت‌گرایی تبیینی» را تبلیغ کرد.<ref>Shook, John R. , Ed [entry by Phillip Honenberger] (2016).</ref>


1985 Reflections on Gender and Science. Yale University Press ISBN 0-300-06595-7(تأملاتی در مورد جنسیت و علم)
== دیدگاه‌های اولین فاکس کلر ==
فاکس کلر استدلال می‌کند که بنیان‌های [[علم مدرن]]، تحت تأثیر فلاسفه‌ای شکل گرفته که پیش‌فرض‌های مردانه را در مفاهیم اساسی علم تزریق کرده‌اند. در این نگاه، ارزش‌هایی مانند [[عقلانیت ابزاری]] و [[پوزیتویسم افراطی]] به‌عنوان [[ارزش‌های مردانه]] معرفی و در مقابل طبیعت، احساسات و ذهنیت به‌عنوان اموری زنانه قرار داده شده‌اند.<ref>[https://jahanezan.wordpress.com/2013/09/22/12345-1107/ معرفت‌شناسی فمینیستی (2)/ نسرین قوامی/ اولین فاکس کلر، وب‌سایت جهان زن.]</ref> این دوگانگی، به این استعارهٔ جنسیتی کلان منجر شده است که [[علم]]، امری مردانه و مسلط است و [[طبیعت]]، امری زنانه و مطیع است که باید کشف و کنترل شود. از نظر فاکس کلر، [[فرانسیس بیکن]] این رابطه را با استعاره «علم به‌مثابه داماد طبیعت عروس» تشریح کرد که هدفش اعمال سلطه بر طبیعت بود.<ref>اعزازی، «ضرورت استفاده از رویکرد جنسیتی در پژوهشها»، 1385ش، ص38-40.</ref>


1989 Three cultures : fifteen lectures on the confrontation of academic cultures, The Hague : Univ. Pers Rotterdam
فاکس کلر معتقد است که این انگاره جنسیت‌زده تنها به [[علوم طبیعی]] محدود نماند و بر [[علوم اجتماعی]] نیز سایه افکند. علوم اجتماعی نیز عقلانیت و عینیت‌گرایی را الگو قرار داد و به دنبال آن، تقسیم‌بندی [[جامعه]] به حوزه عمومی مردانه شامل فعالیت‌های اقتصادی، سیاسی و اجتماعی و حوزه خصوصی زنانه شامل خانه‌داری و مراقبت، مبتنی بر تفاوت‌های ذاتی قلمداد شد. این تقسیم‌بندی باعث شد نظریه‌پردازی‌های علوم اجتماعی مانند [[روان‌شناسی فروید]] یا نظریه‌های طبقاتی جامعه‌شناسی عمدتاً بر تجربه مردان متمرکز شوند و حضور، فعالیت‌ها و تجارب زنان در حوزهٔ عمومی دیده نشوند یا با معیارهای مردانه سنجیده شوند. حتی مفاهیمی مانند [[جامعه‌پذیری]]، پیش از ورود [[جنسیت]] به‌عنوان یک مقوله تحلیلی، تفاوت‌های بین دختران و پسران را طبیعی و غیرقابل بررسی می‌پنداشتند.<ref>اعزازی، «ضرورت استفاده از رویکرد جنسیتی در پژوهشها»، 1385ش، ص38-40.</ref>


