| (۹ نسخهٔ میانی ویرایش شده توسط ۶ کاربر نشان داده نشد) | |||
| خط ۱: | خط ۱: | ||
{{جعبه اطلاعات مفهوم | |||
{{درشت|'''آبرو؛'''}} احترام و اعتبار اجتماعی. | | تصویر =آبروی مومن۱.jpg | ||
| زیرنویس تصویر =نگین انگشتری منقش به ذکر «یا ستار العیوب» که در فرهنگ مسلمانان، یکی از صفات خدا برای اشاره به حفظ آبروی انسان است. | |||
| image_alt =نگین انگشتری - ذکر «یا ستار العیوب» | |||
| فایل پادکست =آبرو.ogg | |||
| حجم فایلپادکست =۲/۲۸ | |||
| تاریخ پادکست =۲۸-۱۱-۱۴۰۴ | |||
| زیرنویس عنوان = | |||
| عنوان اصلی = آبرو | |||
| عنوان انگلیسی = | |||
| عنوان عربی = | |||
| عنوان علمی = | |||
| شاخه علمی = [[علوم اجتماعی]] | |||
| نوع مفهوم = مفهوم فرهنگی و اجتماعی | |||
| معنای اصطلاحی = وجه معنوی [[انسان]] که از حالت نسبی و جایگاه فرد در جامعه به دست میآید | |||
| حوزه کاربرد = [[زندگی فردی]] و [[زندگی اجتماعی|اجتماعی]]، [[فرهنگ اسلامی]]، [[نظام کیفری]]، [[ادبیات فارسی]]، روابط ملی و بینالمللی | |||
| گستره جغرافیایی = | |||
| منشأ تاریخی = فرهنگ ایرانیاسلامی | |||
| نخستین کاربرد = | |||
| ریشه واژه = | |||
| مرتبط با = [[کرامت انسانی]]، [[اعتبار اجتماعی]]، [[هنجارهای اجتماعی]]، [[عزت ملی]] | |||
| اهمیت = شالودهٔ اعتماد اجتماعی و در ردیف حرمت جان و مال و ناموس | |||
| مبدع = | |||
| مروج = آموزههای [[اسلام]] | |||
| مقدس برای = | |||
| مورد احترام = | |||
| آثار مرتبط = | |||
}} | |||
{{درشت|'''آبرو؛'''}} احترام و اعتبار اجتماعی. | |||
آبرو و توجه به آن، نقش مهمی در جهتدهی افکار و رفتار انسان در زندگی روزمره دارد. در سبک زندگی اسلامیایرانی، تأکید فراوانی به حفظ آبروی افراد شده و بسیاری از حدود و احکام فردی و اجتماعی در راستای حفظ آبروی انسانها وضع شده است. در فرهنگ مسلمانی، همگان موظف هستند هم آبروی خود را حفظ کنند و هم از آبروی دیگران دفاع کرده و از هرگونه رفتار یا گفتاری که به حیثیت و کرامت دیگران لطمه بزند، پرهیز کنند. آبروداری علاوهبر حفظ کرامت فردی، نشاندهندهٔ تعهد اخلاقی و دینی هر فرد در قبال جامعه است. در فرهنگ اسلامی، بسیاری از ارزشهای اخلاقی مانند [[مدارا]] و [[بردباری]] و نیز حرمت [[غیبت]] و [[عیب جویی|عیبجویی]]، بر مبنای حفظ آبرو، تعریف شده است که برتر از حرمت خانهٔ کعبه دانسته میشود. | آبرو و توجه به آن، نقش مهمی در جهتدهی افکار و رفتار انسان در زندگی روزمره دارد. در سبک زندگی اسلامیایرانی، تأکید فراوانی به حفظ آبروی افراد شده و بسیاری از حدود و احکام فردی و اجتماعی در راستای حفظ آبروی انسانها وضع شده است. در فرهنگ مسلمانی، همگان موظف هستند هم آبروی خود را حفظ کنند و هم از