قالی‌شویان: تفاوت میان نسخه‌ها

(۲ نسخهٔ میانی ویرایش شده توسط یک کاربر دیگر نشان داده نشد)

خط ۴:

مراسم مذهبی قالی شویان نوعی مراسم نمادین از تشییع پیکر امام‌زاده سلطان‌علی است که در مشهد اردهال [[کاشان]] برگزار می‌شود. هر سال دسته‌های عزاداری در این مکان به صورت نمادین، مراسم تشییع و غسل پیکر این امام‌زاده را برگزار کرده و به عزاداری می‌پردازند.

==نام‌گذاری==

«قالی‌شویان» نوعی آیین سنتی و مذهبی است که همه ساله در دومین جمعه [[پاییز]] مصادف با [[شهادت]] امام‌زاده سلطان‌علی فرزند امام محمد ~~باقر،~~ در مشهد اردهال برگزار می‌شود.<ref> [https://www.noormags.ir/view/fa/articlepage/1017063/%D9%85%D8%B1%D9%88%D8%B1%DB%8C-%D8%A8%D8%B1-%D9%85%D8%B1%D8%A7%D8%B3%D9%85-%D9%82%D8%A7%D9%84%DB%8C-%D8%B4%D9%88%DB%8C%D8%A7%D9%86 . آزادبخش، «مروری بر مراسم قالی‌شویان»، 1388ش، ص155.]</ref> مشهد اردهال یا مشهد قالی، نام روستایی است در غرب شهر کاشان که محل شهادت امام‌زاده سلطان‌علی بوده و هم‌اکنون نیز بارگاه او در آن‌جا است.<ref> [https://fa.wikishia.net/view/%D9%82%D8%A7%D9%84%DB%8C%E2%80%8C%D8%B4%D9%88%DB%8C%D8%A7%D9%86_(%D8%A2%DB%8C%DB%8C%D9%86) «قالی‌شویان»، ویکی شیعه.]</ref> در این مراسم که به «جمعه‌قالی» نیز شهرت دارد،<ref> [https://fa.wikifeqh.ir/%D8%A2%DB%8C%DB%8C%D9%86_%D9%82%D8%A7%D9%84%DB%8C%E2%80%8C%D8%B4%D9%88%DB%8C%D8%A7%D9%86 . «آیین قالی‌شویان»، ویکی فقه.]</ref> اهالی فین [[کاشان]] در یک مراسم نمادین با چوب‌دستی‌هایی که در دست دارند قالیچه‌ای را در نهر آب نزدیک به امام‌زاده، شست‌وشو می‌دهند.<ref>[https://fa.wikishia.net/view/%D9%82%D8%A7%D9%84%DB%8C%E2%80%8C%D8%B4%D9%88%DB%8C%D8%A7%D9%86_(%D8%A2%DB%8C%DB%8C%D9%86) «قالی‌شویان»، ویکی شیعه.]</ref>

