بدون خلاصۀ ویرایش |
حسین صبوری (بحث | مشارکتها) بدون خلاصۀ ویرایش |
||
| (۴ نسخهٔ میانی ویرایش شده توسط ۲ کاربر نشان داده نشد) | |||
| خط ۱: | خط ۱: | ||
{{جعبه اطلاعات مفهوم | {{جعبه اطلاعات مفهوم | ||
| تصویر =آیتالکرسی.png | | تصویر =آیتالکرسی.png | ||
| زیرنویس تصویر =کاشی ستارهای هشتپر منقش به آیتالکرسی، | | زیرنویس تصویر =کاشی ستارهای هشتپر منقش به آیتالکرسی، دورۀ ایلخانی؛ نگهداری در موزه متروپولیتن نیویورک | ||
| image_alt =کاشی ستارهای هشتپر منقش به آیتالکرسی - موزه نیویورک | | image_alt =کاشی ستارهای هشتپر منقش به آیتالکرسی - موزه نیویورک | ||
| فایل پادکست = | | فایل پادکست =آیتالکرسی.ogg | ||
| حجم فایلپادکست = | | حجم فایلپادکست =9/25 | ||
| تاریخ پادکست = | | تاریخ پادکست =16-3-1405 | ||
| زیرنویس عنوان = | | زیرنویس عنوان = | ||
| خط ۳۴: | خط ۳۴: | ||
== معرفی == | == معرفی == | ||
[[پرونده:آیتالکرسی۱.jpg|جایگزین=ترجمه آیتالکرسی|بندانگشتی|ترجمه آیتالکرسی: خداوند يكتا است كه معبودى به جز او نيست خدايى است زنده و پاينده، چرت نمىزند تا چه رسد به خواب، هر چه در آسمانها و زمين هست از آن اوست آنكه به نزد او بدون اجازهاش شفاعت كند كيست؟ آنچه پيش رو و پشت سرشان هست مىداند و به چيزى از دانش وى جز به اجازه خود او احاطه ندارند قلمرو او آسمانها و زمين را فرا گرفته و نگهداشتن آنها بر او سنگينى نمىكند، كه او والا و بزرگ است.<ref>[https://quran.inoor.ir/fa/ayah/2/255/translate ترجمه آیتالکرسی، پایگاه جامع قرآنی.]</ref> ]] | |||
آیتالکرسی نام آیهٔ ۲۵۵ از سورهٔ بقره در [[قرآن]] است.<ref>[https://lib.eshia.ir/13509/6/449 حسینی طهرانی، مطلع انوار، ۱۴۳۴ق، ج۶، ص۴۴۹.]</ref> دلیل این نامگذاری، کاربرد واژهٔ «کُرسی» در متن آیه است و بر پایهٔ روایات، استفاده از این عنوان در زمان [[حضرت محمد|پیامبر اسلام]] رواج داشته است. برخی مفسران قرآن بهدلیل پیوستگی مفهومی، آیات ۲۵۶ و ۲۵۷ را نیز ضمیمهٔ آیتالکرسی میدانند؛ اما منابع کهن این بسط را تأیید نمیکنند. دلایلی نظیر انحصار واژهٔ «کرسی» در آیهٔ ۲۵۵، روایات ناظر بر تعداد ۵۰ کلمه و ۱۷۰ حرف در این آیه و روایتی از [[امام علی]] که آغاز و انجام آیتالکرسی را بهروشنی مشخص میکند، نشان میدهد که آیتالکرسی محدود به همان آیهٔ ۲۵۵ است.<ref>[https://lib.eshia.ir/26683/1/307/آیت_الکرسی_به_آیه_۲۵۵_سوره جمعی از نویسندگان، فرهنگنامه علوم قرآنی، دفتر تبلیغات اسلامی، ص۳۰۷.]</ref> | آیتالکرسی نام آیهٔ ۲۵۵ از سورهٔ بقره در [[قرآن]] است.<ref>[https://lib.eshia.ir/13509/6/449 حسینی طهرانی، مطلع انوار، ۱۴۳۴ق، ج۶، ص۴۴۹.]</ref> دلیل این نامگذاری، کاربرد واژهٔ «کُرسی» در متن آیه است و بر پایهٔ روایات، استفاده از این عنوان در زمان [[حضرت محمد|پیامبر اسلام]] رواج داشته است. برخی مفسران قرآن بهدلیل پیوستگی مفهومی، آیات ۲۵۶ و ۲۵۷ را نیز ضمیمهٔ آیتالکرسی میدانند؛ اما منابع کهن این بسط را تأیید نمیکنند. دلایلی نظیر انحصار واژهٔ «کرسی» در آیهٔ ۲۵۵، روایات ناظر بر تعداد ۵۰ کلمه و ۱۷۰ حرف در این آیه و روایتی از [[امام علی]] که آغاز و انجام آیتالکرسی را بهروشنی مشخص میکند، نشان میدهد که آیتالکرسی محدود به همان آیهٔ ۲۵۵ است.