|
|
| (۳۵ نسخهٔ میانی ویرایش شده توسط ۹ کاربر نشان داده نشد) |
| خط ۱: |
خط ۱: |
| <big>'''مبعوثشدن مردم؛'''</big> برانگیختهشدن تاریخی و الهی یک ملت برای نقشآفرینی در حوادث سرنوشتساز.
| | {{جعبه اطلاعات مفهوم |
| | | تصویر =مبعوث شدن مردم.png |
| | | زیرنویس تصویر =تجمعات شبانه مردم در طول جنگ تحمیلی سوم |
| | | image_alt =تجمعات شبانه مردم در طول جنگ تحمیلی سوم |
| | | فایل پادکست =مبعوث شدن مردم.ogg |
| | | حجم فایلپادکست =10/9 |
| | | تاریخ پادکست =17-2-1405 |
| | | زیرنویس عنوان = برانگیختهشدن مردم ایران برای مقابله با تهدیدها و نقشآفرینی مؤثر در سرنوشت کشور |
|
| |
|
| مبعوثشدن مردم، اصطلاحی است در اندیشۀ سیاسی معاصر ایران که به برانگیختهشدن و نقشآفرینی تاریخی ملت در برابر حوادث و تهدیدها اشاره دارد. این مفهوم برگرفته از معنای قرآنی «بعثت» به معنای برانگیختن برای تحول و ورود به مرحلهای جدید از تکامل است که در آن، مردم یک جامعه به جای صرفاً دریافتکننده رسالت، خود مأموریت الهی-تاریخی یافته و در مسیر تحقق عدالت و دفاع از ارزشها قیام میکنند. | | | عنوان اصلی = مبعوثشدن مردم |
| | | عنوان انگلیسی = |
| | | عنوان عربی = |
| | | عنوان علمی = |
| | | شاخه علمی = [[مطالعات اجتماعی]] / [[جامعهشناسی دینی]] / تحلیل گفتمان |
| | | نوع مفهوم = اصطلاح گفتمانی - اجتماعی |
| | | معنای اصطلاحی = برانگیختهشدن مردم برای ایفای نقش فعال و تعیینکننده در لحظات سرنوشتساز و مواجهه با تهدیدها |
| | | حوزه کاربرد = گفتمان سیاسی-اجتماعی [[جمهوری اسلامی ایران]]؛ تحلیل رفتار جمعی؛ مطالعات هویت |
| | | گستره جغرافیایی = [[ایران]] |
| | | منشأ تاریخی = سخنان [[سید علی خامنهای]] در بهمن ۱۴۰۴ش |
|
| |
|
| == مفهومشناسی == | | | نخستین کاربرد = دیدار مردمی سید علی خامنهای بهمناسبت سالگرد پیروزی انقلاب اسلامی (۱۲ بهمن ۱۴۰۴ش) |
| مبعوثشدن از مادۀ «بعثت» گرفته شده و بعثت در لغت بهمعنای به معناي ارسال<ref>راغب اصفهانی، المفردات في غريب القرآن، 1404ق، ج۱، ص52<sup>.</sup> </ref> و برانگيختن يا روانهكردن چیزى است<ref>[https://qom.iau.ir/fa/page/843/%D9%88%DB%8C%DA%98%D9%87-%D9%86%D8%A7%D9%85%D9%87-%D8%A8%D8%B9%D8%AB%D8%AA-%D8%B1%D8%B3%D9%88%D9%84-%D9%85%DA%A9%D8%B1%D9%85-%D8%A7%D8%B3%D9%84%D8%A7%D9%85-%D8%B5-#:~:text=%D9%85%D9%81%D9%87%D9%88%D9%85%20%D9%85%D8%A8%D8%B9%D8%AB,%D8%B1%D8%B3%D8%A7%D9%84%D8%AA%E2%80%8C%20%D9%87%D8%B1%20%D9%BE%DB%8C%D8%A7%D9%85%D8%A8%D8%B1%20%D9%85%DB%8C%20%D8%A8%D8%A7%D8%B4%D8%AF. «ویژه نامه بعثت رسول مکرم اسلام (ص)»، وبسایت دانشگاه آزاد اسلامی واحد استان قم.]</ref> و در فرهنگ اسلامی نیز بهمعنای برانگیختن و برگزیدن پیامبران از سوی خداوند برای هدایت مردم است که آغاز رسالت هر پیامبر به شمار میرود. این واژه در قرآن به معنای عامل برانگیختن و رساندن به مرحلهای خاص از تکامل به کار رفته و از همین رو در معنای حشر مردگان نیز استفاده شده است؛<ref>سورۀ یاسین، آیۀ 52.</ref> زیرا هر دو آغازگر تحولی بزرگ و ورود به فضایی جدید است.<ref>راغب اصفهانی، المفردات في غريب القرآن، 1404ف، ج۱، ص۵۲-۵۳<sup>.</sup></ref> اصطلاح «مبعوثشدن مردم» تعبیری نوین است که در آن، واژه بعثت برای توصیف برانگیختهشدن یک ملت در مسیر تاریخی خود به کار گرفته شده است. بر اساس برخی دیدگاهها، بعثت در فرهنگ دینی به لحظۀ برانگیختهشدن انسان برای مأموریتی بزرگ اشاره دارد، اما در این تعبیر جدید، سخن از بعثت یک ملت مطرح شده است. همچنین این پدیده در چارچوب سنتی الهی تفسیر شده که گاهی خداوند برای پیشبرد تاریخ بهسوی عدالت، ملتها را بیدار میکند. از این منظر، مردم برای ایستادگی در برابر ظلم و هموار کردن مسیر تحقق عدل مبعوث میشوند.<ref>[https://defapress.ir/fa/news/820726/%D8%A8%D8%B9%D8%AB%D8%AA-%D9%85%D8%B1%D8%AF%D9%85-%D9%88%D9%82%D8%AA%DB%8C-%DB%8C%DA%A9-%D9%85%D9%84%D8%AA-%D9%85%D8%A3%D9%85%D9%88%D8%B1-%D8%AA%D8%A7%D8%B1%DB%8C%D8%AE-%D9%85%DB%8C%E2%80%8C%D8%B4%D9%88%D8%AF «بعثت مردم؛ وقتی یک ملت مأمور تاریخ میشود»، خبرگزاری دفاع مقدس.]</ref>
| | | ریشه واژه = برگرفته از واژه «بعثت» در قرآن بهمعنای برانگیختن و روانهکردن |
| | | مرتبط با = بعثت، خودآگاهی جمعی، نقشآفرینی اجتماعی، وحدت ملی، گفتمان مقاومت، حضور مردمی در رویدادهای ملی |
