حذف ردهها |
حمید گلزار (بحث | مشارکتها) جز حمید گلزار صفحهٔ دوستی با جنس مخالف را بدون برجایگذاشتن تغییرمسیر به رابطه با جنس مخالف منتقل کرد |
||
| (۶ نسخهٔ میانی ویرایش شده توسط ۳ کاربر نشان داده نشد) | |||
| خط ۱: | خط ۱: | ||
{{جعبه اطلاعات مفهوم | |||
| تصویر =Biyait.ir-سریال-تاسیان.jpg | |||
| زیرنویس تصویر =ترویج دوستی با جنس مخالف ،در سریال نمایش خانگی مانکن | |||
| image_alt =دوستی با جنس مخالف در سریال مانکن | |||
| فایل پادکست =دوستی با جنس مخالف.ogg | |||
| حجم فایلپادکست =3/60 | |||
| تاریخ پادکست =12-1-1405 | |||
| زیرنویس عنوان = | |||
| عنوان اصلی = | |||
| عنوان انگلیسی = | |||
| عنوان عربی = | |||
| عنوان علمی = | |||
| شاخه علمی = | |||
| نوع مفهوم = | |||
| معنای اصطلاحی = | |||
| حوزه کاربرد = | |||
| گستره جغرافیایی = | |||
| منشأ تاریخی = | |||
| نخستین کاربرد = | |||
| ریشه واژه = | |||
| مرتبط با = | |||
| اهمیت = | |||
| مبدع = | |||
| مروج = | |||
| مقدس برای = | |||
| مورد احترام = | |||
| آثار مرتبط = | |||
}} | |||
<big>'''دوستی با جنس مخالف؛'''</big> برقراری ارتباط مبتنی بر علاقه بین دختر و پسر بدون هدف ازدواج. | <big>'''دوستی با جنس مخالف؛'''</big> برقراری ارتباط مبتنی بر علاقه بین دختر و پسر بدون هدف ازدواج. | ||
دوستی با جنس مخالف اشاره به دوستی پسر و دختر بدون قصد ازدواج دارد که بهصورت مخفی و با ملاکهایی پایینتر نسبت به انتخاب شریک زندگی انجام میگیرد. افت تحصیلی، عدم تمرکز، مشکلات روانی و جسمی حادّ، ایجاد بدبینی و عدم اعتماد به شریک زندگی از پیامدهای دوستی با جنس مخالف است. | دوستی با جنس مخالف اشاره به دوستی [[پسر]] و [[دختر]] بدون قصد [[ازدواج]] دارد که بهصورت مخفی و با ملاکهایی پایینتر نسبت به انتخاب شریک زندگی انجام میگیرد. افت تحصیلی، عدم تمرکز، مشکلات روانی و جسمی حادّ، ایجاد بدبینی و عدم اعتماد به شریک زندگی از پیامدهای دوستی با جنس مخالف است. | ||
==مفهومشناسی== | ==مفهومشناسی== | ||
دوستی بهمعنای صمیمیت، همدلی،<ref>[https://injamax.com/%D8%AF%D9%88%D8%B3%D8%AA%DB%8C-%D8%A8%D8%A7-%D8%AC%D9%86%D8%B3-%D9%85%D8%AE%D8%A7%D9%84%D9%81 حسنزاده، «دوستی با جنس مخالف، اصول، مزایا و معایب آن»، وبسایت مرکز مشاورۀ اینجامکث.]</ref> همنشینی و گفتوگو با افرادی است که فرد به آنها علاقه دارد.<ref>[https://hawzah.net/fa/LifeStyle/View/52722/%D8%AF%D9%88%D8%B3%D8%AA%DB%8C-%D8%A8%D8%A7-%D8%AC%D9%86%D8%B3-%D9%85%D8%AE%D8%A7%D9%84%D9%81 «دوستی با جنس مخالف»، پایگاه اطلاعرسانی حوزه.]</ref> دوستی با جنس مخالف اشاره به ارتباط بین دو جنس مخالف دارد که در آن عشق، محبت، صمیمیت و علاقۀ قلبی وجود دارد<ref>[https://article.tebyan.net/175214/%D8%AF%D9%88%D8%B3%D8%AA%D9%8A-%D8%A8%D8%A7-%D8%AC%D9%86%D8%B3-%D9%85%D8%AE%D8%A7%D9%84%D9%81 «دوستی با جنس مخالف»، وبسایت تبیان.]</ref> و نوعی ارتباط احساسی و عاطفی بین دختر و پسر بدون هدف عقد، نامزدی یا ازدواج است.<ref>[https://moshaveraneh.com/%D8%AF%D9%88%D8%B3%D8%AA%DB%8C-%D8%A8%D8%A7-%D8%AC%D9%86%D8%B3-%D9%85%D8%AE%D8%A7%D9%84%D9%81/ «مشاورۀ دوستی»، وبسایت مشاورانه.]</ref> | دوستی بهمعنای صمیمیت، همدلی،<ref>[https://injamax.com/%D8%AF%D9%88%D8%B3%D8%AA%DB%8C-%D8%A8%D8%A7-%D8%AC%D9%86%D8%B3-%D9%85%D8%AE%D8%A7%D9%84%D9%81 حسنزاده، «دوستی با جنس مخالف، اصول، مزایا و معایب آن»، وبسایت مرکز مشاورۀ اینجامکث.]</ref> همنشینی و گفتوگو با افرادی است که فرد به آنها علاقه دارد.<ref>[https://hawzah.net/fa/LifeStyle/View/52722/%D8%AF%D9%88%D8%B3%D8%AA%DB%8C-%D8%A8%D8%A7-%D8%AC%D9%86%D8%B3-%D9%85%D8%AE%D8%A7%D9%84%D9%81 «دوستی با جنس مخالف»، پایگاه اطلاعرسانی حوزه.]</ref> دوستی با جنس مخالف اشاره به ارتباط بین دو جنس مخالف دارد که در آن عشق، محبت، صمیمیت و علاقۀ قلبی وجود دارد<ref>[https://article.tebyan.net/175214/%D8%AF%D9%88%D8%B3%D8%AA%D9%8A-%D8%A8%D8%A7-%D8%AC%D9%86%D8%B3-%D9%85%D8%AE%D8%A7%D9%84%D9%81 «دوستی با جنس مخالف»، وبسایت تبیان.]</ref> و نوعی ارتباط احساسی و عاطفی بین دختر و پسر بدون هدف عقد، [[نامزدی]] یا ازدواج است.<ref>[https://moshaveraneh.com/%D8%AF%D9%88%D8%B3%D8%AA%DB%8C-%D8%A8%D8%A7-%D8%AC%D9%86%D8%B3-%D9%85%D8%AE%D8%A7%D9%84%D9%81/ «مشاورۀ دوستی»، وبسایت مشاورانه.]</ref> | ||
==ویژگی اصلی دوستی با جنس مخالف== | ==ویژگی اصلی دوستی با جنس مخالف== | ||
مهمترین ویژگی دوستی با جنس مخالف مخفیبودن و دور از چشم دیگران بودن رابطه است که باعث شکلگیری عمیقترین و در عین حال پرخطرترین رابطه در دوران تجرّد و بعد از ازدواج میشود.<ref>[https://moshaveraneh.com/%D8%AF%D9%88%D8%B3%D8%AA%DB%8C-%D8%A8%D8%A7-%D8%AC%D9%86%D8%B3-%D9%85%D8%AE%D8%A7%D9%84%D9%81/ «مشاورۀ دوستی»، وبسایت مشاورانه.]</ref> با توجه به اینکه هدف دوستی با جنس مخالف رابطۀ عاطفی موقت است، ملاکهای انتخاب دوست از بین افراد جنس مخالف، بسیار پایینتر از ملاکهای ازدواج است.<ref>[https://moshaveraneh.com/%D8%AF%D9%88%D8%B3%D8%AA%DB%8C-%D8%A8%D8%A7-%D8%AC%D9%86%D8%B3-%D9%85%D8%AE%D8%A7%D9%84%D9%81/ «مشاورۀ دوستی»، وبسایت مشاورانه.]</ref> | مهمترین ویژگی دوستی با جنس مخالف مخفیبودن و دور از چشم دیگران بودن رابطه است که باعث شکلگیری عمیقترین و در عین حال پرخطرترین رابطه در دوران تجرّد و بعد از ازدواج میشود.<ref>[https://moshaveraneh.com/%D8%AF%D9%88%D8%B3%D8%AA%DB%8C-%D8%A8%D8%A7-%D8%AC%D9%86%D8%B3-%D9%85%D8%AE%D8%A7%D9%84%D9%81/ «مشاورۀ دوستی»، وبسایت مشاورانه.]</ref> با توجه به اینکه هدف دوستی با جنس مخالف رابطۀ عاطفی موقت است، ملاکهای انتخاب دوست از بین افراد جنس مخالف، بسیار پایینتر از ملاکهای ازدواج است.<ref>[https://moshaveraneh.com/%D8%AF%D9%88%D8%B3%D8%AA%DB%8C-%D8%A8%D8%A7-%D8%AC%D9%86%D8%B3-%D9%85%D8%AE%D8%A7%D9%84%D9%81/ «مشاورۀ دوستی»، وبسایت مشاورانه.]</ref> | ||
| خط ۶۴: | خط ۹۳: | ||
==منبع== | ==منبع== | ||
{{آغاز منابع}} | |||
*«ازدواج دانشجویی چگونه است؟»، وبسایت آسمونی، تاریخ بازدید: 6 خرداد 1402ش. | *«ازدواج دانشجویی چگونه است؟»، وبسایت آسمونی، تاریخ بازدید: 6 خرداد 1402ش. | ||
*«ازدواج دانشجویی خوب است یا بد؟ بررسی مزایا و معایب»، وبسایت آویژه، تاریخ درج مطلب: 17 اسفند 2020م. | *«ازدواج دانشجویی خوب است یا بد؟ بررسی مزایا و معایب»، وبسایت آویژه، تاریخ درج مطلب: 17 اسفند 2020م. | ||
| خط ۷۹: | خط ۱۰۹: | ||
*«واسطههای دوستی دختر و پسر و نقش خانواده»، وبسایت نمناک، تاریخ بازدید: 14 خرداد 1402ش. | *«واسطههای دوستی دختر و پسر و نقش خانواده»، وبسایت نمناک، تاریخ بازدید: 14 خرداد 1402ش. | ||
*«هشدارهای رابطه با جنس مخالف + بایدها و نبایدها»، وب سایت نمناک، تاریخ بازدید: 14 خرداد 1402ش. | *«هشدارهای رابطه با جنس مخالف + بایدها و نبایدها»، وب سایت نمناک، تاریخ بازدید: 14 خرداد 1402ش. | ||
{{پایان منابع}} | |||
ویکی ر | |||
'''<big>دوستی با جنس مخالف</big>؛''' ارتباط عاطفی زن و مرد خارج از چارچوب زناشویی. | |||
گرایش به جنس مخالف بهعنوان یک نیاز [[غریزه|غریزی]]، در دورۀ [[بلوغ]] و [[نوجوانی]]، انسان را آمادۀ [[ازدواج]] میسازد. این گرایش غریزی اگر در چارچوب عقل و شرع، پاسخ درخور نیابد و فراتر از آن بهکار گرفته شود، به آسیبهای فردی و اجتماعی بسیاری میانجامد. | |||
==مفهومشناسی== | |||
دوستی با جنس مخالف، نوعی رابطۀ عاطفی و همراه با ابراز احساسات، اما با نگاه جنسیتی غیر مشروع به یکدیگر است.<ref> موسوی کانی، «آسیبشناسی روابط دختر وپسر»، وبسایت یاران سبز.</ref> این رابطه معمولا بهصورت پنهانى و از طريق ديدارهاى مخفيانه است.<ref>رضایی اصفهانی، روابط دختر و پسر، 1391ش، ص83.</ref> | |||
==تاریخچه== | |||
در فرهنگ اسلامی و نیز سنت قدیمی [[خانواده|خانوادۀ]] ایرانی، دوستیهای خارج از شرع و عرف، میان دختر و پسر پذیرفتنی نیست. در همین چارچوب، تا اواخر دورۀ [[قاجاریه|قاجار]]، حریم زن و مرد در سبک زندگی مردم رعایت میشد و حتی کوبۀ در، برای زنان و مردان متفاوت بود؛<ref>شعبانی، «تاثیر کالبد، فضا و معماری بر پوشش، عفاف و حیا»، وبسایت تحلیلی خبری 598.</ref> اما از دوران سلطنت پهلوی و با نفوذ فرهنگ غربی و دگرگونی سبک زندگی از طریق سینما و برگزاری انواع اجتماعات مختلط، روابط خارج از چارچوبهای فرهنگ ایرانی، میان دختر و پسر آسانتر شده و انواع دوستی با جنس مخالف افزایش یافت.<ref>روشنایی، رسانه ملی و ارتباطات اجتماعی دختران و پسران، 1393ش، ص65.</ref> | |||
==عوامل== | |||
عوامل فردی و اجتماعی مختلفی بر دوستی با جنس مخالف و گسترش آن اثرگذار است: | |||
===1- مکانهای تسهیلکننده و تقویتکننده؛=== | |||
یکی از تغییرات مهم در سبک زندگی، ارتباط آسانتر دختران و پسران با یکدیگر در مکانهایی مانند دانشگاه، سینما، فرهنگسرا، پارک و کافیشاپ است<ref>روشنایی، رسانه ملی و ارتباطات اجتماعی دختران و پسران، 1393ش، ص68.</ref> که احتمال ارتباط و دوستی افراد را افزایش میدهد.<ref>ارتضائی، «بررسی روابط پسران و دختران پیش از ازدواج به عنوان یک چالش فرهنگی»، 1397ش، ص39. </ref> | |||
===2- کاهش قبح روابط غیر عفیفانه؛=== | |||
از دوره پهلوی، تغییر در سبک زندگی و الگوی لباس و معماری خانهها و همچنین طراحی فضا و اجزاء شهری که ناسازگار با فرهنگ اسلامی ـ ایرانی بود، تبدیل به بستری برای اختلاط زنان و مردان شد.<ref>شعبانی، «تاثیر کالبد، فضا و معماری بر پوشش، عفاف و حیا»، وبسایت تحلیلی خبری 598.</ref> | |||
===3- توسعۀ وسایل ارتباط جمعی؛=== | |||
با ظهور و گسترش وسایل ارتباطی مانند تلفن همراه و اینترنت، روابط انسانی نیز تحت تأثیر قرار گرفت. همچنین در فضای مجازی امکان ایجاد هویت مجازی و در نتیجه فرصت تجربههای جدید و هنجارشکنی بدون پذیرش تبعات اجتماعی آن فراهم شد.<ref>روشنایی، رسانه ملی و ارتباطات اجتماعی دختران و پسران، 1393ش، ص69.</ref> | |||
===4- تغییر در گروههای مرجع جوانان؛=== | |||
در دورۀ معاصر، الگوهای بهرهمند از هنجارها و ارزشهای ناسازگار با فرهنگ [[دین|دینی]] ایرانیان، به گروه مرجع [[جوانی|جوانان]] ایرانی تبدیل شدند.<ref>روشنایی، رسانه ملی و ارتباطات اجتماعی دختران و پسران، 1393ش، ص69.</ref> | |||
===5- فشار گروه همسالان؛=== | |||
تشویق و فشار دوستان تأثیر زیادی بر دوستی با جنس مخالف دارد.<ref>خواجهنوری و دلآور، «عوامل موثر بر دوستی دختر و پسر در بین جوانان شهر شیراز با تأکید بر فرآیند جهانی شدن»، 1391ش، ص59.</ref> نتایج یک مطالعه نشان داده که بعضی برای پذیرش در گروه همسالان و یا به تقلید از دوستان، با جنس مخالف ارتباط برقرار کردهاند.<ref> آذر و نامور، «تبیین پدیدارشناسانه تجارب روابط دوستی دختر و پسر دانشجو (مطالعه موردی: دانشگاه پیام نور استان اردبیل)»، ۱۳۹۶ش، ص63. </ref> | |||
