اوقات فراغت زنان: تفاوت میان نسخه‌ها

(۲ نسخهٔ میانی ویرایش شده توسط ۲ کاربر نشان داده نشد)

خط ۱:

<big>'''اوقات فراغت زن'''</big>؛ فرصت‌های فراغت و تفریح زنان.

<big>'''اوقات فراغت زنان'''</big>؛ فرصت‌های فراغت و تفریح زنان.

اوقات فراغت ~~زن،~~ فرصتی برای انتقال عناصر فرهنگی و تقویت انسجام و نشاط اجتماعی است. چگونگی گذراندن این زمان‌ها و بهره‌گیری از این فرصت‌ها به شرایط اجتماعی، اقتصادی و فرهنگی جامعه بستگی داشته و کیفیت استفادۀ مطلوب از آن، در بهبود کیفیت زندگی اجتماعی زنان تأثیرگذار است.

اوقات فراغت زنان، فرصتی برای انتقال عناصر فرهنگی و تقویت انسجام و نشاط اجتماعی است. چگونگی گذراندن این زمان‌ها و بهره‌گیری از این فرصت‌ها به شرایط اجتماعی، اقتصادی و فرهنگی جامعه بستگی داشته و کیفیت استفادۀ مطلوب از آن، در بهبود کیفیت زندگی اجتماعی زنان تأثیرگذار است.

==تاریخچه==

امروزه، توجه زنان به فعالیت‌های بدنی با هدف دستیابی به تناسب اندام و نیز سرگرم شدن با محتوای اینترنت و گوشی‌های هوشمند، بخش مهمی از اوقات فراغت آنها را پوشش می‌دهد. اما در دوران گذشته که بیشتر جمعیت ایران کشاورز بودند، فقط در مناسبت‌هایی همچون [[نوروز]]، اعیاد دینی، عزاداری‌های [[محرم]] یا رویدادهای خانوادگی همچون عروسی، تولد نوزاد و مرگ، فرصت‌هایی برای زنان فراهم می‌شد تا دست از کار روزمره بردارند. رفتن به زیارت، عزاداری، روضه، [[تعزیه]] و نیز رفتن به قبرستان، از شکل‌های پسندیدۀ اجتماعی برای گذران اوقات فراغت زنان بود که متأثر از [[دین]] و مذهب شکل می‌گرفت. در ساعت‌های استراحت روزانه نیز فراوان‌ترین شکل گذران اوقات فراغت زنان در ایران، یک‌جا نشستن و گپ‌زدن با خانواده و دوستان بود. در دوران صفویه و قاجاریه، زنان طبقۀ بالا که وظیفۀ خانه‌داری و بچه‌داری را برعهده نداشتند، به هنرهایی همچون نقاشی، موسیقی و خطاطی مشغول می‌شدند. زنان طبقات متوسط جامعه نیز بیشتر به مهمانی‌های زنانه سرگرم می‌شدند. پس از انقلاب مشروطه، با ایجاد کارخانجات و ادارات مختلف، مرز بین کار و فراغت پررنگ‌تر شد و در شهرهای بزرگ، رفتن به رستوران، سینما و تئاتر در اوقات فراغت رایج شد.<ref>[https://www.isna.ir/news/96082313490/%D8%B4%DB%8C%D9%88%D9%87-%D9%87%D8%A7%DB%8C-%DA%AF%D8%B0%D8%B1%D8%A7%D9%86-%D8%A7%D9%88%D9%82%D8%A7%D8%AA-%D9%81%D8%B1%D8%A7%D8%BA%D8%AA-%D8%B2%D9%86%D8%A7%D9%86-%D8%A7%D8%B2-%D8%AF%DB%8C%D8%B1%D9%88%D8%B2-%D8%AA%D8%A7-%D8%A7%D9%85%D8%B1%D9%88%D8%B2 شیوه‌های گذران اوقات فراغت زنان از دیروز تا امروز»، خبرگزاری دانشجویان ایران.]</ref>

==موانع و چالش‌ها==

از منظر کارشناسان، فراغت زنان متأهل، به‌دلیل مسئولیت بیشتر با چالش‌های بیشتری همراه است.<ref>[https://jsmas.modares.ac.ir/article-9-55944-fa.html مستحفظیان و دیگران، «کیفی‌سازی اوقات فراغت زنان و دختران در خانواده با رویکرد مبتنی بر فعالیت‌های جسمانی در استان اصفهان»، 1400ش، ص3.]</ref> مشکلات مربوط به خانه، مسائل اقتصادی، امنیت اجتماعی، زمان‌بندی شخصی، سنن فرهنگی، مسئولیت‌های شخصی، مهارت و علائق شخصی، امنیت و سلامت شخصی، فراغت زنان را با چالش روبرو می‌کند.<ref>[https://urb.dehaghan.iau.ir/article_674869.html جعفری هفت‌خوانی و دیگران، «فراغت زنان در کلان شهرها؛ تبیین مسائل اوقات فراغت زنان متأهل شهر تهران»، 1399ش، ص124.]</ref> آمارها نشان می‌دهند که اوقات فراغت زنان در شهرها، به‌خصوص کلان‌شهرها، بسیار کمتر از اوقات فراغت مردان بوده و با محدودیت‌های جدی در امکانات تفریحی، ورزشی و فراغتی مواجه هستند.<ref>[https://jsmas.modares.ac.ir/article-9-55944-fa.html مستحفظیان و دیگران، «کیفی‌سازی اوقات فراغت زنان و دختران در خانواده با رویکرد مبتنی بر فعالیت‌های جسمانی در استان اصفهان»، 1400ش، ص3.]</ref>

==راهکارهای حل مشکلات اوقات فراغت زن==

==راهکارهای حل مشکلات اوقات فراغت زنان==

#افزایش امنیت اجتماعی تا زنان از نظر روانی و جسمی در آرامش بوده و امکان حضور در عرصه‌های مختلف اجتماعی را داشته باشند.

#آموزش مهارت‌های زندگی شامل ویژگی‌های روان‌شناختی (افزایش نشاط، افزایش [[اعتماد به نفس]] و خودشناسی) و مهارت‌های کاربردی زندگی (مدیریت زمان و مدیریت منابع مالی).

خط ۱۳:

#احداث مجموعه‌های چندمنظوره مانند پارک‌ها و فضاهای فراغتی، راه‌اندازی مراکز تفریحی ورزشی چندمنظوره که امکان خدمات‌رسانی به زنان خانه‌دار و زنان شاغل دارای فرزندان خردسال را فراهم کند.