| | | اهمیت = بازتولید پیوند ایمانی-عاطفی مردم با ساختار حکمرانی؛ ایجاد انسجام جمعی؛ تقویت سرمایه اجتماعی و تابآوری ملی |
| | | مبدع = |
| | | مروج = |
| | | مقدس برای = |
| | | مورد احترام = |
| | | آثار مرتبط = |
| | }} |
| | {{درشت|'''مبعوثشدن مردم'''}}؛ اصطلاحی برگرفته از سخنان [[سید علی خامنهای]]، بهمعنای برانگیختهشدن مردم ایران برای مقابله با تهدیدها و نقشآفرینی مؤثر در سرنوشت کشور. |
|
| |
|
| == مبانی دینی ==
| | مبعوثشدن مردم، اصطلاحی است که به برانگیختهشدن و نقشآفرینی تاریخی [[مردم ایران]] در برابر حوادث و تهدیدها اشاره دارد. این مفهوم برگرفته از معنای قرآنی [[بعثت]] است که در آن، مردم بهسان دریافتکنندهٔ رسالت، مأموریت مییابند که در مسیر تحقق [[عدالت]] و دفاع از ارزشها قیام کنند. در نظام معنایی جمهوری اسلامی ایران، مردم کنشگران بیواسطه و تعیینکننده در سرنوشت کشور معرفی شدهاند. تحلیلگران، حضور گستردهٔ مردم در [[تجمعات شبانه ایرانیان ۱۴۰۴-۱۴۰۵|تجمعات شبانه]] در برابر [[حمله آمریکا و اسرائیل به ایران|حمۀ آمریکا]]، انتخاب [[رهبر سوم جمهوری اسلامی ایران|رهبر جدید]] زیر بمباران و حمایت از او را مصداق عینی این اصطلاح دانستهاند که موجب بازتولید پیوند ایمانی-عاطفی مردم با حاکمیت و تبدیل ارادۀ ملی به عامل پیشبرندۀ معادلات شده است. |
| در قرآن کریم، واژۀ بعث و مشتقات آن در معنای برانگیختن بندگان خدا برای پیکار سخت و نیرومندانه در برابر طغیان و فساد به کار رفته است. چنانکه در آیۀ پنجم سورۀ اسرا آمده است که خداوند هنگام فرا رسیدن وعدۀ فسادانگیزی، بندگانی نیرومند را برمیانگیزد تا با قوّت و صلابت در برابر ظلم ایستادگی کنند. بر پایۀ این نگاه، سنت الهی بر آن است که در لحظههای سرنوشتساز تاریخی، مردمانی را برای مقابله با فساد و طغیان مبعوث گرداند.<ref>[https://theater.ir/fa/195956 «راز مبعوث شدن ملت ایران چیست؟»، وبسایت ایران تئاتر.] </ref> از منظر برخی تحلیلگران، کاربرد واژۀ بعثت برای خیزش مردم، ریشه در همین آیه دارد؛ زیرا در آن، برانگیختهشدن برای پیکاری سخت علیه قوم طغیانگر با عبارت «بعثنا» توصیف شده است. افزون بر این، براساس آموزههای دینی<ref>سورۀ اسراء، آیۀ 6.</ref> نتایج چنین بعثتی شامل پیروزی، تقویت اقتصادی و افزایش نفرات وعده داده شده است.<ref>[https://theater.ir/fa/195956 «راز مبعوث شدن ملت ایران چیست؟»، وبسایت ایران تئاتر.]</ref> بر این اساس، صاحبنظران مبعوثشدن مردم ایران در برابر حوادث بزرگ را تحقق وعده الهی و جریانی در چارچوب سنتهای تاریخی قرآن ارزیابی میکنند. همچنین سنت نصرت الهی که در قرآن به صراحت بیاه شده است،<ref>سورۀ محمد، آیۀ 7.</ref> نشان میدهد که اگر مردم برای اهداف الهی گام بردارند، امداد الهی شامل حالشان خواهد شد و این وعده به نظر برخی نویسندگان، در ایستادگی و پیروزی مردم ایران در جنگ تحمیلی سوم بهصورت عینی قابل مشاهده بوده است.<ref>[https://iqna.ir/fa/news/4345119/%D8%A8%D8%B9%D8%AB%D8%AA-%D9%85%D8%B1%D8%AF%D9%85-%D8%AF%D8%B1-%D8%A2%D8%AE%D8%B1%DB%8C%D9%86-%D8%A8%DB%8C%D8%A7%D9%86%D8%A7%D8%AA-%D8%B1%D9%87%D8%A8%D8%B1-%D8%B4%D9%87%DB%8C%D8%AF-%D8%A7%D9%84%D9%87%D8%A7%D9%85%DB%8C-%D8%A7%D9%84%D9%87%DB%8C-%DA%A9%D9%87-%D8%A8%D9%87-%D8%AB%D9%85%D8%B1-%D9%86%D8%B4%D8%B3%D8%AA «بعثت مردم در آخرین بیانات رهبر شهید؛ الهامی الهی که به ثمر نشست»، خبرگزاری ایکنا.]</ref> برخی پژوهشگران، مبعوثشدن مردم را در چارچوب نظریه قرآنی «امت» تبیین کردهاند. از دیدگاه ایشان، قرآن جامعۀ مؤمنان را افزون بر هویت اعتقادی، دارای فاعلیت اجتماعی و مسئولیت جمعی در قبال تحقق ارزشهای الهی معرفی میکند. در این چارچوب برخی آیات قرآنی<ref>سورۀ آلعمران، آیۀ 110؛ سورۀ بقره، آیۀ 143.</ref> بر نقش اجتماعی امت در اصلاح و اقامۀ عدالت دلالت دارد. بر این مبنا، مبعوثشدن مردم وضعیتی است که جامعۀ ایمانی با تکیه بر آموزههایی جهاد در راه خدا، از انفعال خارج شده و به کنشگری فعال در تحولات اجتماعی تبدیل میشود.<ref>[https://farsnews.ir/Pj_motaleat_eslami/1776354982815375106/%D8%AA%D8%AD%D9%84%DB%8C%D9%84-%D9%82%D8%B1%D8%A2%D9%86%DB%8C-%D8%A8%D8%B9%D8%AB%D8%AA-%D9%85%D8%B1%D8%AF%D9%85-%D9%88-%D9%86%D8%B8%D8%B1%DB%8C%D9%87-%D8%A7%D9%85%D8%AA «بعثت علیه طغیان ظالمان؛ سنت الهی»، خبرگزاری فارس.]</ref>
