بدون خلاصۀ ویرایش
امان الله فصیحی (بحث | مشارکت‌ها)
 
(۱۰ نسخهٔ میانی ویرایش شده توسط ۴ کاربر نشان داده نشد)
خط ۱: خط ۱:
{{جعبه اطلاعات مفهوم
{{جعبه اطلاعات مفهوم
| تصویر            =
| تصویر            =همبستگی اجتماعی.jpg
| زیرنویس تصویر    =
| زیرنویس تصویر    =راهپیمایی مردم تهران علیه حکومت پهلوی سال ۱۳۵۷ش
| image_alt        =
| image_alt        =راهپیمایی مردم تهران علیه حکومت پهلوی سال 1357
| فایل پادکست      =همبستگی اجتماعی.ogg
| فایل پادکست      =همبستگی اجتماعی.ogg
| حجم فایلپادکست    =11/3   
| حجم فایلپادکست    =۱۱/۳
| تاریخ پادکست      =17-2-1405 
| تاریخ پادکست      =۱۷-۲-۱۴۰۵
| زیرنویس عنوان    =
| زیرنویس عنوان    = حس یکی‌بودن و مسئولیت اعضای جامعه نسبت به یکدیگر


| عنوان اصلی        =  
| عنوان اصلی        = همبستگی اجتماعی
| عنوان انگلیسی    =  
| عنوان انگلیسی    =
| عنوان عربی        =  
| عنوان عربی        =
| عنوان علمی        =  
| عنوان علمی        =
| شاخه علمی        =  
| شاخه علمی        = [[جامعه‌شناسی]] / [[مطالعات اجتماعی]] / [[انسان‌شناسی]]
| نوع مفهوم        =  
| نوع مفهوم        = مفهوم اجتماعی ـ جامعه‌شناختی
| معنای اصطلاحی      =  
| معنای اصطلاحی      = احساس مسئولیت، وفاق و تعلق مشترک میان افراد جامعه که موجب انسجام، همکاری و ثبات اجتماعی می‌شود
| حوزه کاربرد      =  
| حوزه کاربرد      = جامعه‌شناسی، [[علوم سیاسی]]، انسان‌شناسی، [[اخلاق اجتماعی]]، [[مطالعات فرهنگی]]
| گستره جغرافیایی  =  
| گستره جغرافیایی  =  
| منشأ تاریخی      =  
| منشأ تاریخی      =  


| نخستین کاربرد    =  
| نخستین کاربرد    =
| ریشه واژه        =  
| ریشه واژه        =  
| مرتبط با          =  
| مرتبط با          = [[انسجام اجتماعی]]، [[اعتماد اجتماعی]]، [[وجدان جمعی]]، [[مشارکت مدنی]]، [[نوع‌دوستی]]، [[محبت اجتماعی]]
| اهمیت            =  
| اهمیت            = شرط بقای [[نظم اجتماعی]]، پیش‌نیاز [[توسعه پایدار]]، تضمین امنیت روانی و مدنی، تقویت [[تاب‌آوری]] جامعه و کاهش نابرابری‌ها
| مبدع              =  
| مبدع              =
| مروج              =  
| مروج              = جامعه‌شناسان کلاسیک مانند [[دورکیم]]، اندیشمندان مسلمان مانند [[ابن‌خلدون]] و [[فارابی]]؛ نهادهای اجتماعی، دینی و آموزشی
| مقدس برای        =  
| مقدس برای        =
| مورد احترام      =  
| مورد احترام      =
| آثار مرتبط        =  
| آثار مرتبط        =  
}}
}}
خط ۴۴: خط ۴۴:


== مبانی دینی همبستگی اجتماعی ==
== مبانی دینی همبستگی اجتماعی ==