#حمل‌ونقل آسان، ایمن و ارزان متناسب با شرایط مادران و زنان.<ref>[https://www.tasnimnews.com/fa/news/1396/01/30/1383668/%D9%BE%DB%8C%D8%A7%D9%85%D8%AF%D9%87%D8%A7%DB%8C-%D8%BA%D9%81%D9%84%D8%AA-%D8%A7%D8%B2-%D8%A7%D9%88%D9%82%D8%A7%D8%AA-%D9%81%D8%B1%D8%A7%D8%BA%D8%AA-%D8%B2%D9%86%D8%A7%D9%86 «پیامدهای غفلت از اوقات فراغت زنان»، خبرگزاری تسنیم.]</ref>

==اوقات فراغت زن از نظر اسلام==

==اوقات فراغت زنان از نظر اسلام==

دین‌پژوهان با تکیه بر دلایل متعدد عقلی و نقلی، نه‌تنها اسلام را مخالف اوقات فراغت زنان نمی‌دانند بلکه باورد دارند که آموزه‌های اسلام به شیوه‌های مختلف، همه افراد (زنان و مردان) را به اختصاص بخشی از عمر خود به تفریح و فراغت از کار سفارش و ترغیب کرده است. اسلام از این منظر، با فراغت و تفریح به‌عنوان یک نیاز فطری و غریزی یا یک ضرورت ناشی از زیست اجتماعی انسان موافق است. شواهد بسیاری در متون دینی، سیرۀ بزرگان، عرف شریعت‌شناسان و دیدگاه بیشتر فقهای اسلامی مبنی بر تأیید مشروط و مقید فراغت وجود دارد.<ref>شرف‌الدین، سبک اهل بیت در تفریحات و اوقات فراغت، 1394ش، ص51.</ref>

==ورزش زن==

خط ۲۱:

پژوهش‌های صورت‌گرفته در ایران نشان داده‌اند تمهیدات حمایتی از ورزش تفریحی زنان، نهادینه‌سازی فعالیت‌ها، آموزش و فرهنگ‌سازی، ترویج و توسعۀ فعالیت‌های جسمانی، ارج نهادن به کرامت زنان و دختران، عدالت در اجرای فعالیت‌ها، حمایت رسانه‌ای، توانمندسازی فردی و جمعی و افزایش مشارکت‌پذیری، در توسعۀ اوقات فراغت مبتنی بر ورزش زنان تأثیرگذار است.<ref>[https://jsmas.modares.ac.ir/article-9-55944-fa.html مستحفظیان و دیگران، «کیفی‌سازی اوقات فراغت زنان و دختران در خانواده با رویکرد مبتنی بر فعالیت‌های جسمانی در استان اصفهان»، 1400ش، ص11-12.]</ref>

==اوقات فراغت زن روستایی==

==اوقات فراغت زنان روستایی==

در جوامع روستایی، مرز مشخصی میان کار و اوقات فراغت وجود ندارد و فراغت، معمولا حول وظایف ضروری روزمره تحقق می‌یابد.<ref> [https://www.sid.ir/paper/55522/fa فرضی‌زاده و بابایی، «بررسی وضعیت اوقات فراغت زنان درجامعۀ روستایی»، 1396ش، ص103.]</ref> بسیاری از زنان روستایی، علاوه بر انجام کارهای خانه، دوشادوش مردان به فعالیت‌های کشاورزی و سایر کارهای معمولی زندگی روستایی می‌پردازند و فرصت چندانی برای تفنن ندارند. در بسیاری از مناطق روستایی، حتی اوقات فراغت زنان نیز صرف کارهای تولیدی می‌شود؛ در برخی روستاهای ایران، زنان در اوقات فراغت، انواع مختلف پارچه، چادرشب‌های ابریشمی و نخی، حوله، ملحفه، گلیم و خورجین می‌بافند. گاهی زنان به‌صورت خانوادگی به زیارت یا شب‌نشینی می‌روند. عده‌ای از زنان نیز با جمع‌شدن بر سر تنور، جمع‌شدن بر سر کوچه‌ها، رفتن به [[مسجد]] برای ادای فریضه‌های مذهبی و یا شرکت در مراسم‌های مذهبی در خانه‌های همسایگان، اوقات فراغت خود را سپری می‌کنند.<ref>[https://www.sid.ir/paper/55522/fa فرضی‌زاده و بابایی، «بررسی وضعیت اوقات فراغت زنان درجامعۀ روستایی»، 1396ش، ص104-105.]</ref>

==اوقات فراغت زن در فضای مجازی==

==اوقات فراغت زنان در فضای مجازی==

امروزه، بسیاری از زنان ترجیح می‌دهند تا اوقات فراغت خود را در فضای مجازی سپری کنند. کارشناسان، از جمله دلایل اصلی این اقدام را ارتباط آسان و بی‌وقفه با دوستان و آشنایان، امکان کسب داده‌ها (خبرها)، امکان حضور همزمان در گروه‌های گوناگون (مانند گروه‌های آشپزی، موسیقی و خیاطی)، به‌روز بودن، موفقیت بیشتر در تربیت فرزندان (با عضویت در گروه‌های تربیتی مفید و کارآمد)، آشنایی با طرز فکر دیگران، توسعۀ دایرۀ تعاملات افراد و کم‌هزینه بودن آن می‌دانند.<ref>[https://jzvj.marvdasht.iau.ir/article_2211.html کفاشی و پیرجلیلی، «گذران اوقات فراغت زنان در فضای مجازی»، 1395ش، ص105.]</ref>

==اوقات فراغت زن در کلان‌شهرها==

==اوقات فراغت زنان در کلان‌شهرها==

شیوۀ گذران اوقات فراغت زنان در کلان‌شهرها دارای ریشه‌های فرهنگی گوناگون بوده و گاهی متأثر از کژتابی مفهومی نسبت به زن و اوقات فراغت آنها است.<ref>[https://urb.dehaghan.iau.ir/article_674869.html جعفری هفت‌خوانی و دیگران، «فراغت زنان در کلان شهرها؛ تبیین مسائل اوقات فراغت زنان متأهل شهر تهران»، 1399ش، ص123-124.]</ref> کارشناسان در بررسی اوقات فراغت زنان در کلان‌شهرهای ایران، به موارد زیر توجه کرده‌اند:

#ضرورت نگاه ویژه به اوقات فراغت زنان و خارج شدن آنها از حاشیۀ سیاست‌گذاری‌ها به متن؛<ref>[https://urb.dehaghan.iau.ir/article_674869.html جعفری هفت‌خوانی و دیگران، «فراغت زنان در کلان شهرها؛ تبیین مسائل اوقات فراغت زنان متأهل شهر تهران»، 1399ش، ص135-136.]</ref> در تنظیم اسناد بالادستی باید موجودیت مستقل زنان پذیرفته شود و از آنها برای تدوین سیاست‌ها و قوانین ویژه زنان، بهره گرفته شود تا در مرحلۀ اجرا نیز توجه و بودجۀ کافی به فراغت زنان، اختصاص یابد.<ref>حبیب‌پور گتابی و دیگران، «مقایسۀ مصرف فراغت در بین زنان شاغل و خانه دار در شهر ساری»، 1391ش، ص105-108.</ref> بدین ترتیب، بی‌تفاوتی اجتماعی زنان نیز کاهش می‌یابد و آنها برای بهبود وضعیت خود، تلاش می‌کنند<ref>علمدار و دیگران، «فرآیند خلق بی‌تفاوتی اجتماعی در بافت تعاملی ایرانیان»، 1397ش، ص181.</ref> و جامعه از ظرفیت و توان مدیریتی و اجرایی زنان به صورت واقعی بهره‌مند می‌شود.<ref>موسوی راد و دیگران، «اولویت‌بندی موانع مدیریت زنان در ورزش به روش تحلیل سلسله‌مراتبی (AHP)»، 1395ش، ص105-106.</ref>

خط ۴۷:

*Arai, S. M., & Pedlar, A. M, “Building communities through leisure: Citizen Participation in a healthy communities initiative”, Journal of leisure Research, 1997.

*Madani, B., & Azani, M, “Evaluation of woman’s recreation centers in 5th and 6th Isfahan regions using the SWOT models and strategic factors”, Spatial Planning, 2017.

ویکی ز

[[پرونده:اوقات-فراغت-زنان.jpg|بندانگشتی|357x357پیکسل|زمان، فضا و فعالیت، سه عامل کلیدی در گذران اوقات فراغت است.]]

'''<big>اوقات فراغت زنان</big>'''؛ زمان، فضا و فعالیت‌های تفریحی زنان.