===6- کمبود عاطفی؛=== | |||
ناتوانی در پاسخگویی به نیازهای همسر از عوامل مؤثر بر دوستی با جنس مخالف است.<ref>روشنایی، رسانه ملی و ارتباطات اجتماعی دختران و پسران، 1393ش، ص72.</ref> برخی پژوهشها، مهمترین عامل در گرایش به دوستی با جنس مخالف را نیازهای عاطفی و روانی نشان دادهاند.<ref> آذر و نامور، «تبیین پدیدارشناسانه تجارب روابط دوستی دختر و پسر دانشجو (مطالعه موردی: دانشگاه پیام نور استان اردبیل)»، ۱۳۹۶ش، ص57. </ref> | |||
===7- لذتجویی جنسی؛=== | |||
[[لذتجویی]] جنسی از دوران بلوغ و نوجوانی، تمایل به جنس مخالف را افزایش میدهد.<ref> آذر و نامور، «تبیین پدیدارشناسانه تجارب روابط دوستی دختر و پسر دانشجو (مطالعه موردی: دانشگاه پیام نور استان اردبیل)»، ۱۳۹۶ش، ص59. </ref> | |||
===8- پوشش، [[آرایش زن|آرایش]] و سخنگفتن تحریککننده؛<ref> آذر و نامور، «تبیین پدیدارشناسانه تجارب روابط دوستی دختر و پسر دانشجو (مطالعه موردی: دانشگاه پیام نور استان اردبیل)»، ۱۳۹۶ش، ص63. </ref>=== | |||
===9- بالا رفتن [[سن ازدواج]]؛<ref>روشنایی، رسانه ملی و ارتباطات اجتماعی دختران و پسران، 1393ش، ص70.</ref>=== | |||
===10- روحیه فردگرایی؛=== | |||
تأکید بر فردگرایی و آزادیهای فردی، موجب میشود که [[ازدواج]] و تعهدات آن را در تضاد با کمال و پیشرفت دانسته شود و دوستی با جنس مخالف جایگزین ازدواج شود.<ref>روشنایی، رسانه ملی و ارتباطات اجتماعی دختران و پسران، 1393ش، ص70.</ref> | |||
===11- اختلال در هویت؛=== | |||
اختلال در هویت، بهویژه هویت جنسی، موجب اختلال در نقشها و انتظارات متناسب با آن میشود.<ref>روشنایی، رسانه ملی و ارتباطات اجتماعی دختران و پسران، 1393ش، ص71.</ref> | |||
===12- انگارههای شناختی نادرست؛=== | |||
مانند این تصور که ارتباط با جنس مخالف موجب تقویت مهارتهای ارتباطی و ویژگیهای شخصیتی مانند [[اعتماد به نفس]] میشود،<ref> آذر و نامور، «تبیین پدیدارشناسانه تجارب روابط دوستی دختر و پسر دانشجو(مطالعه موردی: دانشگاه پیام نور استان اردبیل)»، ۱۳۹۶ش، ص66. </ref> یا ایجاد دوستی ساده به زمینهسازی برای ازدواج کمک میکند.<ref>گلزاری، «آموزش و مشاوره با نوجوانان در زمینه ارتباط با جنس مخالف»، 1384ش، ص113.</ref> | |||
==پیامدهای دوستی با جنس مخالف== | |||
برخی پژوهشهای علمی نشان دادهاند که دوستی با جنس مخالف موجب کاهش [[رضایت از زندگی]]، کاهش [[امید]]، ضعف در عملکرد تحصیلی،<ref>زارعی توپخانه و دیگران، «مقایسه رضایت از زندگی، امید و عملکرد تحصیلی دانش آموزان مرتبط و غیر مرتبط با جنس مخالف»، 1398ش، ص80-81.</ref> جلوگیری از رشد استعدادها، بدبینی، اضطراب و نگرانی،<ref>رئوف، «آسیب شناسی و پیامدهای منفی روابط دختران و پسران نوجوان در در جامعه»، 1401ش، 1401ش، ص11-14.</ref> پشیمانی،<ref> آذر و نامور، «تبیین پدیدارشناسانه تجارب روابط دوستی دختر و پسر دانشجو(مطالعه موردی: دانشگاه پیام نور استان اردبیل)»، ۱۳۹۶ش، ص58. </ref> سستی بنیان خانواده و افزایش [[طلاق]]، انحرافات جنسی و اخلاقی، شکلگیری عشقهای آتشین و ناپایدار<ref>زارعی توپخانه، کنترل غرائز جنسی،1390ش، ص70-86.</ref> و طرد اجتماعی میشود.<ref>«دوستی دختر و پسر»، وبسایت ذهن نو.</ref> | |||
==حکم فقهی دوستی با جنس مخالف== | |||
در آموزههای دینی، دوستی خارج از چارچوب شرع و عقل با جنس مخالف، نکوهش شده است. همۀ مراجع تقلید فتوا دادهاند که دوستی یا گفتوگوى زن و مرد [[نامحرم]]، اگر با قصد لذت و کشیدهشدن به حرام باشد، اشكال دارد و فرقی نمیکند مستقيم و یا از طریق چت و تلفن باشد.<ref>حسینی، رساله دانشجویی (مطابق با نظر ده تن از مراجع عظام)، 1391ش، ص227 و 230.</ref> | |||
==راهکارهای پیشگیری== | |||
===1-دینمداری؛=== | |||
آموزههای دینی، افراد را از عواملی که میتواند موجب رفتارهای نابههنجار شود پرهیز میدهد. نتایج بعضی پژوهشها نیز نشان داده که هرچه افراد به فعالیتهای مذهبی، اهمیت بیشتری میدادند، گرایش به دوستی نامشروع با جنس مخالف در آنها کمتر بوده است.<ref>خواجهنوری و دل آور، «عوامل موثر بر دوستی دختر و پسر در بین جوانان شهر شیراز با تاکید بر فرآیند جهانی شدن»، 1391ش، ص۵۷.</ref> | |||
===2-ازدواج بههنگام؛=== | |||
قرآن کریم به ازدواج پسران و دختران مجرد سفارش کرده است.<ref>سوره نور، آیه 32.</ref> ازدواج در سن مناسب و هنگام نیاز، از بسياری مفاسد اجتماعی مانند دوستی با جنس مخالف جلوگیری میکند. بعضی خانوادهها با [[تجملگرایی]] باعث میشوند هزینههای ازدواج بالا رفته و در نتیجه جوانان، ارتباط بدون تعهد را بر ازدواج ترجیح دهند.<ref> جوکار، «خانواده و پیشگیری از روابط ناسالم دختر و پس»، 1392ش، ص12.</ref> نگاه واقعگرایانۀ خانوادهها موجب افزایش انگیزۀ جوانان برای ازدواج میشود.<ref>«دوستی دختر و پسر»، وبسایت ذهن نو.</ref> | |||
===3-تقویت روحیۀ تعهد در فرزندان؛=== | |||
در دوستیهای با جنس مخالف، تعهدی وجود ندارد و چنین رابطههایی موجب سوءاستفاده کسانی است که روحیۀ مسئولیتپذیری ندارند. والدینی که مسئولیتپذیری را در فرزندان خود نهادینه کنند، احتمال دوستی با جنس مخالف بهجای ازدواج را در آنها کاهش میدهند.<ref>«دوستی دختر و پسر»، وبسایت ذهن نو.</ref> | |||
===4-مراقبتهای خانوادگی؛=== | |||
در قرآن کریم بر توجه به اعضای خانواده و مراقبت از آنها در برابر کجرویهایی که آتش جهنم را در پی دارد، تأکید شده است.<ref>سورۀ تحریم، آیۀ 6.</ref> در روایات نیز به تکلیف سرپرست خانواده در مراقبت از اعضای خانواده هشدار داده شده است.<ref>حديث و آيات: «همه شما مسئوليد»، وبسایت کتابخانه احادیث شیعه.</ref> | |||
===5-مدیریت فرزندان در استفاده از فضای مجازی؛=== | |||
امروزه بسیاری خانوادهها وسایل ارتباطی مانند تبلت و موبایل را به آسانی در اختیار [[کودک|کودکان]] قرار میدهند و آنها را میان انواع آسیبهای فضای مجازی، رها میکنند.<ref>فیروزیخجستهفر و دیگران، «تجربه زیسته بیماران مبتلا به اعتیاد جنسی: یک مطالعه کیفی»،1400ش، ص94.</ref> نوجوانان در این فضا نیازمند مراقبت و مدیریت والدین برای رسیدن به تشخیص درست هستند.<ref>رستمی چورتی، «ارتباط دختر و پسر، نقش خانواده، جامعه و فضای مجازی»، وبسایت راسخون.</ref> | |||
===6-تقویت روابط والدین با فرزندان؛=== | |||
ارتباط عاطفی قوی بين والدين و فرزندان موجب دریافت پاسخ مناسب برای نیازهای روحی فرزندان شده<ref>عباسی اسفجیر و خورشیدی، «بررسی تاثیر ساختار شبکه روابط دوستی نوجوانان بر ساختار روابط والدین- فرزندان (مطالعه موردی دانش آموزان مقطع متوسطه شهرستان گلوگاه مازندران»، 1392ش، ص143. </ref> و آنها را از دوستیهای خیابانی و خارج از عرف، بینیاز میکند.<ref>دهقان تنها و دیگران، «کارکرد خانواده و جهت گیری مذهبی؛ ارائه الگوهای نگرش به ارتباط پیش از ازدواج و پیامدهای آن در دانشجویان دارای ارتباط و بدون ارتباط با جنس مخالف»، 1392ش، ص91. </ref> | |||
===7-پایبندی به خانواده؛=== | |||
آموزههای دینی تأکید بسیاری بر رابطۀ حسنه زوجین، همراه با صمیمیت و محبت و رعایت احترام و حفظ شخصیت همسر، کرده است. چنین رابطهای موجب ایجاد حس رضایتمندی و آرامش در خانه میشود.<ref>ارتضائی، «بررسی روابط پسران و دختران پیش از ازدواج به عنوان یک چالش فرهنگی»، 1397ش، ص38. </ref> | |||
===8-اجتناب از موقعیتهای خطرزا؛=== | |||
اجتناب از موقعیتهایی که باعث تماس با جنس مخالف و برقراری رابطۀ عاطفی میشود مانند [[جشن|جشنها]] و مهمانیهای مختلط و یا چَت در فضای مجازی با جنس مخالف و همچنین پرهیز از مشاهدۀ فیلمها و صحنههای هرزه و رعایت مرزهای ارتباط با نامحرم.<ref>گلزاری، «آموزش و مشاوره با نوجوانان در زمینه ارتباط با جنس مخالف»، 1384ش، ص120.</ref> | |||
===9-آموزش؛ شامل آگاهیبخشی دربارۀ:=== | |||
زیانها و خطرات ارتباط با جنس مخالف؛ ملاکهای [[همسرگزینی دختران|همسرگزینی]] برای کسانی که با انگیزۀ ازدواج وارد رابطه میشوند؛ تفاوتهای رفتارهای سالم و معمولی با رابطههای عاطفی و صمیمانه؛ کنترل [[غریزه|غریزۀ]] جنسی؛ اهمیت تاخیر در کامرواسازی برای موفقیت در آینده و ارزش [[صبر]] و جایگاه صابران در آموزههای دینی؛ تقویت هوش [[هیجان|هیجانی]]؛ مهارت قاطعیت در ابراز وجود و اعتماد به نفس در برابر فشار همسالان و دوستان و پاسخ منفی در برابر پیشنهاد رابطۀ دوستی با جنس مخالف.<ref>گلزاری، «آموزش و مشاوره با نوجوانان در زمینه ارتباط با جنس مخالف»، 1384ش، ص119-120.</ref> | |||
==تکنیکهای رهایی از دوستی با جنس مخالف== | |||
افرادی که به دوستی با جنس مخالف گرفتار شدهاند، علاوهبر اینکه لازم است به والدین اطلاع داده و از آنها مشورت بگیرند و یا از افراد آگاه و دلسوز درخواست کمک کنند،<ref>گلزاری، «آموزش و مشاوره با نوجوانان در زمینه ارتباط با جنس مخالف»، 1384ش، ص119.</ref> میتوانند از روشهایی برای رهایی از اینگونه علاقهها، استفاده کنند: | |||
===1- انزجار درمانی؛=== | |||
قراردادن چیزی که دردآور و بیزارکننده است در کنار موضوع مورد علاقه، باعث میشود از موضوع مورد علاقه نیز کمکم بیزاری حاصل شود. برای مثال با بستن کشِ نازکی به مچِ دست، هرگاه از آن علاقۀ خاص یاد کرد و میل آن را پیدا کرد، کش را کشیده و رها میکند تا درد ایجاد شود و یا اینکه هر زمان به یاد موضوع مورد علاقه افتاد، چیزی را که منزجرکننده است در کنار آن در ذهن خود تصویر کند.<ref>زارعی توپخانه، کنترل غرائز جنسی،1390ش، ص54.</ref> | |||
===2- تهیۀ لیستی از نقاط ضعف؛=== | |||
فهرستی از عواقب دوستی با جنس مخالف نوشته شود و بهصورت مداوم به آن فکر کند تا علاقهاش به او کمتر شود.<ref>زارعی توپخانه، کنترل غرائز جنسی، 1390ش، ص90.</ref> | |||
===3-تقویت ارتباط عاطفی با اعضای خانواده؛=== | |||
ارتباط عاطفی قوی با خانواده و دوستان خوب باعث رهاشدن عواطف انسان از راه معقول و طبیعی خود است.<ref>زارعی توپخانه، کنترل غرائز جنسی، 1390ش، ص90.</ref> | |||
===4-دوری از عوامل یادآور؛=== | |||
دوری از چیزهایی که باعث یادآوری جنس مخالف است سبب میشود کمکم یاد او نیز از دل برود.<ref>زارعی توپخانه، کنترل غرائز جنسی، 1390ش، ص90.</ref> | |||
===5-تقویت رابطۀ عاطفی با خدا؛=== | |||
تقویت رابطۀ عاطفی با خدا وجود انسان را توسعه داده و از خودپرستی بیرون میآورد و به خارج از خود متوجه مىكند.<ref>مطهری، جاذبه و دافعه علی علیهالسلام، 1390ش، ص49. </ref> در قرآن کریم، اطاعت از پروردگار بهعنوان نشانۀ حقیقی محبت به خداوند بیان شده است.<ref>سوره آل عمران؛ آیۀ 31.</ref> | |||
===6-تفکر در پاداش عفتورزی؛=== | |||
