اشتغال زنان: تفاوت میان نسخه‌ها

→ تفاوت با ویرایش قدیمی‌تر

دیداریویکی‌متن

@@ خط ۱: / خط ۱: @@
 [[پرونده:اشتغال زنان.jpg|جایگزین= زنان پرستار ایرانی در ایام کرونا|بندانگشتی|گروهی از زنان پرستار ایرانی در ایام کرونا]]
-'''{{درشت|اشتغال زن}}'''، پرداختن زنان به فعالیت اقتصادی.
+'''{{درشت|اشتغال زنان}}'''، پرداختن زنان به فعالیت اقتصادی.
 اشتغال زنان به معنای مشارکت در فعالیت‌های اقتصادی و اجتماعی است که در گذشته عمدتاً در تولید صنایع دستی و کشاورزی بوده و امروزه نیازمند حضور منظم در خارج از خانه است. دیدگاه‌ها دربارهٔ اشتغال زنان شامل سنتی، روشنفکری و واقع‌گراست که پیامدهای مثبت و منفی متفاوتی برای فرد و [[خانواده]] به همراه دارد.
@@ خط ۱۷۹: / خط ۱۷۹: @@
 * «۷۰درصد پرستاران کشور زن هستند»، مشرق‌نیوز، تاریخ درج مطلب: ۱۶ اسفند ۱۴۰۲ش.
 * «۹۱ شهرستان بدون متخصص زنان و زایمان/ پیدا و پنهان مشکلات زنانه»، خبرگزاری مهر، تاریخ درج مطلب: ۶ آبان ۱۴۰۲ش.
+++++++++
+<big>'''نقش جنسیت در اشتغال زنان'''</big>
+== مقدمه ==
+بحث اشتغال و موضوع درآمد [[زنان]]؛ از مسائل اساسی [[مطالعات جنسیت]] است؛ که علی‌رغم اختلاف چشمگیری که بین [[فمینسیم‌ها]] است، اما در حوزه‌های دیگری به هم‌گرایی رسیده‌اند. هم‌گرایی؛ یعنی همه اشتغال را به عنوان راهبردی موثر در برقراری و تحقق برابری مطرح کرده‌اند. پس یکی از مسائلی که در رشته‌های جامعه‌شناسی و مطالعات [[زنان]] اهمیت خاصی پیدا کرده، مسئله تمایز یا تبعیض‌های شغلی بین [[زن]] و مرد است.
+== عوامل موجب کاهش تبعیض‌های شغلی ==
+چه عواملی باعث شده تبعیض‌های شغلی کاهش یابد؟
+# عواملی مثل تغییر در نگرش‌ها و باورهای عمومی نسبت به جایگاه [[زنان]]. یعنی باورهای جامعه نسبت به [[زنان]] تغییر کرد.
+# همراهی و همدلی سیاستمداران و سیاستگزاران با [[اشتغال زنان]].
+# افزایش حمایت‌های قانونی مثل تصویب قانون منع [[تبعیض جنسی]] و [[مرخصی زایمان]].
+== عوامل گسترش اشتغال [[زنان]] ==
+# افزایش بیکاری [[مردان]]
+# مصرف‌گرایی؛ از اینکه [[زنان]] و [[خانواده]] به زندگی مطلوب خود برسند، یک شغل، کفاف زندگی را نمی‌دهد.
+# فشار اقتصادی
+# کوچک‌شدن [[خانواده]]
+# ماشینی شدن کارهای خانگی
+[[زنان]] به صورت گسترده وارد بازار کار شده‌اند، به خصوص در غرب بیش از40 % نیروی کار را [[زنان]] تشکیل می‌دهند. عامل آن؛ چون بُعد [[خانواده]] کوچک شده و تعداد بچه‌ها زیاد نیست و نسبت به قبل کمتر شده‌اند. بنابراین زمانی که نیاز است به امور بچه‌ها اختصاص دهد، نسبت به قبل کاهش یافته است. ماشینی‌شدن خیلی کارهای خانگی، منجر به آزادی وقت [[زنان]] شده است. فشارهای اقتصادی نیز از جمله عواملی است که منجر به گسترش ورود [[زنان]] به بازار کار شده است.