اوقات فراغت، به منظور سرگرمی و تجدید قوا و به‌عنوان عاملی موثر بر هویت زنان، تحولات فراوانی را تجربه کرده است. امروزه اوقات فراغت زنان تحت تاثیر تحصیلات و شغل و درآمد، فضای مناسبی یافته و فعالیت‌های متنوعی را شامل می‌شود.

==مفهوم‌شناسی==

فراغت، در لغت به‌معنای آسودگی و دست‌کشیدن از کار و شغل<ref>[https://vajehyab.com/dehkhoda/%D9%81%D8%B1%D8%A7%D8%BA%D8%AA عمید، فرهنگ فارسی عمید، ذیل واژه فراغت.]</ref> و در اصطلاح نیز به‌معنای وقت آزاد از کار یا یک رشته از فعالیت‌های اضافی و فرصت و زمانی است که پس از اتمام کار و مشغله روزانه باقی می‌ماند و عموما با معنای سرگرمی همراه است.<ref>[https://article.tebyan.net/172059/%D8%AA%D8%B9%D8%B1%DB%8C%D9%81-%D8%A7%D9%88%D9%82%D8%A7%D8%AA-%D9%81%D8%B1%D8%A7%D8%BA%D8%AA فروزانکیا، «تعریف اوقات فراغت»، وبسایت تبیان.]</ref> فعالیت‌های اوقات فراغت نه در جهت کسب درآمد یا بر اثر نیازهای مالی، بلکه در راه ارضای خواست خویشتن به‌هنگام زمان فراغت و فارغ از الزامات شغلی صورت می‌گیرد. بدین ترتیب اوقات فراغت، به‌معنای زمان بیکاری و فقدان فعالیت نیست و گاهی در همین زمان، بیشترین انرژی انسان به کار گرفته می‌شود و چون انگیزش درونی دارد دستاورد با کیفیت بالا دارد. زمان، فضا و فعالیت، سه عامل کلیدی در گذران اوقات فراغت هستند.<ref>ساروخانی، دائره‌المعارف علوم اجتماعی، 1370ش، ج1، ص834.</ref>

==رویکردهای نظری==

در برخی نظریات، فراغت را ضمیمه و دنباله‌ای از کار می‌دانند؛ اما با توجه به اهمیت فزاینده گذران اوقات فراغت در دنیای مدرن، خود فراغت به‌عنوان پدیده‌ای مستقل نیز مورد توجه قرار‌ گرفته است. امروزه اهمیت اوقات فراغت در حدی است، که به‌عنوان یکی از ابعاد مهم سبک زندگی مدرن، در طبقه‌بندی اقشار جامعه مورد استفاده قرار می‌گیرد.<ref>اباذری و کاظمی، «رویکردهای نظری خرید: از جامعه‌شناسی تا مطالعات فرهنگی»، 1384ش، ص12-16.</ref>

جامعه‌شناسان با توجه به شاخص‌های تفریحاتی که با عنوان عادت‌واره‌های مصرفی مطرح می‌شود، نظیر نوع موسیقی و یا نوع رستوران‌هایی که به آن مراجعه می‌کنند و یا سبک‌های ورزشی مورد علاقه، افراد جامعه و فرهنگ آنان را طبقه‌بندی می‌کنند. اصطلاحاتی نظیر فرهنگ توده‌ای عامه‌پسند و یا فرهنگ والای نخبگانی برآمده از همین طبقه‌بندی‌ها است.<ref>چنی، سبک زندگی، 1382ش، ص111-113.</ref>

زیمل نخستین جامعه‌شناسی بود که به نسبت فراغت و مصرف توجه کرد و فمینیست‌ها با تمرکز بر تفاوت معنای اوقات فراغت برای زنان و مردان، بر این دیدگاه تاکید می‌کردند که در بسیاری از تعریف‌ها، زنان نادیده گرفته می‌شوند.<ref>عنایت و نرهای، «بررسی عوامل اجتماعی و اقتصادی مرتبط با میزان و نحو گذران اوقات فراغت زنان، مطالعه موردی زنان متاهل شاغل شهر نورآباد ممسنی»، 1393ش، ص39.</ref> برخی فمینیست‌ها، اوقات فراغت را ابزار بازتولید پدرسالاری برای تسلط بیشتر مردان بر زنان می‌دانند. فمنیست‌های لیبرال بر این باور هستند که سیاست باید فرصت‌های برابر ورزشی و فرهنگی برای زنان و مردان ایجاد کند.<ref>جعفری و رضائیان، «فراغت زنان در کلان شهرها، تبین مسائل اوقات فراغت زنان متاثل شهر تهران»، 1399ش، ص7.</ref>

==عوامل==

[[تحصیل دختران|تحصیلات]] فرد، درآمد، شغل همسر، سن، سابقه کاری و تعداد فرزند، از جمله عوامل اصلی و تحصیلات همسر، شغل زنان، نوع مالکیت مسکن، ساعت کاری و امکانات رفاهی و کار خانگی از جمله عوامل فرعی موثر بر اوقات فراغت زنان است.<ref>عنایت و نرهای، «بررسی عوامل اجتماعی و اقتصادی مرتبط با میزان و نحو گذران اوقات فراغت زنان، مطالعه موردی زنان متاهل شاغل شهر نورآباد ممسنی»، 1393ش، ص51.</ref>

==کارکردها==

بسیاری از نظریه‌پردازان اجتماعی بر این نکته اتفاق نظر دارند که رفتارها و مصارف فراغتی وجه مهمی از سبک زندگی را در جامعه معاصر تشکیل می‌دهند و به‌عنوان یک عامل مؤثر بر شکل‌گیری هویت اجتماعی شناخته می‌شود. به گفته گرامشی بر اساس مناسبات قدرت، نوع خاصی از فراغت پدید ‌آمده به نحوی که کارگران به‌واسطه فعالیت‌های فراغتی خود نوعی مقاومت در برابر فرهنگ مسلط را بروز می‌دهند. در آراء بوردیو و وبلن نیز تاکید بر اهمیت نمادین فراغت و رابطه آن با منزلت و سرمایه اجتماعی و فرهنگی افراد مورد توجه قرار‌گرفته است. طبق این رهیافت‌ها به مرور زمان و با گسترش مدرنیته، کار به‌طور فزاینده‌ای در ایجاد هویت اجتماعی بی‌اهمیت‌تر می‌شود و دست‌کم برای بخش وسیعی از طبقات متوسط جدید، نظام‌های ارزشی جدیدی که بر اساس [[مصرف نمایشی|مصرف]] و گذران فراغت استوارند جایگزین می‌شوند.<ref>اباذری و کاظمی، «رویکردهای نظری خرید: از جامعه‌شناسی تا مطالعات فرهنگی»، 1384ش، ص12-16.</ref>

در عصر مدرن خودابرازی و خودآگاهی افراد و الگوهایی از مصرف که در برگیرنده ارجحیت، سلیقه و ارزش‌های افراد است و الگوهای کنشی تمیز دهنده اعضای جامعه، بیشترین تجلی خود را در کنش‌های فراغتی می‌یابند. نوع فعالیت فراغتی انتخاب شده توسط فرد نشان‌های از ارزش‌های فرهنگی و قریحه او و به دنبال آن جایگاه اجتماعی او است.<ref>. ذکایی، فراغت، مصرف و جامعه، 1391ش، ص104.</ref>