«قالی‌شویان» نوعی آیین سنتی و مذهبی است که همه ساله در دومین جمعه [[پاییز]] مصادف با [[شهادت]] امام‌زاده سلطان‌علی فرزند [[امام محمد باقر]]، در مشهد اردهال برگزار می‌شود.<ref> [https://www.noormags.ir/view/fa/articlepage/1017063/%D9%85%D8%B1%D9%88%D8%B1%DB%8C-%D8%A8%D8%B1-%D9%85%D8%B1%D8%A7%D8%B3%D9%85-%D9%82%D8%A7%D9%84%DB%8C-%D8%B4%D9%88%DB%8C%D8%A7%D9%86 . آزادبخش، «مروری بر مراسم قالی‌شویان»، 1388ش، ص155.]</ref> مشهد اردهال یا مشهد قالی، نام روستایی است در غرب شهر کاشان که محل شهادت امام‌زاده سلطان‌علی بوده و هم‌اکنون نیز بارگاه او در آن‌جا است.<ref> [https://fa.wikishia.net/view/%D9%82%D8%A7%D9%84%DB%8C%E2%80%8C%D8%B4%D9%88%DB%8C%D8%A7%D9%86_(%D8%A2%DB%8C%DB%8C%D9%86) «قالی‌شویان»، ویکی شیعه.]</ref> در این مراسم که به «جمعه‌قالی» نیز شهرت دارد،<ref> [https://fa.wikifeqh.ir/%D8%A2%DB%8C%DB%8C%D9%86_%D9%82%D8%A7%D9%84%DB%8C%E2%80%8C%D8%B4%D9%88%DB%8C%D8%A7%D9%86 . «آیین قالی‌شویان»، ویکی فقه.]</ref> اهالی فین [[کاشان]] در یک مراسم نمادین با چوب‌دستی‌هایی که در دست دارند قالیچه‌ای را در نهر آب نزدیک به امام‌زاده، شست‌وشو می‌دهند.<ref>[https://fa.wikishia.net/view/%D9%82%D8%A7%D9%84%DB%8C%E2%80%8C%D8%B4%D9%88%DB%8C%D8%A7%D9%86_(%D8%A2%DB%8C%DB%8C%D9%86) «قالی‌شویان»، ویکی شیعه.]</ref>

==تاریخچه==

امام‌زاده سلطان‌علی، فرزند [[~~امام باقر العلوم|~~امام محمد باقر]] به در‌خواست اهالی کاشان به ایران آمد و پس از مدتی توسط حاکم منطقه در [[مسجد]] به شهادت رسید. <ref> [https://fa.wikishia.net/view/%D9%82%D8%A7%D9%84%DB%8C%E2%80%8C%D8%B4%D9%88%DB%8C%D8%A7%D9%86_(%D8%A2%DB%8C%DB%8C%D9%86) . «قالی‌شویان»، ویکی شیعه.]</ref> ﻣﺮدم ﻓﻴﻦ ﻛﺎﺷﺎن در اعتراض به این جنایت، با ﭼﻮب و ﭼﻤـﺎق ﺑـﻪ سمت مشهد اردهال در کاشان حرکت کردند و با دﺷﻤﻨﺎن امام‌زاده سلطان‌علی مبارزه‌ کرده و آنها را کشتند.<ref> [https://fa.wikifeqh.ir/%D8%A2%DB%8C%DB%8C%D9%86_%D9%82%D8%A7%D9%84%DB%8C%E2%80%8C%D8%B4%D9%88%DB%8C%D8%A7%D9%86 . «آیین قالی‌شویان»، ویکی فقه.]</ref> سپس پیکر امامزاده را در یک قالی نهاده و در بالای تپه دفن کردند. اهالی منطقه از زمان وقوع این حادثه تاریخی تاکنون، هر ‌سال مراسم نمادین قالی‌شویان را برگزار می‌کنند.<ref> . فیض، گنجینه آثار قم، ۱۳۵۰ش، ج۲، ص۵۸.</ref>

امام‌زاده سلطان‌علی، فرزند [[امام محمد باقر]] به در‌خواست اهالی کاشان به ایران آمد و پس از مدتی توسط حاکم منطقه در [[مسجد]] به شهادت رسید. <ref> [https://fa.wikishia.net/view/%D9%82%D8%A7%D9%84%DB%8C%E2%80%8C%D8%B4%D9%88%DB%8C%D8%A7%D9%86_(%D8%A2%DB%8C%DB%8C%D9%86) . «قالی‌شویان»، ویکی شیعه.]</ref> ﻣﺮدم ﻓﻴﻦ ﻛﺎﺷﺎن در اعتراض به این جنایت، با ﭼﻮب و ﭼﻤـﺎق ﺑـﻪ سمت مشهد اردهال در کاشان حرکت کردند و با دﺷﻤﻨﺎن امام‌زاده سلطان‌علی مبارزه‌ کرده و آنها را کشتند.<ref> [https://fa.wikifeqh.ir/%D8%A2%DB%8C%DB%8C%D9%86_%D9%82%D8%A7%D9%84%DB%8C%E2%80%8C%D8%B4%D9%88%DB%8C%D8%A7%D9%86 . «آیین قالی‌شویان»، ویکی فقه.]</ref> سپس پیکر امامزاده را در یک قالی نهاده و در بالای تپه دفن کردند. اهالی منطقه از زمان وقوع این حادثه تاریخی تاکنون، هر ‌سال مراسم نمادین قالی‌شویان را برگزار می‌کنند.<ref> . فیض، گنجینه آثار قم، ۱۳۵۰ش، ج۲، ص۵۸.</ref>