در روایتی از [[حضرت محمد|رسول خدا]] آمده است هر كس که عاشق شود، اما پاكدامنى ورزد و با اين حال بميرد، او شهيد است.<ref>«پاداش عاشق پاكدامن»، وبسایت کتابخانه احادیث شیعه.</ref> | |||
==پانویس== | |||
{{پانویس}} | |||
==منابع== | |||
*قرآن کریم. | |||
*آذر، خدیجه و نامور، یوسف، «تجارب روابط دوستی دختر و پسر دانشجو با رویکردی پدیدارشناسانه»، مطالعات اجتماعی روانشناختی زنان، دورۀ 15، شمارۀ ۲، ۱۳۹۶ش. | |||
*ارتضائی، بهناز، «بررسی روابط پسران و دختران پیش از ازدواج بهعنوان یک چالش فرهنگی»، فصلنامۀ علمی تخصصی روانشناسی، علوم اجتماعی و علوم تربیتی، دورۀ 2، شمارۀ 1، 1397ش. | |||
*«پاداش عاشق پاكدامن»، وبسایت کتابخانه احادیث شیعه، تاریخ بازدید: 29 آبان 1402ش. | |||
*جوکار، محبوبه، «خانواده و پیشگیری از روابط ناسالم دختر و پسر»، پژوهشنامه اسلامی زنان و خانواده، دورۀ1، شماررۀ1، 1392ش. | |||
*حسینی، سیدمجتبی، رساله دانشجویی (مطابق با نظر ده تن از مراجع عظام)، قم، دفتر نشر معارف، چ30، 1391ش. | |||
*خواجهنوری، بیژن و دلآور، مریمالسادات، «عوامل مؤثر بر دوستی دختر و پسر در بین جوانان شهر شیراز با تأکید بر فرآیند جهانی شدن»، جامعهشناسی کاربردی، دورۀ۲۳، شمارۀ۲، ۱۳۹۱ش. | |||
*«دوستی دختر و پسر»، وبسایت ذهن نو، تاریخ بازدید: 15 شهریور1402ش. | |||
*دهقانتنها، ریحانه و دیگران، «کارکرد خانواده و جهتگیری مذهبی؛ ارائه الگوهای نگرش به ارتباط پیش از ازدواج و پیامدهای آن در دانشجویان دارای ارتباط و بدون ارتباط با جنس مخالف»، روانشناسی و دین، دورۀ 6، شمارۀ 3، 1392ش. | |||
*رئوف، شهربانو، «آسیبشناسی و پیامدهای منفی روابط دختران و پسران نوجوان در جامعه»، فصلنامه رهیافتهای نوین در مطالعات اسلامی، دورۀ۴، شمارۀ۱۱، ۱۴۰۱ش. | |||
*رستمی چورتی، سجاد، «ارتباط دختر و پسر، نقش خانواده، جامعه و فضای مجازی»، وبسایت راسخون، تاریخ درج مطلب: 19 دی 1397ش. | |||
*رضایی اصفهانی، محمدعلی، روابط دختر و پسر، قم، نسيم حيات، چ1، 1391ش. | |||
*روشنایی، علی، رسانۀ ملی و ارتباطات اجتماعی دختران و پسران، قم، مرکز پژوهشهای اسلامی صداوسیما، 1393ش. | |||
*زارعی توپخانه، محمد و دیگران، «مقایسۀ رضایت از زندگی، امید و عملکرد تحصیلی دانشآموزان مرتبط و غیر مرتبط با جنس مخالف»، نشریۀ روانشناسی و دین، دوررۀ 12، شمارۀ ۳، ۱۳۹۸ش. | |||
*زارعی توپخانه، محمد، کنترل غرائز جنسی، قم، سازمان تبلیغات اسلامی، چ1، 1390ش. | |||
*شعبانی، علی، «تأثیر کالبد، فضا و معماری بر پوشش، عفاف و حیا»، وبسایت تحلیلی خبری 598، تاریخ درج مطلب: 29 مهر 1402ش. | |||
*عباسی اسفجیر، علی اصغر و خورشیدی، موسوی السادات، «بررسی تأثیر ساختار شبکۀ روابط دوستی نوجوانان بر ساختار روابط والدین- فرزندان (مطالعه موردی دانش آموزان مقطع متوسطه شهرستان گلوگاه مازندران»، علوم رفتاری، دورۀ5، شمارۀ17، 1392ش. | |||
*فیروزیخجستهفر، ریحانه و دیگران، «تجربۀ زیستۀ بیماران مبتلا به اعتیاد جنسی: مطالعهای کیفی»، فصلنامه پژوهشهای کاربردی روانشناختی، دوره: 12، شماره: 3، 1400ش. | |||
*مطهری، مرتضی، جاذبه و دافعه علی علیهالسلام، تهران، صدرا، چ75، 1390ش. | |||
*گلزاری، محمود، «آموزش و مشاوره با نوجوانان در زمینۀ ارتباط با جنس مخالف»، کنگره بینالمللی رواندرمانی در شرق و گفتوگوی تمدنها، شمارۀ2، 1384ش. | |||
*موسوی کانی، سیدرضا، «آسیب شناسی روابط دختر وپسر»، وبسایت یاران سبز، تاریخ بازدید: 16 آبان 1402ش. | |||
ویکی ز | |||
+++ | |||
[[پرونده:Photo 2025-07-17 00-59-00.jpg|جایگزین=دوستی خیابانی -دختران و پسران|بندانگشتی|دوستی های خیابانی دختران و پسران]] | |||
<big>'''روابط دختر و پسر'''</big>، نوعی تعامل اجتماعی و عاطفی میان دو جنس مخالف خارج از چارچوب ازدواج یا محرمیت.<br> | |||
روابط [[دختر]] و پسر در جامعه معاصر ایران، یکی از موضوعات پرچالش محسوب میشود. مطالعات نشان میدهد روابط دختر و پسر در دهههای اخیر تحت تأثیر تحولات اجتماعی، فرهنگی و فناوری، دستخوش تغییرات چشمگیری شده و این تغییرات، پیامدهای متعددی بر ساختار [[خانواده]]، نظام ارزشی جامعه و سلامت عاطفی افراد داشته است. بررسی پژوهشها حاکی از آن است که عواملی چون [[نیازهای عاطفی]]، فشار اجتماعی، تحولات فرهنگی و گسترش فناوریهای ارتباطی در شکلگیری این روابط نقش داشتهاند. همچنین آسیبهای این پدیده در سطوح فردی، خانوادگی و اجتماعی قابل بررسی است و راهکارهای متنوعی از سوی متخصصان برای مدیریت صحیح آن ارائه شده است. | |||
==مفهومشناسی روابط دختر و پسر== | |||
روابط دختر و پسر به مجموعهای از تعاملات میان افراد جوان از دو جنس مخالف گفته میشود که خارج از چارچوبهای شرعی مانند [[ازدواج]] یا روابط [[محرمیت]] نسبی و سببی، شکل میگیرند. این روابط بسته به نیت، محتوا و سبک ارتباط، ماهیتهای گوناگونی دارند و به دو دسته اصلی تقسیم میشوند: | |||
===روابط مبتنی بر لذت جنسی=== | |||
این دسته از روابط بر اساس جذابیتها و انگیزههای جنسی، اعم از جسمی یا عاطفی، شکل میگیرند. در این نوع از روابط، تمایلات جنسی نقش محوری دارند و به دو زیرشاخه تقسیم میشود: | |||
*روابط با انگیزه ازدواج | |||
در این نوع، افراد وارد رابطهای میشوند که ظاهراً یا واقعاً با نیت شناخت و [[مهارت تصمیمگیری|تصمیمگیری]] برای ازدواج همراه است. هرچند این نوع روابط میتواند در صورت رعایت حدود شرعی، کمخطرتر باشد، اما اگر بدون ضابطه و چارچوب صورت گیرد، همچنان میتواند منجر به آسیبهای روانی، [[اخلاق|اخلاقی]] و اجتماعی شود. | |||
* | |||
*روابط گذرا و مبتنی بر کامجویی | |||
این نوع روابط بدون نیت ازدواج شکل میگیرند و بیشتر برای رفع نیازهای لحظهای، تجربه هیجان، ماجراجویی یا پاسخ به کنجکاویهای جنسی برقرار میشوند. این روابط از لحاظ شرعی و اخلاقی ناپسند شمرده میشوند و معمولاً با پیامدهای منفی چون احساس گناه، [[افسردگی]]، کاهش [[عزت نفس|عزتنفس]] و اختلال در شکلگیری روابط سالم آینده همراه هستند. <ref>[https://www.ensani.ir/fa/article/111397/%D8%A8%D8%A7%D8%B2%D8%AE%D9%88%D8%A7%D9%86%DB%8C-%D8%B1%D9%88%D8%A7%D8%A8%D8%B7-%D8%AF%D8%AE%D8%AA%D8%B1-%D9%88-%D9%BE%D8%B3%D8%B1 «بازخوانی روابط دختر و پسر»، وبسایت پرتال جامع علوم انسانی].</ref> | |||
===روابط عاری از تمایلات جنسی=== | |||
[[پرونده:Photo 2025-05-24 16-10-04.jpg|جایگزین=روابط دختر پسر|بندانگشتی|روابط دختر پسر]] | |||
در این دسته، هدف اصلی ارتباط، رفع نیازهای اجتماعی، شناختی یا فرهنگی است، نه برقراری رابطه جنسی یا عاطفی. با این حال، این روابط نیز ممکن است بهتدریج به رابطهای عاطفی یا جنسی تبدیل شوند. زیرشاخههای این دسته عبارتاند از: | |||
*روابط همکارانه و تحصیلی | |||
روابطی که در محیطهای آموزشی، کاری یا فعالیتهای جمعی مانند کارهای داوطلبانه یا علمی شکل میگیرند. در این نوع، هدف اولیه تعامل، انجام وظایف، تبادل نظر و پیشبرد اهداف مشترک است. با این حال، بیتوجهی به حدود شرعی و اخلاقی میتواند سبب لغزش در این روابط شود. <ref>[https://www.migna.ir/article/42495/تعریف-رابطه-دختر-پسر «تعریف رابطه دختر و پسر»، وبسایت مجلۀ میگنا].</ref> | |||
* | |||
*روابط به قصد گذران وقت یا کنجکاوی | |||
در برخی موارد، روابط دختر و پسر از سر بیکاری، تنوعطلبی، رقابت با همسالان یا هیجانجویی شکل میگیرد. انگیزه اصلی در اینجا، پر کردن اوقات فراغت یا تجربه جدید است نه علاقه واقعی یا شناخت. این روابط اغلب ناپایدار و بدون هدف مشخص هستند، اما اثرات عاطفی و تربیتی عمیقی بر شخصیت [[نوجوانی|نوجوانان]] و [[جوانی|جوانان]] برجا میگذارند.<ref>[https://zehnagahane.ir/types-of-romantic-and-emotional-relationships/ «انواع روابط عاشقانه و عاطفی دختر و پسر»، وبسایت ذهن آگاه].</ref> | |||
==ارتباط دختر و پسر در چارچوب فرهنگ اسلامیایرانی== | |||
از منظر آموزههای اسلام، هرگونه ارتباط بین زن و مرد [[نامحرم]] باید در چارچوب ضرورتها و با رعایت حدود شرعی مانند حفظ حجاب،<ref>سورۀ نور، آیۀ 30.</ref> کنترل نگاه، <ref>سورۀ نور، آیۀ 30-31.</ref> پرهیز از خلوت<ref>[https://lib.eshia.ir/15339/1/132 شیخ صدوق، الخصال، ج1، ص132].</ref> و عاری از لذت جنسی یا احتمال گناه،<ref>[https://lib.eshia.ir/11005/5/535 شیخ کلینی، اصول کافی، ج5، ص535].</ref> صورت پذیرد. روابطی که خارج از این چارچوبها و بهویژه با انگیزههای عاطفی یا جنسی شکل میگیرند، مردود هستند.<ref>[https://www.pasokh.org/fa/Article/View/10145/روابط-دختر-و-پسر «روابط دختر و پسر»، وبسایت مرکز مطالعات و پاسخگویی به شبهات حوزۀ علمیۀ قم].</ref> | |||
فرهنگ ایرانی هرچند تحت تأثیر مدرنیته دچار تحولاتی شده، اما همچنان بر اهمیت حفظ [[حریم خصوصی|حریمها]]، [[آبرو]] و نقش خانواده در روابط جوانان تأکید دارد. بنابراین، مفهوم «روابط دختر و پسر» در این بستر، اغلب با نوعی حساسیت و گاه نگرش منفی یا نگرانی همراه است. برخی منابع این روابط را پدیدهای نوظهور و متأثر از تغییرات اجتماعی و فرهنگی مدرن میدانند.<ref>[https://jwica.ut.ac.ir/article_51669.html صادقی فسایی و شریفی ساعی، «تقابل سنت و مدرنیته؛ کشمکشی گفتمانی در الگوهای بازنمایی (تحلیلی بر شیوههای بازنمایی روابط دختر و پسر در سریالهای ایرانی)»، 1393ش، ص115-118].</ref> | |||
==تاریخچه الگوی روابط دختر و پسر== | |||
[[پرونده:Photo 2025-07-17 00-59-43.jpg|جایگزین=سلنا گومز -دوست پسرش بنی|بندانگشتی|سلنا گومز همراه دوست پسرش بنی]] | |||
===در جهان=== | |||
الگوی روابط بین دو جنس در طول تاریخ و در فرهنگهای مختلف، دستخوش تحولات چشمگیری بوده است. در جوامع سنتی و پیشامدرن، تعاملات میان دختران و پسران جوان معمولاً بسیار محدود و تحت نظارت شدید خانواده و اجتماع بود. ازدواجها اغلب توسط خانوادهها ترتیب داده میشد و آشنایی مستقیم و روابط عاشقانه پیش از ازدواج کمتر پذیرفته میشد.<ref>[https://source.washu.edu/2023/03/research-highlights-gender-bias-persistence-over-centuries/ ساوات، «تحقیقات، تداوم سوگیری جنسیتی را در طول قرنها برجسته میکند»، وبسایت Washu].</ref> | |||
با وقوع انقلاب صنعتی، [[شهرنشینی]]، گسترش آموزش عمومی و تغییرات فرهنگی ناشی از مدرنیته مانند فردگرایی، [[سکولاریسم]] و جنبشهای [[فمینیسم|فمینیستی]]، الگوهای سنتی بهتدریج دگرگون شدند. مفاهیمی چون «عشق رمانتیک» بهعنوان پایۀ ازدواج اهمیت یافت و اشکال مختلفی از «قرار عاشقانه» ('''Dating''') و «معاشرت» ('''Courtship''') با هدف شناخت و انتخاب آزادانه همسر پدیدار شد.<ref>[https://worldhistorycommons.org/primer-gender-world-history ویسنر هنکس، «جنسیت در تاریخ جهان»، وبسایت World History Commons].</ref> | |||