==تحولات==

===زمان===

مهم‌ترین مشکل زنان ایرانی این است که فرصتی برای فراغت ندارند.<ref>عنایت و نره‌ای، «بررسی عوامل اجتماعی و اقتصادی مرتبط با میزان و نحو گذران اوقات فراغت زنان، مطالعه موردی زنان متاهل شاغل شهر نورآباد ممسنی»، 1391ش، ص51.</ref> بسیاری از زنان ایرانی، بیشترین وقت خود را صرف نگه‌داری و مراقبت از دیگران و [[کار خانگی]] و همزمان با آن، استفاده از رسانه‌های جمعی می‌کنند.<ref>[https://www.eghtesadnews.com/%D8%A8%D8%AE%D8%B4-%D8%A7%D8%AE%D8%A8%D8%A7%D8%B1-%D8%B3%D8%A7%DB%8C%D8%B1-%D8%B1%D8%B3%D8%A7%D9%86%D9%87-%D9%87%D8%A7-61/430679-%D8%A8%DB%8C%D8%B4%D8%AA%D8%B1%DB%8C%D9%86-%D8%B2%D9%85%D8%A7%D9%86-%D9%85%D8%B1%D8%AF%D8%A7%D9%8 . «بیشترین زمان مردان و زنان ایرانی صرف چه کارهایی می‌شود؟»، وب‌سایت اقتصادنیوز.]</ref>

[[پرونده:اوقات-فراغت-زنان1.jpg|بندانگشتی|تاسیس پارک‌های مخصوص بانوان حاکی از تحولات در اوقات فراغت است]]

===فضا===

فضاهای تفریحی در ایران به سه دسته مردانه-زنانه، منحصرا مردانه و منحصرا زنانه قابل تقسیم است. اوقات فراغت زنان تا زمان قاجار به حضور در بازار، جشن‌ها و عزادری‌های عمومی، اماکن [[سفر زیارتی|زیارتی]] و مذهبی و مجالس [[روضه‌های زنانه|روضه‌خوانی]] یا قرائت قرآن زنان، حضور در طبیعت به‌ویژه روزهای خاصی مثل سیزده‌به‌در، خلاصه می‌شد. لژ خانوادگی در رستوران‌ها بعد از انقلاب، تاسیس پارک‌ها و فضای سبز مخصوص بانوان، رستوران‌ها، کافی‌شاپ‌ها، ورزشگاه‌ها و سالن‌های [[ورزش بانوان|ورزشی]]، فضای بازی در آموزشگاه‌ها، دانشگاه‌ها، مدارس و باشگاه‌ها، فضاهای فرهنگی مثل سالن کنسرت، تئاتر، سینما، کتابخانه، فرهنگسرا، بازارها و مراکز خرید، از یک‌سو حاکی از [[تفکیک جنسیتی]] فضای اوقات فراغت و از سوی دیگر حاکی از تحولات در اوقات فراغت و بهبود وضعیت زنان در این عرصه است.<ref>[https://jwdp.ut.ac.ir/article_29482.html پوراحمد و سالاروندیان، «روند تحولات تاریخی فضاهای گذران اوقات فراغت زنان از قاجار تاکنون در شهر تهران»، 1391ش، ص57-67.]</ref>

==فعالیت‌ها==

مهمانی رفتن یکی از مهم‌ترین شیوه‌های گذران [[اوقات فراغت زنان]] ایرانی است. تماشای تلوزیون، مطالعه، رادیو، دیدن تلویزیون‌های ماهواره‌ای، و تماشای فیلم از دیگر شیوه‌های گذران اوقات فراغت است.<ref>عنایت و نره‌ای، «بررسی عوامل اجتماعی و اقتصادی مرتبط با میزان و نحو گذران اوقات فراغت زنان، مطالعه موردی زنان متاهل شاغل شهر نورآباد ممسنی»، 1391ش، ص50.</ref> حضور 11.5 میلیون زن ایرانی در اینترنت در سال 2003م، نزدیک به 50 درصد کل کاربران کشور و بالاترین نرخ در خاورمیانه است.<ref>[https://jwdp.ut.ac.ir/article_29482.html پوراحمد و سالاروندیان، «روند تحولات تاریخی فضاهای گذران اوقات فراغت زنان از قاجار تاکنون در شهر تهران»، 1391ش، ص71.]</ref>

==قوانین==

سیاست‌های بهبود وضع گذران اوقات فراغت زنان و دختران، در شورای‌عالی انقلاب فرهنگی، با هدف ایجاد هماهنگی میان دستگاه‌ها، آگاهی‌بخشی و ارتقای سطح مهارت افراد، توسعه و تجهیز و گسترش امکانات فرهنگی ورزشی و جهت‌دهی به فعالیت‌های زنان در راستای تامین [[حق سلامتی زنان|سلامت]] جسمی و بهداشت روانی، کاهش [[جنسیت‌پذیری اضطراب|اضطراب]] و خستگی، کسب نشاط و شادی، شناسایی و رشد استعدادها، تقویت تمایلات دینی و اخلاقی و هویت دینی و ملی زنان در سال 1381ش، به تصویب رسید.<ref> [https://rc.majlis.ir/fa/law/show/101089 «سیاست‌های بهبود وضع گذران اوقات فراغت زنان و دختران»، وب‌سایت مرکز پژوهش‌های مجلس شورای اسلامی.]</ref>

==پانویس==

==منابع==

*اباذری، یوسف و کاظمی، عباس، «رویکردهای نظری خرید: از جامعه‌شناسی تا مطالعات فرهنگی»، نشریه‌نامه علوم اجتماعی، شماره 25، بهار 1384ش.

*«بیشترین زمان مردان و زنان ایرانی صرف چه کارهایی می‌شود؟»، وب‌سایت اقتصادنیوز، تاریخ درج مطلب: 12 مرداد 1400ش.

*پوراحمد، احمد و سالاروندیان، فاطمه، «روند تحولات تاریخی فضاهای گذران اوقات فراغت زنان از قاجاریه تا کنون در شهر تهران»، زن در توسعه و سیاست، دوره 10، شماره 3، پاییز 1391ش.

*چنی، دیوید، سبک زندگی، ترجمه حسن چاوشیان، تهران، وزارت فرهنگ و ارشاد اسلامی، دبیرخانه شورای فرهنگ عمومی، 1382ش.

*ذکایی، محمدسعید، فراغت، مصرف و جامعه، تهران، تیسا، 1391ش.

*ساروخانی، باقر، دائره‌المعارف علوم اجتماعی، تهران، موسسه کیهان، 1370ش.

*«سیاست‌های بهبود وضع گذران اوقات فراغت زنان و دختران»، وب‌سایت مرکز پژوهش‌های مجلس شورای اسلامی، تاریخ بازدید: 15 خرداد 1403ش.

*صفاری، مرجان و دیگران، «فراغت زنان در کلان شهرها، تبین مسائل اوقات فراغت زنان متاهل شهر تهران»، مطالعات جامعه‌شناختی شهری، سال دهم، شماره سی‌وچهارم، بهار 1399ش.

*عمید، فرهنگ فارسی عمید، وب‌سایت واژه‌یاب، تاریخ بازدید: 14 خرداد 1403ش.

*عنایت، حلیمه و نره‌ای، نرجس، «بررسی عوامل اجتماعی و اقتصادی مرتبط با میزان نحوه گذران اوقات فراغت زنان، مطالعه موردی زنان متاهل شاغل شهر نورآباد ممسنی»، فصلنامه جامعه‌شناسی نهادهای اجتماعی، دوره اول، شماره 4، پاییز 1393ش.

*فروزان‌کیا، مریم، «تعریف اوقات فراغت»، وبسایت تبیان، تاریخ درج مطلب: 20 تیر1390ش.

