آرامگاه سعدی: تفاوت میان نسخه‌ها

[[پرونده:سعدیه1.jpg|300px|thumb|left|]]

سعدیه، محل دفن [[سعدی]] شیرازی، شاعر برجستۀ فارسی‌گوی ایرانی و از یادمان‌های فرهنگی و دیدنی است که گردشگران و مسافران بسیاری از مناطق مختلف ایران و جهان را جذب می‌کند. جذابیت‌های معنوی و بصری این محل از نظر فرهنگی، ادبی و تاریخی مهم و باعث رونق گردشگری، شکوفایی اقتصادی و استحکام پیوندهای اجتماعی و همبستگی ملی است.  

==نام‌گذاری==

سعدیه بر گرفته از نام شیخ «[[سعدی]]» شاعر بلند آوازۀ شیرازی بوده که در این مکان دفن شده است.<ref>[https://www.isna.ir/photo/1400013119074/%D9%85%D8%AD%D9%84%D9%87-%D8%B3%D8%B9%D8%AF%DB%8C%D9%87-%D8%B4%DB%8C%D8%B1%D8%A7%D8%B2 حسین‌پور، «محلۀ سعدیۀ شیراز»، خبرگزاری ایسنا.]</ref> این مکان، ابتدا یک «خانقاه» بوده که سعدی شیرازی در آن زندگی می‌کرده و بعد از دفن سعدی در آن‌جا، «بقعه»، «تکیه»، «آرامگاه» و «سعدیه» نام گرفته است.<ref>ا[https://rch.ac.ir/article/Details?id=13533 نوری و دیگران، «سعدی»، دانشنامۀ جهان اسلام.]</ref>  

==معرفی اجمالی==

سعدیه، محل دفن «ابومحمد مصلح بن عبدالله»، مشهور به «سعدی شیرازی» است که در انتهای خیابان بوستان و کنار «باغ دلگشا» در دامنۀ کوه پَهَندَر (فهندر) در شمال‌شرق [[شیراز]] قرار دارد. ساختمان جدید این بنای با شکوه، توسط «محسن فروغی» معمار ایرانی، با الهام‌گرفتن از عناصر معماری سنتی ایران، طراحی شده است.<ref>[https://www.farsnews.ir/photo/13971221000145/%D8%B3%D8%B9%D8%AF%DB%8C%D9%87-%D8%B4%DB%8C%D9%80%D9%80%D8%B1%D8%A7%D8%B2 فربود، «سعدیه شیــراز»، خبرگزاری فارس.]</ref> محوطۀ آرامگاه با کوچه‌ای 6 متری در شرق و کوچه‌ای 4 متری در شمال از دهستان مجاور جدا شده است. سعدیه با تأثیرپذیری از معماری سنتی «[[کاخ چهل‌ستون]]» اصفهان و معماری جدید، از دو ایوان عمود برهم در امتداد شمالی-جنوبی و شرقی-غربی ساخته شده است.<ref>ا[https://rch.ac.ir/article/Details?id=13533 نوری و دیگران، «سعدی»، دانشنامۀ جهان اسلام.]</ref>