در قرن بیستم، بهویژه پس از [[جنگ]] جهانی دوم و با ظهور فرهنگ جوانی، انقلاب جنسی دهۀ ۱۹۶۰ و گسترش رسانههای جمعی، آزادیهای فردی در روابط افزایش یافت. پذیرش روابط پیش از ازدواج، [[همباشی|همباشی]] ('''Cohabitation''') و تنوع در الگوهای ارتباطی بیشتر شد. ظهور فناوریهای نوین ارتباطی مانند اینترنت و شبکههای اجتماعی در اواخر قرن بیستم و اوایل قرن بیست و یکم، امکان برقراری ارتباطات گستردهتر و خصوصیتر را فراهم کرد و ماهیت روابط جوانان را بیش از پیش متحول ساخت. با این حال، همچنان تفاوتهای فرهنگی قابل توجهی در نگرش به این روابط و میزان پذیرش آنها در جوامع مختلف وجود دارد.<ref>[https://worldhistorycommons.org/primer-gender-world-history ویسنر هنکس، «جنسیت در تاریخ جهان»، وبسایت World History Commons].</ref> | |||
===در ایران=== | |||
در [[ایران]] پیش از اسلام، شواهدی مبنی بر وجود درجاتی از آزادی انتخاب همسر توسط زنان و مردان، بهویژه در برخی دورهها یا طبقات اجتماعی، وجود دارد؛ اما ازدواج بهعنوان نهادی مهم برای حفظ خانواده و نسل تلقی میشد و آدابورسوم خاص خود را داشت.<ref>[https://haminyar.ir/evolution-of-marriage-in-iran/ «سیر تحول ازدواج در ایران (قسمت اول): از دوران باستان تا عصر اسلامی»، وبسایت حامین یار].</ref> | |||
با ورود اسلام به ایران، چارچوبهای شرعی بر روابط زن و مرد حاکم شد که بر حفظ حریمها و محدودیت تعاملات غیرضروری بین نامحرمان تأکید داشت. از | |||
دواج همچنان بهعنوان اصلیترین و مشروعترین مسیر برای برقراری ارتباط عمیق بین دو جنس مخالف باقی ماند و نقش خانواده در فرایند همسریابی و ازدواج بسیار پررنگ بود.<ref>[https://hawzah.net/fa/Magazine/View/5387/5396/50420/%D8%A7%D8%AD%DA%A9%D8%A7%D9%85-%D8%B1%D9%88%D8%A7%D8%A8%D8%B7-%D8%B2%D9%86-%D9%88-%D9%85%D8%B1%D8%AF-%D9%86%D8%A7%D9%85%D8%AD%D8%B1%D9%85 شریعتی سبزواری، «احکام روابط زن و مرد نامحرم»، وبسایت حوزهنت].</ref> در دوران [[قاجاریه|قاجار]]، تصمیمگیری برای ازدواج بیشتر توسط والدین، بهخصوص [[پدر]]، صورت میگرفت و تعاملات مستقیم بین دختران و پسران جوان محدود و تحت نظارت بود.<ref>[https://www.ibna.ir/news/315723/%D8%AF%D9%88%D8%B1%D9%87-%D9%82%D8%A7%D8%AC%D8%A7%D8%B1-%D9%88-%D8%AC%D8%A7%D9%85%D8%B9%D9%87-%D8%A7%DB%8C-%D9%85%D8%B1%D8%AF%D8%B3%D8%A7%D9%84%D8%A7%D8%B1-%D8%B4%D9%86%D8%A7%D8%AE%D8%AA%D9%86-%D8%B1%D9%88%D8%A7%D8%A8%D8%B7-%D8%A7%D8%AC%D8%AA%D9%85%D8%A7%D8%B9%DB%8C-%D9%88-%D9%81%D8%B1%D9%87%D9%86%DA%AF%DB%8C خزیر، «دوره قاجار و جامعهای مردسالار/ شناختن روابط اجتماعی و فرهنگی زنان در روزگار ناصری»، وبسایت ایبنا].</ref> | |||
با شروع دوران پهلوی و سیاستهای مدرنیزاسیون و غربگرایی، تغییراتی در الگوهای اجتماعی ایجاد شد. تأثیرپذیری از فرهنگ غربی، بهتدریج زمینههای بیشتری برای تعامل میان دو جنس فراهم کرد. با این حال، این تغییرات بیشتر در شهرهای بزرگ و طبقات بالای جامعه مشهود بود و جامعه همچنان تا حد زیادی به هنجارهای سنتی و مذهبی پایبند بود.<ref>[https://rasekhoon.net/article/show/1214372 «وضع اجتماعی و فرهنگی عصر پهلوی دوم»، وبسایت راسخون].</ref> | |||
پس از [[انقلاب اسلامی]] ایران در سال ۱۳۵۷ش، تأکید مجدد بر ارزشهای اسلامی صورت گرفت. با این حال، عواملی چون [[افزایش سنّ ازدواج|بالا رفتن سن ازدواج]]، شهرنشینی گسترده، و بهویژه نفوذ رسانههای نوین مانند ماهواره، اینترنت و شبکههای اجتماعی در دهههای اخیر، منجر به افزایش چشمگیر روابط بین دختران و پسران جوان شده است. این پدیده، که برخی آن را نوظهور میدانند، به یکی از مسائل مهم اجتماعی و فرهنگی در ایران معاصر تبدیل شده و بحثهای فراوانی را در میان خانوادهها، کارشناسان و نهادهای فرهنگی و اجتماعی برانگیخته است. آمارها و پژوهشها (هرچند گاه متناقض یا محدود) از افزایش این روابط و کاهش سن شروع آنها حکایت دارند.<ref>[https://hawzah.net/fa/Magazine/View/6432/6666/78768/%D9%86%DA%AF%D8%A7%D9%87-%D9%88%DB%8C%DA%98%D9%87-%D8%A8%D8%A7%D8%B2%D8%AE%D9%88%D8%A7%D9%86%DB%8C-%D8%B1%D9%88%D8%A7%D8%A8%D8%B7-%D8%AF%D8%AE%D8%AA%D8%B1-%D9%88-%D9%BE%D8%B3%D8%B1 «بازخوانی روابط دختر و پسر»، وبسایت حوزهنت].</ref> | |||
==اهمیت تنظیم روابط دختر و پسر== | |||
بررسی روابط دختر و پسر در چارچوب سبک زندگی اسلامیایرانی از جنبههای مختلف حائز اهمیت است: | |||
===اهمیت اجتماعی=== | |||
روابط دختر و پسر بهطور مستقیم با نهاد خانواده و الگوهای ازدواج در ارتباط هستند. نحوه شکلگیری، مدیریت و پیامدهای این روابط میتواند بر استحکام یا تزلزل خانوادههای آینده، [[سن ازدواج]]،<ref>[https://hawzah.net/fa/Magazine/View/6432/6666/78768/%D9%86%DA%AF%D8%A7%D9%87-%D9%88%DB%8C%DA%98%D9%87-%D8%A8%D8%A7%D8%B2%D8%AE%D9%88%D8%A7%D9%86%DB%8C-%D8%B1%D9%88%D8%A7%D8%A8%D8%B7-%D8%AF%D8%AE%D8%AA%D8%B1-%D9%88-%D9%BE%D8%B3%D8%B1 «بازخوانی روابط دختر و پسر»، وبسایت حوزهنت].</ref> آمار [[طلاق]]، و انسجام اجتماعی تأثیر بگذارد. همچنین، این پدیده بازتابی از تغییرات ارزشی و فرهنگی در جامعه، شکاف نسلی و نحوۀ مواجهه جامعه با مدرنیته است.<ref>[https://ensani.ir/fa/article/111426/%D8%B1%D9%88%D8%A7%D8%A8%D8%B7-%D8%AF%D8%AE%D8%AA%D8%B1-%D9%88-%D9%BE%D8%B3%D8%B1-%D8%AF%D8%B1-%D8%A7%DB%8C%D8%B1%D8%A7%D9%86-%D9%86%D9%82%D8%B4-%D8%AE%D8%A7%D9%86%D9%88%D8%A7%D8%AF%D9%87-%D8%AF%D8%B1%DA%A9%D8%A7%D9%87%D8%B4-%D8%B1%D9%88%D8%A7%D8%A8%D8%B7-%D8%AF%D8%AE%D8%AA%D8%B1-%D9%88-%D9%BE%D8%B3%D8%B1 امامی، «روابط دختر و پسر در ایران، نقش خانواده درکاهش روابط دختر و پسر»، وبسایت پرتال جامع علوم انسانی].</ref> | |||
===اهمیت فرهنگی=== | |||
روابط دختر و پسر عرصهای برای تقابل یا تلفیق ارزشهای سنتی، مذهبی و مدرن است. نحوۀ نگرش جامعه و جوانان به این روابط، نشاندهنده وضعیت هنجارها، باورها و سبک زندگی در حال تحول جامعه ایرانی است. این موضوع با مفاهیمی چون [[حیا]]، [[عفت]]، [[غیرت در روایات اهل بیت|غیرت]]، آبرو و هویت فرهنگی گره خورده است.<ref>[https://ensani.ir/fa/article/111426/%D8%B1%D9%88%D8%A7%D8%A8%D8%B7-%D8%AF%D8%AE%D8%AA%D8%B1-%D9%88-%D9%BE%D8%B3%D8%B1-%D8%AF%D8%B1-%D8%A7%DB%8C%D8%B1%D8%A7%D9%86-%D9%86%D9%82%D8%B4-%D8%AE%D8%A7%D9%86%D9%88%D8%A7%D8%AF%D9%87-%D8%AF%D8%B1%DA%A9%D8%A7%D9%87%D8%B4-%D8%B1%D9%88%D8%A7%D8%A8%D8%B7-%D8%AF%D8%AE%D8%AA%D8%B1-%D9%88-%D9%BE%D8%B3%D8%B1 امامی، «روابط دختر و پسر در ایران، نقش خانواده درکاهش روابط دختر و پسر»، وبسایت پرتال جامع علوم انسانی].</ref> | |||
===اهمیت تربیتی و روانشناختی=== | |||
دوران نوجوانی و جوانی، بیتردید یکی از حساسترین مقاطع زندگی برای شکلگیری هویت، رشد عواطف و یادگیری تعاملات اجتماعی است. در فرهنگ اسلامی-ایرانی، این دوران فرصتی مغتنم برای تعمیق باورهای دینی، تقویت حیا و [[عفاف]]، و آمادگی برای پذیرش مسئولیتهای فردی و اجتماعی، از جمله تشکیل خانواده بر اساس معیارهای صحیح، تلقی میشود.<ref>[https://www.mehrnews.com/news/2057409/%D8%A7%D9%87%D9%85%DB%8C%D8%AA-%D8%AF%D9%88%D8%B1%D9%87-%D9%86%D9%88%D8%AC%D9%88%D8%A7%D9%86%DB%8C-%D9%88-%D8%AC%D9%88%D8%A7%D9%86%DB%8C-%D8%AF%D8%B1-%D8%B4%DA%A9%D9%84-%DA%AF%DB%8C%D8%B1%DB%8C-%D8%A7%D8%B9%D8%AA%D9%82%D8%A7%D8%AF%D8%A7%D8%AA-%D8%B9%D9%84%D8%AA-%DA%AF%D8%B1%D8%A7%DB%8C%D8%B4-%D8%A8%D9%87 «اهمیت دوره نوجوانی و جوانی در شکلگیری اعتقادات/ علت گرایش به باورهای مبتذل»، خبرگزاری مهر].</ref> | |||
از منظر [[دین|دینی]] و با توجه به سبک زندگی اسلامیایرانی، هرگونه ارتباط میان دختر و پسر خارج از چارچوبهای تعریفشده شرعی و عرفی (مانند روابط محرمیت یا مقدمات هدفمند ازدواج تحت نظارت خانوادهها)، ناپسندیده و دارای آسیبهای جدی فردی، خانوادگی و اجتماعی است. اینگونه روابط میتواند منجر به پیامدهای نامطلوبی همچون تضعیف پایبندی به ارزشهای دینی و اخلاقی، آسیبهای عاطفی و روانی، لطمه به آبرو و حیثیت فرد و خانواده، غفلت از اهداف اصلی [[زندگی]] مانند تحصیل و رشد معنوی، و ایجاد اختلال در فرایند [[مهارتهای انتخاب همسر|انتخاب همسر]] مناسب و شکلگیری یک ازدواج پایدار در آینده گردد.<ref>[https://www.pasokh.org/fa/Article/View/10145/روابط-دختر-و-پسر «روابط دختر و پسر»، وبسایت مرکز مطالعات و پاسخگویی به شبهات حوزۀ علمیۀ قم].</ref> | |||
بر این اساس، وظیفه اصلی نهادهای تربیتی (خانواده، [[مدرسه]]، رسانه و مراکز فرهنگی-مذهبی) نه مدیریت یا عادیسازی این روابط، بلکه آگاهیبخشی دقیق و دلسوزانه به نوجوانان و جوانان درباره مخاطرات و آسیبهای آن، تقویت مبانی اعتقادی و اخلاقی، آموزش مهارتهای [[خویشتنداری جنسی|خویشتنداری]]<ref>[https://bahareman.com/%D8%A7%D9%86%D9%88%D8%A7%D8%B9-%D8%AE%D9%88%DB%8C%D8%B4%D8%AA%D9%86-%D8%AF%D8%A7%D8%B1%DB%8C/ «انواع خویشتنداری چیست؟ و چگونه خویشتندار باشیم؟»، وبسایت بهار من].</ref> و حفظ حریمها، و هدایت آنان به مسیرهای سالم و مورد تأیید شرع و هنجارهای اصیل فرهنگی است. تمرکز بر تقویت روابط سالم با همسالان همجنس، تحکیم ارتباط با اعضای خانواده، مشارکت در فعالیتهای سازنده اجتماعی و مذهبی، و آمادگی برای [[ازدواج بهنگام]] و آگاهانه، راهکارهای بنیادینی هستند که سلامت فرد و جامعه را تضمین میکنند.<ref>[https://fars.iqna.ir/fa/news/3991996/%D8%B1%D8%A7%D9%87%DA%A9%D8%A7%D8%B1%D9%87%D8%A7%DB%8C-%D8%AA%D8%B1%D8%A8%DB%8C%D8%AA-%D8%AF%DB%8C%D9%86%DB%8C-%DA%A9%D9%88%D8%AF%DA%A9%D8%A7%D9%86-%D9%88-%D9%86%D9%88%D8%AC%D9%88%D8%A7%D9%86%D8%A7%D9%86 رشیدی، «راهکارهای تربیت دینی کودکان و نوجوانان»، خبرگزاری ایکنا].</ref> | |||
==چالشهای ارتباط دختر و پسر== | |||
روابط دختر و پسر، بهویژه زمانی که خارج از چارچوبهای تعریفشده فرهنگی و شرعی، بدون نظارت، آگاهی کافی یا آمادگی روانی طرفین شکل میگیرد، میتواند منجر به آسیبهای متعددی در سطوح فردی، خانوادگی و اجتماعی شود: | |||
===آسیبهای فردی=== | |||
برخی آسیب های فردی ارتباط دختر و پسر عبارتند از: | |||
*آسیبهای روحی و عاطفی: شکستهای عاطفی ناشی از پایان یافتن رابطه، احساس سرخوردگی، افسردگی، اضطراب و تشویش (ناشی از پنهانکاری، ترس از فاش شدن، احساس گناه)، وابستگی شدید و ناسالم، نفرت از [[دوستی با جنس مخالف|جنس مخالف]]، و ازدواجگریزی از جمله پیامدهای روانی احتمالی هستند. | |||
* | |||
*آسیبهای تحصیلی و شغلی: درگیری ذهنی و عاطفی شدید در این روابط میتواند باعث افت تمرکز، کاهش انگیزه و در نتیجه، افت تحصیلی یا رکود علمی و شغلی شود. | |||
* | |||