ویکی ج

@@ خط ۱: / خط ۱: @@
-<big>'''اوقات فراغت زن'''</big>؛ فرصت‌های فراغت و تفریح زنان.
+<big>'''اوقات فراغت زنان'''</big>؛ فرصت‌های فراغت و تفریح زنان.
-اوقات فراغت زن، فرصتی برای انتقال عناصر فرهنگی و تقویت انسجام و نشاط اجتماعی است. چگونگی گذراندن این زمان‌ها و بهره‌گیری از این فرصت‌ها به شرایط اجتماعی، اقتصادی و فرهنگی جامعه بستگی داشته و کیفیت استفادۀ مطلوب از آن، در بهبود کیفیت زندگی اجتماعی زنان تأثیرگذار است.
+اوقات فراغت زنان، فرصتی برای انتقال عناصر فرهنگی و تقویت انسجام و نشاط اجتماعی است. چگونگی گذراندن این زمان‌ها و بهره‌گیری از این فرصت‌ها به شرایط اجتماعی، اقتصادی و فرهنگی جامعه بستگی داشته و کیفیت استفادۀ مطلوب از آن، در بهبود کیفیت زندگی اجتماعی زنان تأثیرگذار است.
 ==تاریخچه==
 امروزه، توجه زنان به فعالیت‌های بدنی با هدف دستیابی به تناسب اندام و نیز سرگرم شدن با محتوای اینترنت و گوشی‌های هوشمند، بخش مهمی از اوقات فراغت آنها را پوشش می‌دهد. اما در دوران گذشته که بیشتر جمعیت ایران کشاورز بودند، فقط در مناسبت‌هایی همچون [[نوروز]]، اعیاد دینی، عزاداری‌های [[محرم]] یا رویدادهای خانوادگی همچون عروسی، تولد نوزاد و مرگ، فرصت‌هایی برای زنان فراهم می‌شد تا دست از کار روزمره بردارند. رفتن به زیارت، عزاداری، روضه، [[تعزیه]] و نیز رفتن به قبرستان، از شکل‌های پسندیدۀ اجتماعی برای گذران اوقات فراغت زنان بود که متأثر از [[دین]] و مذهب شکل می‌گرفت. در ساعت‌های استراحت روزانه نیز فراوان‌ترین شکل گذران اوقات فراغت زنان در ایران، یک‌جا نشستن و گپ‌زدن با خانواده و دوستان بود. در دوران صفویه و قاجاریه، زنان طبقۀ بالا که وظیفۀ خانه‌داری و بچه‌داری را برعهده نداشتند، به هنرهایی همچون نقاشی، موسیقی و خطاطی مشغول می‌شدند. زنان طبقات متوسط جامعه نیز بیشتر به مهمانی‌های زنانه سرگرم می‌شدند. پس از انقلاب مشروطه، با ایجاد کارخانجات و ادارات مختلف، مرز بین کار و فراغت پررنگ‌تر شد و در شهرهای بزرگ، رفتن به رستوران، سینما و تئاتر در اوقات فراغت رایج شد.<ref>[https://www.isna.ir/news/96082313490/%D8%B4%DB%8C%D9%88%D9%87-%D9%87%D8%A7%DB%8C-%DA%AF%D8%B0%D8%B1%D8%A7%D9%86-%D8%A7%D9%88%D9%82%D8%A7%D8%AA-%D9%81%D8%B1%D8%A7%D8%BA%D8%AA-%D8%B2%D9%86%D8%A7%D9%86-%D8%A7%D8%B2-%D8%AF%DB%8C%D8%B1%D9%88%D8%B2-%D8%AA%D8%A7-%D8%A7%D9%85%D8%B1%D9%88%D8%B2 شیوه‌های گذران اوقات فراغت زنان از دیروز تا امروز»، خبرگزاری دانشجویان ایران.]</ref>
 ==موانع و چالش‌ها==
 از منظر کارشناسان، فراغت زنان متأهل، به‌دلیل مسئولیت بیشتر با چالش‌های بیشتری همراه است.<ref>[https://jsmas.modares.ac.ir/article-9-55944-fa.html مستحفظیان و دیگران، «کیفی‌سازی اوقات فراغت زنان و دختران در خانواده با رویکرد مبتنی بر فعالیت‌های جسمانی در استان اصفهان»، 1400ش، ص3.]</ref>  مشکلات مربوط به خانه، مسائل اقتصادی، امنیت اجتماعی، زمان‌بندی شخصی، سنن فرهنگی، مسئولیت‌های شخصی، مهارت و علائق شخصی، امنیت و سلامت شخصی، فراغت زنان را با چالش روبرو می‌کند.<ref>[https://urb.dehaghan.iau.ir/article_674869.html جعفری هفت‌خوانی و دیگران، «فراغت زنان در کلان شهرها؛ تبیین مسائل اوقات فراغت زنان متأهل شهر تهران»، 1399ش، ص124.]</ref>  آمارها نشان می‌دهند که اوقات فراغت زنان در شهرها، به‌خصوص کلان‌شهرها، بسیار کمتر از اوقات فراغت مردان بوده و با محدودیت‌های جدی در امکانات تفریحی، ورزشی و فراغتی مواجه هستند.<ref>[https://jsmas.modares.ac.ir/article-9-55944-fa.html مستحفظیان و دیگران، «کیفی‌سازی اوقات فراغت زنان و دختران در خانواده با رویکرد مبتنی بر فعالیت‌های جسمانی در استان اصفهان»، 1400ش، ص3.]</ref>
-==راهکارهای حل مشکلات اوقات فراغت زن==
+==راهکارهای حل مشکلات اوقات فراغت زنان==
 #افزایش امنیت اجتماعی تا زنان از نظر روانی و جسمی در آرامش بوده و امکان حضور در عرصه‌های مختلف اجتماعی را داشته باشند.
 #آموزش مهارت‌های زندگی شامل ویژگی‌های روان‌شناختی (افزایش نشاط، افزایش [[اعتماد به نفس]] و خودشناسی) و مهارت‌های کاربردی زندگی (مدیریت زمان و مدیریت منابع مالی).
@@ خط ۱۳: / خط ۱۳: @@
 #احداث مجموعه‌های چندمنظوره مانند پارک‌ها و فضاهای فراغتی، راه‌اندازی مراکز تفریحی ورزشی چندمنظوره که امکان خدمات‌رسانی به زنان خانه‌دار و زنان شاغل دارای فرزندان خردسال را فراهم کند.
 #حمل‌ونقل آسان، ایمن و ارزان متناسب با شرایط مادران و زنان.<ref>[https://www.tasnimnews.com/fa/news/1396/01/30/1383668/%D9%BE%DB%8C%D8%A7%D9%85%D8%AF%D9%87%D8%A7%DB%8C-%D8%BA%D9%81%D9%84%D8%AA-%D8%A7%D8%B2-%D8%A7%D9%88%D9%82%D8%A7%D8%AA-%D9%81%D8%B1%D8%A7%D8%BA%D8%AA-%D8%B2%D9%86%D8%A7%D9%86 «پیامدهای غفلت از اوقات فراغت زنان»، خبرگزاری تسنیم.]</ref>
-==اوقات فراغت زن از نظر اسلام==
+==اوقات فراغت زنان از نظر اسلام==