<ref>[https://lib.eshia.ir/26683/1/307/آیت_الکرسی_به_آیه_۲۵۵_سوره جمعی از نویسندگان، فرهنگنامه علوم قرآنی، دفتر تبلیغات اسلامی، ص۳۰۷.]</ref> | ||
| خط ۳۹: | خط ۴۰: | ||
از منظر اسلامپژوهان، هدف اصلی آیتالکرسی آن است که معبود واقعی و شایستهٔ پرستش را به مردم معرفی کند. آموزههای این آیه، یکتاپرستی را تقویت و انسانها را از [[شرک]] و بندگیهای باطل آزاد میکند.<ref>فلسفی، آیت الکرسی پیام آسمانی توحید، ۱۳۵۱ش، ص۴–۵.</ref> در روایتی از [[امام جعفر صادق|امام صادق]] آمده که پیامبر اسلام، آیتالکرسی را برترین آیه قرآن دانسته است. بعضی روایات نیز [[اسم اعظم|اسم اعظم خدا]] را در آیتالکرسی نهفته دانستهاند.<ref>[https://lib.eshia.ir/26683/1/307/آیت_الکرسی_به_آیه_۲۵۵_سوره جمعی از نویسندگان، فرهنگنامه علوم قرآنی، دفتر تبلیغات اسلامی، ص۳۰۷.]</ref> فضیلت آیتالکرسی در [[کتب اربعه|جوامع روایی شیعه]] و [[صحاح سته|اهلسنت]] وجود دارد.<ref>[https://lib.eshia.ir/13509/6/449 حسینی طهرانی، مطلع انوار، ۱۴۳۴ق، ج۶، ص۴۴۹.]</ref> | از منظر اسلامپژوهان، هدف اصلی آیتالکرسی آن است که معبود واقعی و شایستهٔ پرستش را به مردم معرفی کند. آموزههای این آیه، یکتاپرستی را تقویت و انسانها را از [[شرک]] و بندگیهای باطل آزاد میکند.<ref>فلسفی، آیت الکرسی پیام آسمانی توحید، ۱۳۵۱ش، ص۴–۵.</ref> در روایتی از [[امام جعفر صادق|امام صادق]] آمده که پیامبر اسلام، آیتالکرسی را برترین آیه قرآن دانسته است. بعضی روایات نیز [[اسم اعظم|اسم اعظم خدا]] را در آیتالکرسی نهفته دانستهاند.<ref>[https://lib.eshia.ir/26683/1/307/آیت_الکرسی_به_آیه_۲۵۵_سوره جمعی از نویسندگان، فرهنگنامه علوم قرآنی، دفتر تبلیغات اسلامی، ص۳۰۷.]</ref> فضیلت آیتالکرسی در [[کتب اربعه|جوامع روایی شیعه]] و [[صحاح سته|اهلسنت]] وجود دارد.<ref>[https://lib.eshia.ir/13509/6/449 حسینی طهرانی، مطلع انوار، ۱۴۳۴ق، ج۶، ص۴۴۹.]</ref> | ||
آیتالکرسی در فرهنگ اسلامی، نماد حفظ و قیومیت الهی است و تلاوت آن موجب امان از خطرات میشود.<ref>[https://lib.eshia.ir/13509/6/449 حسینی طهرانی، مطلع انوار، ۱۴۳۴ق، ج۶، ص۴۴۹.]</ref> در احادیث منتسب به [[امامان شیعه]]، خواندن آیتالکرسی عامل رفع بلایای دنیوی مانند [[فقر]]، کاهش سختیهای اخروی نظیر [[عذاب قبر]]<ref>[https://lib.eshia.ir/12013/1/136 عیاشی، التفسیر، ۱۳۸۰ق، ج۱، ص۱۳۶.]</ref> و مؤثر در شفای بیماریها مانند درد چشم، معرفی شده است.<ref>[https://lib.eshia.ir/15339/2/616 شیخ صدوق، الخصال، ۱۳۶۲ش، ج۲، ص۶۱۶.]</ref> قرائت این آیه در اعمال و نمازهای مستحبی، ازجمله [[نماز شب اول قبر|نماز | آیتالکرسی در فرهنگ اسلامی، نماد حفظ و قیومیت الهی است و تلاوت آن موجب امان از خطرات میشود.