امام سجاد: تفاوت میان نسخه‌ها

گرچه برای امام علی بن الحسین فرصتی شبیه [[حسین بن علی]] برای قیام<ref>عبدالحمید، سیره اهل بیت، ص331.</ref> و [[امام جعفر بن محمد|جعفر بن محمد]] برای گردآوری و ساماندهی دائره‌المعارف [[شیعه]]، فراهم نبود، اما فرصتی بی‌نظیر فراهم شد تا در قالب [[دعا]] آنچه را به عنوان رهبر معنوی جامعه بر عهده دارد، در زمینه‌های مختلف سیاسی، کلامی، تربیتی، اجتماعی و اخلاقی به بهترین شکل ممکن، به جامعه و مخاطبان عرضه بدارد.<ref>معروف حسنی، زندگی دوازده امام، 1389ش، ج2، ص171.</ref> در این راستا، چنان ماهرانه و هوشمندانه عمل کرد که وی را ممتاز و انگشت‌نما نمود.<ref>مطهری، سیری در سیره ائمه اطهار، 1383ش، ص102.</ref> نیایش‌های امام علی بن الحسین تصویرگر فقدان حاکم و حکومت عادل، تعطیلی امربه‌معروف و نهی‌ازمنکر، إحیای باطل، فقدان امنیت در جامعه، عدم حراست از حق، و نیز، شامل هدایت گمراهان، رسیدگی به ناتوانان، یاد و یاری بی‌پناهان، مبارزه با اسراف، اخلاق نیکو و شیوهٔ تربیت فرزند صالح،<ref>نصیری، تحلیلی از تاریخ تشیع و امامان، 1384ش، ص183-184.</ref> همچنین، بیزاری از کردار و گفتار زشت مردم، پناه بردن به خدا از آنچه می‌بیند و می‌شنود، روشن نمودن راه درست، در پرتو تربیت [[دین]] و قرآن و پاکیزه ساختن جانها از آلودگی‌ها، در زمانه و اجتماع دوران زندگانی او است.<ref>شهیدی، زندگانی علی بن الحسین، 1377ش، ص105.</ref>{{سخ}}

صحیفه سجادیه که [[امام محمد بن علی (باقر العلوم)|امام پنجم]] آن را «الکامل»، و [[امام جعفر بن محمد|امام ششم]] آن را «الدعاء» گفته‌اند، و بعدها به الدعاء الکامل، دعاءالصحیفه، الصحیفة الکاملة، معروف شد،<ref>منتظرالقائم، تاریخ امامت، 1384ش، ص162.</ref> مشتمل بر برخی دعاهای علی بن الحسین است، که پس از قرآن و نهج‌البلاغه، بزرگ‌ترین و مهم‌ترین گنجینه گران‌بهای حقایق و معارف دینی به‌شمار می‌رود.<ref>عبدالحمید، سیره اهل بیت، ص337.</ref> از ویژگی‌های مهم دعاهای صحیفه سجادیه، صلوات بر محمد و آل او و تکرار آن در خلال ادعیه است.<ref>جعفریان، حیات فکری و سیاسی امامان شیعه، 1387ش، ص274.</ref> صحیفه، دارای مضامین عالی اخلاقی، تربیتی، اعتقادی و سیاسی در قلمرو فرد، خانواده و اجتماع است.<ref>منتظرالقائم، تاریخ امامت، 1384ش، ص162.</ref>{{سخ}}

زنده نگه داشتن یاد و خاطره [[عاشورا]] با گریه بر [[حسین بن علی]] و شهدای کربلا و تهییج مردم علیه امویان،<ref>معروف حسنی، زندگی دوازده امام، 1389ش، ج2، ص125.</ref> پند و اندرز مردم در قالب موعظه،<ref>عبدالحمید، سیره اهل بیت، ص336.</ref> تبیین معارف اسلامی در قالب [[دعا]] و مناجات، به‌عنوان پیوندی معنوی میان بنده و خدا و تأثیر تربیتی [[دعا]] در سازندگی معنوی و رشد روحی انسان‌ها،<ref>جعفریان، حیات فکری و سیاسی امامان شیعه، 1387ش، ص260.</ref> مبارزه با علمای درباری،<ref>عبدالحمید، سیره اهل بیت، ص338-339.</ref> نشر احکام اسلام و آثار تربیتی و اخلاقی،<ref>عبدالحمید، سیره اهل بیت، ص340.</ref> دستگیری از درماندگان و نیازمندان و مساعدت به مستمندان در قالب سرپرستی ۴۰۰ زن از عبدمناف، پس از واقعهٔ حَرّه و تأمین مخارج آنان<ref>إربلی، کشف‌الغمه، 1381ق، ج2، ص312.</ref> و تقبل هزینه زندگی یک‌صد خانوار<ref>قمی، منتهی‌الامال، 1371ش، ج2، ص39.</ref> و کمک‌های پنهانی شبانه به نیازمندان.<ref>ذهبی، سیراعلام النبلاء، ۱۴۱۴ق، ج۴، ص۳۹۳.</ref>