| |
|
| |
|
| == مبعوثشدن مردم از منظر رهبران انقلاب اسلامی == | | == مفهومشناسی == |
| | [[بعثت]] در لغت بهمعنای روانهکردن<ref>راغب اصفهانی، المفردات فی غریب القرآن، 1404ق، ج۱، ص52<sup>.</sup></ref> و برانگیختن است<ref>[https://qom.iau.ir/fa/page/843/ویژه-نامه-بعثت-رسول-مکرم-اسلام-ص-#:~:text=مفهوم%20مبعث، «ویژهنامه بعثت رسول مکرم اسلام»، وبسایت دانشگاه آزاد اسلامی واحد استان قم.]</ref> و در [[فرهنگ اسلامی]] به برانگیختن و برگزیدن [[پیامبر]] از سوی [[خدا]] برای هدایت [[مردم]] اطلاق میشود و از آن نظر که بعثت، آغازگر تحولی بزرگ و ورود به فضایی جدید است<ref>راغب اصفهانی، المفردات فی غریب القرآن، 1404ف، ج۱، ص۵۲–۵۳<sup>.</sup></ref> این واژه در [[قرآن]] بهمعنای حشر مردگان نیز استفاده شده است.<ref>سورهٔ یاسین، آیهٔ 52.</ref> در اصطلاح [[مبعوث شدن مردم|مبعوثشدن مردم]]، مفهوم بعثت برای توصیف برانگیختهشدن و حضور یک ملت در مسیر تاریخی خود بهکار گرفته شده است. این پدیده در چارچوب [[سنتهای الهی|سنت الهی]] تفسیر شده که گاهی خداوند برای پیشبرد تاریخ به سوی عدالت، ملتها را بیدار میکند. از این منظر، مردم برای ایستادگی در برابر ظلم و هموارکردن مسیر تحقق عدل، مبعوث میشوند.<ref>[https://defapress.ir/fa/news/820726/بعثت-مردم-وقتی-یک-ملت-مأمور-تاریخ-میشود «بعثت مردم؛ وقتی یک ملت مأمور تاریخ میشود»، خبرگزاری دفاع مقدس.]</ref> همچنین مبعوثشدن مردم به سطحی از خودآگاهی جمعی اشاره دارد که همگان با درک اهمیت یک برهۀ تاریخی، در گسترهٔ اجتماعی نقشآفرینی میکنند. در این نگاه، مردم خود را بازیگر اصلی صحنه و ضامن موفقیت حرکت ملی میدانند و این حضور بهتدریج به گفتمانی تبدیل میشود که بر محور وحدت، استقامت و هوشیاری استوار است.<ref>[https://defapress.ir/fa/news/827146/از-بعثت-خون-تا-بعثت-مردم-تقدیر-از-حضور-حماسی-و-تاریخساز-میدانی-مردم-و-تبیین-افقهای-راهبردی-حرکت-جاری-و-مستمر-امت «از بعثت خون تا بعثت مردم؛ تقدیر از حضور حماسی و تاریخساز میدانی مردم و تبیین افقهای راهبردی حرکت جاری و مستمر امت»، خبرگزاری دفاع مقدس.]</ref> |
|
| |
|
| * اصطلاح <big>مبعوثشدن مردم</big> توسط سیدعلی خامنهای، رهبر پیشین انقلاب اسلامی ایران، به کار گرفته شد. وی در دیدار اقشار مختلف مردم به مناسبت چهلوهفتمین سالگرد پیروزی انقلاب اسلامی گفت: «بعد از این هم به توفیق الهی اگر چنانچه حادثهای برای کشور پیش بیاید، خدای متعال این مردم را مبعوث خواهد کرد برای مقابله با حوادث، و کار را مردم تمام خواهند کرد».<ref>[https://farsi.khamenei.ir/speech-content?id=62530 «بیانات در دیدار اقشار مردم به مناسبت چهلوهفتمین سالگرد پیروزی انقلاب اسلامی»، وبسایت دفتر حفظ و نشر آثار حضرت آیتالله العظمی خامنهای.]</ref>
| | == زمینههای مبعوثشدن مردم == |
| * همچنین سید روحالله خمینی، بنیانگذار جمهوری اسلامی ایران، نیز سخنانی مشابه در مورد نقش و جایگاه مردم در انقلاب داشتند. وی مردم را بهعنوان نیروی تعیینکننده معرفی میکردند و در توصیف رزمندگان جوان، از تعبیر «طفل سیزده سالهای که نارنجک به خود میبندد و خود را به زیر تانک دشمن میاندازد» استفاده میکردند که پژوهشگران آن را نشاندهنده باور او به برانگیختهشدن مردم در لحظات سرنوشتساز میدانند.<ref>[https://farsnews.ir/Valianpour/1773496323078868047/%D9%BE%DB%8C%D8%A7%D9%85-%D8%A2%D9%88%D8%B1-%D8%A8%D8%B9%D8%AB%D8%AA-%D9%85%D8%B1%D8%AF%D9%85 ولیانپور، «پیامآور بعثت مردم»، خبرگزاری فارس.]</ref>
| | [[پرونده:مبعوث شدن مردم۱.mp4|بندانگشتی|اشاره به مبعوث شدن مردم ایران در شرایط حساس در سخنرانی سید علی خامنهای در دیدار با مردم، ۱۲ بهمن ۱۴۰۴ش.]] |
| * سید مجتبی خامنهای، رهبر کنونی انقلاب اسلامی نیز در پیامی با اشاره به حضور مردمی در جنگ تحمیلی سوم، این حضور را تبدیل داغ به حماسه و رثاء به رجز توصیف کرده است. به باور وی، این ایستادگی دشمن تا بن دندان مسلح را به حیرت واداشته و پرچم ایران را در دلهای حقجویان جهان برافراشته است. به نظر تحلیلگران این نگاه نیز بر همان باور بنیادین دربارۀ مبعوثشدن مردم در لحظات سرنوشتساز تاریخی استوار است.<ref>[https://www.mashreghnews.ir/news/1803256/%D9%85%D8%A8%D8%B9%D9%88%D8%AB-%D8%B4%D8%AF%D9%86-%D9%85%D8%B1%D8%AF%D9%85-%D9%87%DB%8C%D9%85%D9%86%D9%87-%D9%BE%D9%88%D8%B4%D8%A7%D9%84%DB%8C-%D8%AF%D8%B4%D9%85%D9%86-%D8%B1%D8%A7-%D8%B4%DA%A9%D8%B3%D8%AA «مبعوثشدن مردم هیمنه پوشالی دشمن را شکست»، وبسایت مشرق.]</ref>