 دین‌پژوهان با تکیه بر دلایل متعدد عقلی و نقلی، نه‌تنها اسلام را مخالف اوقات فراغت زنان نمی‌دانند بلکه باورد دارند که آموزه‌های اسلام به شیوه‌های مختلف، همه افراد (زنان و مردان) را به اختصاص بخشی از عمر خود به تفریح و فراغت از کار سفارش و ترغیب کرده است. اسلام از این منظر، با فراغت و تفریح به‌عنوان یک نیاز فطری و غریزی یا یک ضرورت ناشی از زیست اجتماعی انسان موافق است. شواهد بسیاری در متون دینی، سیرۀ بزرگان، عرف شریعت‌شناسان و دیدگاه بیشتر فقهای اسلامی مبنی بر تأیید مشروط و مقید فراغت وجود دارد.<ref>شرف‌الدین، سبک اهل بیت در تفریحات و اوقات فراغت، 1394ش، ص51.</ref>
 ==ورزش زن==
@@ خط ۲۱: / خط ۲۱: @@
 پژوهش‌های صورت‌گرفته در ایران نشان داده‌اند تمهیدات حمایتی از ورزش تفریحی زنان، نهادینه‌سازی فعالیت‌ها، آموزش و فرهنگ‌سازی، ترویج و توسعۀ فعالیت‌های جسمانی، ارج نهادن به کرامت زنان و دختران، عدالت در اجرای فعالیت‌ها، حمایت رسانه‌ای، توانمندسازی فردی و جمعی و افزایش مشارکت‌پذیری، در توسعۀ اوقات فراغت مبتنی بر ورزش زنان تأثیرگذار است.<ref>[https://jsmas.modares.ac.ir/article-9-55944-fa.html مستحفظیان و دیگران، «کیفی‌سازی اوقات فراغت زنان و دختران در خانواده با رویکرد مبتنی بر فعالیت‌های جسمانی در استان اصفهان»، 1400ش، ص11-12.]</ref>
-==اوقات فراغت زن روستایی==
+==اوقات فراغت زنان روستایی==
 در جوامع روستایی، مرز مشخصی میان کار و اوقات فراغت وجود ندارد و فراغت، معمولا حول وظایف ضروری روزمره تحقق می‌یابد.<ref> [https://www.sid.ir/paper/55522/fa فرضی‌زاده و بابایی، «بررسی وضعیت اوقات فراغت زنان درجامعۀ روستایی»، 1396ش، ص103.]</ref>  بسیاری از زنان روستایی، علاوه بر انجام کارهای خانه، دوشادوش مردان به فعالیت‌های کشاورزی و سایر کارهای معمولی زندگی روستایی می‌پردازند و فرصت چندانی برای تفنن ندارند. در بسیاری از مناطق روستایی، حتی اوقات فراغت زنان نیز صرف کارهای تولیدی می‌شود؛ در برخی  روستاهای ایران، زنان در اوقات فراغت، انواع مختلف پارچه، چادرشب‌های ابریشمی و نخی، حوله، ملحفه، گلیم و خورجین می‌بافند. گاهی زنان به‌صورت خانوادگی به زیارت یا شب‌نشینی می‌روند. عده‌ای از زنان نیز با جمع‌شدن بر سر تنور، جمع‌شدن بر سر کوچه‌ها، رفتن به [[مسجد]] برای ادای فریضه‌های مذهبی و یا شرکت در مراسم‌های مذهبی در خانه‌های همسایگان، اوقات فراغت خود را سپری می‌کنند.<ref>[https://www.sid.ir/paper/55522/fa فرضی‌زاده و بابایی، «بررسی وضعیت اوقات فراغت زنان درجامعۀ روستایی»، 1396ش، ص104-105.]</ref>
-==اوقات فراغت زن در فضای مجازی==
+==اوقات فراغت زنان در فضای مجازی==
 امروزه، بسیاری از زنان ترجیح می‌دهند تا اوقات فراغت خود را در فضای مجازی سپری کنند. کارشناسان، از جمله دلایل اصلی این اقدام را ارتباط آسان و بی‌وقفه با دوستان و آشنایان، امکان کسب داده‌ها (خبرها)، امکان حضور همزمان در گروه‌های گوناگون (مانند گروه‌های آشپزی، موسیقی و خیاطی)، به‌روز بودن، موفقیت بیشتر در تربیت فرزندان (با عضویت در گروه‌های تربیتی مفید و کارآمد)، آشنایی با طرز فکر دیگران، توسعۀ دایرۀ تعاملات افراد و کم‌هزینه بودن آن می‌دانند.<ref>[https://jzvj.marvdasht.iau.ir/article_2211.html کفاشی و پیرجلیلی، «گذران اوقات فراغت زنان در فضای مجازی»، 1395ش، ص105.]</ref>
-==اوقات فراغت زن در کلان‌شهرها==
+==اوقات فراغت زنان در کلان‌شهرها==
 شیوۀ گذران اوقات فراغت زنان در کلان‌شهرها دارای ریشه‌های فرهنگی گوناگون بوده و گاهی متأثر از کژتابی مفهومی نسبت به زن و اوقات فراغت آنها است.<ref>[https://urb.dehaghan.iau.ir/article_674869.html جعفری هفت‌خوانی و دیگران، «فراغت زنان در کلان شهرها؛ تبیین مسائل اوقات فراغت زنان متأهل شهر تهران»، 1399ش، ص123-124.]</ref>  کارشناسان در بررسی اوقات فراغت زنان در کلان‌شهرهای ایران، به موارد زیر توجه کرده‌اند:
 #ضرورت نگاه ویژه به اوقات فراغت زنان و خارج شدن آنها از حاشیۀ سیاست‌گذاری‌ها به متن؛<ref>[https://urb.dehaghan.iau.ir/article_674869.html جعفری هفت‌خوانی و دیگران، «فراغت زنان در کلان شهرها؛ تبیین مسائل اوقات فراغت زنان متأهل شهر تهران»، 1399ش، ص135-136.]</ref>  در تنظیم اسناد بالادستی باید موجودیت مستقل زنان پذیرفته شود و از آنها برای تدوین سیاست‌ها و قوانین ویژه زنان، بهره گرفته شود تا در مرحلۀ اجرا نیز توجه و بودجۀ کافی به فراغت زنان، اختصاص یابد.<ref>حبیب‌پور گتابی و دیگران، «مقایسۀ مصرف فراغت در بین زنان شاغل و خانه دار در شهر ساری»، 1391ش، ص105-108.</ref>  بدین ترتیب، بی‌تفاوتی اجتماعی زنان نیز کاهش می‌یابد و آنها برای بهبود وضعیت خود، تلاش می‌کنند<ref>علمدار و دیگران، «فرآیند خلق بی‌تفاوتی اجتماعی در بافت تعاملی ایرانیان»، 1397ش، ص181.</ref>  و جامعه از ظرفیت و توان مدیریتی و اجرایی زنان به صورت واقعی بهره‌مند می‌شود.<ref>موسوی راد و دیگران، «اولویت‌بندی موانع مدیریت زنان در ورزش به روش تحلیل سلسله‌مراتبی (AHP)»، 1395ش، ص105-106.</ref>
@@ خط ۴۷: / خط ۴۷: @@
 *Arai, S. M., & Pedlar, A. M, “Building communities through leisure: Citizen Participation in a healthy communities initiative”, Journal of leisure Research, 1997.
 *Madani, B., & Azani, M, “Evaluation of woman’s recreation centers in 5th and 6th Isfahan regions using the SWOT models and strategic factors”, Spatial Planning, 2017.
+ویکی ز
+[[پرونده:اوقات-فراغت-زنان.jpg|بندانگشتی|357x357پیکسل|زمان، فضا و فعالیت، سه عامل کلیدی در گذران اوقات فراغت است.]]
