حمید گلزار (بحث | مشارکتها) بدون خلاصۀ ویرایش |
اصلاح لینک داخلی |
||
| (۲ نسخهٔ میانی ویرایش شده توسط یک کاربر دیگر نشان داده نشد) | |||
| خط ۱: | خط ۱: | ||
{{جعبه اطلاعات مفهوم | {{جعبه اطلاعات مفهوم | ||
| تصویر =انتقادپذیری۰.jpg | | تصویر =انتقادپذیری۰.jpg | ||
| زیرنویس تصویر =ویژهبرنامه مسابقات مناظره دانشجویی گفتاورد در دانشگاه علوم پزشکی شهر [[اصفهان]] | | زیرنویس تصویر =ویژهبرنامه مسابقات مناظره دانشجویی گفتاورد در دانشگاه علوم پزشکی شهر [[اصفهان]] | ||
| image_alt =ویژهبرنامه مسابقات مناظره دانشجویی گفتاورد در دانشگاه علوم پزشکی اصفهان | | image_alt =ویژهبرنامه مسابقات مناظره دانشجویی گفتاورد در دانشگاه علوم پزشکی اصفهان | ||
| فایل پادکست = انتقادپذیری.ogg | | فایل پادکست = انتقادپذیری.ogg | ||
| حجم فایلپادکست = | | حجم فایلپادکست = ۲/۷۲ | ||
| تاریخ پادکست = | | تاریخ پادکست = ۱۸-۱۱-۱۴۰۴ | ||
| زیرنویس عنوان = | | زیرنویس عنوان = | ||
| عنوان اصلی = انتقادپذیری | | عنوان اصلی = انتقادپذیری | ||
| عنوان انگلیسی = | | عنوان انگلیسی = | ||
| عنوان عربی = | | عنوان عربی = | ||
| عنوان علمی = انعطافپذیری شناختی در پذیرش بازخورد | | عنوان علمی = انعطافپذیری شناختی در پذیرش بازخورد | ||
| شاخه علمی = [[روانشناسی]]{{سخ}}[[جامعهشناسی]]{{سخ}}[[علوم سیاسی]]{{سخ}}فرهنگپژوهی | | شاخه علمی = [[روانشناسی]]{{سخ}}[[جامعهشناسی]]{{سخ}}[[علوم سیاسی]]{{سخ}}فرهنگپژوهی | ||
| خط ۱۷: | خط ۱۶: | ||
| حوزه کاربرد = روابط فردی{{سخ}}فرهنگ عمومی{{سخ}}نهادهای سیاسی{{سخ}}آموزش و تربیت{{سخ}}رسانه | | حوزه کاربرد = روابط فردی{{سخ}}فرهنگ عمومی{{سخ}}نهادهای سیاسی{{سخ}}آموزش و تربیت{{سخ}}رسانه | ||
| گستره جغرافیایی = جهانی | | گستره جغرافیایی = جهانی | ||
| منشأ تاریخی = | | منشأ تاریخی = | ||
| نخستین کاربرد = | | نخستین کاربرد = | ||
| ریشه واژه = | | ریشه واژه = | ||
| مرتبط با = [[تفکر نقاد]]{{سخ}}[[خودانتقادی]]{{سخ}}[[عزتنفس]] | | مرتبط با = [[تفکر نقاد]]{{سخ}}[[خودانتقادی]]{{سخ}}[[عزتنفس]] | ||
| اهمیت = اصلاح فردی و اجتماعی{{سخ}}تقویت اعتماد عمومی{{سخ}}کاهش تعارض{{سخ}}افزایش بلوغ مدنی | | اهمیت = اصلاح فردی و اجتماعی{{سخ}}تقویت اعتماد عمومی{{سخ}}کاهش تعارض{{سخ}}افزایش بلوغ مدنی | ||
| مبدع = | | مبدع = | ||
| مروج = | | مروج = | ||
| مقدس برای = | | مقدس برای = | ||
| مورد احترام = | | مورد احترام = | ||
| آثار مرتبط = | | آثار مرتبط = | ||
}} | }} | ||
| خط ۶۶: | خط ۶۵: | ||
== مؤلفههای انتقادپذیری == | == مؤلفههای انتقادپذیری == | ||
[[پرونده:انتقادپذیری۶.jpg|جایگزین= | [[پرونده:انتقادپذیری۶.jpg|جایگزین=حلقه صالحین دختران در مسجد موسی بن جعفر شهر ساری|بندانگشتی|[[حلقه صالحین]] دختران در [[مسجد]] موسی بن جعفر شهر [[ساری]]]] | ||
