برچسبها: ویرایش همراه ویرایش از وبگاه همراه |
اصلاح عنوان مدخل |
||
| (۵ نسخهٔ میانی ویرایش شده توسط ۲ کاربر نشان داده نشد) | |||
| خط ۱: | خط ۱: | ||
<big>''' | <big>'''علیشیر نوایی،'''</big> شاعر، ادیب و سیاستمدار فرهنگدوست دورۀ تیموریان. | ||
امیر علیشیر نوایی شاعر، عارف، نویسنده، وزیر و مشاور «سلطانحسین بایقرا» و مؤسس مراکز عامالمنفعه در [[ایران]]، [[افغانستان]] و ماواءالنهر بود. وی در ادبیات، هنر و معماری آثار زیادی خلق کرده و نقش بسیار مهمی در گسترش هنر، دانش، آبادانی و ترویج نیکوکاری در حوزۀ تمدنی و فرهنگی ایران داشته است. | امیر علیشیر نوایی شاعر، عارف، نویسنده، وزیر و مشاور «سلطانحسین بایقرا» و مؤسس مراکز عامالمنفعه در [[ایران]]، [[افغانستان]] و ماواءالنهر بود. وی در ادبیات، هنر و معماری آثار زیادی خلق کرده و نقش بسیار مهمی در گسترش هنر، دانش، آبادانی و ترویج نیکوکاری در حوزۀ تمدنی و فرهنگی ایران داشته است. | ||
| خط ۲۵: | خط ۲۵: | ||
===۳.اماکن فرهنگی و تاریخی=== | ===۳.اماکن فرهنگی و تاریخی=== | ||
امیر علیشیر نوایی، بناهای عامالمنفعۀ بسیاری را در خراسان قدیم بهویژه در اطراف هرات احداث یا بازسازی کرده است که شمار آنها را بیش از ۳۷۰ بنا دانستهاند. برای مثال میتوان از ساخت ایوان جنوبی حرم [[امام رضا]]، مزار [[عطار نیشابوری]]، سد آجری قریۀ طرق در خراسان، <ref>[https://ana.press/fa/news/448036/%D8%A7%D9%85%DB%8C%D8%B1-%D8%B9%D9%84%DB%8C%D8%B4%DB%8C%D8%B1-%D9%86%D9%88%D8%A7%DB%8C%DB%8C-%D9%88%D8%B2%DB%8C%D8%B1-%D9%87%D9%86%D8%B1%D8%AF%D9%88%D8%B3%D8%AA-%D8%B9%D9%87%D8%AF-%D8%AA%DB%8C%D9%85%D9%88%D8%B1%DB%8C «امیر علیشیر نوایی؛ وزیر هنردوست عهد تیموری»، خبرگزاری آنا.]</ref> «باغ جهانآرا» و بازسازی «مسجد جامع» در هرات نام برد.<ref>[https://radionowruz.com/amir-ali-shir-nawayi-role-in-culture-and-arts/ امید، «نقش امیر علیشیر نوایی در توسعۀ فرهنگ و هنر تیموریان»، وبسایت رادیو نوروز.]</ref> | امیر علیشیر نوایی، بناهای عامالمنفعۀ بسیاری را در خراسان قدیم بهویژه در اطراف هرات احداث یا بازسازی کرده است که شمار آنها را بیش از ۳۷۰ بنا دانستهاند. برای مثال میتوان از ساخت ایوان جنوبی حرم [[امام رضا]]، مزار [[عطار نیشابوری]]، سد آجری قریۀ طرق در خراسان، <ref>[https://ana.press/fa/news/448036/%D8%A7%D9%85%DB%8C%D8%B1-%D8%B9%D9%84%DB%8C%D8%B4%DB%8C%D8%B1-%D9%86%D9%88%D8%A7%DB%8C%DB%8C-%D9%88%D8%B2%DB%8C%D8%B1-%D9%87%D9%86%D8%B1%D8%AF%D9%88%D8%B3%D8%AA-%D8%B9%D9%87%D8%AF-%D8%AA%DB%8C%D9%85%D9%88%D8%B1%DB%8C «امیر علیشیر نوایی؛ وزیر هنردوست عهد تیموری»، خبرگزاری آنا.]</ref> «باغ جهانآرا» و بازسازی «مسجد جامع» در [[هرات]] نام برد.<ref>[https://radionowruz.com/amir-ali-shir-nawayi-role-in-culture-and-arts/ امید، «نقش امیر علیشیر نوایی در توسعۀ فرهنگ و هنر تیموریان»، وبسایت رادیو نوروز.]</ref> | ||
=== | ===۴.کتاب و کتابخانه=== | ||