[[پرونده:قالی شویان.jpg|بندانگشتی]]

==فلسفۀ شکل‌گیری آیین قالی‌شویان==

قالی از عنصر‌های نمادین در آیین‌های مذهبی ایران است؛ اما در مراسم قالی‌شویان از نقش زیرانداز دور شده و نمادی از پیکر یا تابوت امام‌زاده سلطان‌علی محسوب می‌شود. قالی به‌عنوان عنصری فرهنگی در زیست‌بوم کاشان، عاملیت فیزیکی داشته و از منظر انسان‌شناسی، بستری برای تجلی معنای تشییع پیکر و تصویر‌سازی نوعی مراسم سوگواری است.<ref> [https://www.noormags.ir/view/fa/articlepage/2012531/%D9%82%D8%A7%D9%84%DB%8C-%D8%A8%D9%87-%D9%85%D8%AB%D8%A7%D8%A8%D9%87-%D8%B9%D9%86%D8%B5%D8%B1%D9%81%D8%B1%D9%87%D9%86%DA%AF%DB%8C-%D8%AF%D8%B1-%D9%85%D9%86%D8%A7%D8%B3%DA%A9-%D9%86%D9%85%D8%A7%D8%AF%DB%8C%D9%86-%D9%82%D8%A7%D9%84%DB%8C-%D8%B4%D9%88%DB%8C%DB%8C-%D9%85%D8%B4%D9%87%D8%AF-%D8%A7%D8%B1%D8%AF%D9%87%D8%A7%D9%84 . کاکاوند، «قالی به مثابۀ عنصر فرهنگی در مناسک نمادین قالی‌شویی مشهد اردهال»، 1401ش، ص149.]</ref> برخی پژوهشگران، این مراسم آیینی را نوعی هویت‌بخشی به مناسک دانسته‌اند که در همسازی با محیط و زمان، امروزه پررونق‌تر از گذشته برگزار می‌شود.<ref> [https://www.noormags.ir/view/fa/articlepage/269754/%D8%AA%D8%AD%D9%84%DB%8C%D9%84-%D9%85%D8%B1%D8%AF%D9%85-%D8%B4%D9%86%D8%A7%D8%AE%D8%AA%DB%8C-%D9%85%D9%86%D8%A7%D8%B3%DA%A9-%D9%85%D8%B0%D9%87%D8%A8%DB%8C-%D8%AF%D8%B1-%D9%81%D8%B1%D8%A7%DB%8C%D9%86%D8%AF-%D8%AC%D9%87%D8%A7%D9%86%DB%8C-%D8%B4%D8%AF%D9%86-%D9%85%D8%B7%D8%A7%D9%84%D8%B9%D9%87-%D9%85%D9%88%D8%B1%D8%AF%DB%8C-%D9%85%D9%86%D8%A7%D8%B3%DA%A9-%D9%82%D8%A7%D9%84%DB%8C-%D8%B4%D9%88%DB%8C%D8%A7%D9%86-%D9%85%D8%B4%D9%87%D8%AF-%D8%A7%D8%B1%D8%AF%D9%87%D8%A7%D9%84 . خان‌محمدی، «تحلیل مردم‌شناختی مناسک مذهبی در فرآیند جهانی‌شدن (مطالعه موردی مناسک قالی‌شویان مشهد اردهال)»، 1385ش، ص71.]</ref>