*آسیبهای اخلاقی و معنوی: عبور از خطوط قرمز شرعی و اخلاقی، احساس گناه مداوم، دوری از [[معنویت]] و کاهش پایبندی به ارزشها از دیگر آسیبهای مطرحشده است. این روابط ممکن است زمینه را برای انحرافات جنسی و اخلاقی دیگر نیز فراهم کند. | |||
* | |||
*فقدان شناخت واقعبینانه: در فضای احساسی این روابط، افراد ممکن است به شناخت درستی از یکدیگر نرسند، چرا که طرفین سعی در پنهان کردن ضعفها و نمایش تصویری ایدهآل از خود دارند و رفتارهای تصنعی را به نمایش میگذارند. این عدم شناخت میتواند منجر به انتخابهای نادرست برای ازدواج شود. | |||
* | |||
*آسیبهای جسمی: در برخی موارد، این روابط میتواند به سوءاستفاده جنسی، [[بارداری|بارداریهای]] ناخواسته و ابتلا به بیماریهای مقاربتی منجر شود.<ref>[https://hawzah.net/fa/Magazine/View/4892/6540/75988/%D8%A2%D8%B3%DB%8C%D8%A8_%D8%B4%D9%86%D8%A7%D8%B3%DB%8C_%D8%B1%D9%88%D8%A7%D8%A8%D8%B7_%D8%AF%D8%AE%D8%AA%D8%B1_%D9%88_%D9%BE%D8%B3%D8%B1 موسوی کانی، «آسیبشناسی روابط دختر و پسر»، وبسایت حوزهنت].</ref> | |||
===آسیبهای خانوادگی=== | |||
برخی آسیبهای خانوادگی عبارتند از: | |||
*تعارض با والدین: پنهانکاری و ترس از اطلاع والدین، منجر به ایجاد فاصله عاطفی و شکاف بین نسلها میشود. مخالفت خانوادهها با این روابط (در صورت اطلاع) میتواند منشأ درگیریهای شدید خانوادگی باشد. | |||
* | |||
*تضعیف اعتماد در ازدواج آینده: افرادی که تجربه روابط متعدد پیش از ازدواج داشتهاند، ممکن است در زندگی زناشویی آینده دچار سوءظن و بیاعتمادی نسبت به همسر خود شوند و ترس از تکرار تجربیات گذشته توسط همسر را داشته باشند. ازدواجهایی که بر پایۀ این دوستیها شکل میگیرند، ممکن است به دلیل مخالفت خانوادهها یا همین بیاعتمادی، با مشکلات بیشتری مواجه بوده و آمار طلاق بالاتری داشته باشند.<ref>[https://hawzah.net/fa/Article/View/97714/%D8%A2%D8%B3%DB%8C%D8%A8-%D8%B4%D9%86%D8%A7%D8%B3%DB%8C-%D8%B1%D9%88%D8%A7%D8%A8%D8%B7-%D8%AF%D8%AE%D8%AA%D8%B1-%D9%88-%D9%BE%D8%B3%D8%B1-%D8%A7%D8%B2-%D9%85%D9%86%D8%B8%D8%B1-%D9%81%D8%B1%D9%87%D9%86%DA%AF-%D8%A7%D8%B3%D9%84%D8%A7%D9%85%DB%8C «آسیبشناسی روابط دختر و پسر از منظر فرهنگ اسلامی»، وبسایت حوزهنت].</ref> | |||
* | |||
*آسیب به آبرو و حیثیت خانوادگی: در فرهنگ ایرانی، آشکار شدن روابط خارج از چارچوب دختر یا پسر میتواند به خدشهدار شدن آبروی فرد و خانوادهاش منجر شود، این آسیب بهویژه برای دختران ممکن است شدیدتر باشد. یکی از این آسیبها بوجود آمدن مشکلات بین برادارن و خواهران است.<ref>[https://ensani.ir/fa/article/455736/%D8%A8%D8%B1%D8%B1%D8%B3%DB%8C-%D8%B1%D9%88%D8%A7%D8%A8%D8%B7-%D8%A2%D8%B2%D8%A7%D8%AF-%D8%AF%D8%AE%D8%AA%D8%B1-%D9%88-%D9%BE%D8%B3%D8%B1-%D9%88-%D8%AA%D8%A3%D8%AB%DB%8C%D8%B1%D8%A7%D8%AA-%D8%A2%D9%86 جهان شیلا و سجادی، «بررسی روابط آزاد دختر و پسر و تأثیرات آن»، 1399ش، ص57-58].</ref> | |||
===آسیبهای اجتماعی=== | |||
ارتباط دختر و پسر دارای آسیبهای اجتماعی متعددی که به برخی از آنها اشاره میشود: | |||
*تضعیف نهاد خانواده: رواج روابط آزاد و بدون [[مسئولیتپذیری]] میتواند تمایل جوانان به ازدواج و تشکیل خانواده را کاهش دهد و به افزایش سن ازدواج و [[تجرد قطعی]] دامن بزند. | |||
* | |||
*گسترش بیبندوباری و ناهنجاریهای اخلاقی: عادیسازی روابط خارج از چارچوب تضعیف هنجارهای اخلاقی و دینی جامعه و افزایش آسیبهای اجتماعی مرتبط را به همراه دارد. | |||
* | |||
*کاهش اعتماد اجتماعی: وقتی روابط بین دختر و پسر قبل از ازدواج در جامعه زیاد میشود، ممکن است حس بیاعتمادی در بین افراد جامعه نسبت به یکدیگر بیشتر شود. این بیاعتمادی به خصوص در زمینۀ انتخاب همسر میتواند خودش را نشان دهد؛ به این صورت که افراد ممکن است نگران این باشند که آیا طرف مقابلشان در گذشته روابط متعددی داشته است یا خیر، و این موضوع میتواند منجر به تردید و عدم اطمینان در تصمیمگیری برای [[ازدواج]] شود.<ref>[https://www.migna.ir/news/4023/%D8%A2%D8%B3%DB%8C%D8%A8-%D8%B4%D9%86%D8%A7%D8%B3%DB%8C-%D8%AF%D9%88%D8%B3%D8%AA%DB%8C-%D9%87%D8%A7%DB%8C-%D8%AE%D9%8A%D8%A7%D8%A8%D8%A7%D9%86%D9%8A-%D9%BE%D9%8A%D8%A7%D9%85%D8%AF%D9%87%D8%A7%D9%8A بهرامی تتماج، «آسیبشناسی دوستیهای خياباني و پيامدهاي آن»، وبسایت مجلۀ میگنا].</ref> | |||
==عوامل گسترش روابط دختر و پسر== | |||
عوامل متعددی در گسترش روابط دختر و پسر در جامعه معاصر ایران نقش داشتهاند، ازجمله: | |||
===عوامل فرهنگی و اجتماعی=== | |||
*تغییرات ارزشی و نگرشی: حرکت جامعه از سنت به مدرنیته، افزایش فردگرایی، تغییر نگرش نسبت به عشق و ازدواج، و تصور انتخاب آزادانه همسر با ارتباط پیش از ازدواج، زمینهساز پذیرش بیشتر این روابط شده است. | |||
* | |||
*بالا رفتن سن ازدواج: مشکلات اقتصادی، تحصیلی و اجتماعی باعث افزایش سن ازدواج شده و دورۀ تجرد جوانان طولانیتر شده است. این امر، نیاز به ارتباط عاطفی و اجتماعی با جنس مخالف را در این دوره افزایش میدهد. | |||
* | |||
*گسترش شهرنشینی و گمنامی: زندگی در شهرهای بزرگ، گمنامی بیشتری را برای افراد فراهم میکند و نظارت اجتماعی سنتی را کاهش میدهد، که این امر برقراری روابط پنهان را تسهیل میکند. | |||
* | |||
*افزایش حضور زنان در عرصههای اجتماعی: گسترش تحصیلات عالی و [[اشتغال زنان]]، فضاهای بیشتری برای تعامل طبیعی یا غیرطبیعی میان دو جنس در محیطهای آموزشی و کاری ایجاد کرده است.<ref>[https://faslname.msy.gov.ir/article_79.html محمودیان و دراهکی، «عوامل موثر بر نگرش جوانان به روابط دوستی دختر و پسر قبل از ازدواج»، وبسایت مجلۀ مطالعات راهبردی ورزش و جوانان].</ref> | |||
===عوامل رسانهای=== | |||
[[پرونده:Photo 2025-07-17 00-59-38.jpg|جایگزین=سریال دلدادگان - سانیا سالاری - سامان صفاری|بندانگشتی|سکانسی از سریال دلدادگان ، سانیا سالاری - سامان صفاری]] | |||
*رسانههای جهانی: ماهوارهها، فیلمها و سریالهای ایرانی و خارجی، و اینترنت، الگوهای روابط غربی که اغلب با فرهنگ اسلامی-ایرانی تفاوت دارد، را ترویج کرده و قبح برخی روابط را کاهش دادهاند.<ref>[https://jwica.ut.ac.ir/article_51669.html صادقی فسایی و شریفی ساعی، «تقابل سنت و مدرنیته؛ کشمکشی گفتمانی در الگوهای بازنمایی (تحلیلی بر شیوههای بازنمایی روابط دختر و پسر در سریالهای ایرانی)»، 1393ش، ص115-118].</ref> | |||
* | |||
*نقش شبکههای اجتماعی و فضای مجازی: فضای مجازی با فراهم آوردن بستری سهل و در دسترس، ارتباطات بین دختران و پسران را به شکل چشمگیری گسترش داده است و این گسترش، آسیبهای اخلاقی، اجتماعی و فرهنگی متعددی را بهطور فزایندهای به دنبال داشته است. سهولت برقراری ارتباط و تبادل اطلاعات در این فضا، گاهی منجر به شکلگیری روابطی میشود که با ارزشهای اخلاقی، هنجارهای فرهنگی و اجتماعی جامعه همخوانی ندارد. از سوی دیگر، ماهیت پنهان و غیرعلنی بسیاری از این تعاملات در فضای مجازی، امکان نظارت اجتماعی و خانوادگی را کاهش میدهد. این کاهش نظارت، به نوبه خود، زمینه را برای بروز و افزایش آسیبهای مختلف، از جمله سوءاستفادههای عاطفی و جنسی، انحرافات اخلاقی و فرهنگی، و تضعیف بنیانهای خانواده فراهم میسازد، چرا که در غیاب دیدهبانی و مسئولیتپذیری اجتماعی، افراد ممکن است به رفتارهایی دست بزنند که در فضای واقعی و تحت نظارت، از آن اجتناب میکردند.<ref>[https://davatejahani.ir/%D8%A8%D8%B1%D8%B1%D8%B3%DB%8C-%D8%B1%D9%88%D8%A7%D8%A8%D8%B7-%D8%AF%D8%AE%D8%AA%D8%B1-%D9%88-%D9%BE%D8%B3%D8%B1%D8%8C-%D9%85%D8%B3%D8%A6%D9%84%D9%87-%D8%A7%DB%8C-%D8%A7%D8%AC%D8%AA%D9%85%D8%A7/ «بررسی روابط دختر و پسر، مسئله ای اجتماعی»، وبسایت مجمع بین المللی دعوت جهانی به قرآن کریم]؛ [https://rasekhoon.net/lifestyle/show/1408345 رستمی چورتی، «ارتباط دختر و پسر، نقش خانواده، جامعه و فضای مجازی»، وبسایت راسخون].</ref> | |||
===عوامل خانوادگی=== | |||
*تغییر در الگوهای [[فرزندپروری]]: ضعف در ارتباط عاطفی بین والدین و فرزندان، عدم درک نیازهای جوانان، کنترلگری بیش از حد یا سهلانگاری والدین، و عدم آموزش صحیح مهارتهای ارتباطی و مدیریت هیجان، میتواند جوانان را به سمت جستجوی حمایت عاطفی در خارج از خانواده سوق دهد. | |||
* | |||
*ناآگاهی یا پنهانکاری والدین: بسیاری از این روابط به دور از اطلاع والدین شکل میگیرد، که امکان راهنمایی و نظارت را از بین میبرد.<ref>[https://ensani.ir/fa/article/111412/%D8%B3%D8%A8%DA%A9-%D9%87%D8%A7%DB%8C-%D8%B2%D9%86%D8%AF%DA%AF%DB%8C-%D9%85%D8%A4%D8%AB%D8%B1%D8%AA%D8%B1%DB%8C%D9%86-%D8%B9%D8%A7%D9%85%D9%84-%D8%A8%D8%B1-%D8%A7%D9%81%D8%B2%D8%A7%DB%8C%D8%B4-%D8%B1%D9%88%D8%A7%D8%A8%D8%B7-%D8%AF%D8%AE%D8%AA%D8%B1-%D9%88-%D9%BE%D8%B3%D8%B1 کرمی، «سبکهای زندگی مؤثرترین عامل بر افزایش روابط دختر و پسر»، وبسایت پرتال جامع علوم انسانی]؛ [https://snn.ir/fa/news/315179/%DA%86%D9%87-%D8%B9%D9%88%D8%A7%D9%85%D9%84%DB%8C-%D8%A8%D8%A7%D8%B9%D8%AB-%D8%A7%DB%8C%D8%AC%D8%A7%D8%AF-%D8%B1%D9%88%D8%A7%D8%A8%D8%B7-%D8%AF%D8%AE%D8%AA%D8%B1-%D9%88-%D9%BE%D8%B3%D8%B1-%D9%85%DB%8C-%D8%B4%D9%88%D8%AF قرائی مقدم، «چه عواملی باعث ایجاد روابط دختر و پسر می شود؟»، خبرگزاری دانشجو].</ref> | |||
===عوامل فردی=== | |||
*نیازهای عاطفی و روانی: نیاز طبیعی به محبت، تعلق، صمیمیت و تأیید در دوران جوانی، یکی از انگیزههای اصلی برای برقراری این روابط است. | |||
* | |||
*کنجکاوی و هیجانطلبی: برخی جوانان از روی کنجکاوی یا برای تجربه هیجان وارد این روابط میشوند، اما با اهداف دیگری این روابط را ادامه میدهند.<ref>[https://www.ensani.ir/fa/article/111397/%D8%A8%D8%A7%D8%B2%D8%AE%D9%88%D8%A7%D9%86%DB%8C-%D8%B1%D9%88%D8%A7%D8%A8%D8%B7-%D8%AF%D8%AE%D8%AA%D8%B1-%D9%88-%D9%BE%D8%B3%D8%B1 «بازخوانی روابط دختر و پسر»، وبسایت پرتال جامع علوم انسانی].</ref> | |||
* | |||
*فشار همسالان: تمایل به همرنگی با گروه دوستان و [[ترس]] از طرد شدن نیز در گرایش به این روابط نقش دارند. ضعف [[اعتماد به نفس]]، فقدان قدرت نه گفتن و عوامل دیگر روانشناختی در تحقق این مسأله مؤثر هستند.<ref>[https://oloompezeshki.com/%D8%AF%D9%88%D8%B3%D8%AA%D8%A7%D9%86-%D9%88-%D9%87%D9%85%D8%B3%D8%A7%D9%84%D8%A7%D9%86/ ایزدی، «دوستان و همسالان چه تاثیری در تحولات دوران نوجوانی دارند؟»، پایگاه خبری علوم پزشکی].</ref> | |||
==مدیریت روابط دختر و پسر== | |||
برای مدیریت پدیدۀ روابط دختر و پسر، دیدگاههای مختلفی از سوی صاحبنظران حوزههای دینی، [[روانشناسی|روانشناسی]]، اجتماعی و فرهنگی ارائه شده است. | |||
===از منظر تربیت اسلامی و فقهی=== | |||
* | |||