+'''<big>اوقات فراغت زنان</big>'''؛ زمان، فضا و فعالیت‌های تفریحی زنان.
+اوقات فراغت، به منظور سرگرمی و تجدید قوا و به‌عنوان عاملی موثر بر هویت زنان، تحولات فراوانی را تجربه کرده است. امروزه اوقات فراغت زنان تحت تاثیر تحصیلات و شغل و درآمد، فضای مناسبی یافته و فعالیت‌های متنوعی را شامل می‌شود.
+==مفهوم‌شناسی==
+فراغت، در لغت به‌معنای آسودگی و دست‌کشیدن از کار و شغل<ref>[https://vajehyab.com/dehkhoda/%D9%81%D8%B1%D8%A7%D8%BA%D8%AA عمید، فرهنگ فارسی عمید، ذیل واژه فراغت.]</ref> و در اصطلاح نیز به‌معنای وقت آزاد از کار یا یک رشته از فعالیت‌های اضافی و فرصت و زمانی است که پس از اتمام کار و مشغله روزانه باقی می‌ماند و عموما با معنای سرگرمی همراه است.<ref>[https://article.tebyan.net/172059/%D8%AA%D8%B9%D8%B1%DB%8C%D9%81-%D8%A7%D9%88%D9%82%D8%A7%D8%AA-%D9%81%D8%B1%D8%A7%D8%BA%D8%AA فروزانکیا، «تعریف اوقات فراغت»،  وبسایت تبیان.]</ref> فعالیت‌های اوقات فراغت نه در جهت کسب درآمد یا بر اثر نیازهای مالی، بلکه در راه ارضای خواست خویشتن به‌هنگام زمان فراغت و فارغ از الزامات شغلی صورت می‌گیرد. بدین ترتیب اوقات فراغت، به‌معنای زمان بیکاری و فقدان فعالیت نیست و گاهی در همین زمان، بیشترین انرژی انسان به کار گرفته می‌شود و چون انگیزش درونی دارد دستاورد با کیفیت بالا دارد. زمان، فضا و فعالیت، سه عامل کلیدی در گذران اوقات فراغت هستند.<ref>ساروخانی، دائره‌المعارف علوم اجتماعی، 1370ش، ج1، ص834.</ref>
+==رویکردهای نظری==
+در برخی نظریات، فراغت را ضمیمه و دنباله‌ای از کار می‌دانند؛ اما با توجه به اهمیت فزاینده گذران اوقات فراغت در دنیای مدرن، خود فراغت به‌عنوان پدیده‌ای مستقل نیز مورد توجه قرار‌ گرفته است. امروزه اهمیت اوقات فراغت در حدی است، که به‌عنوان یکی از ابعاد مهم سبک زندگی مدرن، در طبقه‌بندی اقشار جامعه مورد استفاده قرار می‌گیرد.<ref>اباذری و کاظمی، «رویکردهای نظری خرید: از جامعه‌شناسی تا مطالعات فرهنگی»،  1384ش، ص12-16.</ref>
+جامعه‌شناسان با توجه به شاخص‌های تفریحاتی که با عنوان عادت‌واره‌های مصرفی مطرح می‌شود، نظیر نوع موسیقی و یا نوع رستوران‌هایی که به آن مراجعه می‌کنند و یا سبک‌های ورزشی مورد علاقه، افراد جامعه و فرهنگ آنان را طبقه‌بندی می‌کنند. اصطلاحاتی نظیر فرهنگ توده‌ای عامه‌پسند و یا فرهنگ والای نخبگانی برآمده از همین طبقه‌بندی‌ها است.<ref>چنی، سبک زندگی، 1382ش، ص111-113.</ref>
+زیمل نخستین جامعه‌شناسی بود که به نسبت فراغت و مصرف توجه کرد و فمینیست‌ها با تمرکز بر تفاوت معنای اوقات فراغت برای زنان و مردان، بر این دیدگاه تاکید می‌کردند که در بسیاری از تعریف‌ها، زنان نادیده گرفته می‌شوند.<ref>عنایت و نرهای، «بررسی عوامل اجتماعی و اقتصادی مرتبط با میزان و نحو گذران اوقات فراغت زنان، مطالعه موردی زنان متاهل شاغل شهر نورآباد ممسنی»،  1393ش، ص39.</ref> برخی فمینیست‌ها، اوقات فراغت را ابزار بازتولید پدرسالاری برای تسلط بیشتر مردان بر زنان می‌دانند. فمنیست‌های لیبرال بر این باور هستند که سیاست باید فرصت‌های برابر ورزشی و فرهنگی برای زنان و مردان ایجاد کند.<ref>جعفری و رضائیان، «فراغت زنان در کلان شهرها، تبین مسائل اوقات فراغت زنان متاثل شهر تهران»،  1399ش، ص7.</ref>
+==عوامل==
+[[تحصیل دختران|تحصیلات]] فرد، درآمد، شغل همسر، سن، سابقه کاری و تعداد فرزند، از جمله عوامل اصلی و تحصیلات همسر، شغل زنان، نوع مالکیت مسکن، ساعت کاری و امکانات رفاهی و کار خانگی از جمله عوامل فرعی موثر بر اوقات فراغت زنان است.<ref>عنایت و نرهای، «بررسی عوامل اجتماعی و اقتصادی مرتبط با میزان و نحو گذران اوقات فراغت زنان، مطالعه موردی زنان متاهل شاغل شهر نورآباد ممسنی»،  1393ش، ص51.</ref>
+==کارکردها==
+بسیاری از نظریه‌پردازان اجتماعی بر این نکته اتفاق نظر دارند که رفتارها و مصارف فراغتی وجه مهمی از سبک زندگی را در جامعه معاصر تشکیل می‌دهند و به‌عنوان یک عامل مؤثر بر شکل‌گیری هویت اجتماعی شناخته می‌شود. به گفته گرامشی بر اساس مناسبات قدرت، نوع خاصی از فراغت پدید ‌آمده به نحوی که کارگران به‌واسطه فعالیت‌های فراغتی خود نوعی مقاومت در برابر فرهنگ مسلط را بروز می‌دهند. در آراء بوردیو و وبلن نیز تاکید بر اهمیت نمادین فراغت و رابطه آن با منزلت و سرمایه اجتماعی و فرهنگی افراد مورد توجه قرار‌گرفته است. طبق این رهیافت‌ها به مرور زمان و با گسترش مدرنیته، کار به‌طور فزاینده‌ای در ایجاد هویت اجتماعی بی‌اهمیت‌تر می‌شود و دست‌کم برای بخش وسیعی از طبقات متوسط جدید، نظام‌های ارزشی جدیدی که بر اساس [[مصرف نمایشی|مصرف]] و گذران فراغت استوارند جایگزین می‌شوند.<ref>اباذری و کاظمی، «رویکردهای نظری خرید: از جامعه‌شناسی تا مطالعات فرهنگی»،  1384ش، ص12-16.</ref>
+در عصر مدرن خودابرازی و خودآگاهی افراد و الگوهایی از مصرف که در برگیرنده ارجحیت، سلیقه و ارزش‌های افراد است و الگوهای کنشی تمیز دهنده اعضای جامعه، بیشترین تجلی خود را در کنش‌های فراغتی می‌یابند. نوع فعالیت فراغتی انتخاب شده توسط فرد نشان‌های از ارزش‌های فرهنگی و قریحه او و به دنبال آن جایگاه اجتماعی او است.<ref>. ذکایی، فراغت، مصرف و جامعه، 1391ش، ص104.</ref>
