زهرا غلامی (بحث | مشارکتها) ایجاد لینک داخلی |
حسین صبوری (بحث | مشارکتها) بدون خلاصۀ ویرایش |
||
| (۲ نسخهٔ میانی ویرایش شده توسط یک کاربر دیگر نشان داده نشد) | |||
| خط ۱: | خط ۱: | ||
{{ | {{جعبه اطلاعات مفهوم | ||
| تصویر = | |||
| زیرنویس تصویر = | |||
| image_alt = | |||
| فایل پادکست = | |||
| حجم فایلپادکست = | |||
| تاریخ پادکست = | |||
| زیرنویس عنوان = | |||
| عنوان اصلی = | |||
| عنوان انگلیسی = | |||
| عنوان عربی = | |||
| عنوان علمی = | |||
| شاخه علمی = | |||
| نوع مفهوم = | |||
| معنای اصطلاحی = | |||
| حوزه کاربرد = | |||
| گستره جغرافیایی = | |||
| منشأ تاریخی = | |||
| نخستین کاربرد = | |||
| ریشه واژه = | |||
| مرتبط با = | |||
| اهمیت = | |||
| مبدع = | |||
| مروج = | |||
| مقدس برای = | |||
| مورد احترام = | |||
| آثار مرتبط = | |||
}} | |||
{{درشت|'''استرس پساز سانحه'''}}؛ نگرانی و تنش حاصل از مشاهده یا تجربه وقایع ناگوار. | |||
استرس پساز سانحه بهدنبال مواجهه با رویداد پراسترس به وجود میآید؛ رویدادهایی همچون درگیری در یک جنایت، تصادف، تهاجم، جنگ، آدمربایی، تجربه یک بیماری و تجربه سوءرفتار جنسی که فرد در مواجهه با آنان از خود، درماندگی نشان میدهد. این اختلال علاوه بر درگیر کردن فرد مورد ابتلا، باعث ایجاد آشفتگی روانی در سایر اعضای خانواده میشود و عوارضی مانند کاهش عملکرد تحصیلی، کاهش انگیزه، [[پرخاشگری]]، بیشفعالی، فقدان [[اعتماد به نفس|اعتمادبهنفس]]، سخترویی، بزهکاری و خودافشایی برای فرد به همراه دارد. | |||
== مفهومشناسی == | == مفهومشناسی == | ||
استرس پساز سانحه یکی از انواع اختلالهای روانی محسوب میشود که پس از وقایع فاجعهآمیز و ناملایمات، نگرانی مستمری برای فرد ایجاد میکند.<ref>[https://www.sid.ir/paper/258860/fa#pointx رقیبی و دیگران، «بررسی شیوع و ارتباط متغیرهای فردی با اختلال استرس پس از سانحه (PTSD) در زندانیان»، 1395ش، ص10.]</ref> براساس راهنمای تشخیصی و آماری، اختلال روانی بهمعنای تجربه مستقیم یا غیرمستقیم یک سانحه پراسترس است که نشانههای عصبی و روانی را برای فرد در پی دارد.<ref>[https://www.sid.ir/paper/83109/fa#pointx طاهری و دیگران، «عملکرد حافظه شرح حال در فرزندان نوجوان جانبازان مبتلا به اختلال استرس پس از سانحه (PTSD)»، 1390ش، ص52.]</ref> افراد در مواجهه با جنگ، تجاوز، حوادث طبیعی، حوادث صنعتی، مرگ ناگهانی نزدیکان، شکنجه و جرم، معمولاً به این گونه از اضطراب گرفتار میشوند.<ref>[https://www.rcpsych.ac.uk/mental-health/translations/persian/post-traumatic-stress-disorder-(PTSD) «اختلال استرس پس از سانحه»، وبسایت کالج سلطنتی روانپزشکان.]</ref> | |||
== علائم == | == علائم == | ||
| خط ۲۷: | خط ۵۷: | ||