| | اصطلاح مبعوثشدن مردم توسط [[سید علی خامنهای]] در دیدار اقشار مختلف مردم به مناسبت چهلوهفتمین سالگرد پیروزی [[انقلاب اسلامی ایران|انقلاب اسلامی]]، مطرح شد و او بر این نکته تأکید کرد که اگر حادثهای برای کشور پیش بیاید، خدا این مردم را مبعوث خواهد کرد و این مردم هستند که کار را تمام خواهند کرد.<ref>[https://farsi.khamenei.ir/speech-content?id=62530 «بیانات در دیدار اقشار مردم به مناسبت چهلوهفتمین سالگرد پیروزی انقلاب اسلامی»، وبسایت دفتر حفظ و نشر آثار آیتالله خامنهای.]</ref> کاربرد واژهٔ بعثت برای مردم در شرایطی بیان شد که ایران، [[اغتشاشات دی ۱۴۰۴|اغتشاشات دی ۱۴۰۴ش]] را پشت سر گذاشته بود؛ رویدادی که به تعبیر برخی مقامات، در آن آشوبگران با حمایت آمریکا و اسرائیل به مراکز حساس نظامی، انتظامی و دولتی حمله کردند. همچنین این عبارت در فاصلهٔ زمانی کوتاهی پیش از آغاز [[جنگ رمضان]] و [[ترور سید علی خامنهای]] بیان شد که در همان روز نخست به [[شهادت سید علی خامنهای|شهادت او]] انجامید.<ref>[https://www.mashreghnews.ir/news/1803256/مبعوث-شدن-مردم-هیمنه-پوشالی-دشمن-را-شکست «مبعوثشدن مردم هیمنه پوشالی دشمن را شکست»، وبسایت مشرق.]</ref> |
|
| |
|
| * بهگفتۀ برخی تحلیلگران، کاربرد واژۀ بعثت در شرایطی بیان شد که پیش از آن، کشور [[اغتشاشات دی ۱۴۰۴|اغتشاشات دی 1404]] را پشت سر گذاشته بود؛ رویدادی که به تعبیر برخی مقامات، ماهیت آمریکایی و اسراییلی داشت و در آن آشوبگران با حمایت خارجی به مراکز حساس نظامی، انتظامی و دولتی حمله کردند. همچنین این عبارت در فاصلۀ زمانی کوتاهی پیش از آغاز [[جنگ رمضان]] و [[ترور سید علی خامنهای]] بیان شده است. از این رو برخی تحلیلگران، حادثۀ مورد نظر را شامل جنگ تمامعیار، تهدیدهای همهجانبه علیه نظام اسلامی و لزوم نقشآفرینی استثنایی مردم ارزیابی کردهاند.<ref>[https://www.mashreghnews.ir/news/1803256/%D9%85%D8%A8%D8%B9%D9%88%D8%AB-%D8%B4%D8%AF%D9%86-%D9%85%D8%B1%D8%AF%D9%85-%D9%87%DB%8C%D9%85%D9%86%D9%87-%D9%BE%D9%88%D8%B4%D8%A7%D9%84%DB%8C-%D8%AF%D8%B4%D9%85%D9%86-%D8%B1%D8%A7-%D8%B4%DA%A9%D8%B3%D8%AA «مبعوثشدن مردم هیمنه پوشالی دشمن را شکست»، وبسایت مشرق.]</ref>
| | [[سید مجتبی خامنهای]]، [[رهبر سوم جمهوری اسلامی ایران]] نیز در پیامی، حضور مردم در [[جنگ تحمیلی سوم]] را تبدیل داغ به حماسه و رثاء به رجز توصیف کرده است. به باور وی، این ایستادگی، دشمن را به حیرت واداشته و [[پرچم ایران]] را در دلهای حقجویان جهان برافراشته است. به نظر تحلیلگران این نگاه نیز بر همان باور بنیادین دربارهٔ مبعوثشدن مردم در لحظات سرنوشتساز تاریخی استوار است.<ref>[https://www.mashreghnews.ir/news/1803256/مبعوث-شدن-مردم-هیمنه-پوشالی-دشمن-را-شکست «مبعوثشدن مردم هیمنه پوشالی دشمن را شکست»، وبسایت مشرق.]</ref> |
| * به نظر تحلیلگران هدف اصلی از به کارگیری این اصطلاح، تبیین جایگاه استثنایی مردم در نظام معنایی جمهوری اسلامی ایران و نقش تعیینکنندۀ آنان در سرنوشت کشور است. بر این اساس، مردم ایران تنها یک جمعیت معمولی نیست، بلکه مردمی است که در لحظههای سخت از دل زندگی عادی برمیخیزد و به نیرویی تاریخی تبدیل میشود. همچنین این تعبیر بر این نکته تأکید دارد که قدرت حقیقی یک کشور نه در تجهیزات و محاسبات سیاسی، بلکه در مردمی است که در هنگام حوادث، خدا آنان را مبعوث میکند.<ref>[https://defapress.ir/fa/news/820726/%D8%A8%D8%B9%D8%AB%D8%AA-%D9%85%D8%B1%D8%AF%D9%85-%D9%88%D9%82%D8%AA%DB%8C-%DB%8C%DA%A9-%D9%85%D9%84%D8%AA-%D9%85%D8%A3%D9%85%D9%88%D8%B1-%D8%AA%D8%A7%D8%B1%DB%8C%D8%AE-%D9%85%DB%8C%E2%80%8C%D8%B4%D9%88%D8%AF «بعثت مردم؛ وقتی یک ملت مأمور تاریخ میشود»، خبرگزاری دفاع مقدس.]</ref>
| |
|
| |
|
| == عوامل مبعوثشدن مردم == | | == مبانی دینی == |