<ref>[https://lib.eshia.ir/13509/6/449 حسینی طهرانی، مطلع انوار، ۱۴۳۴ق، ج۶، ص۴۴۹.]</ref> در احادیث منتسب به [[امامان شیعه]]، خواندن آیتالکرسی عامل رفع بلایای دنیوی مانند [[فقر]]، کاهش سختیهای اخروی نظیر [[عذاب قبر]]<ref>[https://lib.eshia.ir/12013/1/136 عیاشی، التفسیر، ۱۳۸۰ق، ج۱، ص۱۳۶.]</ref> و مؤثر در شفای بیماریها مانند درد چشم، معرفی شده است.<ref>[https://lib.eshia.ir/15339/2/616 شیخ صدوق، الخصال، ۱۳۶۲ش، ج۲، ص۶۱۶.]</ref> قرائت این آیه در اعمال و نمازهای مستحبی، ازجمله [[نماز شب اول قبر|نماز لیلةالدفن]] (نماز شب اول قبر)،<ref>فلسفی، آیت الکرسی پیام آسمانی توحید، ۱۳۵۱ش، ص۴.</ref> نماز [[مباهله]]،<ref>قمی، مفاتیح الجنان، بیتا، ص696.</ref> نماز شب [[عاشورا]]،<ref>قمی، مفاتیح الجنان، بیتا، ص709.</ref> نماز شبهای ماه [[رمضان]]،<ref>قمی، مفاتیح الجنان، بیتا، ص59.</ref> شب [[عید فطر]]،<ref>قمی، مفاتیح الجنان، بیتا، ص606.</ref> اعمال ماه [[رجب]]،<ref>قمی، مفاتیح الجنان، بیتا، ص346، 345، 362.</ref> در دعای امداود<ref>قمی، مفاتیح الجنان، بیتا، ص362.</ref> و هنگام سفر سفارش شده است.<ref>قمی، مفاتیح الجنان، بیتا، ص749.</ref> | ||
== تفسیر آیتالکرسی == | == تفسیر آیتالکرسی == | ||
| خط ۵۸: | خط ۵۹: | ||
== آیتالکرسی در فرهنگ عمومی و هنر == | == آیتالکرسی در فرهنگ عمومی و هنر == | ||
[[پرونده:آیتالکرسی۲.jpg|جایگزین=نگین عقیق یمنی منقش به آیتالکرسی |بندانگشتی|نگین عقیق یمنی منقش به آیتالکرسی ]] | |||
بر پایه باورهای رایج و برخی روایات، برای حفاظت خانه از [[جن|جنیان]]، شیاطین و نیروهای منفی مانند [[طلسم]] و [[چشمزخم]]، آیتالکرسی را بر دیوار و نزدیک سقف مینویسند. افزون بر این در هنگام درخواست [[حاجتروایی]] و پیش از خواب هم این آیه خوانده میشود.<ref>[https://hirzrazavi.ir/خواص-اعجاز-آمیز-آیت-الکرسی-در-حل-مشکلات/ «خواص اعجازآمیز آیت الکرسی در حل مشکلات زندگی»، وبسایت حرز رضوی.]</ref> | بر پایه باورهای رایج و برخی روایات، برای حفاظت خانه از [[جن|جنیان]]، شیاطین و نیروهای منفی مانند [[طلسم]] و [[چشمزخم]]، آیتالکرسی را بر دیوار و نزدیک سقف مینویسند. افزون بر این در هنگام درخواست [[حاجتروایی]] و پیش از خواب هم این آیه خوانده میشود.<ref>[https://hirzrazavi.ir/خواص-اعجاز-آمیز-آیت-الکرسی-در-حل-مشکلات/ «خواص اعجازآمیز آیت الکرسی در حل مشکلات زندگی»، وبسایت حرز رضوی.]</ref> | ||
