برچسبها: ویرایش همراه ویرایش از وبگاه همراه |
ایجاد لینک داخلی |
||
| (۴ نسخهٔ میانی ویرایش شده توسط یک کاربر دیگر نشان داده نشد) | |||
| خط ۱۹: | خط ۱۹: | ||
==پیشینه سیاسی و تاریخی مشهد== | ==پیشینه سیاسی و تاریخی مشهد== | ||
شهر مشهد همواره از مهمترین شهرهای خراسان بوده است. در دوره | شهر مشهد همواره از مهمترین شهرهای خراسان بوده است. در دوره [[صفویه]] و بعد از آن، به اهمیت این شهر بسیار افزوده شد. در دوره نادرشاه افشار این شهر، پایتخت ایران شد. در تقسیمات کشوری از دوره [[قاجاریه|قاجار]] تا امروز، شهر مشهد، مرکز ایالت / استان خراسان بوده است. شهر مشهد با وجود آنکه بارها مورد مورد دستاندازی بیگانگان قرار گرفت و شاهد دگرگونیهای بسیار بود، اما وجود حرم امام رضا موجب همبستگی تاریخی مردم این شهر بهعنوان مسلمانان پایبند به آموزههای مذهب تشیع شده و این همبستگی اجتماعی، شهر مشهد راهمواره در مسیر توسعه حفظ کرده است. امروزه مشهد، دومین شهر بااهمیت ایران شمرده میشود و بعد از مکه، دومین شهر زیارتی جهان است.<ref>سازمان پژوهش و برنامهریزی آموزشی، جغرافیای استان خراسان، چ3، 1381ش، ص78.</ref> | ||
===مشهد پیش از اسلام=== | ===مشهد پیش از اسلام=== | ||
| خط ۴۱: | خط ۴۱: | ||
===مشهد در عصر افشاریان=== | ===مشهد در عصر افشاریان=== | ||
مرزهای خراسان تا زمان روی کار آمدن نادرشاه افشار شامل بخشهایی از افغانستان و ماوراءالنهر نیز میشد. در کشورگشایی نادر، قلمرو این سرزمین را تا مرز هندوستان و ترکستان گسترش داد. نادرشاه بههمین دلیل، پایتخت را از اصفهان به مشهد انتقال داد.<ref>رمضانی مشهدی، تحولات سیاسی خراسان در دوره افشاریه (۱۲۱۸–۱۱۴۸ه.ق)، 1383ش.</ref> نادرشاه توجه ویژهای به [[حرم]] علی بن موسیالرضا داشت؛ وی پس از پیروزی بر ملک محمود سیستانی، گلدستهای طلایی در جنوب صحن عتیق (صحن انقلاب فعلی) بنا کرد. همچنین در بازگشت از هند، بخشی از غنایم فراوان خود را به حرم امام رضا هدیه کرد. [[سقاخانه|سقاخانهٔ]] وسط صحن نیز بهدستور نادرشاه ساخته شد. او همچنین با اهدای ۴۰۰ جلد کتاب در صدر فهرست واقفان حرم رضوی قرار گرفت؛ اما در کنار این تسهیلات، نادرشاه به مردم مشهد سخت میگرفت.<ref>Lockhart, "Mashhad", 1960.</ref> | مرزهای [[خراسان]] تا زمان روی کار آمدن نادرشاه افشار شامل بخشهایی از افغانستان و ماوراءالنهر نیز میشد. در کشورگشایی نادر، قلمرو این سرزمین را تا مرز هندوستان و ترکستان گسترش داد. نادرشاه بههمین دلیل، پایتخت را از اصفهان به مشهد انتقال داد.<ref>رمضانی مشهدی، تحولات سیاسی خراسان در دوره افشاریه (۱۲۱۸–۱۱۴۸ه.ق)، 1383ش.</ref> نادرشاه توجه ویژهای به [[حرم]] علی بن موسیالرضا داشت؛ وی پس از پیروزی بر ملک محمود سیستانی، گلدستهای طلایی در جنوب صحن عتیق (صحن انقلاب فعلی) بنا کرد. همچنین در بازگشت از هند، بخشی از غنایم فراوان خود را به حرم امام رضا هدیه کرد. [[سقاخانه|سقاخانهٔ]] وسط صحن نیز بهدستور نادرشاه ساخته شد. او همچنین با اهدای ۴۰۰ جلد کتاب در صدر فهرست واقفان حرم رضوی قرار گرفت؛ اما در کنار این تسهیلات، نادرشاه به مردم مشهد سخت میگرفت.<ref>Lockhart, "Mashhad", 1960.</ref> | ||
===مشهد در عصر قاجاریان=== | ===مشهد در عصر قاجاریان=== | ||
| خط ۶۲: | خط ۶۲: | ||
===مشهد در عصر جمهوری اسلامی=== | ===مشهد در عصر جمهوری اسلامی=== | ||