در دوران نوایی، کتابخانههای متعددی تأسیس شد و خوشنویسان زیادی موظف شده بودند تا روز و شب بهنگارش و استنساخ برای کتابخانهها مشغول باشند. گفته میشود که گاهی تا چهلهزار نفر هنرمند در رشتههای مختلف در کارگاههای کتابسازی سلطان مشغول بهکار بودهاند. <ref>[https://ana.press/fa/news/448036/%D8%A7%D9%85%DB%8C%D8%B1-%D8%B9%D9%84%DB%8C%D8%B4%DB%8C%D8%B1-%D9%86%D9%88%D8%A7%DB%8C%DB%8C-%D9%88%D8%B2%DB%8C%D8%B1-%D9%87%D9%86%D8%B1%D8%AF%D9%88%D8%B3%D8%AA-%D8%B9%D9%87%D8%AF-%D8%AA%DB%8C%D9%85%D9%88%D8%B1%DB%8C «امیر علیشیر نوایی؛ وزیر هنردوست عهد تیموری»، خبرگزاری آنا.]</ref> «باغ جهانآرا» و بازسازی «مسجد جامع» در هرات نام برد.<ref>[https://radionowruz.com/amir-ali-shir-nawayi-role-in-culture-and-arts/ امید، «نقش امیر علیشیر نوایی در توسعۀ فرهنگ و هنر تیموریان»، وبسایت رادیو نوروز.]</ref> | در دوران نوایی، کتابخانههای متعددی تأسیس شد و خوشنویسان زیادی موظف شده بودند تا روز و شب بهنگارش و استنساخ برای کتابخانهها مشغول باشند. گفته میشود که گاهی تا چهلهزار نفر هنرمند در رشتههای مختلف در کارگاههای کتابسازی سلطان مشغول بهکار بودهاند. <ref>[https://ana.press/fa/news/448036/%D8%A7%D9%85%DB%8C%D8%B1-%D8%B9%D9%84%DB%8C%D8%B4%DB%8C%D8%B1-%D9%86%D9%88%D8%A7%DB%8C%DB%8C-%D9%88%D8%B2%DB%8C%D8%B1-%D9%87%D9%86%D8%B1%D8%AF%D9%88%D8%B3%D8%AA-%D8%B9%D9%87%D8%AF-%D8%AA%DB%8C%D9%85%D9%88%D8%B1%DB%8C «امیر علیشیر نوایی؛ وزیر هنردوست عهد تیموری»، خبرگزاری آنا.]</ref> «باغ جهانآرا» و بازسازی «مسجد جامع» در هرات نام برد.<ref>[https://radionowruz.com/amir-ali-shir-nawayi-role-in-culture-and-arts/ امید، «نقش امیر علیشیر نوایی در توسعۀ فرهنگ و هنر تیموریان»، وبسایت رادیو نوروز.]</ref> | ||
=== | |||
===۵. احیای زبان ترکی جغتایی=== | |||
امیر نوایی، زبان ترکی جغتایی و ازبکی را دوباره زنده و وارد ادبیات رسمی کرد. پیش از نوایی برخی از ترکتباران سروردن شعر به زبان ترکی را آغاز کرده بودند اما نوایی توانست قدرتمندانه در این مسیر اقدام کند و با سرودن و نگارش به این زبان، جایگاه ادبی ترکی جغتایی را بالا ببرد. بعد از آن این زبان در خراسان، ماورالنهر، کاخهای ترک در [[هندوستان]]، خوارزم، قازان، کریمه و [[ایران]]، بهعنوان زبان مستقل و زبان فرهنگی غنی تلقی <ref>[https://ana.press/fa/news/448036/%D8%A7%D9%85%DB%8C%D8%B1-%D8%B9%D9%84%DB%8C%D8%B4%DB%8C%D8%B1-%D9%86%D9%88%D8%A7%DB%8C%DB%8C-%D9%88%D8%B2%DB%8C%D8%B1-%D9%87%D9%86%D8%B1%D8%AF%D9%88%D8%B3%D8%AA-%D8%B9%D9%87%D8%AF-%D8%AA%DB%8C%D9%85%D9%88%D8%B1%DB%8C «امیر علیشیر نوایی؛ وزیر هنردوست عهد تیموری»، خبرگزاری آنا.]</ref> «باغ جهانآرا» و بازسازی «مسجد جامع» در هرات نام برد.<ref>[https://radionowruz.com/amir-ali-shir-nawayi-role-in-culture-and-arts/ امید، «نقش امیر علیشیر نوایی در توسعۀ فرهنگ و هنر تیموریان»، وبسایت رادیو نوروز.]