برخی از مهمترین عوامل تقویت انتقادپذیری در سنت اسلامیایرانی عبارتاند از: | برخی از مهمترین عوامل تقویت انتقادپذیری در سنت اسلامیایرانی عبارتاند از: | ||
* '''خودانتقادی''': در سبک زندگی اسلامیایرانی، فرایند [[محاسبه نفس|محاسبهٔ نفس]] و خودبازبینی، توانایی پذیرش بازخورد بیرونی را افزایش داده و انتقادپذیری را به یک [[مهارت تربیتی]] و شناختی تبدیل میکند.<ref>[https://hawzah.net/fa/Magazine/View/2689/6584/76754/انتقاد_و_انتقادپذیری_از_نگاه_اسلام?utm_source=chatgpt.com «انتقاد و انتقادپذیری از نگاه اسلام»، پایگاه اطلاعرسانی حوزه.]</ref> | * '''خودانتقادی''': در سبک زندگی اسلامیایرانی، فرایند [[محاسبه نفس|محاسبهٔ نفس]] و خودبازبینی، توانایی پذیرش بازخورد بیرونی را افزایش داده و انتقادپذیری را به یک [[مهارت تربیتی]] و شناختی تبدیل میکند.<ref>[https://hawzah.net/fa/Magazine/View/2689/6584/76754/انتقاد_و_انتقادپذیری_از_نگاه_اسلام?utm_source=chatgpt.com «انتقاد و انتقادپذیری از نگاه اسلام»، پایگاه اطلاعرسانی حوزه.]</ref> | ||
| خط ۸۲: | خط ۸۱: | ||
* '''[[خانواده]]''': شیوهٔ واکنش والدین به خطاهای [[کودک]] بر الگوریتمهای پردازش بازخورد در ذهن او اثر دارد. برخورد آرام و هدایتگرانهٔ والدین به کودک میآموزد که نقد، فرصتی برای یادگیری و اصلاح رفتار است.<ref>[https://rasekhoon.net/article/show/112671 «مشورت در خانواده (مشاوره، جوانان، فرزندان و زنان)»، وبسایت راسخون.]</ref> | * '''[[خانواده]]''': شیوهٔ واکنش والدین به خطاهای [[کودک]] بر الگوریتمهای پردازش بازخورد در ذهن او اثر دارد. برخورد آرام و هدایتگرانهٔ والدین به کودک میآموزد که نقد، فرصتی برای یادگیری و اصلاح رفتار است.<ref>[https://rasekhoon.net/article/show/112671 «مشورت در خانواده (مشاوره، جوانان، فرزندان و زنان)»، وبسایت راسخون.]</ref> | ||
* [[پرونده:انتقادپذیری۳.jpg|جایگزین=برگزاری کلاس درس در قالب گروهی و گفتگومحور|بندانگشتی|کلاس درس گروهی و گفتگومحور در [[مدرسه]]]]'''نظام آموزشی و علمی''': ایجاد فضای امن مبتنی بر [[اعتماد]]، الگوسازی معلمان و فعالیتهای گروهی، به دانشآموزان و [[دانشجو|دانشجویان]] امکان میدهد بازخورد را بهعنوان دادهای برای تحلیل و رشد بپذیرند.<ref>[https://salamsch.org/blog/teaching-criticism-children/ «آموزش انتقادپذیری به کودکان چرا و چگونه؟»، وبسایت مجموعۀ مدارس سلام.]</ref> علاوه بر آن، برنامههای آموزش اجتماعی- هیجانی (SEL) و شوراهای گفتوگو، بستر شناختی لازم برای توسعه تفکر نقاد و پذیرش انتقاد را تقویت میکنند.<ref>[https://myarticle.blogsky.com/1389/10/16/post-82/?utm_source=chatgpt.com «اهمیت شورا و مشارکت از دیدگاه اسلام و قرآن»، وبسایت مایآرتیکل، گردآوری مقالات علمی و اجتماعی.]