@@ خط ۴: / خط ۴: @@
 مراسم مذهبی قالی شویان نوعی مراسم نمادین از تشییع پیکر امام‌زاده سلطان‌علی است که در مشهد اردهال [[کاشان]] برگزار می‌شود. هر سال دسته‌های عزاداری در این مکان به صورت نمادین، مراسم تشییع و غسل پیکر این امام‌زاده را برگزار کرده و به عزاداری می‌پردازند.
 ==نام‌گذاری==
-«قالی‌شویان» نوعی آیین سنتی و مذهبی است که همه ساله در دومین جمعه [[پاییز]] مصادف با [[شهادت]] امام‌زاده سلطان‌علی فرزند امام محمد باقر، در مشهد اردهال برگزار می‌شود.<ref>  [https://www.noormags.ir/view/fa/articlepage/1017063/%D9%85%D8%B1%D9%88%D8%B1%DB%8C-%D8%A8%D8%B1-%D9%85%D8%B1%D8%A7%D8%B3%D9%85-%D9%82%D8%A7%D9%84%DB%8C-%D8%B4%D9%88%DB%8C%D8%A7%D9%86 . آزادبخش، «مروری بر مراسم قالی‌شویان»، 1388ش، ص155.]</ref>  مشهد اردهال یا مشهد قالی، نام روستایی است در غرب شهر کاشان که محل شهادت امام‌زاده سلطان‌علی بوده و هم‌اکنون نیز بارگاه او در آن‌جا است.<ref>  [https://fa.wikishia.net/view/%D9%82%D8%A7%D9%84%DB%8C%E2%80%8C%D8%B4%D9%88%DB%8C%D8%A7%D9%86_(%D8%A2%DB%8C%DB%8C%D9%86) «قالی‌شویان»، ویکی شیعه.]</ref>  در این مراسم که به «جمعه‌قالی» نیز شهرت دارد،<ref>  [https://fa.wikifeqh.ir/%D8%A2%DB%8C%DB%8C%D9%86_%D9%82%D8%A7%D9%84%DB%8C%E2%80%8C%D8%B4%D9%88%DB%8C%D8%A7%D9%86 . «آیین قالی‌شویان»، ویکی فقه.]</ref>  اهالی فین [[کاشان]] در یک مراسم نمادین با چوب‌دستی‌هایی که در دست دارند قالیچه‌ای را در نهر آب نزدیک به امام‌زاده، شست‌وشو می‌دهند.<ref>[https://fa.wikishia.net/view/%D9%82%D8%A7%D9%84%DB%8C%E2%80%8C%D8%B4%D9%88%DB%8C%D8%A7%D9%86_(%D8%A2%DB%8C%DB%8C%D9%86) «قالی‌شویان»، ویکی شیعه.]</ref>
+«قالی‌شویان» نوعی آیین سنتی و مذهبی است که همه ساله در دومین جمعه [[پاییز]] مصادف با [[شهادت]] امام‌زاده سلطان‌علی فرزند [[امام محمد باقر]]، در مشهد اردهال برگزار می‌شود.<ref>  [https://www.noormags.ir/view/fa/articlepage/1017063/%D9%85%D8%B1%D9%88%D8%B1%DB%8C-%D8%A8%D8%B1-%D9%85%D8%B1%D8%A7%D8%B3%D9%85-%D9%82%D8%A7%D9%84%DB%8C-%D8%B4%D9%88%DB%8C%D8%A7%D9%86 . آزادبخش، «مروری بر مراسم قالی‌شویان»، 1388ش، ص155.]</ref>  مشهد اردهال یا مشهد قالی، نام روستایی است در غرب شهر کاشان که محل شهادت امام‌زاده سلطان‌علی بوده و هم‌اکنون نیز بارگاه او در آن‌جا است.