1992 Secrets of Life/Secrets of Death: Essays on Language, Gender and Science. Routledge(رازهای زندگی/رازهای مرگ: مقالاتی درباره زبان، جنسیت و علم)
== انتقادها به اولین فاکس کلر ==
نظریه جنسیت و علم اِولین فاکس کِلِر، با وجود تأثیرگذاری، از سوی برخی صاحب‌نظران به‌دلیل نداشتن پیچیدگی تاریخی و عملی کافی مورد نقد قرار گرفته است. برخی استدلال کرده‌اند که این چارچوب، تنوع گستردهٔ موقعیت زنان در علوم را در دوره‌ها و فرهنگ‌های مختلف نادیده می‌گیرد و با ارائه مثال‌هایی مانند استقبال نسبی از زنان در علوم طبیعی قرن نوزدهم [[اروپا]]، ادعای کلیِ مردانه‌بودن ذاتی علم را به چالش می‌کشد.<ref>Ann Hibner Koblitz, "A historian looks at gender and science," International Journal of Science Education, vol. 9 (1987), p. 399-407.</ref> دربارهٔ پیامد عملی این نظریه نیز برخی منتقدان استدلال می‌کنند که تأکید رادیکال کِلِر بر لزوم «عدم شناسایی از خویشتن» برای زنان دانشمند، به جای ایجاد [[انگیزه]]، می‌تواند احساس بیگانگی و دوری از حوزه علم را تقویت کرده و ناخواسته به اهداف افزایش مشارکت زنان آسیب برساند.<ref>Ann Hibner Koblitz, Science, Women and Revolution in Russia, Routledge, 2000.</ref>


1995 Refiguring Life: Metaphors of Twentieth-century Biology. The Wellek Library Lecture Series at the University of California, Irvine. Columbia University Press ISBN 0-231-10205-4
این انتقادات علاوه‌بر مورخان، از سوی جامعه علمی فیزیکدانان و ریاضی‌دانان زن نیز مطرح شده است. از این منظر، بین تحلیل موانع حرفه‌ای زنان در علم با هدف افزایش عدالت و نقد فلسفی انگاره‌های جنسیتی در بنیان‌های دانش علمی، خلط شده است که هم به پیشبرد اهداف عملی لطمه می‌زند و هم غنای تاریخی موقعیت زنان در علم را نادیده می‌گیرد.<ref>Evelyn Fox Keller, Reflections on Gender and Science, Yale University Press, 1985, p. 174-175.</ref>


1998 Keywords in Evolutionary Biology (co-edited with Elisabeth Lloyd). Harvard University Press (reprinted 1998 ISBN 0-674-50313-9).
== افتخارات ==
2000 The Century of the Gene. Harvard University Press ISBN 0-674-00825-1[17][18]
اِولین فاکس کلر در طول حیات علمی خود جوایز و افتخارات متعددی دریافت کرد، ازجمله کمک‌هزینه استعداد درخشان مک‌آرتور (۱۹۹۲م)<ref>[http://www.macfound.org/fellows/search/?fellow_class=26 "MacArthur Fellows Program – July 1992". MacArthur Foundation. 2012. Retrieved 1 January 2013.]</ref> و کمک‌هزینه گوگنهایم (۲۰۰۰م). او همچنین به عضویت [[انجمن فلسفی آمریکا]] (۲۰۰۶م) و [[آکادمی علوم و هنر آمریکا]] (۲۰۰۷م) درآمد.<ref>[https://web.archive.org/web/20160303213417/http://www.amphilsoc.org/memhist/search?creator=Keller&title=&subject=&subdiv=&mem=&year=2006&year-max=2006&dead=&smode=advanced "American Philosophical Society Member History". American Philosophical Society]</ref> از دیگر افتخارات وی می‌توان به دریافت جایزهٔ «John Desmond Bernal Prize» (۲۰۱۱م) برای مشارکت‌های پیشگامانه‌اش در مطالعات اجتماعی علم اشاره کرد.<ref>"John Desmond Bernal Prize". ''Society for Social Studies of Science''. Archived from the original on 6 August 2017. Retrieved 13 October 2014.</ref>


2002 Making Sense of Life : Explaining Biological Development with Models, Metaphors, and Machines. Harvard University Press ISBN 0-674-01250-X
2010 The Mirage of a Space between Nature and Nurture. Duke University Press ISBN 0-822-34731-8
A
== جستارهای وابسته ==
* [[سوزان بوردو]]
* [[سندرا هاردینگ]]
== پانویس ==
== پانویس ==
{{پانویس}}
{{پانویس}}
==منابع==
 