| بر اساس دیدگاه تحلیلگران، راز مبعوثشدن مردم در پیوند هویتی میان نظام سیاسی و هویت ملی-دینی در جمهوری اسلامی ایران نهفته است؛ پیوندی که پیش از انقلاب بهدلیل سرکوب و عدم وجود گفتمان مشترک میان حاکمیت و مردم وجود نداشت. بهگفته آنان، پروژه ملتسازی در دوران پهلوی با تکیه بر باستانگرایی و الگوی سکولار دولت-ملت تا حد زیادی شکست خورد، در حالی که انقلاب اسلامی ایران با ارائه نسخۀ جدید از هویت ایرانی-اسلامی، زمینۀ شکلگیری ملتی با ارادۀ تاریخی را فراهم آورد. این تحلیلگران، [[ترور سید علی خامنهای|ترور سید علی خامنهای،]] رهبر پیشین انقلاب اسلامی را عاملی توصیف میکنند که به نظر آنها راز خون را آشکار کرد و توانست نیروی پنهان در ناخودآگاه جمعی ملت ایران را به فعلیت برساند و رشتۀ پیوند هویتی را مستحکم کند. همچنین تجاوز خارجی با سطح بالای خشونت، هرگونه فریب تبلیغاتی دربارۀ غرب را از میان برد و مؤلفههای هویتی را شکوفا سازد. بهگواهی اسناد تاریخی، پیش از انقلاب، مردم در برابر حمله شهریور ۱۳۲۰ش متحد نشدند، اما انقلاب اسلامی با ایجاد پیوند میان نظام سیاسی و هویت ملی، دفاع هشتساله را به نخستین جنگ میهنی تبدیل کرد و از آن پس مردم در برابر هر تهدیدی ایستادگی کردهاند.<ref>[https://jamejamonline.ir/fa/news/1547846/%D9%85%D8%A8%D8%B9%D9%88%D8%AB-%D8%B4%D8%AF%D9%86-%D9%85%D8%B1%D8%AF%D9%85-%D8%B1%D8%A7%D8%B2-%D8%AE%D9%88%D9%86-%D8%B1%D9%87%D8%A8%D8%B1-%D8%B4%D9%87%DB%8C%D8%AF-%D8%A7%D9%86%D9%82%D9%84%D8%A7%D8%A8-%D8%A8%D9%88%D8%AF «مبعوث شدن مردم، راز خون رهبر شهید انقلاب بود»، وبسایت جام جم سیما.]</ref> | | بر منبای آیات قرآن، [[سنتهای الهی|سنت الهی]] بر آن است که در مقاطع سرنوشتساز تاریخی، گروههایی از مردم برای مقابله با طغیان و فساد برانگیخته شوند. در آیهٔ پنجم سورهٔ اسرا آمده است که خداوند هنگام فرا رسیدن وعدهٔ فسادانگیزی، بندگانی را برمیانگیزد تا با صلابت در برابر ظلم ایستادگی کنند. از منظر برخی تحلیلگران، کاربرد واژهٔ بعثت برای خیزش و حضور مردم، ریشه در همین آیه دارد.<ref>[https://theater.ir/fa/195956 «راز مبعوث شدن ملت ایران چیست؟»، وبسایت ایران تئاتر.]</ref> همچنین سنت [[نصرت الهی]]<ref>سورهٔ محمد، آیهٔ 7.</ref> نشان میدهد که اگر مردم در راه خدا گام بردارند، [[امداد غیبی]] شامل حالشان خواهد شد و این وعده به نظر برخی نویسندگان، در ایستادگی و پیروزی مردم ایران در جنگ تحمیلی سوم بهصورت عینی قابل مشاهده بوده است.<ref>[https://iqna.ir/fa/news/4345119/بعثت-مردم-در-آخرین-بیانات-رهبر-شهید-الهامی-الهی-که-به-ثمر-نشست «بعثت مردم در آخرین بیانات رهبر شهید؛ الهامی الهی که به ثمر نشست»، خبرگزاری ایکنا.]</ref> برخی پژوهشگران، مبعوثشدن مردم را در چارچوب نظریه قرآنی [[امت]] تبیین کردهاند. از دیدگاه آنها، قرآن جامعهٔ مؤمنان را دارای مسئولیت جمعی در قبال تحقق ارزشهای الهی معرفی میکند. در این چارچوب برخی آیات قرآن<ref>سورهٔ آلعمران، آیهٔ 110؛ سورهٔ بقره، آیهٔ 143.</ref> بر نقش اجتماعی امت در اصلاح و اقامهٔ عدالت دلالت دارد. بر این مبنا، مبعوثشدن مردم وضعیتی است که جامعهٔ ایمانی از انفعال خارج شده و به کنشگر فعال در تحولات اجتماعی تبدیل میشود.<ref>[https://farsnews.ir/Pj_motaleat_eslami/1776354982815375106/تحلیل-قرآنی-بعثت-مردم-و-نظریه-امت «بعثت علیه طغیان ظالمان؛ سنت الهی»، خبرگزاری فارس.]</ref> |
|
| |
|
| == بسترهای عینی و تاریخی حضور مردم == | | == مردم در نظام معنایی جمهوری اسلامی ایران == |
| در طول تاریخ جمهوری اسلامی ایران، نمونههای متعددی از حضور مردم به عنوان مصداق کامل این اصطلاح مشاهده میشود. از جمله: | | تحلیلگران جایگاه مردم در نظام معنایی جمهوری اسلامی ایران را تنها گیرندهٔ دستور از حاکمیت نمیدانند، بلکه آنها را کنشگری بیواسطه و تعیینکننده در سرنوشت کشور معرفی میکنند. بر اساس این دیدگاه، انقلاب اسلامی بر حضور و مشارکت مردم و پویشهای اجتماعی در راستای انسجام ملی و هویت دینی، استوار است. از این منظر، مردم نهتنها در انتخاب مسئولان، بلکه در نظارت و صیانت از آرمانها فعال هستند و مطالبه از حاکمیت همواره در دستور کار آنان قرار دارد. در همین چارچوب، مردم در روزهای فقدان رهبر، توانستند شاکلهٔ حاکمیتی را پشتیبانی کنند و انسجام دستگاهها را رقم بزنند. بر این اساس، رمز تداوم نظام در مشارکت و نقشآفرینی مردم خلاصه میشود.<ref>[https://ana.ir/fa/news/1049161/بعثت-ملت-پیش-درآمدی-بر-شگفتی-بزرگ-تاریخ «بعثت ملت؛ پیشدرآمدی بر شگفتی بزرگ تاریخ»، خبرگزاری آنا.]</ref> |
|
| |
|
| در سالهای نخست انقلاب، مردم در برابر انفجار نماز جمعه و تهدید به بمباران راهپیمایی تهران، با لباس کفنپوش در صحنه حاضر شدند.