آیتالکرسی در هنر ایرانیان گاه بر اشیای کاربردی در زندگی روزمره چون [[انگشتر]]، [[تسبیح]]،<ref>[https://www.javaherbazar.com/library/post-1514-آیت-الکرسی-و-خواص-بی-نظیر-آن/ «آیةالکرسی و خواص بینظیر آن»، وبسایت جواهر بازار]؛[https://aghigh.ir/fa/news/383/برکات-و-اسرار-آیه-الکرسی «برکات و اسرار آیةالکرسی»، وبسایت عقیق.]</ref> سفال، پارچه، فلز، پیراهن و قالیچه نقش میبست. این حضور، بیانگر باور به نیروی حفاظتبخش آیه بود؛ گاهی برای پاسداری از خودِ اثر در قاب آینه یا قالیچه و زمانی برای صیانت از محتوای درون آن، بر جعبههای قرآن یا کتیبههای کاشی مساجد، امامزادهها و مدارس نگاشته میشد. در چنین آثاری، دور نگهداشتن انسان از بلا، اندوه و غم نیز از اهداف اصلی هنرمند بهشمار میرفت.<ref>[https://ensani.ir/file/download/article/1637489523-10480-1400-20.pdf ساریخانی و هاشمی زرجآباد، «پژوهشی تحلیلی بر کتیبهنگاری آیةالکرسی در آثار هنری ایرانیان»، ۱۳۹۳ش، ص۷۸ ـ ۷۹.]</ref> | آیتالکرسی در هنر ایرانیان گاه بر اشیای کاربردی در زندگی روزمره چون [[انگشتر]]، [[تسبیح]]،<ref>[https://www.javaherbazar.com/library/post-1514-آیت-الکرسی-و-خواص-بی-نظیر-آن/ «آیةالکرسی و خواص بینظیر آن»، وبسایت جواهر بازار]؛[https://aghigh.ir/fa/news/383/برکات-و-اسرار-آیه-الکرسی «برکات و اسرار آیةالکرسی»، وبسایت عقیق.]</ref> سفال، پارچه، فلز، پیراهن و قالیچه نقش میبست. این حضور، بیانگر باور به نیروی حفاظتبخش آیه بود؛ گاهی برای پاسداری از خودِ اثر در قاب آینه یا قالیچه و زمانی برای صیانت از محتوای درون آن، بر جعبههای قرآن یا کتیبههای کاشی مساجد، امامزادهها و مدارس نگاشته میشد. در چنین آثاری، دور نگهداشتن انسان از بلا، اندوه و غم نیز از اهداف اصلی هنرمند بهشمار میرفت.<ref>[https://ensani.ir/file/download/article/1637489523-10480-1400-20.pdf ساریخانی و هاشمی زرجآباد، «پژوهشی تحلیلی بر کتیبهنگاری آیةالکرسی در آثار هنری ایرانیان»، ۱۳۹۳ش، ص۷۸ ـ ۷۹.]</ref> | ||
[[پرونده:آیتالکرسی۴.jpg|جایگزین=فرش محرابی یا سجاده مزین به نامهای پروردگار و آیتالکرسی|بندانگشتی|فرش محرابی یا سجاده مزین به نامهای پروردگار و آیتالکرسی، دوره صفویه - موزه ملی شماره ۳۴۰۷]] | |||
در [[معماری]]، ایرانیان مسلمان گاهی آیتالکرسی را بهصورت [[کتیبه]] بر سردر ورودی خانهها نصب میکنند. خواندن این آیه هنگام بیرونرفتن از [[خانه]] و برای برآوردهشدن حاجت سفارش شده است.<ref>[https://tabriz.iqna.ir/fa/news/3746663/آیات-قرآن-زینت-بخش-سر-در-خانههای-ایرانیان صادقی، «آیات قرآن، زینتبخش سردر خانههای ایرانیان»، خبرگزاری ایکنا.]</ref> هنرمندان عصر [[صفویه]] در حاشیهٔ بزرگ قالیچههای سالتینگ محرابی و سجادهای از نقش این آیه استفاده کردهاند.<ref>[https://rajshomar.birjand.ac.ir/article_1779_f2f89581a8736749829e7b899b31136a.pdf وندشعاری و عسکری، «بررسی و تحلیل آیات و احادیث در قالیهای دوره صفویه »، ۱۳۹۹ش، ص۱۱۵ و ۱۲۲.]</ref> بزرگترین تابلوی هنری دستساز از آیتالکرسی در ابعاد ۲/۲۰ در ۱/۶۰ متر در [[استان البرز|البرز]] ساخته شده و به حرم [[امام علی]] اهدا شد.<ref>[https://iqna.ir/fa/amp/news/2797156 «ساخت بزرگترین تابلوی آیتالکرسی جهان در البرز»، خبرگزاری ایکنا.]</ref> | در [[معماری]]، ایرانیان مسلمان گاهی آیتالکرسی را بهصورت [[کتیبه]] بر سردر ورودی خانهها نصب میکنند. خواندن این آیه هنگام بیرونرفتن از [[خانه]] و برای برآوردهشدن حاجت سفارش شده است.