*«اولین فاکس کلر»، در ویکی پدیا، بازدید 25 بهمن 1401ش.
== منابع ==
*«معرفت‌شناسی فمینیستی(1): انتقادات فمینیسم بر معرفت‌شناسی معاصر»، پایگاه خبری فارس، بازدید 25بهمن 1401ش.
{{آغاز منابع}}
* اعزازی، شهلا، «ضرورت استفاده از رویکرد جنسیتی در پژوهشها»، فصلنامه تعلیم و تربیت، شماره ۸، ۱۳۸۵ش.
* معرفت‌شناسی فمینیستی (۲)/ نسرین قوامی/ اولین فاکس کلر، وب‌سایت جهان زن، تاریخ درج مطلب: ۲۲ سپتامبر ۲۰۱۳م.
* «معرفت‌شناسی فمینیستی(۱): انتقادات فمینیسم بر معرفت‌شناسی معاصر»، پایگاه خبری فارس، بازدید ۲۵بهمن ۱۴۰۱ش.
{{آغاز چپ‌چین}}
* "American Philosophical Society Member History". American Philosophical Society. 2012. Archived from the original on 3 March 2016. Retrieved 1 January 2013.
* Dean, Cornelia, "Theorist Drawn Into Debate 'That Will Not Go Away'", ''The New York Times'', April 12, 2005. Accessed November 27, 2017.
* "Evelyn Fox Keller To Join STS Faculty". ''MIT News''. Massachusetts Institute of Technology. 15 July 1992. Retrieved 7 February 2013.
* "John Desmond Bernal Prize". ''Society for Social Studies of Science''. Archived from the original on 6 August 2017. Retrieved 13 October 2014.
* "MacArthur Fellows Program – July 1992". MacArthur Foundation. 2012. Retrieved 1 January 2013.
* Muriel Lederman and Ingrid Bartsch (2001). ''The Gender and Science Reader''. New York: Routledge.
* Keller, Evelyn Fox. (2014). "Conversations with Evelyn Fox Keller". Method Quarterly: Science in the Making.
* "Who is FFIPP – Faculty For Israeli-Palestinian Peace". Faculty For Israeli-Palestinian Peace. 2 December 2007. Archived from the original on 23 January 2013. Retrieved 1 January 2013.
* Risen, Clay (۳۰ سپتامبر ۲۰۲۳). "Evelyn Fox Keller, Who Turned a Feminist Lens on Science, Dies at 87". ''The New York Times''. Retrieved 8 October 2023.
* Shook, John R. , Ed [entry by Phillip Honenberger] (2016). The Bloomsbury Encyclopedia of Philosophers in America: From 1600 to the Present. Bloomsbury. pp. 525–526. ISBN 978-1-4725-7056-7.
{{پایان چپ‌چین}}
{{پایان منابع}}

نسخهٔ کنونی تا ۵ خرداد ۱۴۰۵، ساعت ۱۳:۴۸

اولین فاکس کلر
ایولین فاکس کلر
ایولین فاکس کلر


اولین فاکس کلر؛ فمینیست آمریکایی و آشنا به فیزیک، فلسفه و تاریخ علم.

اولین فاکس کلر (Evelyn Fox Keller) فیلسوف، فیزیک‌دان و فمینیست آمریکایی بود که با نقدهای عمیق خود به رابطه جنسیت و دانش علمی، تأثیر ماندگاری بر مطالعات علم و فمینیسم گذاشت. او که در خانوادهای یهودی-روسی در نیویورک به دنیا آمده و دکترای فیزیک از دانشگاه هاروارد داشت، بعداً به زیست‌شناسی مولکولی و نقد فلسفی علم گرایش پیدا کرد. کار اصلی کلر معطوف به آشکارسازی پیش‌فرض‌های جنسیتی در بنیان‌های علم مدرن بود؛ او استدلال می‌کرد که استعاره‌هایی چون سلطه مردانه بر طبیعت زنانه از دوران فرانسیس بیکن، نه‌تنها علوم طبیعی، بلکه علوم اجتماعی را نیز تحت تأثیر قرار داده و به حذف تجربیات زنان انجامیده است. دیدگاه‌های کلر از سوی برخی مورخان و دانشمندان به‌دلیل تعمیم‌های تاریخی یا تأثیر عملی، مورد پرسش یا تردید قرار گرفته است. کلر، برنده کمک‌هزینه مک‌آرتور و عضو آکادمی علوم و هنر آمریکا بود. او همچنین تا واپسین روزهای عمر به حمایت از صلح در فلسطین، وفادار بود.