| | == مصادیق عینی == |
| | | [[پرونده:مبعوث شدن مردم۲.jpg|جایگزین=مراسم تشییع پیکر شهدای جنگ ۱۲ روزه میدان انقلاب تهران|بندانگشتی|مراسم تشییع پیکر شهدای جنگ ۱۲ روزه میدان انقلاب تهران، ۷ تیر ۱۴۰۴]] |
| در اغتشاشات ۱۸ و ۱۹ دیماه 1404ش، مردم بهصورت خودجوش و میلیونی در خیابانها حضور یافتند و علیه فتنهگران شعار دادند و آتش فتنه را خاموش کردند.<ref>[https://www.irna.ir/news/86114439/%D8%AF%D9%81%D8%A7%D8%B9-%D9%85%D9%84%DB%8C-%D9%88-%D8%A8%D8%B9%D8%AB%D8%AA-%D9%85%D8%B1%D8%AF%D9%85 بنایی، «دفاع ملی و بعثت مردم»، خبرگزاری ایرنا.]</ref>
| | تحلیلگران حضور گستردهٔ مردم از همه اقشار در راهپیماییها و [[تجمعات شبانه ایرانیان ۱۴۰۴-۱۴۰۵|اجتماعات شبانه]] در شهرهای مختلف ایران در طول [[جنگ رمضان]] را مصداق عینی [[مبعوث شدن مردم|مبعوثشدن مردم]] دانستهاند. در شرایط بمباران و پس از [[ترور سید علی خامنهای]]، دو محور در دفاع ملی شکل گرفت: [[نیروهای مسلح جمهوری اسلامی ایران]] در میدان نبرد و [[مردم]] در خیابان و صحنه اجتماعی. انتخاب رهبر جدید از سوی [[مجلس خبرگان رهبری]] زیر بمباران و حمایت گستردهٔ داخلی و خارجی از او، از دیگر مصادیق این برانگیختگی جمعی توصیف شده است.<ref>[https://www.irna.ir/news/86114439/دفاع-ملی-و-بعثت-مردم بنایی، «دفاع ملی و بعثت مردم»، خبرگزاری ایرنا.]</ref> برخی تحلیلگران، حضور مردم در رویدادهای پیشین تاریخ [[جمهوری اسلامی ایران]] را نیز مصداق عینی اصطلاح مبعوثشدن مردم دانستهاند. بهگفتهٔ آنها، در طول دوران انقلاب اسلامی، [[جنگ عراق با ایران|جنگ تحمیلی هشتسالهٔ عراق علیه ایران]]، [[جنگ دوازدهروزه]] اسراییل علیه ایران و [[اغتشاشات دی ۱۴۰۴|حوادث دی ۱۴۰۴ش]]، همواره حضور و برانگیختگی مردم قابل مشاهده بوده است. راهپیمایی [[۲۲ بهمن]]، حضور در [[۲۲ دی]]، اجتماعات [[روز قدس]] در شرایط بمباران و نیز حضور مردم پس از نشر خبر [[شهادت سید علی خامنهای|شهادت سیدعلی خامنهای]]، از جمله نمونههایی است که در این چارچوب تفسیر شده است.<ref>[https://www.mashreghnews.ir/news/1803256/مبعوث-شدن-مردم-هیمنه-پوشالی-دشمن-را-شکست «مبعوثشدن مردم هیمنه پوشالی دشمن را شکست»، وبسایت مشرق.]</ref> |
| | |
| در جنگ تحمیلی سوم (موسوم به جنگ رمضان)، مردم چهل شبانهروز زیر بمباران و هجوم پهپادها و تهدیدهای امنیتی و نظامی، استوار و منسجم پای کار بودند.
| |
| | |
| در چهلمین روز پس از آغاز جنگ و [[شهادت سید علی خامنهای|شهادت سیدعلی خامنهای]]، مردم در راهپیمایی روز قدس در مقیاس دهها میلیونی شرکت کردند.