آبروی دیگران دفاع کرده و از هرگونه رفتار یا گفتاری که به حیثیت و کرامت دیگران لطمه بزند، پرهیز کنند. آبروداری علاوهبر حفظ کرامت فردی، نشاندهندهٔ تعهد اخلاقی و دینی هر فرد در قبال جامعه است. در فرهنگ اسلامی، بسیاری از ارزشهای اخلاقی مانند [[مدارا]] و [[بردباری]] و نیز حرمت [[غیبت]] و [[عیب جویی|عیبجویی]]، بر مبنای حفظ آبرو، تعریف شده است که برتر از حرمت خانهٔ کعبه دانسته میشود. | ||
| خط ۱۵: | خط ۴۵: | ||
== اهمیت آبرو == | == اهمیت آبرو == | ||
آبرو از منظر علوم اجتماعی، بخشی از سرمایهٔ اجتماعی است که بسیاری از امور زندگی روزانهٔ مردم از قبیل کسبوکار، معاشرت، همفکری و همدردی، دادوستد اجتماعی، آداب و رسوم، ارزشهای دینی، اجتماعی و اخلاقی، | آبرو از منظر علوم اجتماعی، بخشی از [[سرمایهٔ اجتماعی]] است که بسیاری از امور زندگی روزانهٔ مردم از قبیل کسبوکار، معاشرت، همفکری و همدردی، دادوستد اجتماعی، آداب و رسوم، ارزشهای دینی، اجتماعی و اخلاقی، [[جنسیت]]، گروه، نژاد و هویت فردی و جمعی را دربر میگیرد. آبرو شالودهٔ [[اعتماد اجتماعی]] در روابط میانفردی است<ref>کهنهپوشی، «سرمایهٔ اجتماعی و نقش آن در توسعه»، 1387ش، ص82.</ref> که حتی در سطح کلان و با عنوان [[عزت ملی]]، در روابط یک کشور با دیگران، [[اقتدار ملی]]، توسعهٔ اقتصادی و [[قدرت نظامی]]، معنا پیدا میکند.<ref>[https://www.irna.ir/news/83319109/آبروي-شهروندان-را-حفظ-كنيم «آبروی شهروندان را حفظ کنیم»، خبرگزاری ایرنا.]</ref> آبرو از منظر فرهنگی شامل نمادهای زبانی و غیرزبانی، باورها و ارزشها و نیز هنجارهای اجتماعی و عناصر هویتی میشود که میتواند در بازتولید یا تغییر فرهنگی نقش مؤثری داشته باشد.<ref>محمدی، «مردمنگاری معناشناختی از الگوی فرهنگی آبرو معانی، مصادیق و کارکردها»، 1391ش، ص134.</ref> | ||
آموزههای اسلام، آبروی انسان را در ردیف حرمت جان و مال و ناموس قرار داده<ref>حرانی، تحف العقول، 1404ق، ج۱، ص۵۷.</ref> و حفظ آبرو، شخصیت و کرامت انسانی را مهمترین مسئله در امنیت فرد و جامعه میداند. شریعت اسلام بسیاری از احکام مانند حرمت [[غیبت]]، [[تهمت]]، افترا، دشنام، ناسزا، قذف، تحقیر، توهین و افشای اسرار خصوصی را در راستای حفظ آبرو و حمایت از شخصیت و شرافت و [[کرامت انسانی]] وضع کرده و آبروریزی و هتک حرمت دیگران را موجب کیفر در دنیا و آخرت دانسته است.<ref>هاشمی خویی، منهاج البراعة فی شرح نهج البلاغة، بیتا، ج 8، ص 38.</ref> | آموزههای اسلام، آبروی انسان را در ردیف حرمت جان و مال و ناموس قرار داده<ref>حرانی، تحف العقول، 1404ق، ج۱، ص۵۷.</ref> و حفظ آبرو، شخصیت و کرامت انسانی را مهمترین مسئله در امنیت فرد و جامعه میداند. شریعت اسلام بسیاری از احکام مانند حرمت [[غیبت]]، [[تهمت]]، افترا، دشنام، ناسزا، قذف، تحقیر، توهین و افشای اسرار خصوصی را در راستای حفظ آبرو و حمایت از شخصیت و شرافت و [[کرامت انسانی]] وضع کرده و آبروریزی و هتک حرمت دیگران را موجب کیفر در دنیا و آخرت دانسته است.<ref>هاشمی خویی، منهاج البراعة فی شرح نهج البلاغة، بیتا، ج 8، ص 38.</ref> | ||