*تقویت باورهای دینی و معنوی: یکی از راهکارهای اساسی در حوزۀ روابط دختر و پسر، تأکید بر [[تربیت دینی]] و اخلاقی جوانان است. در این چارچوب، بر مفاهیمی چون تقوا، کنترل نفس، حفظ حدود شرعی (شامل رعایت حجاب اسلامی، چشمپوشی از نگاه حرام،<ref>سورۀ نور، آیۀ 30-31.</ref> پرهیز از خلوت و تماس غیرضروری با نامحرم<ref>[https://lib.eshia.ir/15339/1/132 شیخ صدوق، الخصال، ج1، ص132].</ref>) تأکید میشود. هدف از این اقدامات، ایجاد خودکنترلی درونی برای پیشگیری از بروز روابط ناسالم و آگاهسازی نسبت به پیامدهای اخروی اینگونه روابط است.<ref>[https://www.pasokh.org/fa/Article/View/10145/روابط-دختر-و-پسر «روابط دختر و پسر»، وبسایت مرکز مطالعات و پاسخگویی به شبهات حوزۀ علمیۀ قم].</ref> | |||
* | |||
*تسهیل امر ازدواج: از منظر فقهی و تربیتی، ازدواج بهعنوان راهکار اصلی و مشروع پاسخدهی به نیازهای عاطفی، روانی و جنسی جوانان معرفی میشود. در این راستا، ترویج [[ازدواج آسان]]، بههنگام و آگاهانه، همراه با سادهزیستی و پرهیز از تشریفات زائد، مورد تأکید قرار میگیرد تا موانع اجتماعی و اقتصادی پیش روی ازدواج کاهش یابد.<ref>[https://borna.news/fa/news/870731/%D8%A7%D8%AD%D8%B3%D8%A7%D8%B3-%D9%86%DB%8C%D8%A7%D8%B2-%D8%B9%D8%A7%D8%B7%D9%81%DB%8C-%D8%AC%D9%88%D8%A7%D9%86%D8%A7%D9%86-%D9%88%D9%85%D9%87%D8%A7%D8%B1%D8%AA-%D9%87%D8%A7%DB%8C-%D8%B1%D9%81%D8%AA%D8%A7%D8%B1%DB%8C-%D9%85%D8%AA%D9%86%D8%A7%D8%B3%D8%A8-%D8%A8%D8%A7-%D8%A7%DB%8C%D9%86-%D9%86%D9%88%D8%B9-%D9%86%DB%8C%D8%A7%D8%B2 «احساس نیاز عاطفی جوانان و مهارتهای رفتاری متناسب با این نوع نیاز»، خبرگزاری برنا]؛ [https://rasekhoon.net/article/show/163460 «راهکارهای مؤثر در ازدواج آسان»، وبسایت راسخون].</ref> | |||
* | |||
*تعریف حدود روابط مجاز: از دیگر راهبردهای مهم، تبیین دقیق حدود شرعی و عرفی روابط میان زن و مرد نامحرم در محیطهای کاری، آموزشی و اجتماعی است. این تعریف باید شفاف و کاربردی باشد تا هم از بروز افراط یا تفریط در روابط جلوگیری شود و هم جوانان از سردرگمی در مواجهه با موقعیتهای اجتماعی گوناگون مصون بمانند.<ref>[https://www.pasokh.org/fa/Article/View/10113/%D8%AD%D8%B1%D9%8A%D9%85-%D8%B1%D9%88%D8%A7%D8%A8%D8%B7-%D9%86%D8%A7%D9%85%D8%AD%D8%B1%D9%85 منتظری، «حريم روابط نامحرم»، وبسایت مرکز مطالعات و پاسخگویی به شبهات حوزۀ علمیۀ قم].</ref> | |||
* | |||
*ارائه الگوهای صحیح رفتاری: معرفی الگوهای رفتاری مناسب از سیرۀ [[حضرت محمد|پیامبر اسلام]](ص) و [[اهلبیت]](ع) در تعامل با نامحرم، یکی دیگر از راهبردهای مؤثر در کنترل روابط دختر و پسر تلقی میشود. این الگوها میتوانند در بازنمایی تعادل میان رعایت اصول دینی و تعامل محترمانه و مسئولانه با دیگران راهگشا باشند.<ref>[https://ensani.ir/fa/article/69954/%D8%A7%D8%B1%D8%AA%D8%A8%D8%A7%D8%B7-%DA%AF%D9%81%D8%AA%D8%A7%D8%B1%DB%8C-%D8%B2%D9%86-%D9%88-%D9%85%D8%B1%D8%AF-%D9%86%D8%A7%D9%85%D8%AD%D8%B1%D9%85-%D8%A7%D8%B2-%D8%AF%DB%8C%D8%AF%DA%AF%D8%A7%D9%87-%DA%A9%D8%AA%D8%A7%D8%A8-%D9%88-%D8%B3%D9%86%D9%91%D8%AA طاهرینیا، «ارتباط گفتاری زن و مرد نامحرم از دیدگاه کتاب و سنّت»، وبسایت پرتال جامع علوم انسانی].</ref> | |||
===از منظر روانشناسی و مشاوره=== | |||
*تقویت عزتنفس و هویتیابی سالم: یکی از علل گرایش نوجوانان و جوانان به روابط ناسالم، احساس [[نیازهای عاطفی|خلأ عاطفی]]، ضعف در خودباوری و نیاز به تأیید از سوی دیگران است. بنابراین، تقویت عزتنفس، کمک به شناخت ارزشهای شخصی و ایجاد حس کفایت در جوانان میتواند از بروز وابستگیهای ناسالم جلوگیری کند.<ref>[https://rahban-psychologist.ir/%D8%B1%D8%A7%D8%A8%D8%B7%D9%87-%D8%A8%D8%A7-%D8%AC%D9%86%D8%B3-%D9%85%D9%82%D8%A7%D8%A8%D9%84/ «رابطه با جنس مقابل در دوران نوجوانی چگونه است؟»، وبسایت مرکز مشاورۀ رهبان]؛ [https://panahesabz.com/%D8%B9%D8%B2%D8%AA-%D9%86%D9%81%D8%B3-%D8%AF%D8%B1-%D9%86%D9%88%D8%AC%D9%88%D8%A7%D9%86%D8%A7%D9%86/ «عزت نفس در نوجوانان، راههای افزایش عزت نفس»، وبسایت پناه سبز].</ref> | |||
* | |||
*مشاوره پیش از ازدواج: ارائه [[مشاوره پیش از ازدواج|مشاورههای تخصصی پیش از ازدواج]]، جوانان را در شناخت ویژگیهای فردی، معیارهای صحیح انتخاب همسر و مدیریت عاطفی روابط در دوران آشنایی یاری میدهد. این مشاورهها در صورت لزوم و با نظارت خانوادهها، میتواند به پیشگیری از انتخابهای نادرست و آسیبهای بعدی کمک کند.<ref>[https://www.behzisti.ir/news/37208/%D9%85%D8%B4%D8%A7%D9%88%D8%B1%D9%87-%D9%82%D8%A8%D9%84-%D8%A7%D8%B2-%D8%A7%D8%B2%D8%AF%D9%88%D8%A7%D8%AC-%D8%B1%D9%85%D8%B2-%D9%BE%D8%A7%DB%8C%D8%AF%D8%A7%D8%B1%DB%8C-%D8%B2%D9%86%D8%AF%DA%AF%DB%8C-%D9%85%D8%B4%D8%AA%D8%B1%DA%A9 «مشاوره قبل از ازدواج رمز پایداری زندگی مشترک»، وبسایت سازمان بهزیستی کشور].</ref> | |||
* | |||
*خانوادهدرمانی و آموزش والدین: روابط مؤثر والد-فرزند نقش بسزایی در پیشگیری از مشکلات رفتاری و عاطفی در نوجوانان دارد. آموزش والدین در زمینۀ شیوههای فرزندپروری مثبت، ایجاد فضای امن برای گفتگو، درک نیازهای روانی فرزندان و ارتقاء اعتماد متقابل، از جمله اقداماتی است که میتواند در این زمینه مؤثر باشد.<ref>[https://borna.news/fa/news/524722/%D9%86%D9%82%D8%B4-%D9%85%D8%AD%D9%88%D8%B1%DB%8C-%D8%AE%D8%A7%D9%86%D9%88%D8%A7%D8%AF%D9%87-%D8%AF%D8%B1-%D8%AC%D9%84%D9%88%DA%AF%DB%8C%D8%B1%DB%8C-%D8%A7%D8%B2-%D8%A2%D8%B3%DB%8C%D8%A8-%D9%87%D8%A7%DB%8C-%D8%A7%D8%AC%D8%AA%D9%85%D8%A7%D8%B9%DB%8C «نقش محوری خانواده در جلوگیری از آسیب های اجتماعی»، خبرگزاری برنا].</ref> | |||
===از منظر جامعهشناسی و فرهنگی=== | |||
*فرهنگسازی و آموزش عمومی: افزایش آگاهی عمومی درباره پیامدهای مثبت و منفی انواع روابط دختر و پسر، از طریق رسانهها، نهادهای فرهنگی، آموزشی و تبلیغی، از مهمترین راهکارهای جامعهشناختی محسوب میشود. ارائه محتوای آموزشی و الگوسازی در رسانههای جمعی میتواند نقش مؤثری در شکلدهی نگرشها و باورهای جوانان ایفا کند.<ref>[https://www.ensani.ir/fa/article/111397/%D8%A8%D8%A7%D8%B2%D8%AE%D9%88%D8%A7%D9%86%DB%8C-%D8%B1%D9%88%D8%A7%D8%A8%D8%B7-%D8%AF%D8%AE%D8%AA%D8%B1-%D9%88-%D9%BE%D8%B3%D8%B1 «بازخوانی روابط دختر و پسر»، وبسایت پرتال جامع علوم انسانی].</ref> | |||
* | |||
*اصلاح ساختارهای اجتماعی و اقتصادی: از منظر ساختاری، کاهش موانع اقتصادی و اجتماعی بر سر راه ازدواج و اشتغال جوانان، از جمله بسترهای اساسی برای کاهش روابط آسیبزا محسوب میشود. تسهیل دسترسی به مسکن، اشتغال پایدار و حمایتهای اجتماعی میتواند نقش مؤثری در ترغیب جوانان به انتخابهای سالم ایفا کند.<ref>[https://www.mehrnews.com/news/5891481/%D8%A7%D8%B4%D8%AA%D8%BA%D8%A7%D9%84-%D9%88-%D9%85%D8%B3%DA%A9%D9%86-%DB%B2-%D9%85%D8%A7%D9%86%D8%B9-%D8%A7%D8%B5%D9%84%DB%8C-%D8%A8%D8%B1-%D8%B3%D8%B1-%D8%B1%D8%A7%D9%87-%D8%A7%D8%B2%D8%AF%D9%88%D8%A7%D8%AC-%D8%AC%D9%88%D8%A7%D9%86%D8%A7%D9%86 «اشتغال و مسکن ۲ مانع اصلی بر سر راه ازدواج جوانان»، خبرگزاری مهر].</ref> | |||
==پانویس== | |||
{{پانویس}} | |||
==منابع== | |||
*«احساس نیاز عاطفی جوانان و مهارتهای رفتاری متناسب با این نوع نیاز»، خبرگزاری برنا، تاریخ درج مطلب: 23 تیر 1398ش. | |||
* | |||
*«اشتغال و مسکن ۲ مانع اصلی بر سر راه ازدواج جوانان»، خبرگزاری مهر، تاریخ درج مطلب: 31 شهریور 1402ش. | |||
* | |||
*امامی، سبحان، «روابط دختر و پسر در ایران، نقش خانواده درکاهش روابط دختر و پسر»، وبسایت پرتال جامع علوم انسانی، تاریخ بازدید: 19 فروردین 1404ش. | |||
* | |||
*«انواع خویشتنداری چیست؟ و چگونه خویشتندار باشیم؟»، وبسایت بهار من، تاریخ بازدید: 19 فروردین 1404ش. | |||
* | |||
*«انواع روابط عاشقانه و عاطفی دختر و پسر»، وبسایت ذهن آگاه، تاریخ بازدید: 19 فروردین 1404ش. | |||
* | |||
*«اهمیت دوره نوجوانی و جوانی در شکلگیری اعتقادات/ علت گرایش به باورهای مبتذل»، خبرگزاری مهر، تاریخ درج مطلب: 28 اردیبهشت 1392ش. | |||
* | |||
*ایزدی، «دوستان و همسالان چه تاثیری در تحولات دوران نوجوانی دارند؟»، پایگاه خبری علوم پزشکی، تاریخ درج مطلب: 17 فوریۀ 2021م. | |||
* | |||
*«آسیبشناسی روابط دختر و پسر از منظر فرهنگ اسلامی»، وبسایت حوزهنت، تاریخ درج مطلب: 4 اسفند 1397ش. | |||
* | |||
*«بازخوانی روابط دختر و پسر»، وبسایت پرتال جامع علوم انسانی، تاریخ بازدید: 19 فروردین 1404ش. | |||
* | |||
*«بازخوانی روابط دختر و پسر»، وبسایت حوزهنت، تاریخ درج مطلب: 8 آبان 1390ش. | |||
* | |||
*«بررسی روابط دختر و پسر، مسئله ای اجتماعی»، وبسایت مجمع بین المللی دعوت جهانی به قرآن کریم، تاریخ بازدید: 19 فروردین 1404ش. | |||
* | |||
*بهرامی تتماج، اعظم، «آسیبشناسی دوستیهای خياباني و پيامدهاي آن»، وبسایت مجلۀ میگنا، تاریخ درج مطلب: 24 تیر 1390ش. | |||
* | |||
*«تعریف رابطه دختر و پسر»، وبسایت مجلۀ میگنا، تاریخ درج مطلب: 30 آبان 1396ش. | |||
* | |||
*جهان شیلا، شرمین و سجادی، مرضیهسادات، «بررسی روابط آزاد دختر و پسر و تأثیرات آن»، مجلۀ پژوهشهای اسلامی جنسیت و خانواده، سال سوم، شمارۀ 5، 1399ش. | |||
* | |||
*خزیر، آناهید، «دوره قاجار و جامعهای مردسالار/ شناختن روابط اجتماعی و فرهنگی زنان در روزگار ناصری»، وبسایت ایبنا، تاریخ درج مطلب: 8 دی 1400ش. | |||
* | |||
*«رابطه با جنس مقابل در دوران نوجوانی چگونه است؟»، وبسایت مرکز مشاورۀ رهبان، تاریخ درج مطلب: 6 آبان 1401ش. | |||
* | |||
*«راهکارهای مؤثر در ازدواج آسان»، وبسایت راسخون، تاریخ درج مطلب: 5 آبان 1400ش. | |||
* | |||
*رستمی چورتی، سجاد، «ارتباط دختر و پسر، نقش خانواده، جامعه و فضای مجازی»، وبسایت راسخون، تاریخ درج مطلب: 19 دی 1397ش. | |||
* | |||
*رشیدی، لیلی، «راهکارهای تربیت دینی کودکان و نوجوانان»، خبرگزاری ایکنا، تاریخ درج مطلب: 30 مرداد 1400ش. | |||
* | |||
*«روابط دختر و پسر»، وبسایت مرکز مطالعات و پاسخگویی به شبهات حوزۀ علمیۀ قم، تاریخ بازدید: 19 فروردین 1404ش. | |||
* | |||
*ساوات، سارا، «تحقیقات، تداوم سوگیری جنسیتی را در طول قرنها برجسته میکند»، وبسایت '''Washu'''، تاریخ درج مطلب: 13 مارس 2023م. | |||
* | |||
*«سیر تحول ازدواج در ایران (قسمت اول): از دوران باستان تا عصر اسلامی»، وبسایت حامین یار، تاریخ بازدید: 19 فروردین 1404ش. | |||
* | |||
*شریعتی سبزواری، محمدباقر، «احکام روابط زن و مرد نامحرم»، وبسایت حوزهنت، تاریخ درج مطلب: 8 آبان 1390ش. | |||
* | |||
*شیخ صدوق، الخصال، قم، نشر جامعۀ مدرسین، چاپ اول، 1362ش. | |||