| |
| | |
| == مصادیق <big>'''عینی'''</big> ==
| |
| حضور گستردۀ مردم از همه اقشار در راهپیماییها و اجتماعات شبانه در شهرهای مختلف ایران در طول جنگ تحمیلی سوم را مصداق عینی اصطلاح مبعوثشدن مردم دانستهاند. در شرایط بمباران و پس از ترور سید علی خامنهای، مردم با حضور خود دو خط مقدم دفاع ملی را شکل دادند: نیروهای مسلح در میدان نبرد و مردم در صحنه اجتماعی. انتخاب رهبر جدید در جلسۀ مجلس خبرگان زیر بمباران و حمایت گستردۀ داخلی و خارجی از او، از دیگر مصادیق این برانگیختگی جمعی توصیف شده است. این حضور در مقیاس دهها میلیونی، از سوی برخی ناظران به عنوان جلوهای از بعثت مردم تفسیر شده است.<ref>[https://www.irna.ir/news/86114439/%D8%AF%D9%81%D8%A7%D8%B9-%D9%85%D9%84%DB%8C-%D9%88-%D8%A8%D8%B9%D8%AB%D8%AA-%D9%85%D8%B1%D8%AF%D9%85 بنایی، «دفاع ملی و بعثت مردم»، خبرگزاری ایرنا.]</ref> | |
|
| |
|
| == پیامدها == | | == پیامدها == |
| برخی تحلیلگران پیامدهای ذیل را برای بعثت مردم در جنگ تحمیلی سوم برشمردهاند: | | برخی تحلیلگران پیامدهای ذیل را برای [[مبعوث شدن مردم|بعثت مردم]] در [[جنگ تحمیلی سوم]] برشمردهاند: |
| | * بازتولید پیوند ایمانی-عاطفی مردم با نظام اسلامی؛ |
| | * اعلام موجودیت تمدنی و بازتعریف مرزهای هویتی؛ |
| | * خودسازماندهی اجتماعی و خلق سرمایهٔ اجتماعی؛ |
| | * حمایت از نیروهای مسلح؛<ref>[https://defapress.ir/fa/news/827146/از-بعثت-خون-تا-بعثت-مردم-تقدیر-از-حضور-حماسی-و-تاریخساز-میدانی-مردم-و-تبیین-افقهای-راهبردی-حرکت-جاری-و-مستمر-امت «از بعثت خون تا بعثت مردم؛ تقدیر از حضور حماسی و تاریخساز میدانی مردم و تبیین افقهای راهبردی حرکت جاری و مستمر امت»، خبرگزاری دفاع مقدس]</ref> |
| | * شکلگیری گفتمان مقاومت و همگرایی مل؛ی<ref>[https://ana.ir/fa/news/1049161/بعثت-ملت-پیش-درآمدی-بر-شگفتی-بزرگ-تاریخ «بعثت ملت؛ پیشدرآمدی بر شگفتی بزرگ تاریخ»، خبرگزاری آنا.]</ref> |
| | * پایداری نظام علیرغم فقدان رهبر.<ref>[https://defapress.ir/fa/news/827146/از-بعثت-خون-تا-بعثت-مردم-تقدیر-از-حضور-حماسی-و-تاریخساز-میدانی-مردم-و-تبیین-افقهای-راهبردی-حرکت-جاری-و-مستمر-امت «از بعثت خون تا بعثت مردم؛ تقدیر از حضور حماسی و تاریخساز میدانی مردم و تبیین افقهای راهبردی حرکت جاری و مستمر امت»، خبرگزاری دفاع مقدس]</ref> |
|
| |
|
| * همزمان با حضور رزمندگان در جبههها برای مقابله با نیروهای مهاجم، مردم در میدانهای شهرها با در دست داشتن پرچم ملی به حفظ تمامیت ارضی و تبیین آرمانها پرداختند.
| | == عوامل تقویت و تداوم == |
| * مجریان و مسئولان کشوری، دوره دشواری از نقشآفرینی سیاسی را تجربه کردند.
| | به گزارش برخی تحلیلگران، در [[فرهنگ ایرانی]] فضای عمومی بهمثابه امتداد فضای خصوصی تلقی میشود و همین پیوند احساسی، مبنای رفتارهای جمعی در لحظات حساس قرار گرفته است. از دیدگاه آنان، غیرت ملی و دینی همراه با نیاز به امنیت روانی، مردم را به حضور در صحنههای اجتماعی حتی در ساعات پایانی شب ترغیب میکند؛ حضوری که بازتعریف قدرت جمعی در برابر چالشها و مانوری برای نمایش وحدت و [[همبستگی ملی]] بهشمار میرود. همچنین رسانههای نوین با ایجاد حس همدلی و همسرنوشتی، این برانگیختگی جمعی را تقویت کرده و به تداوم آن دامن زدهاند.<ref>[https://ana.ir/fa/news/1049145/راز-انرژی-جمعی-شبانه-در-خیابان-ها-پاسخ-روان-شناسی-اجتماعی-چیست «راز انرژی جمعی شبانه در خیابانها؛ پاسخ روانشناسی اجتماعی چیست؟»، خبرگزاری آنا.]</ref> |
| * نهادهای قضایی و امنیتی درگیر نبردهایی پیچیده شدند، به گونهای که طی یک سال سه نوع جنگ ترکیبی در جهان رخ داد.
| |
| * مردم به همگرایی و انسجام ملی کمک کردند.
| |
| * مردم مانع از تنشآفرینی گروههای نفوذی و مخالف شدند.
| |
| * مردم بهعنوان بازویی برای تحقق آرمانها و تأمین امنیت ملی نقش ایفا کردند.
| |
| * نظام علیرغم فقدان رهبر، دچار فروپاشی نشد و با حضور خودجوش شبانۀ مردم در میادین، انسجام و پایداری خود را حفظ کرد.
| |
| * قدرت نظامی و اعتبار بینالمللی دشمن با چالش مواجه شد و ساختار نظم جهانی موجود به پرسش گرفته شد.
| |
| * منبع قدرت در این نظام، نه سازمانهای پنهان و نه محاسبات سیاسی، بلکه اراده و آگاهی مردمی ارزیابی شد که بدون فرماندهی متمرکز و ساختار از پیش تعیینشده در صحنه حاضر شدند.