</ref> | * [[پرونده:انتقادپذیری۳.jpg|جایگزین=برگزاری کلاس درس در قالب گروهی و گفتگومحور|بندانگشتی|کلاس درس گروهی و گفتگومحور در [[مدرسه]]]]'''نظام آموزشی و علمی''': ایجاد فضای امن مبتنی بر [[اعتماد]]، الگوسازی معلمان و فعالیتهای گروهی، به دانشآموزان و [[دانشجو|دانشجویان]] امکان میدهد بازخورد را بهعنوان دادهای برای تحلیل و رشد بپذیرند.<ref>[https://salamsch.org/blog/teaching-criticism-children/ «آموزش انتقادپذیری به کودکان چرا و چگونه؟»، وبسایت مجموعۀ مدارس سلام.]</ref> علاوه بر آن، برنامههای آموزش اجتماعی- هیجانی (SEL) و شوراهای گفتوگو، بستر شناختی لازم برای توسعه تفکر نقاد و پذیرش انتقاد را تقویت میکنند.<ref>[https://myarticle.blogsky.com/1389/10/16/post-82/?utm_source=chatgpt.com «اهمیت شورا و مشارکت از دیدگاه اسلام و قرآن»، وبسایت مایآرتیکل، گردآوری مقالات علمی و اجتماعی.]</ref> | ||
* '''رسانهها و فضای مجازی''': [[ | * '''رسانهها و فضای مجازی''': [[رسانه]]ها و [[شبکههای اجتماعی]]، با ارائهٔ دیدگاههای متنوع، فرصت تمرین مهارتهای پردازش شناختی بازخورد را فراهم میکنند، اما نقد توهینآمیز و ناشناس میتواند واکنش تدافعی را تشدید کند.<ref>[https://ensani.ir/file/download/article/6514173d27af3-10662-1402-2-7.pdf مشایخ، فرحناز و حاجیزاده، هانیه، «فرصتها و آسیبهای فضای مجازی»، 1402ش، ص109-110.]</ref> | ||
* '''نهادهای مدنی و تشکلهای مردم پایه''': فعالیت شهروندان در نهادهای مدنی و انجمنها، فرصت عملی برای تجربه، تحلیل و بازخورد اجتماعی فراهم میآورد. مشارکت در این فضاها مهارتهای شناختی شنیدن، ارزیابی و پاسخ به نقد را تقویت کرده و امکان تمرین تفکر نقاد و تصمیمگیری آگاهانه را در محیطی واقعی و امن فراهم میکند، بهگونهای که انتقاد به ابزاری برای اصلاح و [[مسئولیتپذیری]] جمعی تبدیل شود.<ref>[https://civilica.com/doc/1167430/?utm_source=chatgpt.com/ اندی، «فرهنگ نقد و نقدپذیری در ایران»، وبسایت سیویلیکا.]</ref> | * '''نهادهای مدنی و تشکلهای مردم پایه''': فعالیت شهروندان در نهادهای مدنی و انجمنها، فرصت عملی برای تجربه، تحلیل و بازخورد اجتماعی فراهم میآورد. مشارکت در این فضاها مهارتهای شناختی شنیدن، ارزیابی و پاسخ به نقد را تقویت کرده و امکان تمرین تفکر نقاد و تصمیمگیری آگاهانه را در محیطی واقعی و امن فراهم میکند، بهگونهای که انتقاد به ابزاری برای اصلاح و [[مسئولیتپذیری]] جمعی تبدیل شود.<ref>[https://civilica.com/doc/1167430/?utm_source=chatgpt.com/ اندی، «فرهنگ نقد و نقدپذیری در ایران»، وبسایت سیویلیکا.]</ref> | ||
=== بستر سیاسی نهادینهسازی انقتادپذیری === | === بستر سیاسی نهادینهسازی انقتادپذیری === | ||