در دیدگاه قرآنی، همبستگی اجتماعی بر شالوده‌های فطری و تکوینی استوار است و یکی از غایات اصلی تشریع دین، رفع اختلافات بشری است.<ref>طباطبایی، المیزان فی تفسیر القرآن، 1390ش، ج۲، ص۱۱۱–۱۱۲.</ref> تمسک به ریسمان الهی،<ref>سوره آل‌عمران، آیه 103.</ref> جامعه‌سازی بر محوریت عقیده و هدف'''،'''<ref>طباطبایی، المیزان فی تفسیر القرآن، ۱۳۹۰ش، ج4، ص196.</ref> ارائه تفسیر واقعی از [[دنیا]] به‌عنوان محل منازعه،<ref>طباطبایی، المیزان فی تفسیر القرآن، 1390ش، ج ۹، ص۱58-۱60.</ref> تربیت [[روحیه ایثار]]،<ref>سوره حجرات، آیه ۱۰.</ref> وفای به‌عهد،<ref>طباطبایی، المیزان فی تفسیر القرآن، 1390ش، ج5، ص260-261.</ref> تأکید بر اصول مشترک انسانی در تعاملات فرهنگی و اجتماعی،<ref>[https://ensani.ir/file/download/article/20140201112234-9718-51.pdf حسامی، «همبستگی اجتماعی در قرآن»، ۱۳۹۰ش، ص۴۶.]</ref> ارائه الگوی '''ن'''ظارت و [[کنترل اجتماعی]]،<ref>طباطبایی، المیزان فی تفسیر القرآن،1390ش، ج۱۲، ص۳۳۳–۳۳۴.</ref> [[عدالت]] و [[عدالت اجتماعی]]،<ref>[http://mieaoi.ir/article-1-717-fa.pdf میری و جانی، «رابطه عدالت با همبستگی اجتماعی...»، ۱۳۹۹ش، ص۲۰۵-۲۰۸.]</ref> التزام به دستورات اخلاقی،<ref>[https://2.189.160.148/file/download/article/659b7dd60c48d-10168-43-2.pdf محصص، «الگوی همبستگی اجتماعی در کلام امام رضا»، ۱۴۰۳ش، ص70.]</ref> پایان‌بخشی به تفرقه جاهلی و عمل به مناسک جمعی دین، برخی از سازوکارهای انسجام‌بخش دین و تقویت [[اخوت اسلامی]] به‌عنوان نوعی همبستگی گروهی در مقابل همبستگی گروهی مبتنی بر طبیعت و منفعت ذکر شده است.<ref>فصیحی، منطق کارکردی و دفاع از دین، 1390ش، ص128-133.</ref>
[[پرونده:همبستگی اجتماعی۱.jpg|جایگزین=حضور گروه‌های دانشجویی در آواربردازی از منازل آسیب‌دیده در جنگ ۱۲ روزه|بندانگشتی|حضور گروه‌های دانشجویی در آواربردازی از منازل آسیب‌دیده در [[جنگ دوازده روزه|جنگ ۱۲ روزه]]]]
در دیدگاه قرآنی، همبستگی اجتماعی بر شالوده‌های فطری و تکوینی استوار است و یکی از غایات اصلی تشریع دین، رفع اختلافات بشری است.<ref>طباطبایی، المیزان فی تفسیر القرآن، 1390ش، ج۲، ص۱۱۱–۱۱۲.</ref> تمسک به ریسمان الهی،<ref>سوره آل‌عمران، آیه 103.</ref> جامعه‌سازی بر محوریت عقیده و هدف'''،'''<ref>طباطبایی، المیزان فی تفسیر القرآن، ۱۳۹۰ش، ج4، ص196.</ref> ارائه تفسیر واقعی از [[دنیا]] به‌عنوان محل منازعه،<ref>طباطبایی، المیزان فی تفسیر القرآن، 1390ش، ج ۹، ص۱58-۱60.</ref> تربیت [[روحیه ایثار]]،<ref>سوره حجرات، آیه ۱۰.</ref> [[وفای به‌عهد]]،<ref>طباطبایی، المیزان فی تفسیر القرآن، 1390ش، ج5، ص260-261.