<ref>  [https://fa.wikishia.net/view/%D9%82%D8%A7%D9%84%DB%8C%E2%80%8C%D8%B4%D9%88%DB%8C%D8%A7%D9%86_(%D8%A2%DB%8C%DB%8C%D9%86) «قالی‌شویان»، ویکی شیعه.]</ref>  در این مراسم که به «جمعه‌قالی» نیز شهرت دارد،<ref>  [https://fa.wikifeqh.ir/%D8%A2%DB%8C%DB%8C%D9%86_%D9%82%D8%A7%D9%84%DB%8C%E2%80%8C%D8%B4%D9%88%DB%8C%D8%A7%D9%86 . «آیین قالی‌شویان»، ویکی فقه.]</ref>  اهالی فین [[کاشان]] در یک مراسم نمادین با چوب‌دستی‌هایی که در دست دارند قالیچه‌ای را در نهر آب نزدیک به امام‌زاده، شست‌وشو می‌دهند.<ref>[https://fa.wikishia.net/view/%D9%82%D8%A7%D9%84%DB%8C%E2%80%8C%D8%B4%D9%88%DB%8C%D8%A7%D9%86_(%D8%A2%DB%8C%DB%8C%D9%86) «قالی‌شویان»، ویکی شیعه.]</ref>
 ==تاریخچه==
-امام‌زاده سلطان‌علی، فرزند [[امام باقر العلوم|امام محمد باقر]] به در‌خواست اهالی کاشان به ایران آمد و پس از مدتی توسط حاکم منطقه در [[مسجد]] به شهادت رسید. <ref>  [https://fa.wikishia.net/view/%D9%82%D8%A7%D9%84%DB%8C%E2%80%8C%D8%B4%D9%88%DB%8C%D8%A7%D9%86_(%D8%A2%DB%8C%DB%8C%D9%86) . «قالی‌شویان»، ویکی شیعه.]</ref> ﻣﺮدم ﻓﻴﻦ ﻛﺎﺷﺎن در اعتراض به این جنایت، با ﭼﻮب و ﭼﻤـﺎق ﺑـﻪ سمت مشهد اردهال در کاشان حرکت کردند و با دﺷﻤﻨﺎن امام‌زاده سلطان‌علی مبارزه‌ کرده و آنها را کشتند.<ref>  [https://fa.wikifeqh.ir/%D8%A2%DB%8C%DB%8C%D9%86_%D9%82%D8%A7%D9%84%DB%8C%E2%80%8C%D8%B4%D9%88%DB%8C%D8%A7%D9%86 . «آیین قالی‌شویان»، ویکی فقه.]</ref>  سپس پیکر امامزاده را در یک قالی نهاده و در بالای تپه دفن کردند. اهالی منطقه از زمان وقوع این حادثه تاریخی تاکنون، هر ‌سال مراسم نمادین قالی‌شویان را برگزار می‌کنند.<ref>   . فیض، گنجینه آثار قم، ۱۳۵۰ش، ج۲، ص۵۸.</ref>
+امام‌زاده سلطان‌علی، فرزند [[امام محمد باقر]] به در‌خواست اهالی کاشان به ایران آمد و پس از مدتی توسط حاکم منطقه در [[مسجد]] به شهادت رسید. <ref>  [https://fa.wikishia.net/view/%D9%82%D8%A7%D9%84%DB%8C%E2%80%8C%D8%B4%D9%88%DB%8C%D8%A7%D9%86_(%D8%A2%DB%8C%DB%8C%D9%86) . «قالی‌شویان»، ویکی شیعه.]</ref> ﻣﺮدم ﻓﻴﻦ ﻛﺎﺷﺎن در اعتراض به این جنایت، با ﭼﻮب و ﭼﻤـﺎق ﺑـﻪ سمت مشهد اردهال در کاشان حرکت کردند و با دﺷﻤﻨﺎن امام‌زاده سلطان‌علی مبارزه‌ کرده و آنها را کشتند.