[[پرونده:انتقادپذیری۴.jpg|جایگزین=انتقاد دانشجوی دکترای حقوق دانشگاه تهران در دیدار دانشجویان با رهبر انقلاب|بندانگشتی|انتقاد محمدعلی کامفیروزی، دانشجوی دکترای حقوق [[دانشگاه تهران]]، از فضای امنیتی حاکم بر برخی دانشگاهها در دیدار دانشجویان با [[آیتالله خامنهای]]]] | [[پرونده:انتقادپذیری۴.jpg|جایگزین=انتقاد دانشجوی دکترای حقوق دانشگاه تهران در دیدار دانشجویان با رهبر انقلاب|بندانگشتی|انتقاد محمدعلی کامفیروزی، دانشجوی دکترای حقوق [[دانشگاه تهران]]، از فضای امنیتی حاکم بر برخی دانشگاهها در دیدار دانشجویان با [[آیتالله سید علی خامنهای]]]] | ||
[[در سبک زندگی اسلامیایرانی]]، شفافیت و پاسخگویی نشانهای از عدالت و [[مشروعیت حکمرانی]] بوده و نقد بهعنوان ابزار اصلاح تلقی میشود. با بهرهگیری از اصول شناختی مانند تفکیک رفتار از [[هویت]] و شفافسازی مبتنی بر اصل [[امانت]]، جامعه میتواند بازخورد را به فرصت اصلاح و رشد حکمرانی تبدیل کند.<ref>[https://psq.bou.ac.ir/article_11946.html محمدی، «نقدپذیری حکومت و انتقادورزی جامعه در نگرش دینی»، 1387ش، ص147-148.]</ref> [[امام علی]] نیز در دوران حاکمیت خود، دیگران را به مشورت میگرفت و به سخنان مردم گوش میداد. این رویکرد، ظرفیتهای شناختی را برای ایفای نقش اجتماعی شهروندان تقویت کرده و [[اعتماد]] به نهادها را افزایش میدهد.<ref>[https://ahlolbait.com/content/15051/%D9%86%D8%A7%D9%85%D9%87-53-%D9%86%D9%87%D8%AC-%D8%A7%D9%84%D8%A8%D9%84%D8%A7%D8%BA%D9%87-%D9%86%D8%A7%D9%85%D9%87-%D8%A7%D9%85%D8%A7%D9%85-%D8%B9%D9%84%DB%8C-%D8%B9%D9%84%DB%8C%D9%87-%D8%A7%D9%84%D8%B3%D9%84%D8%A7%D9%8 «نامۀ 53 نهجالبلاغه (نامه امام علی علیهالسلام به مالک اشتر)»، وبسایت مؤسسۀ تحقیقات و نشر معارف اهلالبیت علیهمالسلام.]</ref> | [[در سبک زندگی اسلامیایرانی]]، شفافیت و پاسخگویی نشانهای از عدالت و [[مشروعیت حکمرانی]] بوده و نقد بهعنوان ابزار اصلاح تلقی میشود. با بهرهگیری از اصول شناختی مانند تفکیک رفتار از [[هویت]] و شفافسازی مبتنی بر اصل [[امانت]]، جامعه میتواند بازخورد را به فرصت اصلاح و رشد حکمرانی تبدیل کند.<ref>[https://psq.bou.ac.ir/article_11946.html محمدی، «نقدپذیری حکومت و انتقادورزی جامعه در نگرش دینی»، 1387ش، ص147-148.]</ref> [[امام علی]] نیز در دوران حاکمیت خود، دیگران را به مشورت میگرفت و به سخنان مردم گوش میداد. این رویکرد، ظرفیتهای شناختی را برای ایفای نقش اجتماعی شهروندان تقویت کرده و [[اعتماد]] به نهادها را افزایش میدهد.<ref>[https://ahlolbait.com/content/15051/%D9%86%D8%A7%D9%85%D9%87-53-%D9%86%D9%87%D8%AC-%D8%A7%D9%84%D8%A8%D9%84%D8%A7%D8%BA%D9%87-%D9%86%D8%A7%D9%85%D9%87-%D8%A7%D9%85%D8%A7%D9%85-%D8%B9%D9%84%DB%8C-%D8%B9%D9%84%DB%8C%D9%87-%D8%A7%D9%84%D8%B3%D9%84%D8%A7%D9%8 «نامۀ 53 نهجالبلاغه (نامه امام علی علیهالسلام به مالک اشتر)»، وبسایت مؤسسۀ تحقیقات و نشر معارف اهلالبیت علیهمالسلام.]</ref> | ||