==تاریخچه==

اين مكان در ابتدا خانقاه بوده و شیخ [[سعدی]] شیرازی تا آخر عمر در آن زندگی کرده و سپس در همان‌جا به ‌خاک سپرده شده است. براي اولين‌بار در قرن هفتم هجری، مقبره‌ای بر فراز قبر سعدي ساخته شد<ref>[https://www.irna.ir/news/82039526/%D9%86%DA%AF%D8%A7%D9%87%D9%8A-%D8%A8%D9%87-%D8%B3%D9%8A%D8%B1-%D8%AA%D8%A7%D8%B1%D9%8A%D8%AE%D9%8A-%D9%85%D8%B1%D9%85%D8%AA-%D8%A2%D8%B1%D8%A7%D9%85%DA%AF%D8%A7%D9%87-%D8%B3%D8%B9%D8%AF%D9%8A-%D8%B4%D9%8A%D8%B1%D8%A7%D8%B2%D9%8A کمالی سروستانی، «نگاهي به سير تاريخي مرمت آرامگاه سعدي شيرازي»، خبرگزاری ایرنا.]</ref> و تا دورة صفویه، بنای آرامگاه به ‌شکل مسجد و مدرسه‌ای کهنه پابرجا بود<ref>ا[https://rch.ac.ir/article/Details?id=13533 نوری و دیگران، «سعدی»، دانشنامۀ جهان اسلام.]</ref>   اما در 998ق «يعقوب ذوالقدر»، حكمران فارس، آن را ویران کرد و سپس در1187ق به ‌دستور «كريم‏خان زند»، بنایی از گچ و آجر بر فراز مزار شيخ در دو طبقه ساختند. اين بنا در دورۀ «قاجاريه»، در 1301ش توسط «فتحعلي‏خان» صاحب ديوان، مرمت شد و چند سال بعد نيز «حبيب‏اللّه خان قوام‏الملك» دستور تعمير قسمتي از بنا را صادر كرد. در 1329ش با تلاش «علي‌اصغر حكمت» و توسط «انجمن آثار ملي ايران»، بقعۀ كنوني به‌جاي ساختمان قديمي بر اساس طرح محسن فروغي و مهندس علي صادقي ساخته و مراسم افتتاح رسمي آن در ارديبهشت ماه 1331ش برگزار شد.<ref>[https://www.irna.ir/news/82039526/%D9%86%DA%AF%D8%A7%D9%87%D9%8A-%D8%A8%D9%87-%D8%B3%D9%8A%D8%B1-%D8%AA%D8%A7%D8%B1%D9%8A%D8%AE%D9%8A-%D9%85%D8%B1%D9%85%D8%AA-%D8%A2%D8%B1%D8%A7%D9%85%DA%AF%D8%A7%D9%87-%D8%B3%D8%B9%D8%AF%D9%8A-%D8%B4%D9%8A%D8%B1%D8%A7%D8%B2%D9%8A کمالی سروستانی، «نگاهي به سير تاريخي مرمت آرامگاه سعدي شيرازي»، خبرگزاری ایرنا.]</ref>  

==توسعۀ آرامگاه==

محوطۀ سعدیه در 1380ش توسط شهرداری شیراز به بیش از 5 هکتار توسعه پیدا کرده است. <ref>ا[https://rch.ac.ir/article/Details?id=13533 انوری و دیگران، «سعدی»، دانشنامۀ جهان اسلام.]</ref>

==قسمت‌های مختلف==

===خیابان و باغ ورودی===

خیابان ورودی آرامگاه دارای 22 متر عرض است و باغ ورودی آن نیز حدود 6260 مترمربع مساحت دارد. در هر یک از باغچه‌های باغ، حوضی مستطیل‌شکل با فوارۀ سنگی تعبیه شده است. سنگ‌های لبة حوض یکپارچه و دیوارهای جنوبی باغ ورودی دارای نردة آهنی است.<ref>ا[https://rch.ac.ir/article/Details?id=13533 انوری و دیگران، «سعدی»، دانشنامۀ جهان اسلام.]</ref>  

===محوطۀ آرامگاه===

پس از خرید و تخریب خانه‌های اطراف، آرامگاه دارای محوطه‌ای (باغ) در حدود 10395 مترمربع شد. این محوطه که به سبک ایرانی طراحی، درخت‌کاری و باغچه‌بندی شده،<ref>[https://namnak.com/sadi-tomb-sadiye.p68276 «معرفی آرامگاه سعدی از تاریخچه تا حوض سکه»، وب‌سایت نمناک.] </ref> پر از گل و درختان سرو، صنوبر و کاج است.<ref>ا[https://rch.ac.ir/article/Details?id=13533 انوری و دیگران، «سعدی»، دانشنامۀ جهان اسلام.]</ref>

