محمد ظریفی (بحث | مشارکتها) بدون خلاصۀ ویرایش |
|||
| (یک نسخهٔ میانیِ ایجادشده توسط همین کاربر نشان داده نشد) | |||
| خط ۳۲: | خط ۳۲: | ||
== مفهومشناسی == | == مفهومشناسی == | ||
مصرفگرایی پدیدهای فرهنگی، اجتماعی و اقتصادی است که در آن مصرفِ بیش از نیاز ضروری، به یک ارزش یا هدف اصلی در زندگی تبدیل میشود. این ایدئولوژی بر این باور است که خوشبختی انسان در مصرف مداوم و تنوع کالاها و خدمات نهفته است.<ref>[https://journal.manaviyat.ir/article_39097_c81513b45debe2788c68d94033ff69c9.pdf شرفالدین، «مصرفگرایی در سبک زندگی مدرن و دینی»، 1394ش، ص9.]</ref> | مصرفگرایی پدیدهای فرهنگی، اجتماعی و اقتصادی است که در آن [[مصرف|مصرفِ]] بیش از نیاز ضروری، به یک ارزش یا هدف اصلی در زندگی تبدیل میشود. این ایدئولوژی بر این باور است که خوشبختی انسان در مصرف مداوم و تنوع کالاها و خدمات نهفته است.<ref>[https://journal.manaviyat.ir/article_39097_c81513b45debe2788c68d94033ff69c9.pdf شرفالدین، «مصرفگرایی در سبک زندگی مدرن و دینی»، 1394ش، ص9.]</ref> | ||
== تاریخچه == | == تاریخچه == | ||
| خط ۸۳: | خط ۸۳: | ||
* تنزل ارزشهای خانواده؛ پژوهشهای انجام شده بیانگر این است که بین سرمایهگذاری معنوی در خانواده و مصرفگرایی ارتباط معکوس وجود دارد. در جوامعی که مصرفگرایی معمول است، بهدلیل تمرکز به تجملات و نیازهای مادی، توجه به ارزشهای مذهبی مانند فداکاری، صبر و همدلی کاهش مییابند. این در حالی است که با افزایش توجه به سرمایهگذاری معنوی و تقویت روابط عاطفی، مصرفگرایی در خانواده کاهش مییابد.<ref>[https://ensani.ir/fa/article/112003/راه-کارهای-برون-رفت-از-مصرف-گرائی-جدید-در-جا علاسوند، «راهکارهای برونرفت از مصرفگرایی جدید در جامعۀ ایرانی»، 1388ش.]</ref> | * تنزل ارزشهای خانواده؛ پژوهشهای انجام شده بیانگر این است که بین سرمایهگذاری معنوی در خانواده و مصرفگرایی ارتباط معکوس وجود دارد. در جوامعی که مصرفگرایی معمول است، بهدلیل تمرکز به تجملات و نیازهای مادی، توجه به ارزشهای مذهبی مانند فداکاری، صبر و همدلی کاهش مییابند. این در حالی است که با افزایش توجه به سرمایهگذاری معنوی و تقویت روابط عاطفی، مصرفگرایی در خانواده کاهش مییابد.<ref>[https://ensani.ir/fa/article/112003/راه-کارهای-برون-رفت-از-مصرف-گرائی-جدید-در-جا علاسوند، «راهکارهای برونرفت از مصرفگرایی جدید در جامعۀ ایرانی»، 1388ش.]</ref> | ||