زمانی که کودک با وقایع ناگوار مواجه میشود، زمینه اختلال پس از سانحه برای او به وجود میآید. علائم کودکان مبتلا عبارت است از: اجتناب از بهیادآوردن وقایع ناگوار، پرخاشگری در مدرسه و خانه، اختلال در یادگیری و تکالیف درسی، شبادراری، مکیدن انگشت، تحریکپذیری بالا، احساس گناه و گوشبهزنگ بودن.<ref>[https://www.alimirsadeghi.com/-آخرین-مقاله-زندگی/articleid/337/ptsd-در-کودکان نوریفر، «اختلال استرس پس از سانحه (ptsd) در کودکان | علائم و درمان»، وبسایت علی میرصادقی.]</ref> | زمانی که کودک با وقایع ناگوار مواجه میشود، زمینه اختلال پس از سانحه برای او به وجود میآید. علائم کودکان مبتلا عبارت است از: اجتناب از بهیادآوردن وقایع ناگوار، پرخاشگری در مدرسه و خانه، اختلال در یادگیری و تکالیف درسی، شبادراری، مکیدن انگشت، تحریکپذیری بالا، احساس گناه و گوشبهزنگ بودن.<ref>[https://www.alimirsadeghi.com/-آخرین-مقاله-زندگی/articleid/337/ptsd-در-کودکان نوریفر، «اختلال استرس پس از سانحه (ptsd) در کودکان | علائم و درمان»، وبسایت علی میرصادقی.]</ref> | ||
== شیوع اختلال | == شیوع اختلال استرس پساز سانحه == | ||
براساس راهنمای تشخیصی و آماری آمریکا، شیوع این اختلال در عموم مردم ایالت متحده حدود ۷ تا ۸ درصد گزارش شده است. براساس پژوهش صورت گرفته در ایران، در سال ۱۳۸۸ش، شیوع این اختلال در جمعیت عمومی ۹۸/۰درصد بوده است.<ref>[https://jcp.semnan.ac.ir/article_2155.html شفیعی کمالآبادی و دیگران، «بررسی شیوع اختلال استرس پس از سانحه و همبودی آن با اختلالات شخصیت در بین جانبازان شهر تهران»، 1393ش، ص66.]</ref> در ایام کرونا نیز با توجه به ترس از ابتلا به این بیماری و محدودیت ارتباطات اجتماعی، علائم افسردگی، اضطراب و استرس پس از سانحه افزایش یافت. براساس پژوهش صورتگرفته، شیوع این اختلال حدود ۸/۳ درصد گزارش شده است؛<ref>[https://rehabilitationj.uswr.ac.ir/browse.php?a_id=3189&sid=1&slc_lang=fa&html=1 خادم حمزهای و دیگران، «اختلال استرس پس از سانحه در بهبودیافتگان کووید-19: مطالعه مقطعی»، 1402ش، ص37.]</ref> اما در سالهای جنگ تحمیلی عراق به ایران با توجه به فشارهای روحی-روانی آن، میزان شیوع را حدود ۱۵ تا ۳۹ درصد گزارش کردهاند.<ref>[https://www.sid.ir/paper/62158/fa زمانی و دیگران، «بررسی شیوع اختلال استرس پس از سانحه در افراد با تجربه جنگ تحمیلی عراق بر ایران در استان ایلام در سال 1395: یک مطالعه مقطعی»، 1397ش، ص413.]</ref> | براساس راهنمای تشخیصی و آماری آمریکا، شیوع این اختلال در عموم مردم ایالت متحده حدود ۷ تا ۸ درصد گزارش شده است. براساس پژوهش صورت گرفته در ایران، در سال ۱۳۸۸ش، شیوع این اختلال در جمعیت عمومی ۹۸/۰درصد بوده است.<ref>[https://jcp.semnan.ac.ir/article_2155.html شفیعی کمالآبادی و دیگران، «بررسی شیوع اختلال استرس پس از سانحه و همبودی آن با اختلالات شخصیت در بین جانبازان شهر تهران»، 1393ش، ص66.]</ref> در ایام کرونا نیز با توجه به ترس از ابتلا به این بیماری و محدودیت ارتباطات اجتماعی، علائم افسردگی، اضطراب و استرس پس از سانحه افزایش یافت. براساس پژوهش صورتگرفته، شیوع این اختلال حدود ۸/۳ درصد گزارش شده است؛<ref>[https://rehabilitationj.uswr.ac.ir/browse.php?a_id=3189&sid=1&slc_lang=fa&html=1 خادم حمزهای و دیگران، «اختلال استرس پس از سانحه در بهبودیافتگان کووید-19: مطالعه مقطعی»، 1402ش، ص37.]</ref> اما در سالهای جنگ تحمیلی عراق به ایران با توجه به فشارهای روحی-روانی آن، میزان شیوع را حدود ۱۵ تا ۳۹ درصد گزارش کردهاند.<ref>[https://www.sid.ir/paper/62158/fa زمانی و دیگران، «بررسی شیوع اختلال استرس پس از سانحه در افراد با تجربه جنگ تحمیلی عراق بر ایران در استان ایلام در سال 1395: یک مطالعه مقطعی»، 1397ش، ص413.]</ref> | ||