</ref> و سرودن شعر به دو زبان ترکی و فارسی به یک سنّت ادبی تبدیل شد. <ref>[https://www.irna.ir/news/84222673/%D8%B9%D9%84%DB%8C%D8%B4%DB%8C%D8%B1-%D9%86%D9%88%D8%A7%DB%8C%DB%8C-%D8%A7%D8%AF%DB%8C%D8%A8-%D8%AF%D9%88%D9%84%D8%AA%D9%85%D8%B1%D8%AF%DB%8C-%DA%A9%D9%87-%D8%B3%D9%81%DB%8C%D8%B1-%D8%AF%D9%88%D8%B3%D8%AA%DB%8C-%D9%85%D9%84%D8%AA-%D9%87%D8%A7-%D8%B4%D8%AF «علیشیر نوایی، ادیب دولتمردی که سفیر دوستی ملتها شد»، خبرگزاری ایرنا.]</ref> | امیر نوایی، زبان ترکی جغتایی و ازبکی را دوباره زنده و وارد ادبیات رسمی کرد. پیش از نوایی برخی از ترکتباران سروردن شعر به زبان ترکی را آغاز کرده بودند اما نوایی توانست قدرتمندانه در این مسیر اقدام کند و با سرودن و نگارش به این زبان، جایگاه ادبی ترکی جغتایی را بالا ببرد. بعد از آن این زبان در خراسان، ماورالنهر، کاخهای ترک در [[هندوستان]]، خوارزم، قازان، کریمه و [[ایران]]، بهعنوان زبان مستقل و زبان فرهنگی غنی تلقی <ref>[https://ana.press/fa/news/448036/%D8%A7%D9%85%DB%8C%D8%B1-%D8%B9%D9%84%DB%8C%D8%B4%DB%8C%D8%B1-%D9%86%D9%88%D8%A7%DB%8C%DB%8C-%D9%88%D8%B2%DB%8C%D8%B1-%D9%87%D9%86%D8%B1%D8%AF%D9%88%D8%B3%D8%AA-%D8%B9%D9%87%D8%AF-%D8%AA%DB%8C%D9%85%D9%88%D8%B1%DB%8C «امیر علیشیر نوایی؛ وزیر هنردوست عهد تیموری»، خبرگزاری آنا.]</ref> «باغ جهانآرا» و بازسازی «مسجد جامع» در هرات نام برد.<ref>[https://radionowruz.com/amir-ali-shir-nawayi-role-in-culture-and-arts/ امید، «نقش امیر علیشیر نوایی در توسعۀ فرهنگ و هنر تیموریان»، وبسایت رادیو نوروز.]</ref> و سرودن شعر به دو زبان ترکی و فارسی به یک سنّت ادبی تبدیل شد. <ref>[https://www.irna.ir/news/84222673/%D8%B9%D9%84%DB%8C%D8%B4%DB%8C%D8%B1-%D9%86%D9%88%D8%A7%DB%8C%DB%8C-%D8%A7%D8%AF%DB%8C%D8%A8-%D8%AF%D9%88%D9%84%D8%AA%D9%85%D8%B1%D8%AF%DB%8C-%DA%A9%D9%87-%D8%B3%D9%81%DB%8C%D8%B1-%D8%AF%D9%88%D8%B3%D8%AA%DB%8C-%D9%85%D9%84%D8%AA-%D9%87%D8%A7-%D8%B4%D8%AF «علیشیر نوایی، ادیب دولتمردی که سفیر دوستی ملتها شد»، خبرگزاری ایرنا.]</ref> | ||
=== | |||
===۶.ترویج مدارای فرهنگی و اجتماعی=== | |||
نوایی با بسترسازی برای نشر کتب، فعالیتهای ادبی و هنری در میان دو زبان مختلف فارسی و ترکی، به ترویج مدارای فرهنگی، همدلی و پیوستگی اجتماعی کمک کرد. <ref>[https://radionowruz.com/amir-ali-shir-nawayi-role-in-culture-and-arts/ امید، «نقش امیر علیشیر نوایی در توسعۀ فرهنگ و هنر تیموریان»، وبسایت رادیو نوروز.]</ref> | نوایی با بسترسازی برای نشر کتب، فعالیتهای ادبی و هنری در میان دو زبان مختلف فارسی و ترکی، به ترویج مدارای فرهنگی، همدلی و پیوستگی اجتماعی کمک کرد. <ref>[https://radionowruz.com/amir-ali-shir-nawayi-role-in-culture-and-arts/ امید، «نقش امیر علیشیر نوایی در توسعۀ فرهنگ و هنر تیموریان»، وبسایت رادیو نوروز.]</ref> | ||
==آثار== | ==آثار== | ||
علیشیر نوایی دارای حدود سی اثر بوده است که مهمترین آنها عبارتاند از: | علیشیر نوایی دارای حدود سی اثر بوده است که مهمترین آنها عبارتاند از: | ||