</ref> تأکید بر اصول مشترک انسانی در تعاملات فرهنگی و اجتماعی،<ref>[https://ensani.ir/file/download/article/20140201112234-9718-51.pdf حسامی، «همبستگی اجتماعی در قرآن»، ۱۳۹۰ش، ص۴۶.]</ref> ارائه الگوی '''ن'''ظارت و [[کنترل اجتماعی]]،<ref>طباطبایی، المیزان فی تفسیر القرآن،1390ش، ج۱۲، ص۳۳۳–۳۳۴.</ref> [[عدالت]] و [[عدالت اجتماعی]]،<ref>[http://mieaoi.ir/article-1-717-fa.pdf میری و جانی، «رابطه عدالت با همبستگی اجتماعی...»، ۱۳۹۹ش، ص۲۰۵-۲۰۸.]</ref> التزام به دستورات اخلاقی،<ref>[https://2.189.160.148/file/download/article/659b7dd60c48d-10168-43-2.pdf محصص، «الگوی همبستگی اجتماعی در کلام امام رضا»، ۱۴۰۳ش، ص70.]</ref> پایان‌بخشی به تفرقه جاهلی و عمل به مناسک جمعی دین، برخی از سازوکارهای انسجام‌بخش دین و تقویت [[اخوت اسلامی]] به‌عنوان نوعی همبستگی گروهی در مقابل همبستگی گروهی مبتنی بر طبیعت و منفعت ذکر شده است.<ref>فصیحی، منطق کارکردی و دفاع از دین، 1390ش، ص128-133.</ref>


== دیدگاه جامعه‌شناسان ==
== دیدگاه جامعه‌شناسان ==
خط ۵۷: خط ۵۸:


=== نظریه امیل دورکیم ===
=== نظریه امیل دورکیم ===
[[پرونده:همبستگی اجتماعی۲.jpg|جایگزین=امیل دورکیم جامعه‌شناس فرانسوی|بندانگشتی|امیل دورکیم جامعه‌شناس فرانسوی]]
[[امیل دورکیم]] معروف‌ترین نظریه را دربارهٔ [[همبستگی]] ارائه داد. او دو نوع همبستگی را از هم جدا کرد:
[[امیل دورکیم]] معروف‌ترین نظریه را دربارهٔ [[همبستگی]] ارائه داد. او دو نوع همبستگی را از هم جدا کرد:
* همبستگی مکانیکی (ویژه جوامع سنتی و کوچک): مردم شبیه هم هستند، ارزش‌های مشترک دارند و بدون نیاز به تفاوت زیاد کنار هم زندگی می‌کنند.
* همبستگی مکانیکی (ویژه جوامع سنتی و کوچک): مردم شبیه هم هستند، ارزش‌های مشترک دارند و بدون نیاز به تفاوت زیاد کنار هم زندگی می‌کنند.
خط ۹۴: خط ۹۶:
در سطح کوچک‌تر، پژوهشگران به‌جای [[همبستگی]] از مفهوم [[دل‌بستگی]] استفاده می‌کنند:
در سطح کوچک‌تر، پژوهشگران به‌جای [[همبستگی]] از مفهوم [[دل‌بستگی]] استفاده می‌کنند:
* مک‌فرسون و اسمیت: مدت زمان عضویت در گروه و تأثیر آن بر دلبستگی.
* مک‌فرسون و اسمیت: مدت زمان عضویت در گروه و تأثیر آن بر دلبستگی.
* هکاترون و روزنشتاین: کنش‌های جمعی، فرصت تماس، دوستی، نوع‌دوستی، سود مشترک.
* هکاترون و روزنشتاین: کنش‌های جمعی، فرصت تماس، دوستی، نوع‌دوستی و سود مشترک.
* ویلر و همکاران: نقش مجازات برای کسانی که سوار بر زحمت دیگران می‌شوند (مفت‌سواری)، ترجیح مشارکت بر بی‌تفاوتی.
* ویلر و همکاران: نقش مجازات برای کسانی که سوار بر زحمت دیگران می‌شوند (مفت‌سواری)، ترجیح مشارکت بر بی‌تفاوتی.