* کاهش نرخ ازدواج؛ مصرفگرایی از طریق ترویج رقابت اجتماعی و تمایل به زندگی مجلل، تأثیر بالایی بر کاهش تمایل جوانان به ازدواج دارد. هزینههای بالای ازدواج، بهویژه در فرهنگی که در آن نمایش تجمل و توان مالی ارزش بالایی پیدا کرده است، باعث شده است بسیاری از جوانان بهدلیل نداشتن توانایی تأمین هزینههای ازدواج جرأت شروع زندگی مشترک را نداشته باشند.<ref>[https://life.irna.ir/news/85413056/چگونه-مصرف-گرایی-زندگی-شما-را-ویران-می-کند «چگونه مصرفگرایی زندگی شما را ویران میکند»، خبرگزاری ایرنا.]</ref> خانوادهها برای آبروداری و تهیهٔ جهیزیهٔ سنگین مجبور به گرفتن وامهایی با درصد بالا میشوند و با این کار، بار سنگینی بر خانواده تحمیل میشود. از این رو، خانوادهها، مخالفت زیادی با تأخیر در ازدواج جوانان ندارند و تصور میکنند که با تأخیر در ازدواج، جوانان قادر میشوند بخشهایی از هزینههای زندگی مشترک را تأمین کنند.<ref>[https://ensani.ir/file/download/article/20160109084615-9735-92.pdf نیازی و دیگران، «بررسی نقش عوامل اجتماعی، فرهنگی و اقتصادی مؤثر در نگرش منفی به ازدواج (مطالعۀ موردی شهروندان شهرستان کاشان»، 1394ش، ص53 و 54.]</ref> | * کاهش نرخ ازدواج؛ مصرفگرایی از طریق ترویج رقابت اجتماعی و تمایل به زندگی مجلل، تأثیر بالایی بر کاهش تمایل جوانان به ازدواج دارد. هزینههای بالای ازدواج، بهویژه در فرهنگی که در آن نمایش تجمل و توان مالی ارزش بالایی پیدا کرده است، باعث شده است بسیاری از جوانان بهدلیل نداشتن توانایی تأمین هزینههای ازدواج جرأت شروع زندگی مشترک را نداشته باشند.<ref>[https://life.irna.ir/news/85413056/چگونه-مصرف-گرایی-زندگی-شما-را-ویران-می-کند «چگونه مصرفگرایی زندگی شما را ویران میکند»، خبرگزاری ایرنا.]</ref> خانوادهها برای آبروداری و تهیهٔ جهیزیهٔ سنگین مجبور به گرفتن وامهایی با درصد بالا میشوند و با این کار، بار سنگینی بر خانواده تحمیل میشود. از این رو، خانوادهها، مخالفت زیادی با تأخیر در ازدواج جوانان ندارند و تصور میکنند که با تأخیر در ازدواج، جوانان قادر میشوند بخشهایی از هزینههای زندگی مشترک را تأمین کنند.<ref>[https://ensani.ir/file/download/article/20160109084615-9735-92.pdf نیازی و دیگران، «بررسی نقش عوامل اجتماعی، فرهنگی و اقتصادی مؤثر در نگرش منفی به ازدواج (مطالعۀ موردی شهروندان شهرستان کاشان»، 1394ش، ص53 و 54.]</ref> | ||
* کاهش | * کاهش [[فرزندآوری]]؛ با گرایش افراد به رفاهطلبی و تأمین حداکثر خدمات رفاهی برای خود، تمایل خانوادهها به فرزندآوری کاهش مییابد و زوجین بهدلیل فشارهای اقتصادی و شرایط زندگی میل به تکفرزندی پیدا میکنند.<ref>[https://www.isna.ir/news/1402021911773/افزایش-مصرف-گرایی-و-تجملات-در-زندگی-زوج-ها افزایش مصرفگرایی و تجملات در زندگی زوجها»، خبرگزاری ایسنا.]</ref> | ||