* | |||
*شیخ کلینی، اصول کافی، تهران، دار الکتب الاسلامیة، چاپ چهارم، 1407ق. | |||
* | |||
*صادقی فسایی، سهیلا و شریفی ساعی، محمدحسین، «تقابل سنت و مدرنیته؛ کشمکشی گفتمانی در الگوهای بازنمایی (تحلیلی بر شیوههای بازنمایی روابط دختر و پسر در سریالهای ایرانی)»، در مجلۀ زن و فرهنگ و هنر، دورۀ 6، شمارۀ 1، پیاپی 1، اردیبهشت 1393ش. | |||
* | |||
*طاهرینیا، احمد، «ارتباط گفتاری زن و مرد نامحرم از دیدگاه کتاب و سنّت»، وبسایت پرتال جامع علوم انسانی، تاریخ بازدید: 19 فروردین 1404ش. | |||
* | |||
*«عزت نفس در نوجوانان، راههای افزایش عزت نفس»، وبسایت پناه سبز، تاریخ بازدید: 19 فروردین 1404ش. | |||
* | |||
*قرائی مقدم، امانالله، «چه عواملی باعث ایجاد روابط دختر و پسر می شود؟»، خبرگزاری دانشجو، تاریخ درج مطلب: 22 اردیبهشت 1393ش. | |||
* | |||
*کرمی، محمدتقی، «سبکهای زندگی مؤثرترین عامل بر افزایش روابط دختر و پسر»، وبسایت پرتال جامع علوم انسانی، تاریخ بازدید: 19 فروردین 1404ش. | |||
* | |||
*محمودیان، حسین و دراهکی، احمد، «عوامل موثر بر نگرش جوانان به روابط دوستی دختر و پسر قبل از ازدواج»، وبسایت مجلۀ مطالعات راهبردی ورزش و جوانان، تاریخ بازدید: 19 فروردین 1404ش. | |||
* | |||
*«مشاوره قبل از ازدواج رمز پایداری زندگی مشترک»، وبسایت سازمان بهزیستی کشور، تاریخ درج مطلب: 9 خرداد 1400ش. | |||
* | |||
*منتظری، حسن، «حريم روابط نامحرم»، وبسایت مرکز مطالعات و پاسخگویی به شبهات حوزۀ علمیۀ قم، تاریخ بازدید: 19 فروردین 1404ش. | |||
* | |||
*موسوی کانی، سید رضا، «آسیبشناسی روابط دختر و پسر»، وبسایت حوزهنت، تاریخ درج مطلب: 8 آبان 1390ش. | |||
* | |||
*«نقش محوری خانواده در جلوگیری از آسیب های اجتماعی»، خبرگزاری برنا، تاریخ درج مطلب: 4 اسفند 1395ش. | |||
* | |||
*«وضع اجتماعی و فرهنگی عصر پهلوی دوم»، وبسایت راسخون، تاریخ درج مطلب: 11 اسفند 1400ش. | |||
* | |||
*ویسنر هنکس، مری، «جنسیت در تاریخ جهان»، وبسایت '''World History Commons'''، وبسایت 7 آوریل 2025م. | |||
ویکی ز | |||
<big>'''روابط دختر و پسر'''</big>؛ روابط دوستانه دختر و پسر، خارج از حدود شرعی. <br> | |||
روابط عاطفی و صمیمی دختر و پسر که معمولاَ خارج از حدود شرعی و غیرضابطهمند شکل میگیرد، امروزه با تبعیت از فرهنگ بیگانه، در جامعۀ ایران گسترش یافته و آسیبهای فردی و اجتماعی را به همراه داشته است. مجموعهای از عوامل روانشناختی، فرهنگی، اجتماعی، خانوادگی و رسانهای، موجب گسترش این گونه از رابطه میان دختر و پسر میشود. پیامدهای نامطلوب این رابطه، بهویژه برای دختران، بسیاری از خانوادهها را به چارهجویی وامیدارد. تقویت باورهای مذهبی، جامعهپذیری، تربیت جنسی درست و برخورد منطقی والدین با دختر و پسر، میتواند آنها را از گرفتار شدن در چنین رابطهای حفظ کند. | |||
==مفهومشناسی== | |||
روابط دختر و پسر، با توجه به انگیزههای گوناگون، انواع مختلفی را شامل میشود؛ اما حالت آسیبزای آن که چند دهه پیش تبدیل به مسئلهای اجتماعی شده بود، یک رابطۀ دوستانه، آزاد، نسبتاً صمیمانه و عمدتاً پنهانی است که از طریق دیدارهای مخفیانه، ردوبدل کردن نامه و یا برقرار ساختن ارتباط تلفنی بین دختر و پسر ایجاد میشد<ref>. حسنزاده، روانشناسی خانواده، عشق و ازدواج (مدیریت خانواده)، 1400ش، ص144.</ref> و امروزه حداقل در برخی از شهرها به صورت آشکار و دیدار حضوری مشاهده میشود چهار ویژگی دارد: | |||
#رابطه، خود هدف است، نه مقدمۀ امر دیگر؛ | |||
#نگاه به یکدیگر جنسی است نه نگاه پاک انسانی؛ | |||
#اساس رابطه، احساسات و عواطف طرفین است؛ | |||
#نوعی درهمتنیدگی تفکیکناپذیر میان غریزه جنسی و قوای عاطفی طرفین وجود دارد.<ref>. سبحانینیا، مدیریت روابط دختر و پسر، 1399ش، ص18-17.</ref> | |||
از نگاه روانشناختی، ارتباط دختر و پسر با ویژگیهای ذکرشده، ارتباطی آسیبزا است چراکه طرفین رابطه، تعهدی در چارچوب آداب، اخلاق و دین به یکدیگر ندارند.<ref>[https://www.jwss.ir/article_16977.html خلیلی و بختیاری، «نگرشی روانشناختی به بلوغ دختران»، 1387ش، ص214.]</ref> سایر روابط شغلی، علمی و حرفهای میان دختر و پسر که فاقد این ویژگیها باشد، لزوماً رابطهای آسیبزا به شمار نمیرود.<ref>سبحانینیا، مدیریت روابط دختر و پسر، 1399ش، ص19.</ref> | |||
==انواع ارتباط دختر و پسر== | |||
#برخورد مبتنی بر شناخت و احترام متقابل: رابطهای مبتنی بر شناخت واقعی و بهدور از تخیلات و رؤیاها که مستلزم حفظ وقار و متانت در برخورد بهدور از شوخی افراطی و روابط پنهانی با جنس مخالف باشد. | |||
#برخورد مبتنی بر شرم افراطی: شرم افراطی، نوعی ناتوانی فرد از ارتباط اجتماعی و انزواطلبی است که حالتی غیرارادی و متفاوت با [[حیا]] بوده و مانع ارتباط سالم اجتماعی فرد میشود. | |||
#برخورد دستپاچه و هیجانزده: برخوردی بدون شناخت کافی از طرف مقابل و ارزیابی غلط رفتار وی که به رفتارهای هیجانی میانجامد. | |||
#رابطه محدود: خودداری از آداب معمول در برخورد اجتماعی و احوالپرسیهای متداول حتی با خویشاوندان غیرهمجنس. | |||
#برخورد همراه با پرخاشگری: رفتارهای پرخاشگرانه مانند ویراژ دادن پسران با موتور سیکلت و لذتبردن از آن. | |||
#برخورد روشنفکر مآبانه: نگاه ممتد به طرف مقابل با این شعار که او هم یک انسان است و وانمودکردن به نبود احساس خاص دربارۀ او با هدف نزدیکتر شدن به او و پیگیری برخی اهداف پنهان.<ref>. سبحانینیا، مدیریت روابط دختر و پسر، 1399ش، ص21-24.</ref> | |||
==تاریخچه روابط دختر و پسر== | |||
ﺑﺮرسی ﺗﺎرﯾﺦ ﺗﻤﺪن ﺑﺸﺮی هرچند ﻧﺸﺎن از ﻧﺰاعﻫﺎی ﺑﺰرگ ﺑﺮای ﻋﺸﻖ ﯾﺎ ﺧﯿﺎﻧﺖ در ﻋﺸﻖ دارد؛ اﻣﺎ کمتر ﺳﻨﺪی میتوان ﯾﺎﻓﺖ که در آن ﺑﺮ شکل رواﺑﻂ دﺧﺘﺮ و پسر ﺗﺼﺮﯾح ﺷﺪه ﺑﺎﺷﺪ.<ref>[https://jwica.ut.ac.ir/article_24756.html جاوید، «فرهنگ دوستی اسلامی ناظر به روابط اجتماعیحقوقی دختر و پسر»، 1391ش، ص123.]</ref> مطرح شدن موضوع رابطۀ دختر و پسر بهویژه در قلمروی جنسی در آمریکا به سال ۱۸۹۰م، برمیگردد که نخستین تشکیلات رسمی با هدف شناخت بیشتر مباحث فیزیولوژیک و زیستی افراد، برای داشتن زندگی سالم شروع شد.<ref>. زارعان، در سلسله همایشها و نشستهای بررسی روابط دختر و پسر در ایران، 1385ش، ص50.</ref> | |||
[[انقلاب جنسی]] اواخر دهه ۱۹۶۰م، در کشورهای اروپایی و آمریکایی نیز با اسطورهزدایی از [[رابطه جنسی سالم|رابطه جنسی]]، آن را به امری عادی تبدیل کرد که بهراحتی پیش از [[ازدواج]] دستیافتنی است.<ref>[https://jzvj.marvdasht.iau.ir/article_4499.html امیری و همکاران، «مطالعه پدیدارشناسانه دلایل گرایش به ارتباط با جنس مخالف قبل از ازدواج»، 1399ش، ص2.]</ref> بنابراین بسیاری از کشورهای صنعتی غربی بهویژه آمریکا، اعمال کنترل بر غریزهها را مناسب ندانسته و در آنجا از دختران انتظار میرود در سن نوجوانی، قرارهای عشقی داشته باشند.<ref> [http://refahj.uswr.ac.ir/browse.php?a_id=1841&sid=1&slc_lang=fa میرزایی و برغمدی، «رابطه با جنس مخالف و عوامل مرتبط با آن»، 1389ش، ص134-132.]</ref> | |||
==رابطۀ دختر و پسر در غرب== | |||
روابط آزاد دختر و پسر در آمریکا و اروپا به افزایش روابط نامشروع جنسی انجامیده است؛ بهگونهای که در سال ۱۹۹۳م، در آمریکا، ۵۰% روابط دختر و پسر به روابط جنسی انجامیده و هر ساله ۳۵۰هزار دختر نوجوان آمریکایی که با رؤیای ازدواج یا اتمام تحصیلات، یافتن شغل و زندگی ایدهئال به رابطه با پسران تن میدهند، در سنین ۱۵-۱۹ سالگی باردار شده و فرزندان نامشروعی بهدنیا میآورند.<ref>. سبحانینیا، مدیریت روابط دختر و پسر، 1399ش، ص32-36.</ref> | |||
امروزه وجود مراکز بهداشتی در کنار دبیرستانها و دانشگاههای غربی، جهت مراجعه دختران محصل برای [[سقط جنین]]، امری عادی شده است.<ref>. شجاعی، درّ و صدف، 1388ش، ص48.</ref> در یک مطالعه استرالیایی ۲۱ درصد نوجوانان در ۱۳ سالگی رابطه جنسی داشته و ۴۳ درصد بین ۱۵-۱۶ سالگی تجربه عمل جنسی داشتهاند. در برزیل نیز میانگین سن اولین تجربۀ جنسی برای پسران و دختران، بین ۱۳-۱۵ سالگی بوده است. همچنین طبق مطالعهای در فرانسه دربارۀ ۴۰۰۰ نوجوان، ۱۶ درصد دختران و پسران زیر ۱۳ سال، اذعان کردهاند که دارای روابط جنسی هستند. این ارقام برای نوجوانان بالاتر از ۱۸ سال پسر ۷۰ درصد و در مورد دختران ۴۴ درصد بوده است.<ref>. سوزنچی، جنسیت و دوستی؛ مواجههای اسلامی با مسئله رابطۀ دختر و پسر، 1392ش، ص67-68.</ref> | |||
==رابطۀ دختر و پسر در ایران== | |||
رابطۀ دختر و پسر بهشکل امروزی، پدیدۀ نوظهوری است که در جوامع اسلامی ازجمله ایران همواره بهصورت معضلی اجتماعی اخلاقی مطرح بوده است.<ref>. دانشپژوه، رابطۀ دختر و پسر، 1381ش، ص57.</ref> فرهنگ ایرانی اسلامی با تعیین حدود ارتباط مَحرم و نامحرم، همواره افراد را از وجود روابط خارج از ازدواج منع میکند؛ با این حال، تحولات ساختی و اجتماعی اخیر در جامعۀ ایران، همچون گسترش شهرنشینی و حضور اجتماعی بیشتر [[زن|زنان]]، سبب تحولات مهمی در نهاد [[خانواده]] از جمله گسترش روابط دوستی دختر و پسر شده است.<ref>[https://faslname.msy.gov.ir/article_79.html محمودیان و دراهکی، «عوامل موثر بر نگرش جوانان به روابط دوستی دختر و پسر قبل از ازدواج»، 1393ش، ص2.]</ref> | |||
طبق نظرسنجیهای صورتگرفته در نگاه جامعۀ ایرانی، روابط دختر و پسر ایرانی در حال گسترش و نزدیک شدن به الگوهای غربی است؛ بهعنوان مثال، از ۱۲۰۰ والدین تهرانی، ۸۸% آنان معتقد بودهاند که روابط دختر و پسر افزایش یافته است.<ref>. سبحانینیا، مدیریت روابط دختر و پسر، 1399ش، ص18.</ref> ۶۱ درصد پسران گفتهاند که روابط با دوست دختر خود را بهشکل مقطعی ادامه میدهند و ۵۰ درصد دختران در صورت احساس بازیچه بودن از سوی پسران، متمایل به قطع ارتباط هستند. درباره مکان ارتباط نیز ۵۹ درصد پسران، پارک و مراکز تفریحی، ۳۱ درصد مراکز آموزشی، ۲ درصد خیابان و ۶ درصد هر کجا که ممکن باشد را بیان کردهاند.<ref>. حسنزاده، روانشناسی خانواده، عشق و ازدواج (مدیریت خانواده)، 1400ش، ص143.</ref> | |||
==قوانین مربوط به روابط دختر و پسر== | |||
در سند ملی حقوق کودک و نوجوان، که در شورای عالی انقلاب فرهنگی به قصد تنظیم نظام جامع فرهنگی کشور در زمینه تعلیم و تربیت و پرورش کودکان و نوجوانان مصوب شده، به موارد زیر اشاره شده است: | |||
#والدین یا سرپرست قانونی باید کودک و نوجوان را با مراعات مصالح و منافع او در پرتو ارزشهای اخلاقی و احکام شرعی، متناسب با مراحل مختلف رشد فکری، روانی و عاطفی و منطبق با [[هویت جنسیتی]] وی، با همکاری یکدیگر تربیت کنند و زمینهها و عوامل مؤثر در ایجاد رذائل اخلاقی را در خانواده از بین ببرند. | |||
#کودک و نوجوان از حق [[عفت]] و سلامت جنسی از طریق حفظ حریمهای جنسی و جلوگیری از دسترسی به محرکهای جنسی، محافظت از او در مقابل تعرضات جنسی، پیشگیری از رفتارهای حرام جنسی و درمان اختلالات جنسی بهرهمند است. | |||