[[امام خمینی]]، نقدپذیری را زمینهساز رشد فردی و اصلاح جامعه معرفی کرده و بر پذیرش پند و انتقاد با روی باز و رعایت [[انصاف]] و عدالت در نقد تأکید داشته و مسئولان و مردم را به تمرین و نهادینهکردن این فضیلت دعوت میکرد. از نگاه او، نقد سازنده نهتنها حق مردم بلکه هدیهای الهی برای ارتقای خرد، [[تهذیب نفس]] و تقویت جامعه است.<ref>[http://www.imam-khomeini.ir/fa/n146922/نقد_و_نقد_پذیری_امر_به_معروفی_فراموش_شده «نقد و نقدپذیری، امر به معروفی فراموش شده»، پرتال امام خمینی.]</ref> [[آیتالله خامنهای]] نیز همواره بر انتقادپذیری جامعه و مسئولان تأکید داشته و معتقد است که انتقاد منصفانه، امری ضروری در مسیر حرکت جامعه بهسوی آرمانها بوده و مسئولان نیز باید ظرفیتِ شنیدن انتقادات و پذیرش نقد عالمانه را در خود ایجاد کنند.<ref>[https://farsi.khamenei.ir/speech-content?id=46724 «مِنهای تخریب»، وبسایت آیتالله خامنهای.]</ref> | [[امام خمینی]]، نقدپذیری را زمینهساز رشد فردی و اصلاح جامعه معرفی کرده و بر پذیرش پند و انتقاد با روی باز و رعایت [[انصاف]] و عدالت در نقد تأکید داشته و مسئولان و مردم را به تمرین و نهادینهکردن این فضیلت دعوت میکرد. از نگاه او، نقد سازنده نهتنها حق مردم بلکه هدیهای الهی برای ارتقای خرد، [[تهذیب نفس]] و تقویت جامعه است.<ref>[http://www.imam-khomeini.ir/fa/n146922/نقد_و_نقد_پذیری_امر_به_معروفی_فراموش_شده «نقد و نقدپذیری، امر به معروفی فراموش شده»، پرتال امام خمینی.]</ref> [[آیتالله سید علی خامنهای]] نیز همواره بر انتقادپذیری جامعه و مسئولان تأکید داشته و معتقد است که انتقاد منصفانه، امری ضروری در مسیر حرکت جامعه بهسوی آرمانها بوده و مسئولان نیز باید ظرفیتِ شنیدن انتقادات و پذیرش نقد عالمانه را در خود ایجاد کنند.<ref>[https://farsi.khamenei.ir/speech-content?id=46724 «مِنهای تخریب»، وبسایت آیتالله خامنهای.]</ref> | ||
== چالشهای انتقادپذیری در ایران == | == چالشهای انتقادپذیری در ایران == | ||
| خط ۱۴۱: | خط ۱۴۰: | ||
* «نقد و نقدپذیری، امر به معروفی فراموش شده»، پرتال امام خمینی، تاریخ بارگذاری: ۲۶ اسفند ۱۳۹۷ش. | * «نقد و نقدپذیری، امر به معروفی فراموش شده»، پرتال امام خمینی، تاریخ بارگذاری: ۲۶ اسفند ۱۳۹۷ش. | ||
{{پایان منابع}} | {{پایان منابع}} | ||
{{زندگی}} | |||
[[رده:اخلاق اجتماعی]] | |||
[[رده:اخلاق سیاسی]] | |||
[[رده:اصول اخلاقی]] | |||
[[رده:روابط میانفردی]] | |||
[[رده:مهارتهای ارتباطی]] | |||
[[رده:مهارتهای فردی]] | |||