* افزایش | * افزایش [[طلاق]]؛ نتیجه توجه روزافزون جامعه به مادیات و مصرفگرایی، تقویت فردگرایی و تضعیف ارزشهای جمعگرایانه است. فردگرایی که بر استقلال و خواستههای شخصی تأکید دارد، با تعهدات زناشویی در تضاد قرار میگیرد و موجب افزایش بیوفایی و کاهش تعهدات در [[ازدواج]] میشود. طبق آمار، رابطه مستقیمی بین مصرفگرایی و افزایش طلاق در جامعه وجود دارد. در [[تهران]] که بیشترین تأثیر را از فرهنگ مصرفی غرب پذیرفته است، بالاترین نرخ طلاق و کمترین میزان ازدواج مشاهده میشود.<ref>[https://www.jahannews.com/analysis/149468/رابطه-مصرف-گرایی-بالاترین-آمار-طلاق-کشور «رابطۀ مصرفگرایی و بالاترین آمار طلاق در کشور»، وبسایت جهاننیوز.]</ref> | ||
* خودشیفتگی؛ تحریک دائمی میل مصرفکنندگان با کالاهای جدید، تأثیرات مخربی بر روان آنها دارد. ضرورت پیگیری مداوم تازههای بازار موجب میشود افرادی که مصرف بالایی دارند، از برقراری روابط عمیق و پایدار و دلبستگی با دیگران پرهیز کنند و با نگرش سودجویانه و غیرمسئولانه به دنیای مادی گرایش پیدا کنند. | * خودشیفتگی؛ تحریک دائمی میل مصرفکنندگان با کالاهای جدید، تأثیرات مخربی بر روان آنها دارد. ضرورت پیگیری مداوم تازههای بازار موجب میشود افرادی که مصرف بالایی دارند، از برقراری روابط عمیق و پایدار و دلبستگی با دیگران پرهیز کنند و با نگرش سودجویانه و غیرمسئولانه به دنیای مادی گرایش پیدا کنند. | ||
* ازخودبیگانی؛ انسان با دلسپردن به سرگرمیهای مادی و لذتهای ازبینرونده، به سطحینگری مبتلا و از یاد خدا و آخرت و هدف اصلی زندگی غافل میشود. مصرفگرایی موجب غفلت انسانها از هستی، یاد خدا، آخرت و هدف اساسی زندگی میشود. | * ازخودبیگانی؛ انسان با دلسپردن به سرگرمیهای مادی و لذتهای ازبینرونده، به سطحینگری مبتلا و از یاد خدا و آخرت و هدف اصلی زندگی غافل میشود. مصرفگرایی موجب غفلت انسانها از هستی، یاد خدا، آخرت و هدف اساسی زندگی میشود. | ||
* افسردگی؛ براساس پژوهشی با عنوان «نسل خرید» که توسط «انجمن مشتریان ملی بریتانیا» منتشر شده است، ناراحتیهای روحی بین جوانان بهدلیل میل شدید آنها به خرید، مالکیت و مصرف موجب اضطراب و [ | * افسردگی؛ براساس پژوهشی با عنوان «نسل خرید» که توسط «انجمن مشتریان ملی بریتانیا» منتشر شده است، ناراحتیهای روحی بین جوانان بهدلیل میل شدید آنها به خرید، مالکیت و [[مصرف]] موجب اضطراب و [[افسردگی]] آنها میشود و آنها نسبت به کودکان نسلهای قبل از جنگ جهانی دوم غمگینتر هستند. محققان معتقدند که حتی در مورد کودکان و نوجوانانی که مسئولیتی در تأمین منابع مصرفی ندارند، مصرف بیشازحد کالا و خدمات موجب افسردگی میشود.<ref>[https://www.manaviyat.ir/پیامدهای-منفی-مصرفگرایی-در-سبک-زندگی/ فدایی، «پیامدهای منفی مصرفگرایی در سبک زندگی»، مؤسسۀ فرهنگی هنری سبک زندگی آلیاسین.]</ref> | ||