| خط ۴۱: | خط ۷۱: | ||
== چالشهای آبرو == | == چالشهای آبرو == | ||
=== تقویت آداب و رسوم ناپسند === | === تقویت آداب و رسوم ناپسند === | ||
علاقمندی به حفظ آبرو گاهی به افراط در کسب اعتبار اجتماعی مانند چشموهمچشمی و اسراف در مهمانیها، منجر شده و خصلت [[مهمان نوازی|مهماننوازی]] ایرانیان را به چالش میکشد. این نوع آبروداری ساختگی با ارزشهای اصیل جامعه ایرانی سنخیتی ندارد و با میانهروی توصیهشده در [[اسلام]] نیز ناسازگار است.<ref>[https://hawzah.net/fa/Magazine/View/89/7382/91946/اعتدال،-و-نکوهش-اسراف-در-سیره-پیشوایان اشتهاردی، «اعتدال و نکوهش اسراف در سیرۀ پیشوایان»، پایگاه | علاقمندی به حفظ آبرو گاهی به افراط در کسب اعتبار اجتماعی مانند [[چشموهمچشمی]] و اسراف در مهمانیها، منجر شده و خصلت [[مهمان نوازی|مهماننوازی]] ایرانیان را به چالش میکشد. این نوع آبروداری ساختگی با ارزشهای اصیل جامعه ایرانی سنخیتی ندارد و با میانهروی توصیهشده در [[اسلام]] نیز ناسازگار است.<ref>[https://hawzah.net/fa/Magazine/View/89/7382/91946/اعتدال،-و-نکوهش-اسراف-در-سیره-پیشوایان اشتهاردی، «اعتدال و نکوهش اسراف در سیرۀ پیشوایان»، پایگاه اطلاعرسانی حوزه.]</ref> | ||
=== ترویج تظاهر و ریاکاری === | === ترویج تظاهر و ریاکاری === | ||
گاهی فشار آداب و رسوم از | گاهی فشار آداب و رسوم از یکطرف و نیازهای جامعهٔ مدرن شهری از طرف دیگر، سبب بروز تعارضاتی در افکار و رفتار برخی افراد شده و آنها سعی میکنند دستکم ظاهر رفتار خود با انتظارات عرفی، سازگار کنند. تلاش برای حفظ ظاهر در سطح وسیع بهصورت «تظاهر جمعی» نمایان میشود و به تصنعی بودن روابط اجتماعی دامن میزند.<ref>محمدی، «مردمنگاری معناشناختی از الگوی فرهنگی آبرو معانی، مصادیق و کارکردها»، 1391ش، ص151.</ref> این در حالی است که رفتار صادقانه، از اصول پایدار دینی و اخلاقی بوده و مبنای روابط سالم و پایهٔ اعتماد اجتماعی در جامعهٔ انسانی دانسته میشود.<ref>ابنمسکویه، کیمیای سعادت، 1375ش، ص169</ref> | ||
=== جلوگیری از خلاقیت و نوآوری === | === جلوگیری از خلاقیت و نوآوری === | ||