<ref>[https://tabriz.iqna.ir/fa/news/3746663/آیات-قرآن-زینت-بخش-سر-در-خانههای-ایرانیان صادقی، «آیات قرآن، زینتبخش سردر خانههای ایرانیان»، خبرگزاری ایکنا.]</ref> هنرمندان عصر [[صفویه]] در حاشیهٔ بزرگ قالیچههای سالتینگ محرابی و سجادهای از نقش این آیه استفاده کردهاند.<ref>[https://rajshomar.birjand.ac.ir/article_1779_f2f89581a8736749829e7b899b31136a.pdf وندشعاری و عسکری، «بررسی و تحلیل آیات و احادیث در قالیهای دوره صفویه »، ۱۳۹۹ش، ص۱۱۵ و ۱۲۲.]</ref> بزرگترین تابلوی هنری دستساز از آیتالکرسی در ابعاد ۲/۲۰ در ۱/۶۰ متر در [[استان البرز|البرز]] ساخته شده و به حرم [[امام علی]] اهدا شد.<ref>[https://iqna.ir/fa/amp/news/2797156 «ساخت بزرگترین تابلوی آیتالکرسی جهان در البرز»، خبرگزاری ایکنا.]</ref> | ||
| خط ۷۷: | خط ۷۹: | ||
بود وسعت علم او بیکران\\فراتر ز ارض است و هفت آسمان | بود وسعت علم او بیکران\\فراتر ز ارض است و هفت آسمان | ||
ندارد بر او زحمتی حفظشان\\علی و عظیم است آن بینشان}} | ندارد بر او زحمتی حفظشان\\علی و عظیم است آن بینشان}} | ||
== نگارخانه == | |||
<gallery widths="250" heights="250"> | |||
پرونده:آیتالکرسی۳.png|جایگزین=حکاکی آیه الکرسی روی انگشتر|نمونهای از حکاکی آیه الکرسی بر روی انگشتر | |||
پرونده:آیتالکرسی۵.jpg|جایگزین=جام چهلکلید، مزین به خطوط نستعلیق، ثلث و نسخ|جام چهلکلید، قرن ۱۱ هجری، مزین به خطوط نستعلیق، ثلث و نسخ، شامل سورههای فاتحه، اخلاص، کافرون، فلق، ناس، نصر، آیهالکرسی و نیز دعا و صلوات بر ائمه معصومین. موزه ملی ایران، شماره موزه ۸۵۴۰ | |||
پرونده:آیتالکرسی۶.jpg|جایگزین=مهر از جنس عقیق به شکل بیضی مسطح با قاب طلا و کتیبه به خط نسخ و ثلث|مهر از جنس عقیق به شکل بیضی مسطح با قاب طلا و کتیبه به خط نسخ و ثلث؛ آیاتی از قرآن کریم، آیهالکرسی، وان یکاد، نصر من الله و فتح قریب و اسامی خداوند. (موزه ملی ایران، شماره موزه ۱۸۷۱). | |||
پرونده:آیتالکرسی۷.jpg|تمبر ۱۰ ریالی میراث فرهنگی با جام پایهدار آیتالکرسی | |||
پرونده:آیتالکرسی۸.jpg|جایگزین=کاسه برنجی دوره مغول- آیهالکرسی|کاسه برنجی دوره مغول (قرن ۱۶ میلادی)، ساختهشده در دکن هند، دارای کتیبههای عربی به خط ثلث شامل آیهالکرسی | |||
پرونده:آیتالکرسی۹.jpg|جایگزین=سنگنوشته دارای آیتالکرسی به خط کوفی|سنگنوشتهای از دورهٔ اموی (قرن دوم هجری) در اَمان، اردن، دارای آیتالکرسی به خط کوفی. محل نگهداری موزه باستانشناسی اردن. | |||
پرونده:آیتالکرسی۱۰.jpg|جایگزین=سنگقبر آیت الکرسی با خط نسخ|سنگقبر کاشیکاریشده به شکل محراب، متعلق به دورهٔ ایلخانی و ساختهشده در کاشان. کتیبهٔ پیرامونی اثر شامل آیات ۲۵۵ و ۲۵۶ سورهٔ بقره (آیتالکرسی) به خط نسخ است. این اثر که به قاضی جلالالدین علی منسوب است، | |||
</gallery> | |||
== پانویس == | == پانویس == | ||