[[پرونده:مشهد۳۱.jpg|جایگزین=شهر مشهد و حرم امام رضا سال ۱۴۰۰|بندانگشتی|تصویری از شهر مشهد و حرم امام رضا سال ۱۴۰۰ش]] | [[پرونده:مشهد۳۱.jpg|جایگزین=شهر مشهد و حرم امام رضا سال ۱۴۰۰|بندانگشتی|تصویری از شهر مشهد و حرم امام رضا سال ۱۴۰۰ش]] | ||
پس از پیروزی [[انقلاب اسلامی]] | پس از پیروزی [[انقلاب اسلامی ایران]]، توسعهٔ مشهد طبق طرح جامع پیشین و با اندکی تغییرات ادامه یافت. در همین دوره، شهرستان بینالود بهعنوان بخش [[گردشگری]] مشهد انتخاب و معرفی شد.<ref>[https://www.sid.ir/fa/journal/ViewPaper.aspx?id=144698 مرصوصی، «تحلیل جغرافیایی تأثیر اکولوژی اجتماعی بر توسعه کالبدی شهر»، 1388ش، ص73-93.]</ref> | ||
در سالهای اخیر، روند توسعه و ساختوسازها در این شهر، شتاب بیشتری یافته است. چشمانداز ۱۴۰۰ مشهد حاوی طرحهایی است که بنابر آن، مشهد بهعنوان یکی از مدرنترین شهرهای اسلامی به جهان معرفی خواهد شد. در همین راستا، ۴۸ پروژهٔ بزرگ معماری به تصویب رسیده است.<ref>[https://www.mashreghnews.ir/news/169643/48-پروژه-ای-که-سیمای-معنوی-مشهد-را-نابود-می-کنند-تصاویر ارجمندی، « شبیخون لیبرال معماری به پایتخت معنوی ایران؛ ۴۸ پروژهای که سیمای معنوی مشهد را نابود میکنند»، روزنامه مشرق.]</ref> هرچند، برخی معقتدند که این پروژهها، جلوهٔ اسلامی شهر مشهد را مخدوش میکند.<ref>[https://www.yjc.news/fa/news/4921482/بازنگری-معماری-و-شهرسازی-کلانشهر-مشهد-لزوم-تبدیل-به-پایتخت-فرهنگی-جهان-اسلام «بازنگری معماری و شهرسازی کلانشهر مشهد؛ لزوم تبدیل به پایتخت فرهنگی جهان اسلام»، پایگاه اینترنتی باشگاه خبرنگاران جوان، تاریخ بارگذاری: 1 مرداد 1393ش.]</ref> | در سالهای اخیر، روند توسعه و ساختوسازها در این شهر، شتاب بیشتری یافته است. چشمانداز ۱۴۰۰ مشهد حاوی طرحهایی است که بنابر آن، مشهد بهعنوان یکی از مدرنترین شهرهای اسلامی به جهان معرفی خواهد شد. در همین راستا، ۴۸ پروژهٔ بزرگ معماری به تصویب رسیده است.<ref>[https://www.mashreghnews.ir/news/169643/48-پروژه-ای-که-سیمای-معنوی-مشهد-را-نابود-می-کنند-تصاویر ارجمندی، « شبیخون لیبرال معماری به پایتخت معنوی ایران؛ ۴۸ پروژهای که سیمای معنوی مشهد را نابود میکنند»، روزنامه مشرق.]</ref> هرچند، برخی معقتدند که این پروژهها، جلوهٔ اسلامی شهر مشهد را مخدوش میکند.<ref>[https://www.yjc.news/fa/news/4921482/بازنگری-معماری-و-شهرسازی-کلانشهر-مشهد-لزوم-تبدیل-به-پایتخت-فرهنگی-جهان-اسلام «بازنگری معماری و شهرسازی کلانشهر مشهد؛ لزوم تبدیل به پایتخت فرهنگی جهان اسلام»، پایگاه اینترنتی باشگاه خبرنگاران جوان، تاریخ بارگذاری: 1 مرداد 1393ش.]</ref> | ||
| خط ۶۸: | خط ۶۸: | ||
==نقش مشهد در انقلاب اسلامی== | ==نقش مشهد در انقلاب اسلامی== | ||
[[پرونده:مشهد۴.jpg|جایگزین=راهپیمایی مردم مشهد اطراف حرم امام رضا بهمن ۱۳۵۷|بندانگشتی|راهپیمایی مردم مشهد اطراف حرم امام رضا بهمن ۱۳۵۷ش]] | [[پرونده:مشهد۴.jpg|جایگزین=راهپیمایی مردم مشهد اطراف حرم امام رضا بهمن ۱۳۵۷|بندانگشتی|راهپیمایی مردم مشهد اطراف حرم امام رضا بهمن ۱۳۵۷ش]] | ||