* هاوسر و لواگلیا: حتی اگر [[نابرابری]] در گروه باشد، [[عواطف انسانی]] می‌توانند همبستگی ایجاد کنند.
* هاوسر و لواگلیا: حتی اگر [[نابرابری]] در گروه باشد، [[عواطف انسانی]] می‌توانند همبستگی ایجاد کنند.
خط ۱۰۱: خط ۱۰۳:


== دیدگاه اندیشمندان مسلمان ==
== دیدگاه اندیشمندان مسلمان ==
[[پرونده:همبستگی اجتماعی۳.png|جایگزین=سید محمدحسین طباطبایی|بندانگشتی|[[سید محمدحسین طباطبایی]] فیلسوف اجتماعی معاصر شیعه]]
* [[ابن‌خلدون]] از مفهوم [[عصبیت]] برای تبیین همبستگی استفاده می‌کند. عصبیت در ابتدا بر [[پیوند خویشاوندی|پیوندهای خویشاوندی]] استوار است، اما در پیوند با [[دین]]، قدرت نفوذ آن دوچندان شده و منجر به تشکیل [[تمدن]] و [[دولت]] می‌شود. [[تجمل‌گرایی]] و [[تن‌پروری]] نیز منجر به تضعیف پیوندهای انسانی می‌شود.<ref>ابن‌خلدون، مقدمه ابن‌خلدون، 1390ش، ج1، ص294 و 301-302.</ref>
* [[ابن‌خلدون]] از مفهوم [[عصبیت]] برای تبیین همبستگی استفاده می‌کند. عصبیت در ابتدا بر [[پیوند خویشاوندی|پیوندهای خویشاوندی]] استوار است، اما در پیوند با [[دین]]، قدرت نفوذ آن دوچندان شده و منجر به تشکیل [[تمدن]] و [[دولت]] می‌شود. [[تجمل‌گرایی]] و [[تن‌پروری]] نیز منجر به تضعیف پیوندهای انسانی می‌شود.<ref>ابن‌خلدون، مقدمه ابن‌خلدون، 1390ش، ج1، ص294 و 301-302.</ref>
* [[فارابی]]، محبت را عامل اصلی همبستگی اجتماعی می‌داند. در [[مدینه فاضله]]، افراد در پرتو [[محبت]] ناشی از اشتراک در [[فضیلت]]، [[منفعت]] و [[لذت]]، برای کسب [[سعادت]] تلاش می‌کنند.<ref>رستمی کیسمی، «عرصه‌های مورد تأکید امام خمینی بر همبستگی اجتماعی»، ۱۴۰۲ش، ص۷۵–۷۶.</ref> [[خواجه نصیرالدین طوسی]] نیز دو گونه محبت طبیعی و ارادی را عامل همبستگی اجتماعی می‌داند.<ref>طوسی، اخلاق ناصری، 1391ش، ص258-260.</ref>
* [[فارابی]]، محبت را عامل اصلی همبستگی اجتماعی می‌داند. در [[مدینه فاضله]]، افراد در پرتو [[محبت]] ناشی از اشتراک در [[فضیلت]]، [[منفعت]] و [[لذت]]، برای کسب [[سعادت]] تلاش می‌کنند.<ref>رستمی کیسمی، «عرصه‌های مورد تأکید امام خمینی بر همبستگی اجتماعی»، ۱۴۰۲ش، ص۷۵–۷۶.</ref> [[خواجه نصیرالدین طوسی]] نیز دو گونه محبت طبیعی و ارادی را عامل همبستگی اجتماعی می‌داند.<ref>طوسی، اخلاق ناصری، 1391ش، ص258-260.</ref>