== عوامل | == عوامل استرس پساز سانحه == | ||
عوامل محیطی؛ با استناد به پژوهش صورت گرفته، بیشتر موارد مطالعه شده بهدلیل داشتن سابقه خشونت در دوران کودکی و بزرگسالی و برخی موارد نیز بهدلیل داشتن مواجهه مداوم با آسیبهای طاقتفرسا دچار اختلال شدند.<ref>[https://www.sid.ir/paper/429285/fa#pointx فارلی و دیگران، «روسپیگری، خشونت و اختلال استرس پس از سانحه (PTSD)»، 1381ش، ص240.]</ref> | عوامل محیطی؛ با استناد به پژوهش صورت گرفته، بیشتر موارد مطالعه شده بهدلیل داشتن سابقه خشونت در دوران کودکی و بزرگسالی و برخی موارد نیز بهدلیل داشتن مواجهه مداوم با آسیبهای طاقتفرسا دچار اختلال شدند.<ref>[https://www.sid.ir/paper/429285/fa#pointx فارلی و دیگران، «روسپیگری، خشونت و اختلال استرس پس از سانحه (PTSD)»، 1381ش، ص240.]</ref> | ||
در کشورهای توسعهیافته، تصادفات جادهای فراوانی اتفاق میافتد که پیامدهای اقتصادی و روانی زیادی را در پی دارد. در ایران با توجه به میزان بالای بروز اتفاقات و وقایع ناگوار، تمرکز ویژهای بر اختلال پس از سانحه بهویژه تصادفات شده است.<ref>[https://www.isna.ir/news/1400122922442/شیوع-اختلالات-روان-شناختی-پس-از-تصادفات «شیوع اختلالات روانشناختی پس از تصادفات»، خبرگزاری دانشجویان ایران.]</ref> | در کشورهای توسعهیافته، تصادفات جادهای فراوانی اتفاق میافتد که پیامدهای اقتصادی و روانی زیادی را در پی دارد. در ایران با توجه به میزان بالای بروز اتفاقات و وقایع ناگوار، تمرکز ویژهای بر اختلال پس از سانحه بهویژه تصادفات شده است.<ref>[https://www.isna.ir/news/1400122922442/شیوع-اختلالات-روان-شناختی-پس-از-تصادفات «شیوع اختلالات روانشناختی پس از تصادفات»، خبرگزاری دانشجویان ایران.]</ref> | ||
همچنین قدرت و سرعت سرایت بالای ویروس کرونا، سبب قرنطینه، مرگومیر و محدودیتهای ارتباطی شده و نگرانی زیادی را برای افراد ایجاد کرد که پیامدهای طولانیمدتی در زمینه هیجانی، اجتماعی و مالی را برای افراد به وجود آورد. براساس پژوهش صورتگرفته حدود ۷۵درصد افراد مبتلا، | همچنین قدرت و سرعت سرایت بالای ویروس کرونا، سبب قرنطینه، مرگومیر و محدودیتهای ارتباطی شده و نگرانی زیادی را برای افراد ایجاد کرد که پیامدهای طولانیمدتی در زمینه هیجانی، اجتماعی و مالی را برای افراد به وجود آورد. براساس پژوهش صورتگرفته حدود ۷۵درصد افراد مبتلا، استرس پساز سانحه را تجربه کردند و زنان بیشتر مستعد ابتلا به این اختلال بودند.<ref>[https://rehabilitationj.uswr.ac.ir/browse.php?a_id=3189&sid=1&slc_lang=fa&html=1 خادم حمزهای و دیگران، «اختلال استرس پس از سانحه در بهبودیافتگان کووید-19: مطالعه مقطعی»، 1402ش، ص34 و 37.]</ref> | ||
این اختلال در حوادثی مانند جنگ، زلزله، آتشسوزی، تصادفات، کودکآزاری، تجاوز به عنف و حوادث ناگوار دیگر قربانیهای زیادی دارد.<ref>[https://civilica.com/doc/1644274/ شمسیان و قربانپوراحمد سرگورابی، «شیوع، سببشناسی، تشخیص علائم و راهکارهای درمانی اختلال استرس پس از سانحه»، 1401ش، ص1.]</ref> | این اختلال در حوادثی مانند جنگ، زلزله، آتشسوزی، تصادفات، کودکآزاری، تجاوز به عنف و حوادث ناگوار دیگر قربانیهای زیادی دارد.<ref>[https://civilica.com/doc/1644274/ شمسیان و قربانپوراحمد سرگورابی، «شیوع، سببشناسی، تشخیص علائم و راهکارهای درمانی اختلال استرس پس از سانحه»، 1401ش، ص1.]</ref> | ||