'''الف) صحیفه سجادیه'''؛ این مجموعه، پس از [[نهج‌البلاغه]] [[امام علی]]، به لحاظ هنری و ادبی، منحصر به فرد است<ref>حکیم، پیشوایان هدایت، زین‌العابدین، حضرت امام سجاد، 1385ش، ج6، ص231.</ref> و از ذخایر فرهنگ اسلام و از ستارگان درخشان آسمان بلاغت، تربیت، اخلاق و ادبیات در جهان اسلام است،<ref>حکیم، پیشوایان هدایت، زین‌العابدین، حضرت امام سجاد، 1385ش، ج6، ص279.</ref> به‌عنوان «اٌخت القرآن»، «انجیل [[اهل بیت]]» و «زبور آل محمد» تعبیر می‌شود<ref>عبدالحمید، سیره اهل بیت، ص337؛ منتظرالقائم، تاریخ امامت، 1384ش، ص162.</ref> و شامل ۷۵ (۲۱ دعای مفقوده)<ref>منتظرالقائم، تاریخ امامت، 1384ش، ص162.</ref> یا 60<ref>معروف حسنی، زندگی دوازده امام، 1389ش، ج2، ص171.</ref> یا 54<ref>عبدالحمید، سیره اهل بیت، ص337.</ref> یا ۵۰ دعا است.<ref>جعفریان، حیات فکری و سیاسی امامان شیعه، 1387ش، ص274.</ref>{{سخ}}

همچنین بیش از 160<ref>معروف حسنی، زندگی دوازده امام، 1389ش، ج2، ص157.</ref> و به گفته‌ای، ۱۷۰ نفر<ref>طوسی، رجال الطوسی، ۱۳۷۳ش، ص۱۰۹–۱۲۲.</ref> صحابیان و تابعین، از سرچشمهٔ دانش او سیراب گشتند، که عاهر بن وائله، جابر بن عبدالله انصاری، سعید بن مُسَیّب (از صحابه) و سعید بن جُبَیر، محمد بن جُبَیر، ابوخالد کابلی،<ref>مفید، الاختصاص، ۱۴۱۳ق، ص۸.</ref> قاسم بن عون، اسماعیل بن عبدالله،<ref>شهیدی، زندگانی علی بن الحسین، 1377ش، ص158.</ref> ابوحمزه ثمالی و أبان بن تغلب<ref>ابن شهرآشوب، مناقب آل ابی‌طالب، ۱۳۷۹ق، ج۴، ص۱۷۶-177.</ref> (از تابعین) در زمرهٔ آنان‌اند.

آنه‌ماری شیمل (به آلمانی: Annemarie Schimmel) (۱۹۲۲–۲۰۰۳م) شرق‌شناس آلمانی که علاقه بسیاری به دین اسلام داشت و آثار متعددی دربارهٔ الهیات اسلامی تألیف کرد، برخی دعاهای صحیفه سجادیه را به آلمانی ترجمه و منتشر کرده است. او با نقل خاطره‌ای، شخصیت امام سجاد و دعاهای صحیفه سجادیه را بر مردم غرب کارساز می‌داند. بر اساس این خاطره، زمانی که مادر آنه‌ماری در بیمارستان بستری بود، او در ساعاتی که به مادرش سر می‌زد، ترجمه آلمانی دعای «رؤیت هلال [[رمضان|ماه رمضان]]» را در دست تدوین داشت. خانم دیگری که در آن اتاق بستری بود و تعصب شدیدی به مذهب کاتولیک داشت، از این فعالیت علمی خانم آنه‌ماری شیمل دلگیر شد و به او یادآوری کرد که با وجود کتب مقدس مسیحیت، نیازی به ترجمه دعاهای اسلامی نیست. پرفسور آنه‌ماری شیمل، پس از انتشار کتابش نسخه‌ای از آن را برای آن خانم فرستاد. آن خانم پس از یک ماه، به‌صورت تلفنی از پرفسور آنه‌ماری شیمل و هدیه ارزشمند او تشکر کرد و به او گفت که هر روز به‌جای دعاهای مسیحی، دعاهای صحیفه سجادیه از امام زین‌العابدین را می‌خواند.<ref>[http://payamezan.eshragh.ir/article_51467.html پلنگی، «آنه‌ماری شیمل، بانوی شرق‌شناس غربی»، 1381ش].</ref>