گاهی توجه افراطی به آداب و رسوم و قواعد عرفی، موجب فراموشی اصول مهمتر در سبک زندگی میشود و حتی به خودآزاری افراد میانجامد. در این حالت، تلاش برای حفظ و کسب آبرو، احساس آزادی را در افراد به چالش میکشد و آنها در اثر پیروی ناخودآگاه از الگوهای رایج، استعداد نوآوری و خلاقیت را از دست میدهند؛ فراگیری این وضعیت، موجب کُندی پیشرفت جامعه میشود.<ref>محمدی، «مردمنگاری معناشناختی از الگوی فرهنگی آبرو معانی، مصادیق و کارکردها»، 1391ش، ص145.</ref> | گاهی توجه افراطی به آداب و رسوم و قواعد عرفی، موجب فراموشی اصول مهمتر در [[سبک زندگی]] میشود و حتی به خودآزاری افراد میانجامد. در این حالت، تلاش برای حفظ و کسب آبرو، احساس آزادی را در افراد به چالش میکشد و آنها در اثر پیروی ناخودآگاه از الگوهای رایج، استعداد نوآوری و خلاقیت را از دست میدهند؛ فراگیری این وضعیت، موجب کُندی پیشرفت جامعه میشود.<ref>محمدی، «مردمنگاری معناشناختی از الگوی فرهنگی آبرو معانی، مصادیق و کارکردها»، 1391ش، ص145.</ref> | ||
== آبرو در نظام کیفری == | == آبرو در نظام کیفری == | ||
| خط ۱۰۲: | خط ۱۳۲: | ||
# دربارهٔ آبرو مقالات فراوان و چند کتاب با نگاه دینی نوشته شده که از میان آنها میتوان به کتابهای «نکتههای قرآنی دربارهٔ آبروداری و آبروریزی»، «آبروی مؤمن» و «نگاه [[اسلام]] به مسألهٔ حفظ آبرو» اشاره کرد. | # دربارهٔ آبرو مقالات فراوان و چند کتاب با نگاه دینی نوشته شده که از میان آنها میتوان به کتابهای «نکتههای قرآنی دربارهٔ آبروداری و آبروریزی»، «آبروی مؤمن» و «نگاه [[اسلام]] به مسألهٔ حفظ آبرو» اشاره کرد. | ||
# کتاب «هنر حفظ آبرو» که توسط «آرتور شوپنهاور»، فیلسوف آلمانی نوشته شده، موضوع آبرو را با نگاه فلسفی و اخلاق مورد بررسی و تحلیل قرار میدهد.<ref>[https://ketabcity.com/BookList.aspx?Type=Subjectid&Code=1684 «لیست کتاب با موضوع آبرو و حیثیت»، وبسایت کتاب سیتی.]</ref> | # کتاب «هنر حفظ آبرو» که توسط «آرتور شوپنهاور»، فیلسوف آلمانی نوشته شده، موضوع آبرو را با نگاه فلسفی و اخلاق مورد بررسی و تحلیل قرار میدهد.<ref>[https://ketabcity.com/BookList.aspx?Type=Subjectid&Code=1684 «لیست کتاب با موضوع آبرو و حیثیت»، وبسایت کتاب سیتی.]</ref> | ||
# کتاب «آبروی آب» حاوی گزیدهٔ شعر شاعران معاصر در مدح حضرت ابوالفضل است که او را بهدلیل فداکاری در راه عزت اسلام و زندهنگهداشتن آبروی [[دین]]، بهعنوان آبرو و اعتبار [[آب]] معرفی میکند.<ref>[https://www.ketabrah.ir/کتاب-آبروی-آب/book/16308 «معرفی و دانلود کتاب آبروی آب»، وبسایت کتابراه.]</ref> | # کتاب «آبروی آب» حاوی گزیدهٔ شعر شاعران معاصر در مدح [[حضرت ابوالفضل]] است که او را بهدلیل فداکاری در راه عزت اسلام و زندهنگهداشتن آبروی [[دین]]، بهعنوان آبرو و اعتبار [[آب]] معرفی میکند.<ref>[https://www.ketabrah.ir/کتاب-آبروی-آب/book/16308 «معرفی و دانلود کتاب آبروی آب»، وبسایت کتابراه.]</ref> | ||
== آبروی ملی == | == آبروی ملی == | ||