زندگی‌نامه

اولین فاکس کلر در یکی از محلات شهر نیویورک از والدین یهودی مهاجر از روسیه به دنیا آمد (۱۹۳۶م).[۱] او در ۱۹۵۷م مدرک کارشناسی خود را در فیزیک از دانشگاه براندایس دریافت کرد و سپس مطالعاتش را در فیزیک نظری در دانشگاه هاروارد ادامه داد و در ۱۹۶۳م با اخذ مدرک دکتری فارغ‌التحصیل شد. علاقه او به زیست‌شناسی مولکولی در حین تکمیل رساله دکترایش و طی بازدیدی از آزمایشگاه کولد اسپرینگ هاربر در او شکل گرفت. کلر در دانشگاه‌های نورث ایسترن، کرنل، مریلند، نورث وسترن، پرینستون، دانشگاه ایالتی نیویورک در پورچیس، دانشگاه نیویورک و همچنین در بخش رتوریک دانشگاه کالیفرنیا در برکلی تدریس کرده است.[۲] کار اولیه او در علم با تشویق برادرش موریس سانفورد فاکس همراه بود.[۳]

وی در ۲۰۰۷م در هیئت مشورتی ایالات متحده سازمان FFIPP (استادان فعال در زمینه صلح اسرائیل و فلسطین) عضویت داشت. این شبکه، متشکل از اساتید و دانشجویان فلسطینی، اسرائیلی و بین‌المللی است که برای پایان‌دادن به اشغال سرزمین‌های فلسطینی توسط اسرائیل و تحقق صلح عادلانه فعالیت می‌کند.[۴] اولین فاکس کلر در ۲۲ سپتامبر ۲۰۲۳م در کمبریج و در سن ۸۷ سالگی درگذشت.[۵]

فعالیت‌های علمی

اولین فاکس کلر فعالیت خود را به‌عنوان منتقد فمینیست علم با تدریس اولین دوره مطالعات زنان در سال ۱۹۷۴م و ارائه یک سلسله سخنرانی دربارهٔ تجربه زیستهٔ خود به‌عنوان یک زن در علم آغاز کرد. او با تألیف مقاله‌ای کلیدی در کتاب «خوانش جنسیت و علم» و انجام پژوهش‌های تاریخی عمیق، به تحلیل ریشه‌های تصویرسازی جنسیتی از طبیعت در انقلاب علمی پرداخت.[۶] فعالیت بعدی او معطوف به نقد حوزه‌های خاص علمی مانند ژنتیک جمعیت و اکولوژی ریاضی از این منظر بود. او در کتاب «معنا بخشیدن به زندگی» به بررسی فلسفی نقش مدل‌ها، استعاره‌ها و ماشین‌ها در تبیین زیست‌شناسی تکاملی پرداخت و موضع «کثرت‌گرایی تبیینی» را تبلیغ کرد.[۷]

دیدگاه‌های اولین فاکس کلر

فاکس کلر استدلال می‌کند که بنیان‌های علم مدرن، تحت تأثیر فلاسفه‌ای شکل گرفته که پیش‌فرض‌های مردانه را در مفاهیم اساسی علم تزریق کرده‌اند. در این نگاه، ارزش‌هایی مانند عقلانیت ابزاری و پوزیتویسم افراطی به‌عنوان ارزش‌های مردانه معرفی و در مقابل طبیعت، احساسات و ذهنیت به‌عنوان اموری زنانه قرار داده شده‌اند.[۸] این دوگانگی، به این استعارهٔ جنسیتی کلان منجر شده است که علم، امری مردانه و مسلط است و طبیعت، امری زنانه و مطیع است که باید کشف و کنترل شود. از نظر فاکس کلر، فرانسیس بیکن این رابطه را با استعاره «علم به‌مثابه داماد طبیعت عروس» تشریح کرد که هدفش اعمال سلطه بر طبیعت بود.[۹]