| |
| * این پدیده بهعنوان نشانهای از گرایش به معنویت و توحید در برابر جریانهای مادیگرا تفسیر شد.<ref>[https://ana.ir/fa/news/1049161/%D8%A8%D8%B9%D8%AB%D8%AA-%D9%85%D9%84%D8%AA-%D9%BE%DB%8C%D8%B4-%D8%AF%D8%B1%D8%A2%D9%85%D8%AF%DB%8C-%D8%A8%D8%B1-%D8%B4%DA%AF%D9%81%D8%AA%DB%8C-%D8%A8%D8%B2%D8%B1%DA%AF-%D8%AA%D8%A7%D8%B1%DB%8C%D8%AE «بعثت ملت؛ پیشدرآمدی بر شگفتی بزرگ تاریخ»، خبرگزاری آنا.]</ref>
| |
|
| |
|
| == پانویس == | | == پانویس == |
| خط ۵۳: |
خط ۶۸: |
|
| |
|
| == منابع == | | == منابع == |
| | {{آغاز منابع}} |
| | * «از بعثت خون تا بعثت مردم؛ تقدیر از حضور حماسی و تاریخساز میدانی مردم و تبیین افقهای راهبردی حرکت جاری و مستمر امت»، خبرگزاری دفاع مقدس، تاریخ درج مطلب: ۲۵ فروردین ۱۴۰۴ش. |
| | * «بعثت علیه طغیان ظالمان؛ سنت الهی»، خبرگزاری فارس، تاریخ درج مطلب: ۲۷ فرودین ۱۴۰۵ش. |
| | * «بعثت مردم در آخرین بیانات رهبر شهید؛ الهامی الهی که به ثمر نشست»، خبرگزاری ایکنا، تاریخ درج مطلب: ۱۹ فرودین ۱۴۰۵ش. |
| | * «بعثت مردم؛ وقتی یک ملت مأمور تاریخ میشود»، خبرگزاری دفاع مقدس، تاریخ درج مطلب: ۲۷ اسفند ۱۴۰۴ش. |
| | * «بعثت ملت؛ پیشدرآمدی بر شگفتی بزرگ تاریخ»، خبرگزاری آنا، تاریخ درج مطلب: ۲۹ فروردین ۱۴۰۴ش. |
| | * بنایی، علی، «دفاع ملی و بعثت مردم»، خبرگزاری ایرنا، تاریخ درج مطلب: ۱۰ فروردین ۱۴۰۵ش. |
| | * «بیانات در دیدار اقشار مردم به مناسبت چهلوهفتمین سالگرد پیروزی انقلاب اسلامی»، وبسایت دفتر حفظ و نشر آثار آیتالله خامنهای، تاریخ درج مطلب: ۱۲ بهمن ۱۴۰۴ش. |
| | * «راز انرژی جمعی شبانه در خیابانها؛ پاسخ روانشناسی اجتماعی چیست؟»، خبرگزاری آنا، تاریخ درج مطلب: ۲ اردیبهشت ۱۴۰۵ش. |
| | * «راز مبعوث شدن ملت ایران چیست؟»، وبسایت ایران تئاتر، تاریخ درج مطلب: ۲۸ فرودین ۱۴۰۴ش. |
| | * راغب اصفهانی، حسین، ''المفردات فی غریب القرآن،'' به کوشش محمد سید کیلانی، بیروت، دارالمعرفه، ۱۴۰۴ق. |
| | * «مبعوث شدن مردم، راز خون رهبر شهید انقلاب بود»، وبسایت جام جم سیما، تاریخ درج مطلب: ۱۷ فروردین ۱۴۰۵ش. |
| | * «مبعوثشدن مردم هیمنه پوشالی دشمن را شکست»، وبسایت مشرق، تاریخ درج مطلب: ۲۲ فرودین ۱۴۰۵ش. |
| | * ولیانپور، محمد، «پیامآور بعثت مردم»، خبرگزاری فارس، تاریخ درج مطلب: ۲۳ اسفند ۱۴۰۴ش. |
| | * «ویژه نامه بعثت رسول مکرم اسلام»، وبسایت دانشگاه آزاد اسلامی واحد استان قم، تاریخ بازدید: ۱ شهریور ۱۴۰۵ش. |
| | {{پایان منابع}} |
| | |
| | {{جنگ رمضان}} |
|
| |
|
| * «بعثت علیه طغیان ظالمان؛ سنت الهی»، خبرگزاری فارس، تاریخ درج مطلب: 27 فرودین 1405ش.
| | [[رده:ویژهها]] |
| * «بعثت مردم در آخرین بیانات رهبر شهید؛ الهامی الهی که به ثمر نشست»، خبرگزاری ایکنا، تاریخ درج مطلب: 19 فرودین 1405ش.
| | [[رده:شعارهای سیاسی]] |
| * «بعثت مردم؛ وقتی یک ملت مأمور تاریخ میشود»، خبرگزاری دفاع مقدس، تاریخ درج مطلب: 27 اسفند 1404ش.
| | [[رده:جنگ رمضان]] |
| * «بعثت ملت؛ پیشدرآمدی بر شگفتی بزرگ تاریخ»، خبرگزاری آنا، تاریخ درج مطلب: 29 فروردین 1404ش.
| | [[رده:جنبشهای اجتماعی در ایران]] |
| * بنایی، علی، «دفاع ملی و بعثت مردم»، خبرگزاری ایرنا، تاریخ درج مطلب: 10 فروردین 1405ش.
| |
| * «بیانات در دیدار اقشار مردم به مناسبت چهلوهفتمین سالگرد پیروزی انقلاب اسلامی»، وبسایت دفتر حفظ و نشر آثار حضرت آیتالله العظمی خامنهای، تاریخ درج مطلب: 12 بهمن 1404ش.
| |
| * «راز مبعوث شدن ملت ایران چیست؟»، وبسایت ایران تئاتر، تاریخ درج مطلب: 28 فرودین 1404ش.
| |
| * راغب اصفهانی، حسین، ''المفردات فی غریب القرآن،'' به كوشش محمد سید كیلانی، بیروت، دارالمعرفه، 1404ق.
| |
| * «مبعوث شدن مردم، راز خون رهبر شهید انقلاب بود»، وبسایت جام جم سیما، تاریخ درج مطلب: 17 فروردین 1405ش.
| |
| * «مبعوثشدن مردم هیمنه پوشالی دشمن را شکست»، وبسایت مشرق، تاریخ درج مطلب: 22 فرودین 1405ش.
| |
| * ولیانپور، محمد، «پیامآور بعثت مردم»، خبرگزاری فارس، تاریخ درج مطلب: 23 اسفند 1404ش.
| |
| * «ویژه نامه بعثت رسول مکرم اسلام (ص)»، وبسایت دانشگاه آزاد اسلامی واحد استان قم، تاریخ بازدید: 1 شهریور 1405ش.
| |