#کودکان در آستانه بلوغ، از حق آگاهی از احکام شرعی و فراگیری مهارتهای مرتبط با بهداشت جنسی در چارچوب موازین شرعی و اخلاقی، متناسب با جنسیت خود برخوردارند. خانواده و دولت وظیفه دارند با رعایت حریمهای جنسی و عفاف از هوشیارسازی زودهنگام غریزه جنسی آنان پیشگیری کنند.<ref>[https://media.dotic.ir/uploads/org/2021/09/14/163160556072551300.pdf «سند ملی حقوق کودک و نوجوان»، پایگاه اطلاعرسانی قوانین و مقررات کشور، ماده5و6.]</ref> | |||
طبق قانون مجازات اسلامی نیز هرگاه زن و مردی که بین آنها علقه زوجیت نباشد، مرتکب روابط نامشروع یا عمل منافی عفت غیر از زنا از قبیل تقبیل یا مضاجعه شوند، به شلاق تا ۹۹ ضربه محکوم خواهند شد و اگر عمل، با عنف و اکراه باشد فقط اکراهکننده تعزیر میشود.<ref>[https://qavanin.ir/Law/TreeText/?IDS=4693937366938194803 «قانون مجازات اسلامی (تعزیرات)»، ماده 637، سامانه ملی قوانین و مقررات.]</ref> | |||
==دیدگاه پژوهشگران دربارۀ رابطۀ دختر و پسر== | |||
*برخی هرگونه ارتباط با جنس مخالف را ممنوع میدانند. | |||
*برخی با توجیهاتی همچون آشنایی برای ازدواج، نامعقول بودن قیدوبندهای شرعی و دینی و با شعار آزادی و [[عدالت جنسیتی|برابری زن و مرد]]، هرگونه ارتباط دختر و پسر با یکدیگر را مجاز میشمارند. | |||
*برخی دیگر نه آزادی و نه محدودیت مطلق را میپذیرند؛ بلکه رابطه در یک چارچوب مشخص و بهدور از انگیزۀ شهوانی و جنسیتی را مجاز میشمارند.<ref>. سبحانینیا، مدیریت روابط دختر و پسر، 1399ش، ص21-20.</ref> | |||
اسلام بر اساس دیدگاه اخیر، رابطه با جنس مخالف در زمینه علمی، سیاسی، اجتماعی، دینی یا تصمیمگیری برای ازدواج را پسندیده میداند؛ اما چنین ارتباطی، مصداق «دوستی» یا «روابط آزاد» نبوده و اگر ارتباط دختر و پسر با یکدیگر بهمنظور مسائل شهوانی و جنسی یا مستلزم آن باشد، غیرمجاز میشمرد.<ref>[https://ensani.ir/file/download/article/20120329150606-5039-23.pdf جوکار، «عوامل و آسیبهای روابط ناسالم دختر و پسر»، 1389ش، ص37.]</ref> | |||
==عوامل گسترش رابطۀ دختر و پسر== | |||
===انگیزههای فردیروانشناختی=== | |||
سن نوجوانی آغاز عشق و تمایل به جنس مخالف است؛ بنابراین، عوامل روانشناختی و فردی همچون نیاز به رهایی از هیجانات منفی چون اضطراب و افسردگی؛ کسب هویت و اختلال در هویت جنسی در پایان نوجوانی در گسترش روابط دختر و پسر مؤثر هستند.<ref>. پناهی، جوانی فصل شکفتن، 1394ش، ص41 و 59.</ref> انگیزههای رابطه عبارتند از: | |||
#شناخت برای ازدواج: گاهی دوستی راهی برای شناخت بهتر یکدیگر و احراز هماهنگی برای ازدواج تلقّی میشود؛ در حالیکه غالباً چنین نبوده و این ادعا، یک سازوکار توجیهی است. | |||
#لذت جنسی: گروههایی از جامعه که از لحاظ رشد فکری و فرهنگی در انحطاط شدیدی بهسر میبرند، عمدتاً با انگیزۀ جنسی به رابطۀ دختر و پسر دچار میشوند.<ref>. سبحانینیا، مدیریت روابط دختر و پسر، 1399ش، ص48.</ref> | |||
#تامین نیاز عاطفی: برخی دختران و پسران برای جبران خلأ و کمبود محبت در خانواده و نارضایتی از وضعیت روانیاجتماعی خویش، به برقراری روابط پنهان روی میآورند.<ref>. پناهی، جوانی فصل شکفتن، 1394ش، ص217-218.</ref> | |||
#کسب وجهۀ اجتماعی: پسران داشتن دوستدختر را یک قدرت اجتماعی و دختران داشتن دوستپسر را یک جاذبه فردی و اجتماعی میانگارند.<ref>. پناهی، جوانی فصل شکفتن، 1394ش، ص218.</ref> | |||
فقدان خواهر یا برادر، بیخطر انگاشتن ارتباط دختر و پسر، کاهش بیش از پیش سن بلوغ و افزایش فزایندۀ [[سن ازدواج]]، <ref>. ایمانی، در سلسله همایشها و نشستهای بررسی روابط دختر و پسر در ایران، 1385ش، ص34، 38 و 39.</ref> یأس، ضعف حیا و کاهش عزت نفس افراد از دیگر عوامل روابط دختر و پسر است؛ یعنی افراد مأیوس گرفتار خودتحقیری و تندادن به لذات زودگذری چون روابط ناسالم شده و فقدان یا کاهش عزت نفس، آنان را به تصمیمگیریهای غیرمنطقی چون دوستیهای خطرناک با ناهمجنس بهمنظور جبران ضعفها و عقدههایشان سوق میدهد.<ref>[https://ensani.ir/file/download/article/20150617144645-9723-218.pdf موسوی، «عوامل و زمینههای گسترش روابط دختران و پسران با رویکرد به عوامل شخصیتی»، 1391ش، ص93-94.]</ref> | |||
===عوامل خانوادگی=== | |||
برخی عوامل خانوادگی رابطۀ دختر و پسر عبارتند از: نابسامانی، وجود دعوا و ناسازگاری والدین، قهرهای طولانی مدت در خانه، [[طلاق]] و متارکۀ یکی از والدین، تسهیل روابط دختر و پسر در برخی خانوادهها، الگوهای رفتاری نامطلوب والدین و وجود روابط نامشروع در خانواده، فقر فرهنگی و اقتصادی خانواده، وجود پسران و دختران بزرگ بیکار و مجرد در خانواده، ضریب هوشی پایین والدین، ضعف اعتقادیدینی خانواده و بیتفاوتی به روابط فرزندان، خانوادههای پر سفر مخصوصا با تورهای مختلط، پرکاری و مشغله خانواده و غفلت از آموزش یا صمیمیت با فرزندان و نهایتاً خوشبینی و اعتماد بیش از حد خانواده به فامیل یا فرزندان.<ref>. ایمانی، در سلسله همایشها و نشستهای بررسی روابط دختر و پسر در ایران، 1385ش، ص17-31.</ref> | |||
===عوامل اجتماعی=== | |||
عوامل اجتماعی گسترش رابطۀ دختر و پسر نیز عبارتند از: فشار همسالان بهصورت کلاسداشتن ارتباط با ناهمجنس و بیعرضه خواندن فرد فاقد رابطه، تسهیل روابط دختر و پسر از طریق توسعه دانشگاهها، سینماها، فرهنگسراها، پارکها و کافیشاپها، تغییر در گروههای مرجع جوانان و تضعیف مرجعیت خانواده، علما و معلمان برای جوانان، افزایش سن ازدواج و گسترش روحیه فردگرایی، <ref>. سبحانینیا، مدیریت روابط دختر و پسر، 1399ش، ص39-58.</ref> کاهش کنترل اجتماعی، افزایش حضور اجتماعی دختران، تسهیل ارتباط دو جنس با هم و دشوار شدن کنترل آن، نگرش مثبت برخی دبیران، مشاوران و اساتید نسبت به روابط و حتی تشویق آنان به این ارتباطات و [[خودنمایی]]، پوشش نامناسب و [[آرایش زن در اسلام|آرایش]] بیشتر دختران و برخی پسران در جامعه.<ref>. ایمانی، در سلسله همایشها و نشستهای بررسی روابط دختر و پسر در ایران، 1385ش، ص12 و ص35-39.</ref> | |||
===تهاجم فرهنگ بیگانه=== | |||
تهاجم فرهنگی دشمن علیه فرهنگ دینیِ جامعۀ ایران به الگوگیری بخش قابلتوجهی از جوانان از فرهنگ و ارزشهای جوامع بیگانه و این پندار انجامیده که الگوهایی همچون رابطۀ آزاد دختر و پسر، عامل رشد و وسیله ابراز شخصیت آنان است. همکاری با شبکههای خارجی و ضد دینی نیز عدهای را به ترویج ارتباط با جنس مخالف و انحرافات جنسی سوق داده است.<ref>. پناهی، جوانی فصل شکفتن، 1394ش، ص218.</ref> | |||
===رسانه=== | |||
رسانهها بهویژه رسانههای بیگانه و فضای مجازی با ترویج تصاویر و فیلمهای مستهجن، به حیازدایی و عادیسازی روابط غیرشرعی پرداخته و نوجوانان بهویژه دختران را بیشتر در معرض مسائل جنسی غیرضروری قرار میدهند و آنان را به صحبت آزادانه دربارۀ مسائل جنسی تشویق کرده و از این طریق به کاهش سن روابط جنسی در جامعه دامن میزنند.<ref>. چراغیکوتیانی، بحران خاموش، 1397ش، ص257.</ref> | |||
==پیامدهای رابطۀ دختر و پسر== | |||
طبق مطالعات علمی و تجربیات جوامع مختلف، رابطۀ دختر و پسر خارج از چارچوب ازدواج و تعریفشده، به افزایش تجرد، کاهش [[نرخ ازدواج]]، افزایش سن ازدواج، افزایش طلاق و فرزندان نامشروع، شکلگیری الگوهای جدید روابط زناشویی نامشروع چون همخانگی و [[ازدواج سفید]] انجامیده و در صورت ختمشدن به ازدواج نیز خطر فروپاشی آن بسیار زیاد خواهد بود. | |||
آسیب این مسئله برای دختران بیشتر بوده و آنان را دچار سرخوردگیِ ناشی از قطع ارتباط، نفرت و گاهی نیز با پخششدن عکسها و مسائل خصوصی آنان، دچار آسیب شدید روحی و اجتماعی میشوند. این مسائل در نهایت میتواند سبب بیهویتی، استرس، کاهش عزتنفس و مسائل روانی دیگری شود.<ref>. کاوه، آسیبشناسی بیماریهای روانی، 1391ش، ص973.</ref> | |||
تقویت باورهای مذهبی و دینی، آموزش شیوۀ صحیح ارتباط با جنس مخالف، برخورد منطقی والدین با فرزندان در صورت اطلاع از ارتباط آنان و آموزش و جامعهپذیری صحیح کودکان و نوجوان توسط نهادها و محیطهای آموزشی میتواند در پیشگیری از آسیبهای اخلاقی و اجتماعی دختران و پسران در جامعه اثرگذار باشد.<ref>. کاوه، آسیبشناسی بیماریهای روانی، 1391ش، ص980-982</ref> | |||
==پانویس== | |||
{{پانویس}} | |||
==منابع== | |||
*امیری، مسلم و همکاران، «مطالعه پدیدارشناسانه دلایل گرایش به ارتباط با جنس مخالف قبل از ازدواج»، نشریۀ زن و جامعه، شماره 4، 1399ش. | |||
* | |||
*ایمانی، محسن، در سلسله همایشها و نشستهای بررسی روابط دختر و پسر در ایران، موسسه امام خمینی، 1385ش. | |||
* | |||
*پناهی، علیاحمد، جوانی فصل شکفتن، قم؛ موسسه امام خمینی، 1394ش. | |||
* | |||
*جاوید، «فرهنگ دوستی اسلامی ناظر به روابط اجتماعی حقوقی دختر و پسر»، نشریه زن در فرهنگ و هنر، شماره 2، 1391ش. | |||
* | |||
*جوکار، محبوبه، «عوامل و آسیبهای روابط ناسالم دختر و پسر» نشریه طهورا، شماره 5، 1389ش. | |||
* | |||
*چراغیکوتیانی، اسماعیل، بحران خاموش، قم، مؤسسه امام خمینی، 1397ش. | |||
* | |||
*حسنزاده، رمضان، روانشناسی خانواده، عشق و ازدواج (مدیریت خانواده)، تهران، ساوالان، 1400ش. | |||
* | |||
*خلیلی، شیوا و بختیاری، آمنه، «نگرشی روانشناختی به بلوغ دختران»، نشریه مطالعات راهبردی زنان، شماره 41، 1387ش. | |||
* | |||
*دانشپژوه، وهاب، رابطه دختروپسر، تهران، شبر، 1381ش. | |||
* | |||
*زارعان، محمدجواد، در سلسله همایشها و نشستهای بررسی روابط دختر و پسر در ایران، قم، موسسه امام خمینی، 1385ش. | |||
* | |||
*سبحانینیا، محمد، مدیریت روابط دختر و پسر، قم، بوستان کتاب، 1399ش. | |||
* | |||
*«سند ملی حقوق کودکونوجوان»، پایگاه اطلاعرسانی قوانین و مقررات کشور، تاریخ بازدید: 18 دی 1403ش. | |||
* | |||
*سوزنچی، حسین، جنسیت و دوستی؛ مواجههای اسلامی با مسئله رابطۀ دختر و پسر، تهران، معارف، 1392ش. | |||
* | |||
*شجاعی، محمد، درّ و صدف، قم، محیی، 1388ش. | |||
* | |||
*«قانون مجازات اسلامی (تعزیرات)»، سامانه ملی قوانین و مقررات جمهوری اسلامی ایران، تاریخ بازدید: 18 دی 1403ش. | |||
* | |||
*کاوه، محمد، آسیبشناسی بیماریهای روانی، تهران، جامعهشناسان، 1391ش. | |||
* | |||
*محمودیان، حسین و دراهکی، احمد، «عوامل موثر بر نگرش جوانان به روابط دوستی دختر و پسر قبل از ازدواج»، مطالعات راهبردی ورزش و جوانان، شماره 23، 1393ش. | |||
* | |||
*موسوی، سیدرضا، «عوامل و زمینههای گسترش روابط دختران و پسران با رویکرد به عوامل شخصیتی»، معرفت، شماره 176، 1391ش. | |||
* | |||
*میرزایی، خلیل و برغمدی،هادی، «رابطه با جنس مخالف و عوامل مرتبط با آن»، نشریه رفاه اجتماعی، شماره 34، 1389ش. | |||
ویکی ج | |||