فاکس کلر معتقد است که این انگاره جنسیت‌زده تنها به علوم طبیعی محدود نماند و بر علوم اجتماعی نیز سایه افکند. علوم اجتماعی نیز عقلانیت و عینیت‌گرایی را الگو قرار داد و به دنبال آن، تقسیم‌بندی جامعه به حوزه عمومی مردانه شامل فعالیت‌های اقتصادی، سیاسی و اجتماعی و حوزه خصوصی زنانه شامل خانه‌داری و مراقبت، مبتنی بر تفاوت‌های ذاتی قلمداد شد. این تقسیم‌بندی باعث شد نظریه‌پردازی‌های علوم اجتماعی مانند روان‌شناسی فروید یا نظریه‌های طبقاتی جامعه‌شناسی عمدتاً بر تجربه مردان متمرکز شوند و حضور، فعالیت‌ها و تجارب زنان در حوزهٔ عمومی دیده نشوند یا با معیارهای مردانه سنجیده شوند. حتی مفاهیمی مانند جامعه‌پذیری، پیش از ورود جنسیت به‌عنوان یک مقوله تحلیلی، تفاوت‌های بین دختران و پسران را طبیعی و غیرقابل بررسی می‌پنداشتند.[۱۰]

انتقادها به اولین فاکس کلر

نظریه جنسیت و علم اِولین فاکس کِلِر، با وجود تأثیرگذاری، از سوی برخی صاحب‌نظران به‌دلیل نداشتن پیچیدگی تاریخی و عملی کافی مورد نقد قرار گرفته است. برخی استدلال کرده‌اند که این چارچوب، تنوع گستردهٔ موقعیت زنان در علوم را در دوره‌ها و فرهنگ‌های مختلف نادیده می‌گیرد و با ارائه مثال‌هایی مانند استقبال نسبی از زنان در علوم طبیعی قرن نوزدهم اروپا، ادعای کلیِ مردانه‌بودن ذاتی علم را به چالش می‌کشد.[۱۱] دربارهٔ پیامد عملی این نظریه نیز برخی منتقدان استدلال می‌کنند که تأکید رادیکال کِلِر بر لزوم «عدم شناسایی از خویشتن» برای زنان دانشمند، به جای ایجاد انگیزه، می‌تواند احساس بیگانگی و دوری از حوزه علم را تقویت کرده و ناخواسته به اهداف افزایش مشارکت زنان آسیب برساند.[۱۲]

این انتقادات علاوه‌بر مورخان، از سوی جامعه علمی فیزیکدانان و ریاضی‌دانان زن نیز مطرح شده است. از این منظر، بین تحلیل موانع حرفه‌ای زنان در علم با هدف افزایش عدالت و نقد فلسفی انگاره‌های جنسیتی در بنیان‌های دانش علمی، خلط شده است که هم به پیشبرد اهداف عملی لطمه می‌زند و هم غنای تاریخی موقعیت زنان در علم را نادیده می‌گیرد.[۱۳]

افتخارات

اِولین فاکس کلر در طول حیات علمی خود جوایز و افتخارات متعددی دریافت کرد، ازجمله کمک‌هزینه استعداد درخشان مک‌آرتور (۱۹۹۲م)[۱۴] و کمک‌هزینه گوگنهایم (۲۰۰۰م). او همچنین به عضویت انجمن فلسفی آمریکا (۲۰۰۶م) و آکادمی علوم و هنر آمریکا (۲۰۰۷م) درآمد.[۱۵] از دیگر افتخارات وی می‌توان به دریافت جایزهٔ «John Desmond Bernal Prize» (۲۰۱۱م) برای مشارکت‌های پیشگامانه‌اش در مطالعات اجتماعی علم اشاره کرد.[۱۶]