| خط ۵۳: | خط ۸۳: | ||
عوامل بیولوژیکی؛ در افراد مبتلا به اختلال پس از سانحه سطح آدرنالین بعد از تجربه موقعیت اضطرابزا کاهش نمییابد.<ref>[https://www.rcpsych.ac.uk/mental-health/translations/persian/post-traumatic-stress-disorder-(PTSD) «اختلال استرس پس از سانحه»، وبسایت کالج سلطنتی روانپزشکان.]</ref> همچنین هیپوکامپ<ref>بخشی از دستگاه لیمبیک مغزاست که نقش مهمی در سازماندهی، یادگیری و ذخیرة اطلاعات دارد ([https://injamax.com/هیپوکامپ-مغز حسنزاده، «هیپوکامپ، مکان، عملکرد و نقش آن در حافظه و یادگیری»، وبسایت گروه روانشناسی اینجا مکث]).</ref> این افراد کوچکتر از حد معمول افراد سالم مشاهد شده است.<ref>کالات، روانشناسی فیزیولوژیکی، 1386ش، ص223.</ref> | عوامل بیولوژیکی؛ در افراد مبتلا به اختلال پس از سانحه سطح آدرنالین بعد از تجربه موقعیت اضطرابزا کاهش نمییابد.<ref>[https://www.rcpsych.ac.uk/mental-health/translations/persian/post-traumatic-stress-disorder-(PTSD) «اختلال استرس پس از سانحه»، وبسایت کالج سلطنتی روانپزشکان.]</ref> همچنین هیپوکامپ<ref>بخشی از دستگاه لیمبیک مغزاست که نقش مهمی در سازماندهی، یادگیری و ذخیرة اطلاعات دارد ([https://injamax.com/هیپوکامپ-مغز حسنزاده، «هیپوکامپ، مکان، عملکرد و نقش آن در حافظه و یادگیری»، وبسایت گروه روانشناسی اینجا مکث]).</ref> این افراد کوچکتر از حد معمول افراد سالم مشاهد شده است.<ref>کالات، روانشناسی فیزیولوژیکی، 1386ش، ص223.</ref> | ||
== عوارض اختلال | == عوارض اختلال استرس پساز سانحه == | ||
افراد مبتلا به اختلال پس از سانحه، بیشتر در معرض عواملی همچون سوء مصرف مواد مخدر و الکل، اختلال افسردگی اساسی، هراس اجتماعی، بیرونهراسی، اختلال اضطراب منتشر و اختلال وحشت هستند. همچنین این افراد از نظر فیزیکی در معرض مشکلاتی همچون اختلالات قلبی، عصبی، معده، روده و اختلالات عفونی قرار دارند.<ref>[https://dr-sanaie.com/اختلال-استرس-پس-از-سانحه-چیست/ سنایی، «اختلال استرس پس از سانحه PTSD»، وبسایت دکتر سنایی.]</ref> اغلب این افراد مشکلات و رفتارهای شغلی و افکار و کابوسهای متعددی را تجربه میکنند.<ref>[https://www.drshirinvalizadeh.com/اختلال-استرس-پس-از-سانحه/ ولیزاده، «سندروم استرس پس از سانحه (PTSD) علت+ علائم+ درمان»، وبسایت دکتر شیرین ولیزاده.]</ref> | افراد مبتلا به اختلال پس از سانحه، بیشتر در معرض عواملی همچون سوء مصرف مواد مخدر و الکل، اختلال افسردگی اساسی، هراس اجتماعی، بیرونهراسی، اختلال اضطراب منتشر و اختلال وحشت هستند. همچنین این افراد از نظر فیزیکی در معرض مشکلاتی همچون اختلالات قلبی، عصبی، معده، روده و اختلالات عفونی قرار دارند.<ref>[https://dr-sanaie.com/اختلال-استرس-پس-از-سانحه-چیست/ سنایی، «اختلال استرس پس از سانحه PTSD»، وبسایت دکتر سنایی.]</ref> اغلب این افراد مشکلات و رفتارهای شغلی و افکار و کابوسهای متعددی را تجربه میکنند.<ref>[https://www.drshirinvalizadeh.com/اختلال-استرس-پس-از-سانحه/ ولیزاده، «سندروم استرس پس از سانحه (PTSD) علت+ علائم+ درمان»، وبسایت دکتر شیرین ولیزاده.]</ref> | ||
