امام علی: تفاوت میان نسخه‌ها

به دنبال قتل عثمان، جناح امام و مخالفان قریش تقویت شد.<ref>جعفریان، تاریخ سیاسی اسلام، 1383ش، ج2، ص227.</ref> این جناح از حمایت قبایل عراقی و مهاجران مصری و همراهی همدلانه انصار و مردم [[مدینه]] و نیز گروهی از قریش، نظیر طلحه و زبیر برخوردار بود.<ref>جعفریان، تاریخ سیاسی اسلام، 1383ش، ج2، ص227.</ref> در چنین شرایطی، مردم برای بیعت، به خانه علی هجوم آوردند.<ref>نهج‌البلاغه، خطبه 3 (شقشقیه)؛ معروف حسنی، زندگی دوازده امام، 1389ش، ج1، ص422؛ جعفریان، حیات فکری سیاسی امامان شیعه، 1387ش، ص62؛ جعفریان، تاریخ سیاسی اسلام، 1383ش، ج2، ص228.</ref> امام در ابتدا به‌دلیل فساد فراگیر جامعه و پراکندگی امور و نااستواری قلوب مردم و خلجان و عدم ثبات عقول‌شان،<ref>نهج‌البلاغه، خطبه 92.</ref> از بیعت استنکاف می‌ورزید<ref>جعفریان، حیات فکری سیاسی امامان شیعه، 1387ش، ص64-65؛ جعفریان، تاریخ سیاسی اسلام، 1383ش، ج2، ص229-231.</ref> و می‌گفت اگر من وزیر شما باشم، بهتر است تا امیرتان باشم.<ref>جعفریان، تاریخ سیاسی اسلام، 1383ش، ج2، ص229-230.</ref> اما به دلیل اصرار جمهور و فحول، علی با اکراه تن به پذیرش چنین مسئولیتی، به شرط همراهی مردم با حکومت<ref>جعفریان، تاریخ سیاسی اسلام، 1383ش، ج2، ص229.</ref> و به امید بازگشت جامعه و مردم به سنت و سیرهٔ نبوی و برقراری عدالت و رعایت انصاف و رفع ظلم و اجحاف و تبعیض علیه مردم، داد.<ref>جعفریان، تاریخ سیاسی اسلام، 1383ش، ج2، ص227.</ref> وی، خود در [[نهج‌البلاغه]] به تفصیل به شرایط موجود و دلایل عدم پذیرش ابتدایی امر خلافت اشاره کرده است.<ref>نهج‌البلاغه، خطبه 192 (معروف به قاصعه).</ref>

[[نهج‌البلاغه]]، به عنوان مجموعه‌ای از خطبه‌ها، نامه‌ها و سخنان علی، همواره مورد توجه بسیاری از علمای شیعه و سنی بوده و آن‌ها بر آن شرح و تفسیر نگاشته‌اند. خطبه شقشقیه<ref>نهج‌البلاغه، خطبه 3.</ref> که به روند تکوین و شکل‌گیری خلافت پس از پیامبر اشاره دارد، خطبه قاصعه<ref>نهج‌البلاغه، خطبه 192.</ref> که به آفرینش و برشماری چگونگی آن و ارتباط بندگان با خالق خود و نیز به نعمت‌های الهی اشاره دارد و خطبه همّام<ref>نهج‌البلاغه، خطبه 193.</ref> که صفات پرهیزگاران را برشمرده از مهم‌ترین خطبه‌های [[نهج‌البلاغه]] است. همچنین در بخش نامه‌ها، نامه به [[امام حسن]]<ref>نهج‌البلاغه، نامه 31.</ref> که دارای مضامین بلند تربیتی است و نامه به [[مالک اشتر]] نخعی (معروف به عهدنامه مالک)<ref>نهج‌البلاغه، نامه 53.</ref> که دارای مفاهیم راهگشای حکومتی در طرز مواجهه عمال حکومت با مردمان و تعامل با سایرین است، قابل اشاره است.