+پس فشارهای اقتصادی و افزایش بیکاری [[مردان]]، برای داشتن سبک زندگی مطلوب نیاز به داشتن ۲ درآمد دارند نه یک درآمد. اما باید توجه کرد که [[زنان]] به میل خودشان سراغ کار و اشتغال رفته‌اند. زیرا دوست دارند به موفقیت برسند. شرایط اجتماعی باعث تغییر نگرش‌ها می‌شود. [[زنان]] در زمینه شغل به یک برابری نسبی با [[مردان]] رسیده‌اند، اما همچنان در یک حوزه‌هایی، نابرابر است. [[جامعه‌شناسی جنسیت]] می‌گوید: درست است، الان به برابری رسیده‌ایم، ولی هنوز در برخی حوزه‌ها، نابرابری‌هایی وجود دارد.
+== نابرابری عمده [[زنان]] در بازار کار ==
+# تفکیک شغلی
+# تجمع در اشتغال پاره وقت
+# شکاف دستمزدها
+۱'''ـ تفکیک شغلی:''' [[زنان]] به صورت سنتی در مشاغل کم درآمد تجمع پیدا کرده‌اند. تفکیک [[جنسیتی]] در مشاغل:
+* الف-عمودی؛ قرارگرفتن [[زنان]] در رده‌های پایین‌تر شغلی نسبت به [[مردان]]، [[مردان]] در رأس هرم و [[زنان]] در قاعده هرم هستند. [[مردان]] مانند دکترها و [[زنان]] مانند پرستاران.
+آمار گیدنز در سال 1970 مثلاً 90% پرستاران را [[زنان]] تشکیل می‌دهند، ولی پزشکی، 17% به [[زنان]] تعلق یافته است. و یا مثلاً در آمریکا 95% مشاغل مدیریتی در اختیار [[مردان]] است. یعنی مشاغل رده بالا برای [[مردان]] است.
+* ب- افقی؛ یعنی تمرکز بیشتر [[زنان]] در مشاغل [[زنانه]]. مانند: پرستاری، منشی‌گری، دفترداری.
+[[فمینیست‌ها]] می‌گویند اینها باید حل شود.
+'''۲ـ تجمع در اشتغال پاره‌وقت:''' نسبت بزرگی از [[زنان]] در مشاغل پاره وقت تجمع دارند. یعنی فرصت‌های اشتغال پاره‌وقت برای [[زنان]] بیشتر است. یکی از مزایای مشاغل پاره‌وقت نسبت به تمام‌وقت؛ انعطاف و آزادی بیشتر دارد و چون آزادی بیشتری به فرد می‌دهد. بنابراین بیشتر مورد پسند [[زنان]]ی واقع می‌شود که می‌خواهند تعادل و توازنی بین کار خانه و کار بیرون ایجاد کنند.
+'''خطرات مشاغل پاره‌وقت:''' امنیت شغلی ندارد، دستمزد کمتری دارد، انعطافش هم بیشتر به نفع کارفرماست. بیمه هم ندارد و تعهداتی برای کارفرما نمی‌آورد. با این حال [[زنان]] از اشتغال پاره‌وقت راضی هستند.
+برخی [[زنان]] خودشان ترجیح می‌دهند که تمام وقت کار نکنند.
+'''کاترین حکیم:'''
+#[[زنان]]ی که تعهدی به کارکردن دارند.
+# [[زنان]]ی که تعهدی به کار کردن ندارند؛ خودشان کار پاره‌وقت را انتخاب می‌کنند تا به وظایف خانه برسند. این یک انتخاب عقلانی است و بین سود و منفعت توازن برقرار می‌کند.