===3. حوض‌های آب===

===4. بنای اصلی===

بنای اصلی آرامگاه سعدی با 261 مترمربع مساحت در میان باغ محوطه واقع شده است. یک ایوان پیش روی آرامگاه ساخته که سقف آن بر هشت ستون چهارضلعی قرار دارد. در نمای داخلی ایوان، دو طاق‌نما و جلوی هر طاق‌نما حوض کوچکی ساخته است. در انتهای ایوان، گنبدخانه‌ای با ابعاد 8 متر در 8 متر که از بیرون مکعب و از درون هشت‌ضعلی دیده می‌شود، ساخته شده است. قبر و سنگ مزار سعدی به‌رنگ سماقی سرخ کم‌رنگ در گنبدخانه قرار دارد. نمای خارج گنبد، کاشی فیروزهای و نمای داخل آن تلفیقی از گچ و کاشی است. در امتداد بخش شرقی غربی گنبدخانه، رواقی با ابعاد 18متر در 6 متر و هفت طاق شکل گرفته که تا انتهای بخش غربی ادامه دارد. در انتهای رواق، اتاقی با ابعاد حدود 6 متر در 6 متر وجود دارد که به کتابخانه بدل شده است.<ref>ا[https://rch.ac.ir/article/Details?id=13533 انوری و دیگران، «سعدی»، دانشنامۀ جهان اسلام.]</ref>  

====4،1. نما====

سنگ‌های نمای بیرونی از «تراورتن» به رنگ سفید و نمای داخلی از سنگ مرمر است.<ref>ا[https://rch.ac.ir/article/Details?id=13533 انوری و دیگران، «سعدی»، دانشنامۀ جهان اسلام.]</ref>  

====4،2. تزئینات====  

====4،3. کتیبه‌ها====

در هفت ضلع ساختمان، هفت كتيبه قرار دارد كه از آثار خود سعدی انتخاب و به‌ خط نستعلیق، توسط خطاطان مشهور ایرانی نوشته شده است.<ref>ا[https://rch.ac.ir/article/Details?id=13533 انوری و دیگران، «سعدی»، دانشنامۀ جهان اسلام.]</ref>   از جمله در ضلع غربي، قصيده‏اي با مطلع این بیت دیده مي‏شود:<ref>[https://www.irna.ir/news/82039526/%D9%86%DA%AF%D8%A7%D9%87%D9%8A-%D8%A8%D9%87-%D8%B3%D9%8A%D8%B1-%D8%AA%D8%A7%D8%B1%D9%8A%D8%AE%D9%8A-%D9%85%D8%B1%D9%85%D8%AA-%D8%A2%D8%B1%D8%A7%D9%85%DA%AF%D8%A7%D9%87-%D8%B3%D8%B9%D8%AF%D9%8A-%D8%B4%D9%8A%D8%B1%D8%A7%D8%B2%D9%8A کمالی سروستانی، «نگاهي به سير تاريخي مرمت آرامگاه سعدي شيرازي»، خبرگزاری ایرنا.]</ref>

==مقبره‌های دیگر==

در مجموعۀ سعدیه، قبرهاي زيادي از بزرگان وجود دارد كه بنا به‌وصيت آنها، در آن‌جا به‌خاک سپرده شده‌اند.<ref>[https://www.irna.ir/news/82039526/%D9%86%DA%AF%D8%A7%D9%87%D9%8A-%D8%A8%D9%87-%D8%B3%D9%8A%D8%B1-%D8%AA%D8%A7%D8%B1%D9%8A%D8%AE%D9%8A-%D9%85%D8%B1%D9%85%D8%AA-%D8%A2%D8%B1%D8%A7%D9%85%DA%AF%D8%A7%D9%87-%D8%B3%D8%B9%D8%AF%D9%8A-%D8%B4%D9%8A%D8%B1%D8%A7%D8%B2%D9%8A کمالی سروستانی، «نگاهي به سير تاريخي مرمت آرامگاه سعدي شيرازي»، خبرگزاری ایرنا.]</ref>  