+==تحولات==
+===زمان===
+مهم‌ترین مشکل زنان ایرانی این است که فرصتی برای فراغت ندارند.<ref>عنایت و نره‌ای، «بررسی عوامل اجتماعی و اقتصادی مرتبط با میزان و نحو گذران اوقات فراغت زنان، مطالعه موردی زنان متاهل شاغل شهر نورآباد ممسنی»،  1391ش، ص51.</ref> بسیاری از زنان ایرانی، بیشترین وقت خود را صرف نگه‌داری و مراقبت از دیگران و [[کار خانگی]] و همزمان با آن، استفاده از رسانه‌های جمعی می‌کنند.<ref>[https://www.eghtesadnews.com/%D8%A8%D8%AE%D8%B4-%D8%A7%D8%AE%D8%A8%D8%A7%D8%B1-%D8%B3%D8%A7%DB%8C%D8%B1-%D8%B1%D8%B3%D8%A7%D9%86%D9%87-%D9%87%D8%A7-61/430679-%D8%A8%DB%8C%D8%B4%D8%AA%D8%B1%DB%8C%D9%86-%D8%B2%D9%85%D8%A7%D9%86-%D9%85%D8%B1%D8%AF%D8%A7%D9%8 . «بیشترین زمان مردان و زنان ایرانی صرف چه کارهایی می‌شود؟»،  وب‌سایت اقتصادنیوز.]</ref>
+[[پرونده:اوقات-فراغت-زنان1.jpg|بندانگشتی|تاسیس پارک‌های مخصوص بانوان حاکی از تحولات در اوقات فراغت است]]
+===فضا===
+فضاهای تفریحی در ایران به سه دسته مردانه-زنانه، منحصرا مردانه و منحصرا زنانه قابل تقسیم است. اوقات فراغت زنان تا زمان قاجار به حضور در بازار، جشن‌ها و عزادری‌های عمومی، اماکن [[سفر زیارتی|زیارتی]] و مذهبی و مجالس [[روضه‌های زنانه|روضه‌خوانی]] یا قرائت قرآن زنان، حضور در طبیعت به‌ویژه روزهای خاصی مثل سیزده‌به‌در، خلاصه می‌شد. لژ خانوادگی در رستوران‌ها بعد از انقلاب، تاسیس پارک‌ها و فضای سبز مخصوص بانوان، رستوران‌ها، کافی‌شاپ‌ها، ورزشگاه‌ها و سالن‌های [[ورزش بانوان|ورزشی]]، فضای بازی در آموزشگاه‌ها، دانشگاه‌ها، مدارس و باشگاه‌ها، فضاهای فرهنگی مثل سالن کنسرت، تئاتر، سینما، کتابخانه، فرهنگسرا، بازارها و مراکز خرید، از یک‌سو حاکی از [[تفکیک جنسیتی]] فضای اوقات فراغت و از سوی دیگر حاکی از تحولات در اوقات فراغت و بهبود وضعیت زنان در این عرصه است.<ref>[https://jwdp.ut.ac.ir/article_29482.html پوراحمد و سالاروندیان، «روند تحولات تاریخی فضاهای گذران اوقات فراغت زنان از قاجار تاکنون در شهر تهران»،  1391ش، ص57-67.]</ref>
+==فعالیت‌ها==
+مهمانی رفتن یکی از مهم‌ترین شیوه‌های گذران [[اوقات فراغت زنان]] ایرانی است. تماشای تلوزیون، مطالعه، رادیو، دیدن تلویزیون‌های ماهواره‌ای، و تماشای فیلم از دیگر شیوه‌های گذران اوقات فراغت است.<ref>عنایت و نره‌ای، «بررسی عوامل اجتماعی و اقتصادی مرتبط با میزان و نحو گذران اوقات فراغت زنان، مطالعه موردی زنان متاهل شاغل شهر نورآباد ممسنی»،  1391ش، ص50.</ref> حضور 11.5 میلیون زن ایرانی در اینترنت در سال 2003م، نزدیک به 50 درصد کل کاربران کشور و بالاترین نرخ در خاورمیانه است.<ref>[https://jwdp.ut.ac.ir/article_29482.html پوراحمد و سالاروندیان، «روند تحولات تاریخی فضاهای گذران اوقات فراغت زنان از قاجار تاکنون در شهر تهران»،  1391ش، ص71.]</ref>
+==قوانین==
+سیاست‌های بهبود وضع گذران اوقات فراغت زنان و دختران، در شورای‌عالی انقلاب فرهنگی، با هدف ایجاد هماهنگی میان دستگاه‌ها، آگاهی‌بخشی و ارتقای سطح مهارت افراد، توسعه و تجهیز و گسترش امکانات فرهنگی ورزشی و جهت‌دهی به فعالیت‌های زنان در راستای تامین [[حق سلامتی زنان|سلامت]] جسمی و بهداشت روانی، کاهش [[جنسیت‌پذیری اضطراب|اضطراب]] و خستگی، کسب نشاط و شادی، شناسایی و رشد استعدادها، تقویت تمایلات دینی و اخلاقی و هویت دینی و ملی زنان در سال 1381ش، به تصویب رسید.<ref> [https://rc.majlis.ir/fa/law/show/101089 «سیاست‌های بهبود وضع گذران اوقات فراغت زنان و دختران»،  وب‌سایت مرکز پژوهش‌های مجلس شورای اسلامی.]</ref>
+==پانویس==
+{{پانویس}}
+==منابع==
+*اباذری، یوسف و کاظمی، عباس، «رویکردهای نظری خرید: از جامعه‌شناسی تا مطالعات فرهنگی»،  نشریه‌نامه علوم اجتماعی، شماره 25، بهار 1384ش.
+*«بیشترین زمان مردان و زنان ایرانی صرف چه کارهایی می‌شود؟»،  وب‌سایت اقتصادنیوز، تاریخ درج مطلب: 12 مرداد 1400ش.
+*پوراحمد، احمد و سالاروندیان، فاطمه، «روند تحولات تاریخی فضاهای گذران اوقات فراغت زنان از قاجاریه تا کنون در شهر تهران»،  زن در توسعه و سیاست، دوره 10، شماره 3، پاییز 1391ش.
+*چنی، دیوید، سبک زندگی، ترجمه حسن چاوشیان، تهران، وزارت فرهنگ و ارشاد اسلامی، دبیرخانه شورای فرهنگ عمومی، 1382ش.
+*ذکایی، محمدسعید، فراغت، مصرف و جامعه، تهران، تیسا، 1391ش.
+*ساروخانی، باقر، دائره‌المعارف علوم اجتماعی، تهران، موسسه کیهان، 1370ش.
+*«سیاست‌های بهبود وضع گذران اوقات فراغت زنان و دختران»،  وب‌سایت مرکز پژوهش‌های مجلس شورای اسلامی، تاریخ بازدید: 15 خرداد 1403ش.
+*صفاری، مرجان و دیگران، «فراغت زنان در کلان شهرها، تبین مسائل اوقات فراغت زنان متاهل شهر تهران»،  مطالعات جامعه‌شناختی شهری، سال دهم، شماره سی‌وچهارم، بهار 1399ش.
+*عمید، فرهنگ فارسی عمید، وب‌سایت واژه‌یاب، تاریخ بازدید: 14 خرداد 1403ش.
+*عنایت، حلیمه و نره‌ای، نرجس، «بررسی عوامل اجتماعی و اقتصادی مرتبط با میزان نحوه گذران اوقات فراغت زنان، مطالعه موردی زنان متاهل شاغل شهر نورآباد ممسنی»،  فصلنامه جامعه‌شناسی نهادهای اجتماعی، دوره اول، شماره 4، پاییز 1393ش.
+*فروزان‌کیا، مریم، «تعریف اوقات فراغت»،  وبسایت تبیان، تاریخ درج مطلب: 20 تیر1390ش.
+ویکی ج