<ref>  [https://fa.wikifeqh.ir/%D8%A2%DB%8C%DB%8C%D9%86_%D9%82%D8%A7%D9%84%DB%8C%E2%80%8C%D8%B4%D9%88%DB%8C%D8%A7%D9%86 . «آیین قالی‌شویان»، ویکی فقه.]</ref>  سپس پیکر امامزاده را در یک قالی نهاده و در بالای تپه دفن کردند. اهالی منطقه از زمان وقوع این حادثه تاریخی تاکنون، هر ‌سال مراسم نمادین قالی‌شویان را برگزار می‌کنند.<ref>   . فیض، گنجینه آثار قم، ۱۳۵۰ش، ج۲، ص۵۸.</ref>
 [[پرونده:قالی شویان.jpg|بندانگشتی]]
 ==فلسفۀ شکل‌گیری آیین قالی‌شویان==
 قالی از عنصر‌های نمادین در آیین‌های مذهبی ایران است؛ اما در مراسم قالی‌شویان از نقش زیرانداز دور شده و نمادی از پیکر یا تابوت امام‌زاده سلطان‌علی محسوب می‌شود. قالی به‌عنوان عنصری فرهنگی در زیست‌بوم کاشان، عاملیت فیزیکی داشته و از منظر انسان‌شناسی، بستری برای تجلی معنای تشییع پیکر و تصویر‌سازی نوعی مراسم سوگواری است.<ref>  [https://www.noormags.ir/view/fa/articlepage/2012531/%D9%82%D8%A7%D9%84%DB%8C-%D8%A8%D9%87-%D9%85%D8%AB%D8%A7%D8%A8%D9%87-%D8%B9%D9%86%D8%B5%D8%B1%D9%81%D8%B1%D9%87%D9%86%DA%AF%DB%8C-%D8%AF%D8%B1-%D9%85%D9%86%D8%A7%D8%B3%DA%A9-%D9%86%D9%85%D8%A7%D8%AF%DB%8C%D9%86-%D9%82%D8%A7%D9%84%DB%8C-%D8%B4%D9%88%DB%8C%DB%8C-%D9%85%D8%B4%D9%87%D8%AF-%D8%A7%D8%B1%D8%AF%D9%87%D8%A7%D9%84 . کاکاوند، «قالی به مثابۀ عنصر فرهنگی در مناسک نمادین قالی‌شویی مشهد اردهال»، 1401ش، ص149.]</ref>  برخی پژوهشگران، این مراسم آیینی را نوعی هویت‌بخشی به مناسک دانسته‌اند که در همسازی با محیط و زمان، امروزه پررونق‌تر از گذشته برگزار می‌شود.<ref>  [https://www.noormags.ir/view/fa/articlepage/269754/%D8%AA%D8%AD%D9%84%DB%8C%D9%84-%D9%85%D8%B1%D8%AF%D9%85-%D8%B4%D9%86%D8%A7%D8%AE%D8%AA%DB%8C-%D9%85%D9%86%D8%A7%D8%B3%DA%A9-%D9%85%D8%B0%D9%87%D8%A8%DB%8C-%D8%AF%D8%B1-%D9%81%D8%B1%D8%A7%DB%8C%D9%86%D8%AF-%D8%AC%D9%87%D8%A7%D9%86%DB%8C-%D8%B4%D8%AF%D9%86-%D9%85%D8%B7%D8%A7%D9%84%D8%B9%D9%87-%D9%85%D9%88%D8%B1%D8%AF%DB%8C-%D9%85%D9%86%D8%A7%D8%B3%DA%A9-%D9%82%D8%A7%D9%84%DB%8C-%D8%B4%D9%88%DB%8C%D8%A7%D9%86-%D9%85%D8%B4%D9%87%D8%AF-%D8%A7%D8%B1%D8%AF%D9%87%D8%A7%D9%84 . خان‌محمدی، «تحلیل مردم‌شناختی مناسک مذهبی در فرآیند جهانی‌شدن (مطالعه موردی مناسک قالی‌شویان مشهد اردهال)»، 1385ش، ص71.]</ref>