* [[محمدعلی شاه‌آبادی]]، هندسه همبستگی اجتماعی را بر تقاطع دو خَیطِ (ریسمان) طولیِ «[[ولایت]]» و عرضیِ «[[اخوت]]» استوار می‌کند.<ref>شاه‌آبادی، شذرات المعارف، ۱۳۸۰ش، ص۸.</ref> مدل او شامل دو بازوی سیاست عِدّه، تولید سرمایه انسانی منسجم بر پایه برادری و چهار ناموس اُنس، کمال، عزت و عون<ref>شاه‌آبادی، شذرات المعارف، ۱۳۸۰ش، ص۱۶.</ref> و سیاست عُدّه، اقتصاد تعاونی و قدرت مادی، است.<ref>شاه‌آبادی، شذرات المعارف، ۱۳۸0، ص۳۰.</ref> از نظر وی، در سطح فردی انسان خودخواه همچون صفر است که تنها در سایه [[پیوند عاطفی]] و ساختاری با [[جامعه ایمانی]] به عدد تبدیل شده و ارزش می‌یابد.<ref>شاه‌آبادی، شذرات المعارف، ۱۳۸۰ش، ص۱۷۲ و ۸.</ref>
* [[محمدعلی شاه‌آبادی]]، هندسه همبستگی اجتماعی را بر تقاطع دو خَیطِ (ریسمان) طولیِ «[[ولایت]]» و عرضیِ «[[اخوت]]» استوار می‌کند.<ref>شاه‌آبادی، شذرات المعارف، ۱۳۸۰ش، ص۸.</ref> مدل او شامل دو بازوی سیاست عِدّه، تولید سرمایه انسانی منسجم بر پایه برادری و چهار ناموس اُنس، کمال، عزت و عون<ref>شاه‌آبادی، شذرات المعارف، ۱۳۸۰ش، ص۱۶.</ref> و سیاست عُدّه، اقتصاد تعاونی و قدرت مادی، است.<ref>شاه‌آبادی، شذرات المعارف، ۱۳۸0، ص۳۰.</ref> از نظر وی، در سطح فردی انسان خودخواه همچون صفر است که تنها در سایه [[پیوند عاطفی]] و ساختاری با [[جامعه ایمانی]] به عدد تبدیل شده و ارزش می‌یابد.<ref>شاه‌آبادی، شذرات المعارف، ۱۳۸۰ش، ص۱۷۲ و ۸.</ref>
* [[سید روح‌الله خمینی|امام خمینی]] در تبیین مبانی [[همبستگی اجتماعی در ایران]]، اتحاد حول محور اسلام را جایگزین ملی‌گرایی سکولار کرد. دشمن‌شناسی مشترک، مشارکت همه‌جانبه مردم در امور جامعه، روحانیت و مناسک جمعی اسلامی عرصه‌های مهم همسبتگی اجتماعی از نظر وی ذکر شده است.<ref>[https://iranjournals.nlai.ir/bitstream/handle/123456789/1045011/FED006997C2D9D4DE9194FD78E28AEC6.pdf?sequence=1&isAllowed=y رستمی کیسمی، «عرصه‌های مورد تأکید امام خمینی بر همبستگی اجتماعی»، ۱۴۰۲ش، ص82-۹۴.]</ref>
* [[سید روح‌الله خمینی|امام خمینی]] در تبیین مبانی [[همبستگی اجتماعی در ایران]]، اتحاد حول محور اسلام را جایگزین ملی‌گرایی سکولار کرد. دشمن‌شناسی مشترک، مشارکت همه‌جانبه مردم در امور جامعه، روحانیت و مناسک جمعی اسلامی عرصه‌های مهم همسبتگی اجتماعی از نظر وی ذکر شده است.<ref>[https://iranjournals.nlai.ir/bitstream/handle/123456789/1045011/FED006997C2D9D4DE9194FD78E28AEC6.pdf?sequence=1&isAllowed=y رستمی کیسمی، «عرصه‌های مورد تأکید امام خمینی بر همبستگی اجتماعی»، ۱۴۰۲ش، ص82-۹۴.]</ref>