==اهمیت==  

سعدیه به‌دلیل اینکه از یادمان‌های فرهنگی و ادبی ایران و از محورهای اصلی گردشگری استان فارس است، اهمیتی بسیار دارد.<ref>[https://www.irna.ir/news/83250433/%D8%A2%D8%B1%D8%A7%D9%85%DA%AF%D8%A7%D9%87-%D8%B4%D8%A7%D8%B9%D8%B1%D8%A7%D9%86-%D9%BE%D8%A7%D8%B1%D8%B3%DB%8C-%DA%AF%D9%88-%D8%AF%D8%B1-%D8%B4%DB%8C%D8%B1%D8%A7%D8%B2-%D9%85%DB%8C%D8%B9%D8%A7%D8%AF%DA%AF%D8%A7%D9%87-%D9%85%DB%8C%D9%87%D9%85%D8%A7%D9%86%D8%A7%D9%86-%D9%86%D9%88%D8%B1%D9%88%D8%B2%DB%8C خشنودی، «آرامگاه شاعران پارسی‌گو در شیراز، میعادگاه میهمانان نوروزی»، خبرگزاری ایرنا.]</ref> این مکان بعد از مجموعۀ فرهنگی «حافظیه»، دومین مقصد گردشگری در استان فارس است.<ref>[https://www.isna.ir/news/1401010803356/%D8%A7%D8%B3%DA%A9%D8%A7%D9%86-%D8%AD%D8%AF%D9%88%D8%AF-%DB%B2-%D9%85%DB%8C%D9%84%DB%8C%D9%88%D9%86-%D9%85%D8%B3%D8%A7%D9%81%D8%B1-%D8%AF%D8%B1-%D9%81%D8%A7%D8%B1%D8%B3 «اسکان حدود ۲ میلیون مسافر در فارس»، خبرگزاری ایسنا.]</ref>

==تزئین سکه==

از سال 1387ش سکه‌های پانصدریالی برنزی جمهوری اسلامی ایران به‌ نقش آرامگاه سعدی مزین شده است.<ref>[https://namnak.com/sadi-tomb-sadiye.p68276 «معرفی آرامگاه سعدی از تاریخچه تا حوض سکه»، خبرگزاری نمناک.] </ref>

==پانویس==

==منابع==

* انوری و دیگران، «سعدی»، دانشنامۀ جهان اسلام، تاریخ درج مطلب: 1396ش.

* «بازدید رئیس سازمان میراث‌ فرهنگی از مجموعۀ تاریخی سعدیه»، وب‌سایت وزارت میراث فرهنگی، گردشگری و صنایع دستی، تاریخ درج مطلب: 21 مهر 1396ش.

* حسین‌پور، حانیه، «محلۀ سعدیه شیراز»، خبرگزاری ایسنا، تاریخ درج مطلب: ۳۱ فروردین ۱۴۰۰ش.

* خشنودی، نیكنام، «آرامگاه شاعران پارسی‌گو در شیراز، میعادگاه میهمانان نوروزی»، خبرگزاری ایرنا، تاریخ درج مطلب: ۱ فروردین ۱۳۹۸ش.

* «سعدیۀ شیراز؛ از خانقاه تا آرامگاه شیخ اجل»، خبرگزاری تسنیم، تاریخ درج مطلب: ۳۱ فروردين ۱۳۹۴ش.

* فربود، محمدرضا، «سعدیۀ شیــراز»، خبرگزاری فارس، تاریخ درج مطلب: 21 اسفند 1397ش.

* کمالی سروستانی، کوروش، «نگاهي به‌ سير تاريخي مرمت آرامگاه سعدي شيرازي»، خبرگزاری ایرنا، تاریخ درج مطلب: ۳۰ فروردین ۱۳۹۵ش.

* «معرفی آرامگاه سعدی از تاریخچه تا حوض سکه»، وب‌سایت نمناک، تاریخ بازدید: 22 اسفند 1401ش.