+'''مخالفان [[خانم]] کاترین حکیم می‌گویند:''' [[زنان]] در مشاغل پاره وقت استثمار می‌شوند و این یک تصمیم عقلانی نیست. بلکه این تصمیم‌گیری تحت تاثیر چالش‌ها و دشواری‌های عملی و هنجاری‌های فرهنگی حاکم بر جامعه است و [[زنان]] هم تحت تأثیر این هنجار مجبورند پاره وقت را انتخاب کنند. چرا کار خانه به [[زنان]] سپرده شده که [[زن]] برای ایجاد توازن، کار پاره‌وقت را انتخاب کند. چرا از اول کار خانه به [[مردان]] واگذار نشده یا مثلاً نصف نصف که [[مرد]] هم پاره وقت را انتخاب کند. که [[خانم]] کاترین حکیم این را قبول نمی‌کند.
+'''۳ـ شکاف دستمزدها:''' متوسط دستمزدی که به [[زنان شاغل]] پرداخته می‌شود از متوسط دستمزدی که به [[مردان]] شاغل پرداخت می‌شود، پایین تراست. و یا حتی دستمزد [[دختران مجرد]] کمتر از [[مردان مجرد]] و [[زنان]] و [[مردان متاهل]] است.
+== تبیین علّی تمایز [[جنسیت]]ی در مشاغل ==
+# نظریه‌های زیست شناختی
+# نظریه‌های جامعه‌پذیری
+# نظریه‌‌های انسداد اجتماعی
+# نظریه سرمایه انسانی
+# نظریه [[فمینیستی]]<ref>(نظر آقای بستان)</ref>
+'''تبیین علّی:''' چه شد (یا سرچشمه) که این تمایز بوجود آمد؟ چه چیزی باعث شد که این تمایز ایجاد شود؟
+'''تبیین کارکردی:''' هر عاملی که این را بوجود آورد مهم نیست، این تمایز چه کارکردی یا پیامدی دارد؟ (بدون توجه به علّت تمایز)
+=== 1-نظریه زیست شناختی ===
+تفاوت‌های زیستی و ذاتی [[زنان]] و [[مردان]] باعث گزینش مشاغل مختلف و متفاوت می‌شود. مثل ویژگی‌های [[مردانه]]؛ تهاجمی، نیروی بدنی، رقابتی و مدیریت است.
+ویژگی‌های [[زنانه]]؛ دلسوزی، مراقبت، صبر و پرستاری است.
+=== 2-نظریه جامعه‌پذیری ===
+اینکه مشاغل خشن را [[زن]] انتخاب نمی‌کند. انتخاب مشاغل مختلف تحت تاثیر جامعه‌پذیری یا اجتماعی شدن کودکان در [[خانواده]] است. پس جامعه‌پذیری یعنی [[خانواده]]، نقش‌ها و هنجارها را به نسل‌های بعد منتقل می‌کند. یعنی نقش‌ها و مشاغل [[زنانه]] یا [[مردانه]] در [[خانواده]] یاد داده می‌شود. مثلاً به کودکان از بچگی یاد می‌دهند که برخی مشاغل [[مردانه]] و برخی [[زنانه]] است. و بچه‌ها از طریق یادگیری اجتماعی و تربیت یاد گرفته‌اند چه شغلی [[مردانه]] و چه شغلی [[زنانه]] است.
+=== 3-نظریه انسداد اجتماعی ===
+گاهی گروه‌هایی هستند که موقعیت های مطلوب را مسدود و منحصر می کنند. یعنی [[مردان]] به دنبال فرصت هستند تا انحصار شغلی ایجاد کنند. البته [[مردان]] از تمایز شغلی در مشاغل سود می برند. [[مردان]] و تا حدی [[زنان]] اینگونه اند که انحصار ایجاد کنند و در مورد تمایز جنسیتی مشاغل، [[مردان]] انحصار ایجاد می‌کنند و از این تمایز سود می‌برند.
+=== 4-نظریه سرمایه انسانی ===
+این تمایز [[جنسیتی]] در مشاغل، متأثر از سرمایه‌گذاری متفاوت [[زنان]] و [[مردان]] است. مثلاً خود افراد سرمایه‌گذاری می‌کنند مثلاً یک [[دختر]] خودش برای آینده‌اش برنامه‌ریزی می‌کند. مثلاً نقش من فردا [[مادری]] است؛ بنابراین مشاغلی را بر می‌گزینم که با نقش‌های [[مادری]] تعارض نداشته باشد. انسان‌ها به صورت هدفمند با توجه به آن سرمایه‌هایی که دارند برای خودشان برنامه‌ریزی می‌کنند.