* [[سید محمدحسین طباطبایی]] معتقد است طبیعت استخدام‌گر انسان ذاتاً مولد اختلاف است<ref>طباطبایی، «اصول فلسفه و روش رئالیسم»، ۱۳۹۲ش، ج۲، ص۲۲۰.</ref> و همبستگی اجتماعی پایدار تنها با مداخله [[دین]] به‌عنوان عاملی فراطبیعی محقق می‌شود.<ref>طباطبایی، المیزان فی تفسیر القرآن، ۱۳۹۰ش، ج۲، ص۱۸۷.</ref> او سازوکار همبستگی را در سه پله صبر فردی، مصابره (همبستگی مقاومتی) و در نهایت مرابطه (همبستگی شبکه‌ای) صورت‌بندی می‌کند.<ref>طباطبایی، المیزان فی تفسیر القرآن، ۱۳۹۰ش، ج۴، ص۱۴۳.</ref> در این الگو، [[جامعه]] به یک شخصیت واحد تبدیل شده و تفکر اجتماعی جایگزین تفکر فردی می‌گردد.<ref>طباطبایی، المیزان فی تفسیر القرآن، ۱۳۹۰ش، ج۴، ص۱۶۶ و 159.</ref> عامل اصلی همبستگی هم [[عقیده]] و [[هدف]] است نه سرزمین و [[نژاد]].<ref>طباطبایی، المیزان فی تفسیر القرآن، ۱۳۹۰ش، ج4، ص 196.</ref>
*[[سید محمدحسین طباطبایی]] معتقد است طبیعت استخدام‌گر انسان ذاتاً مولد اختلاف است<ref>طباطبایی، «اصول فلسفه و روش رئالیسم»، ۱۳۹۲ش، ج۲، ص۲۲۰.</ref> و همبستگی اجتماعی پایدار تنها با مداخله [[دین]] به‌عنوان عاملی فراطبیعی محقق می‌شود.<ref>طباطبایی، المیزان فی تفسیر القرآن، ۱۳۹۰ش، ج۲، ص۱۸۷.</ref> او سازوکار همبستگی را در سه پله صبر فردی، مصابره (همبستگی مقاومتی) و در نهایت مرابطه (همبستگی شبکه‌ای) صورت‌بندی می‌کند.<ref>طباطبایی، المیزان فی تفسیر القرآن، ۱۳۹۰ش، ج۴، ص۱۴۳.</ref> در این الگو، [[جامعه]] به یک شخصیت واحد تبدیل شده و تفکر اجتماعی جایگزین تفکر فردی می‌گردد.<ref>طباطبایی، المیزان فی تفسیر القرآن، ۱۳۹۰ش، ج۴، ص۱۶۶ و 159.</ref> عامل اصلی همبستگی هم [[عقیده]] و [[هدف]] است نه سرزمین و [[نژاد]].<ref>طباطبایی، المیزان فی تفسیر القرآن، ۱۳۹۰ش، ج4، ص 196.</ref>


== تقویت همبستگی اجتماعی ==
== تقویت همبستگی اجتماعی ==
* دین از مهم‌ترین عوامل همبستگی اجتماعی معرفی شده است.<ref>ذاکری، همبستگی اجتماعی و دشمنان آن، 1400ش، ص135، 173 و 184.</ref>
* [[پرونده:همبستگی اجتماعی۴.jpg|جایگزین=برگزاری جشن نیکوکاری در مدارس شهرستان رامیان|بندانگشتی|برگزاری جشن نیکوکاری در مدارس شهرستان رامیان، اسفند ۱۳۹۴ش.]]دین از مهم‌ترین عوامل همبستگی اجتماعی معرفی شده است.<ref>ذاکری، همبستگی اجتماعی و دشمنان آن، 1400ش، ص135، 173 و 184.</ref>
* نهاد آموزش نیز با تربیت شهروند اجتماعی و ملتزم به مصالح عمومی و قراردادهای اجتماعی،<ref>[https://2.189.160.148/file/download/article/6533b6ca15f6e-10522-9-2.pdf عطارزاده، «دانشگاه و همبستگی ملی؛ تحول مفهوم فردی شهروندی به رویکرد اجتماعی»، ۱۴۰۲ش، ص۴۵.]</ref> بازتولید فرهنگ و اخلاق، ایجاد شبکه‌های پایدار، پایه‌گذاری سنت‌های ثبات‌بخش و خلق [[سرمایه اجتماعی]]، همبستگی اجتماعی را تقویت می‌کند.<ref>[https://www.rjnsq.ir/article_100385_58acb17af943b7218bca87690910c555.pdf کریمی، «تأملی نظری دربارهٔ نسبت آموزش عالی و همبستگی اجتماعی؛ مرور اجمالی تجربهٔ مالزی»، ۱۳۹۰ش، ص77.]</ref>