* تغییر الگوی پوشش؛ مصرفگرایی از طریق ترویج فرهنگ مدگرایی و مصرف محصولات غربی، تأثیر قابل توجهی بر تغییر نگرشها نسبت به پوشش دارد. تبلیغات و رسانهها با تأکید بر جذابیت سبکهای مدرن، موجب تغییر در ارزشها و الگوهای پوشش میشوند. این فرایند با ایجاد نیازهای کاذب و گرایش به تطابق با استانداردهای ظاهری جهانی، نقشی اساسی در کاهش پایبندی به پوشش مطلوب در جوامع دینی ایفا میکند.<ref>[http://ensani.ir/fa/article/2014/تحلیل-اجتماعی-مسأله-حجاب محبوبیمنش، «تحلیل اجتماعی مسألۀ حجاب»، 1386ش، ص110.]</ref> | * تغییر الگوی پوشش؛ مصرفگرایی از طریق ترویج فرهنگ مدگرایی و مصرف محصولات غربی، تأثیر قابل توجهی بر تغییر نگرشها نسبت به پوشش دارد. تبلیغات و رسانهها با تأکید بر جذابیت سبکهای مدرن، موجب تغییر در ارزشها و الگوهای پوشش میشوند. این فرایند با ایجاد نیازهای کاذب و گرایش به تطابق با استانداردهای ظاهری جهانی، نقشی اساسی در کاهش پایبندی به پوشش مطلوب در جوامع دینی ایفا میکند.<ref>[http://ensani.ir/fa/article/2014/تحلیل-اجتماعی-مسأله-حجاب محبوبیمنش، «تحلیل اجتماعی مسألۀ حجاب»، 1386ش، ص110.]</ref> | ||
* احساس محرومیت؛ افراد مصرفگرا خواهان این هستند که بهترین کالاها و خدمات را به خود اختصاص دهند. این در حالی است که رشد فزاینده کمی و کیفی خدمات و محصولات و نداشتن قدرت خرید تمام آنها، باعث شده است که این افراد همیشه احساس محرومیت داشته باشند. | * احساس محرومیت؛ افراد مصرفگرا خواهان این هستند که بهترین کالاها و خدمات را به خود اختصاص دهند. این در حالی است که رشد فزاینده کمی و کیفی خدمات و محصولات و نداشتن قدرت خرید تمام آنها، باعث شده است که این افراد همیشه احساس محرومیت داشته باشند. | ||
| خط ۱۲۵: | خط ۱۲۵: | ||
مصرفگرایی، اهمیت دادن بیش از حد به خرید و مصرف کالاها. | مصرفگرایی، اهمیت دادن بیش از حد به خرید و مصرف کالاها. | ||
مصرفگرایی، گرایش به خرید و مصرف کالاها و خدمات، فراتر از نیازهای اساسی است. این پدیده تحت تأثیر عوامل اجتماعی، فرهنگی و روانشناختی شکل میگیرد و با افزایش نابرابری، تخریب محیط زیست و مشکلات روانی همراه است. برای مقابله با این پدیده، کاهش مصرف، حمایت از تولید داخلی، ترویج فرهنگ پسانداز و سرمایهگذاری و ایجاد نظام مالیاتی عادلانهتر ضروری است. همچنین، تقویت ارزشهای اخلاقی، ترویج فرهنگ همکاری و همبستگی اجتماعی و آموزش و آگاهیبخشی عمومی در خصوص پیامدهای مصرفگرایی، نقش مهمی در تغییر الگوهای مصرف ایفا میکند. | مصرفگرایی، گرایش به خرید و مصرف کالاها و خدمات، فراتر از نیازهای اساسی است. این پدیده تحت تأثیر عوامل اجتماعی، فرهنگی و روانشناختی شکل میگیرد و با افزایش نابرابری، تخریب محیط زیست و مشکلات روانی همراه است. برای مقابله با این پدیده، کاهش مصرف، حمایت از تولید داخلی، ترویج [[فرهنگ]] پسانداز و سرمایهگذاری و ایجاد نظام مالیاتی عادلانهتر ضروری است. همچنین، تقویت ارزشهای اخلاقی، ترویج فرهنگ همکاری و [[همبستگی اجتماعی]] و آموزش و آگاهیبخشی عمومی در خصوص پیامدهای مصرفگرایی، نقش مهمی در تغییر الگوهای مصرف ایفا میکند. | ||
== تعریف مصرفگرایی == | == تعریف مصرفگرایی == | ||