برخی کنشهای جمعی و مفاهیم و اصول کلی دینی، اخلاقی، میهنی و فرهنگی که مربوط به سرنوشت جمعی و پیشرفت مادی و معنوی و اعتبار و اقتدار کشور هستند، با عنوان آبرو و عزت ملی یاد میشوند، برای مثال، آیتالله | برخی کنشهای جمعی و مفاهیم و اصول کلی دینی، اخلاقی، میهنی و فرهنگی که مربوط به سرنوشت جمعی و پیشرفت مادی و معنوی و اعتبار و اقتدار کشور هستند، با عنوان آبرو و عزت ملی یاد میشوند، برای مثال، [[سید علی خامنهای|آیتالله سید علی خامنهای]]، [[رهبر دوم جمهوری اسلامی ایران]]، از [[دفاع مقدس]]، قدرت [[نیروهای مسلح جمهوری اسلامی ایران،]] [[امر به معروف]] و [[نهی از منکر]]، حفظ نظام اسلامی، مقاومت ملت ایران، کار و تلاش بازاریان، سرمایهگذاری، [[انتخابات]]، وحدت، [[هویت ملی]]، اتحاد و [[انسجام ملی]]، کارگزاران نظام، استقلال کشور و خدمت به مردم با عنوان عزت و [[آبروی ملی]] یاد کرده است.<ref>[https://farsi.khamenei.ir/newspart-index?tid=2795 «آبروی ملی»، وبسایت دفتر حفظ و نشر آثار آیتالله خامنهای.]</ref> | ||
== آبرو در فرهنگ غرب == | == آبرو در فرهنگ غرب == | ||
به باور پژوهشگران، امروزه در فرهنگ غرب و جهانبینی مدرنیته | به باور پژوهشگران، امروزه در [[فرهنگ غرب]] و جهانبینی مدرنیته [[پول]]، سرمایه و موفقیتهای شغلی و اقتصادی محور اعتبار و شأن اجتماعی بوده و مفهوم آبرو و شخصیت معنوی انسان فراموش شده است. در کشورهای غربی اگر فردی مورد اهانت قرار گیرد و مدعی بر باد رفتن آبرو و اعتبار معنوی خود شود، موضوع سرگرمی دیگران قرار میگیرد و از جانب دادگاه و حتی از جانب دوستان و وکیلان وی با بیاعتنایی روبهرو میشود. برای مثال در حقوق کیفری آمریکا، انگیزهها و دعاوی مربوط به آبرو هیچ اهمیت و جایگاهی ندارد و اهانت به خودی خود قابل پیگرد قانونی نیست، زیرا لطمه واقعی به فرد شناخته نمیشود و طرف مورد اهانت باید بتواند صدمهٔ مادی ناشی از آن را اثبات کند. در برخی از کشورهای اروپایی نیز از نظر اصول حقوقی امروزی، مباحث مربوط به آبرو، کهنه و قدیمی تلقی میشود.<ref>رگر، پیتر و دیگران، ذهن بیخانمان نوسازی و آگاهی، 1394ش، ص73-77.</ref> | ||
== پانویس == | == پانویس == | ||
| خط ۱۴۱: | خط ۱۷۱: | ||
* هاشمی خویی، میرزا حبیبالله، منهاج البراعة فی شرح نهج البلاغة، تصحیح، ابراهیم میانجی، تهران، اسلامیه، بیتا. | * هاشمی خویی، میرزا حبیبالله، منهاج البراعة فی شرح نهج البلاغة، تصحیح، ابراهیم میانجی، تهران، اسلامیه، بیتا. | ||
{{پایان منابع}} | {{پایان منابع}} | ||
{{اخلاق}} | |||
[[رده:چالشهای اخلاقی]] | |||
[[رده:مدیریت اعتبار]] | |||
[[رده:مفهومهای اخلاقی]] | |||
[[رده:وضعیت اجتماعی]] | |||