* نهاد آموزش نیز با تربیت شهروند اجتماعی و ملتزم به مصالح عمومی و قراردادهای اجتماعی،<ref>[https://2.189.160.148/file/download/article/6533b6ca15f6e-10522-9-2.pdf عطارزاده، «دانشگاه و همبستگی ملی؛ تحول مفهوم فردی شهروندی به رویکرد اجتماعی»، ۱۴۰۲ش، ص۴۵.]</ref> بازتولید فرهنگ و اخلاق، ایجاد شبکه‌های پایدار، پایه‌گذاری سنت‌های ثبات‌بخش و خلق [[سرمایه اجتماعی]]، همبستگی اجتماعی را تقویت می‌کند.<ref>[https://www.rjnsq.ir/article_100385_58acb17af943b7218bca87690910c555.pdf کریمی، «تأملی نظری دربارهٔ نسبت آموزش عالی و همبستگی اجتماعی؛ مرور اجمالی تجربهٔ مالزی»، ۱۳۹۰ش، ص77.]</ref>
* نهاد حقوق از راه تطابق قانون با خواسته‌های جامعه، مقوم همبستگی اجتماعی است؛<ref>[https://ensani.ir/file/download/article/1751008351-685e445f93ac3-9428-120-1.pdf مهدوی زاهد، «تأملی بر نسبت قانون با جامعه؛ نقش قانون در ارتقا یا کاستن همبستگی اجتماعی»، ۱۴۰۲ش، ص5.]</ref> زیرا اخلاقیات همبستگی‌ساز تنها در صورتی پایدار می‌مانند که به کدهای حقوقی و رویه‌های قانونی تبدیل شوند.<ref>[https://fararu.com/fa/news/507716/همبستگی-اجتماعی-دشمنان-آن «همبستگی اجتماعی و دشمنان آن»، وب‌سایت فرارو.]</ref>
* نهاد حقوق از راه تطابق قانون با خواسته‌های جامعه، مقوم همبستگی اجتماعی است؛<ref>[https://ensani.ir/file/download/article/1751008351-685e445f93ac3-9428-120-1.pdf مهدوی زاهد، «تأملی بر نسبت قانون با جامعه؛ نقش قانون در ارتقا یا کاستن همبستگی اجتماعی»، ۱۴۰۲ش، ص5.]</ref> زیرا اخلاقیات همبستگی‌ساز تنها در صورتی پایدار می‌مانند که به کدهای حقوقی و رویه‌های قانونی تبدیل شوند.<ref>[https://fararu.com/fa/news/507716/همبستگی-اجتماعی-دشمنان-آن «همبستگی اجتماعی و دشمنان آن»، وب‌سایت فرارو.]</ref>
خط ۱۵۹: خط ۱۶۲:
* «همبستگی اجتماعی؛ سلاح کارآمد و سپر مقاوم ایران»، وب‌سایت نورنیوز، تاریخ درج مطلب: ۱ تیر ۱۴۰۴ش.
* «همبستگی اجتماعی؛ سلاح کارآمد و سپر مقاوم ایران»، وب‌سایت نورنیوز، تاریخ درج مطلب: ۱ تیر ۱۴۰۴ش.
{{پایان منابع}}
{{پایان منابع}}
{{علوم اجتماعی}}
{{تاب‌آوری}}
[[رده:مفاهیم اجتماعی]]
[[رده:واژگان جامعه‌شناسی]]
[[رده:واژگان علوم اجتماعی]]
[[رده:وضعیت اجتماعی]]
[[رده:ویژه‌ها]]
[[رده:ویژه‌ها]]