+=== 5-نظریه [[فمینیست]] ===
+تمایز شغلی به خاطر قوانین تبعیض‌آمیز، منافع نظام سرمایه‌داری، فرهنگ [[پدرسالاری]] باعث شده که [[نابرابری جنسی]] در همه عرصه‌ها و حوزه‌ها بخصوص در اشتغال وجود داشته باشد.
+== تبیین تمایز شغلی از نظر اسلام ==
+'''۱ـ پیش زمینه‌های فطری:'''  تفاوت‌های طبیعی روحی و جسمی [[زنان]] و [[مردان]] با هم تأثیر جبری ندارند و قابل تغییر است. این پیش زمینه‌های فطری در نوع گزینش مشاغل فرق می‌کند.
+'''۲ـ عوامل فرهنگی:''' ارزش گذاری بر روی برخی نقش‌های تاثیرگذار در انتخاب شغل مثل اینکه نفقه بر [[مرد]] لازم و واجب است و ارزش مادری و فرزندآوری بر نوع شغل تأثیر دارد. پس این عوامل، زندگی شغلی [[زن]] و [[مرد]] را متفاوت می‌شود.
+'''۳ـ جامعه‌پذیری:'''
+'''4- عوامل حقوقی و اقتصادی:'''در عامل اقتصادی؛ کارفرما محدودیت [[زنان]] را لحاظ می‌کند. درعامل حقوقی؛ به جز مشاغل خاص مثل ارتش و نیروهای مسلح منعی برای مشاغل [[زنان]] وجود ندارد.
+== تبیین کارکردی ==
+تمایز [[جنسیتی]] مشاغل چه کارکردی دارد؟
+=== ۱ـ رویکرد محافظه کارانه ===
+سردمدار آن پارسونز است. اگر [[اشتغال مردان]]، محوریت داشته باشد کارکرد مثبت دارد. مثل انسجام [[خانواده]] و اگر نقش شغلی برای [[مردان]] محدود شود، آن وقت رقابت بین [[مردان]] و [[زنان]] ([[شوهر]] و [[همسر]]) ایجاد نمی‌شود. اما اگر رقابت [[زن]] باشد، عدم انسجام [[خانواده]] است. و این خودش یک کارکرد است و کارکرد آن انسجام [[خانواده]] است.
+=== 2ـ رویکرد انتقادی ===
+به چالش کشیدن وضع موجود، برخلاف و در مقابل محافظه‌کاران است. این که در اشتغال، تمایز [[جنسیتی]] است، این نفعش برای نظام سرمایه‌داری و [[مردسالاری]] است و هیچ کارکرد مثبتی برای [[زنان]] ندارد.
+یکی از کارکردهای [[خانواده]] هسته‌ای؛ ایجاد مکانی برای نگهداری نیروهای ارتش ذخیره کار است. یعنی [[خانواده هسته‌ای]] مکانی است که [[زنان]]، ارتش ذخیره در آن هستند، و هر وقت نظام سرمایه داری نیاز به نیروی کار داشته باشد، [[زنان]] را به کار می‌گیرد و اگر نیاز نباشد آنها را به [[خانواده]] می‌فرستد. پس [[خانواده]]، کارکردی برای [[زن]] ندارد، بلکه برای نظام سرمایه‌داری کارکرد دارد.
+'''[[فمینیست‌ها]] می‌گویند:''' این وضعیت نابرابر [[زنان]] باعث تداوم فرودستی آنها در خانه می‌شود. زیرا درآمد [[زنان]] برای تامین استقلال اقتصادی آنها کافی نیست و این باعث می‌شود که از جهت معیشتی به [[مردان]] وابسته باشند و موجب بهره‌کشی از [[زنان]] می‌شوند.
+'''جزوه درسی : خانم دکتر حاج اسماعیلی'''
+==پانویس==
+{{پانویس}}
 {{زن}}
 {{خانواده}}
 {{حقوق}}