مشهد، بهدلیل حضور مردمی دینمدار و انقلابی، حضور بارگاه امام رضا، وجه اشتراکهای گوناگون و نیز ارتباطات بینالمللی و جغرافیایی با کشورهای منطقه، نقشی مؤثر در وقوع انقلاب اسلامی در [[ایران]] و صدور آن در منطقه داشته است. فعالیتهای انقلابی گستردهای توسط مردم مشهد در تاریخ معاصر ایران به وقوع پیوسته که از آن جمله میتوان به | مشهد، بهدلیل حضور مردمی دینمدار و انقلابی، حضور بارگاه امام رضا، وجه اشتراکهای گوناگون و نیز ارتباطات بینالمللی و جغرافیایی با کشورهای منطقه، نقشی مؤثر در وقوع انقلاب اسلامی در [[ایران]] و صدور آن در منطقه داشته است. فعالیتهای انقلابی گستردهای توسط مردم مشهد در تاریخ معاصر ایران به وقوع پیوسته که از آن جمله میتوان به [[واقعه مسجد گوهرشاد]]، به توپ بستهشدن حرم رضوی و واقعهٔ ۱۵ خرداد ۱۳۴۲ش اشاره کرد. بسیاری از پژوهشگران بر این باورند که راهپیمایی زنان در دی ماه ۱۳۵۶ش، یکی از شاخصترین نقاط درک انقلاب در میان مردم مشهد بوده است.<ref>[https://shahraranews.ir/fa/news/98287/نقش-مشهد-در-پیروزی-انقلاب-اسلامی-و-تأثیر-آن-بر-کشورهای-جهان-اسلام «نقش مشهد در پیروزی انقلاب اسلامی و تأثیر آن بر کشورهای جهان اسلام»، وبسیات شهرآرا نیوز.]</ref> | ||
همچنین، حضور هستهٔ مرکزی روحانیت مبارز و در رأس آنها [[سید علی خامنهای]] (رهبر انقلاب) در [[مسجد]] کرامت، بهعنوان یکی از عوامل پیوند مذهبیون و ملیگرایان و نیز عامل سازماندهی فعالیتهای انقلابی در این شهر بوده است. از دیگر عوامل انقلابیشدن این مردم میتوان به وجود کانونهای فکری در این شهر همچون کانون نشر حقایق، انجمن پیروان [[قرآن]]، جلسات پرسش و پاسخ شهید هاشمینژاد و مساجد کرامت و [[امام حسن]] اشاره کرد.<ref>[https://www.irna.ir/news/83194446/مشهد-1357-در-آینه-تاریخ-انقلاب-اسلامی «مشهد 1357ش در آینۀ تاریخ انقلاب اسلامی»، خبرگزاری جمهوری اسلامی.]</ref> | همچنین، حضور هستهٔ مرکزی روحانیت مبارز و در رأس آنها [[سید علی خامنهای]] (رهبر انقلاب) در [[مسجد]] کرامت، بهعنوان یکی از عوامل پیوند مذهبیون و ملیگرایان و نیز عامل سازماندهی فعالیتهای انقلابی در این شهر بوده است. از دیگر عوامل انقلابیشدن این مردم میتوان به وجود کانونهای فکری در این شهر همچون کانون نشر حقایق، انجمن پیروان [[قرآن]]، جلسات پرسش و پاسخ شهید هاشمینژاد و مساجد کرامت و [[امام حسن]] اشاره کرد.<ref>[https://www.irna.ir/news/83194446/مشهد-1357-در-آینه-تاریخ-انقلاب-اسلامی «مشهد 1357ش در آینۀ تاریخ انقلاب اسلامی»، خبرگزاری جمهوری اسلامی.]</ref> | ||
| خط ۱۰۵: | خط ۱۰۵: | ||
===جاذبههای طبیعی=== | ===جاذبههای طبیعی=== | ||
[[پرونده:مشهد۵.jpg|جایگزین=پارک کوهسنگی مشهد|بندانگشتی|پارک کوهسنگی در شهر مشهد]] | [[پرونده:مشهد۵.jpg|جایگزین=پارک کوهسنگی مشهد|بندانگشتی|پارک کوهسنگی در شهر مشهد]] | ||
[[شاندیز]]، طرقبه، زُشک، پارک ملت، [[روستای کنگ|روستای کَنگ]]، [[روستای نغندر|نُغُندَر]]، جاغَرق، [[چالیدره|چالیدَره]]، پارک جنگلی وکیلآباد، باغ وحش وکیلآباد، آبشار اُرتُکند، پارک جنگلی نهدره، پارک کوهسنگی، آبشار | [[شاندیز]]، طرقبه، زُشک، پارک ملت، [[روستای کنگ|روستای کَنگ]]، [[روستای نغندر|نُغُندَر]]، جاغَرق، [[چالیدره|چالیدَره]]، پارک جنگلی وکیلآباد، باغ وحش وکیلآباد، آبشار اُرتُکند، پارک جنگلی نهدره، پارک کوهسنگی، [[آبشار قرهسو]]، دره اَخلَمَد، فِریزی، [[سد ارداک|سد اَرداک]]، هفتحوض، چشمه گیلاس و چشمه گلاب نیز از جمله اماکن طبیعی و جذاب برای گردشگران در شهر مشهد هستند.<ref>[https://visit.mashhad.ir/web_directory/100690-تفریحی-طبیعت-گردی.html «گردشگری تفریحی و طبیعت گردی»، پورتال گردشگری و زیارت شهر مشهد.]</ref> | ||
==آموزش و پژوهش در مشهد== | ==آموزش و پژوهش در مشهد== | ||