پانویس

  1. ↑ Dean, Cornelia, "Theorist Drawn Into Debate 'That Will Not Go Away'", The New York Times,
  2. ↑ "Evelyn Fox Keller To Join STS Faculty". MIT News. Massachusetts Institute of Technology. 15 July 1992. Retrieved 7 February 2013.
  3. ↑ Keller, Evelyn Fox. (2014). "Conversations with Evelyn Fox Keller". Method Quarterly: Science in the Making.
  4. ↑ "Who is FFIPP – Faculty For Israeli-Palestinian Peace". Faculty For Israeli-Palestinian Peace.
  5. ↑ Risen, Clay (30 September 2023). "Evelyn Fox Keller, Who Turned a Feminist Lens on Science,
  6. ↑ Muriel Lederman and Ingrid Bartsch (2001). The Gender and Science Reader. New York: Routledge.
  7. ↑ Shook, John R. , Ed [entry by Phillip Honenberger] (2016).
  8. ↑ معرفت‌شناسی فمینیستی (2)/ نسرین قوامی/ اولین فاکس کلر، وب‌سایت جهان زن.
  9. ↑ اعزازی، «ضرورت استفاده از رویکرد جنسیتی در پژوهشها»، 1385ش، ص38-40.
  10. ↑ اعزازی، «ضرورت استفاده از رویکرد جنسیتی در پژوهشها»، 1385ش، ص38-40.
  11. ↑ Ann Hibner Koblitz, "A historian looks at gender and science," International Journal of Science Education, vol. 9 (1987), p. 399-407.
  12. ↑ Ann Hibner Koblitz, Science, Women and Revolution in Russia, Routledge, 2000.
  13. ↑ Evelyn Fox Keller, Reflections on Gender and Science, Yale University Press, 1985, p. 174-175.
  14. ↑ "MacArthur Fellows Program – July 1992". MacArthur Foundation. 2012. Retrieved 1 January 2013.
  15. ↑ "American Philosophical Society Member History". American Philosophical Society
  16. ↑ "John Desmond Bernal Prize". Society for Social Studies of Science. Archived from the original on 6 August 2017. Retrieved 13 October 2014.

منابع

  • اعزازی، شهلا، «ضرورت استفاده از رویکرد جنسیتی در پژوهشها»، فصلنامه تعلیم و تربیت، شماره ۸، ۱۳۸۵ش.
  • معرفت‌شناسی فمینیستی (۲)/ نسرین قوامی/ اولین فاکس کلر، وب‌سایت جهان زن، تاریخ درج مطلب: ۲۲ سپتامبر ۲۰۱۳م.
  • «معرفت‌شناسی فمینیستی(۱): انتقادات فمینیسم بر معرفت‌شناسی معاصر»، پایگاه خبری فارس، بازدید ۲۵بهمن ۱۴۰۱ش.
  • "American Philosophical Society Member History". American Philosophical Society. 2012. Archived from the original on 3 March 2016. Retrieved 1 January 2013.
  • Dean, Cornelia, "Theorist Drawn Into Debate 'That Will Not Go Away'", The New York Times, April 12, 2005. Accessed November 27, 2017.
  • "Evelyn Fox Keller To Join STS Faculty". MIT News. Massachusetts Institute of Technology. 15 July 1992. Retrieved 7 February 2013.
  • "John Desmond Bernal Prize". Society for Social Studies of Science. Archived from the original on 6 August 2017. Retrieved 13 October 2014.
  • "MacArthur Fellows Program – July 1992". MacArthur Foundation. 2012. Retrieved 1 January 2013.
  • Muriel Lederman and Ingrid Bartsch (2001). The Gender and Science Reader. New York: Routledge.
  • Keller, Evelyn Fox. (2014). "Conversations with Evelyn Fox Keller". Method Quarterly: Science in the Making.
  • "Who is FFIPP – Faculty For Israeli-Palestinian Peace". Faculty For Israeli-Palestinian Peace. 2 December 2007. Archived from the original on 23 January 2013. Retrieved 1 January 2013.
  • Risen, Clay (۳۰ سپتامبر ۲۰۲۳). "Evelyn Fox Keller, Who Turned a Feminist Lens on Science, Dies at 87". The New York Times. Retrieved 8 October 2023.
  • Shook, John R. , Ed [entry by Phillip Honenberger] (2016). The Bloomsbury Encyclopedia of Philosophers in America: From 1600 to the Present. Bloomsbury. pp. 525–526. ISBN 978-1-4725-7056-7.
برگرفته از «https://iranpedia.net/w/index.php?title=اولین_فاکس_کلر&oldid=48519»