| (۴ نسخهٔ میانیِ ایجادشده توسط همین کاربر نشان داده نشد) | |||
| خط ۱: | خط ۱: | ||
<big>'''خانواده لر؛'''</big> الگوی خانواده لری | <big>'''خانواده لر؛'''</big> الگوی خانواده لری | ||
خانواده لری بهویژه در سبکزندگی عشایری، عمدتا دارای همان کارویژههای سنتی است؛ خانواده لری، هسته مرکزی ساختار جامعه عشایری بوده و فراتر از کارکردهای تولیدمثل، آرامشبخشی، جامعهپذیری و نقشهای مراقبتی، بهمثابه واحد تولیدی نیز عمل میکند. بربنیاد پیوندهای خانوادگی و شبکه خویشاوندی، لرها در حوزه سیاست نیز نقش آفرینی میکنند. متناسب با تعهد خانوادههای لر به ارزشهای عشایری، جنسیت از معیارهای مهمی منزلت اجتماعی بهشمار آمده و مردان ارزشمندتر از زنان تلقی میشوند؛ اما در عینحال زنان نیز از احترام ویژه برخوردار بوده و نقش محوری در استحکام خانواده لر دارند. فرهنگ عامیانه لری سرشار از عشق خانوادگی بوده و نشاندهنده اهمیت خانواده در فرهنگ لری است. | خانواده لری بهویژه در سبکزندگی عشایری، عمدتا دارای همان کارویژههای سنتی است؛ خانواده لری، هسته مرکزی ساختار جامعه عشایری بوده و فراتر از کارکردهای تولیدمثل، آرامشبخشی، جامعهپذیری و نقشهای مراقبتی، بهمثابه واحد تولیدی نیز عمل میکند. بربنیاد پیوندهای خانوادگی و شبکه خویشاوندی، لرها در حوزه سیاست نیز نقش آفرینی میکنند. متناسب با تعهد خانوادههای لر به ارزشهای عشایری، جنسیت از معیارهای مهمی منزلت اجتماعی بهشمار آمده و مردان ارزشمندتر از زنان تلقی میشوند؛ اما در عینحال زنان نیز از احترام ویژه برخوردار بوده و نقش محوری در استحکام خانواده لر دارند. فرهنگ عامیانه لری سرشار از عشق خانوادگی بوده و نشاندهنده اهمیت خانواده در فرهنگ لری است. | ||
==ساختار خانواده لری== | ==ساختار خانواده لری== | ||
به گزارش محققین؛ ساختار خانواده در جامعه عشایری لری عمدتا برپايه پـدرسـالاري استوار بوده، مسئوليتها و نشانههاي خانواده برپدر متكي است؛ بهطور معمـول تصـميمات او در خانواده لازم الاجرا است. بر پايه اين اصل، ازدواج دو نفر جوان لـر بـا يكـديگر بـهطـور عمده به تمايل اوليا آنها بستگي دارد؛ پدران و ريش سفيدان، بنا به موقعيت و مصلحت اجتماعي به انتخاب همسر براي فرزند خود اقـدام مـيكننـد.<ref>{{پک| | به گزارش محققین؛ ساختار خانواده در جامعه عشایری لری عمدتا برپايه پـدرسـالاري استوار بوده، مسئوليتها و نشانههاي خانواده برپدر متكي است؛ بهطور معمـول تصـميمات او در خانواده لازم الاجرا است. بر پايه اين اصل، ازدواج دو نفر جوان لـر بـا يكـديگر بـهطـور عمده به تمايل اوليا آنها بستگي دارد؛ پدران و ريش سفيدان، بنا به موقعيت و مصلحت اجتماعي به انتخاب همسر براي فرزند خود اقـدام مـيكننـد.<ref>{{پک|مینا|مبارکی|1388|ک=پژوهشجوانان، فرهنگ و جوانان|ف=نقش جوانان قوم لر در ساختار خويشاوندي و ازدواج در آن قوميت با بررسي چهار فيلم سينمايي خون بس، نامزدي، آرزوهاي زمين و عروس در گهواره|ص=۱۰5}}</ref> ازدواجها بیشتر درونگروهی بوده و مردان بیشترین عنایت به تفنگ، اسب و زن خوب دارند. زنان نیز نقش بنیادین در خانواده لری بهویژه ایل بختیاری بهعهده دارند.<ref>{{پک|صفرزاده|۱۳۹4|ک=پیکره|ف=بازنمایی هویت زنان عشایر بختیاری در نقاشیهای معاصر ایران|ص=29}}</ref> | ||
==نقشهای جنسیتی در خانواده لری== | ==نقشهای جنسیتی در خانواده لری== | ||
در الگوی سنتی خانواده لر بهویژه در جامعه عشایری، مردان به امور، شکار دفاع و دامداری میپرداختند و اداره امور خانه به عهده زنان بود. در ادبیات عامیانه لری فرادستی مرد نسبت به زن بازتاب یافته چنانکه ضربالمثل «الس کار پِدَرَه که مادَرر َگُذَرَه» (اصل کارپدر است و مادر رهگذر) بیانگر این نگرش است. با این حال، زنان لر، نقش محوری در حفظ و انتقال فرهنگ دارند؛ آنان مسئول آموزش سنتها، زبان لری، قصهها و اشعار محلی به نسلهای بعدی بوده و از طریق صنایع دستی چون گلیمبافی، سفالگری و چرمدوزی نقش کلیدی در تأمین معیشت خانواده و حفظ هویت فرهنگی لرها ایفا میکنند. زن در جامعه عشایری بهویژه ایل بختیاری در کنار وظایف خانهداری از قبیل مراقبت از کودکان، تهیه هیزم، هرس کردن گیاهان، شیردوشی، پختوپز و شستوشو، پا به پای مردان در عرصه تولیدی از جمله کشاورزی و دامداری نیز سهم نسبتا یکسانی با مردان دارند. | در الگوی سنتی خانواده لر بهویژه در جامعه عشایری، مردان به امور، شکار دفاع و دامداری میپرداختند و اداره امور خانه به عهده زنان بود.<ref>{{پک|صفرزاده|۱۳۹4|ک=پیکره|ف=بازنمایی هویت زنان عشایر بختیاری در نقاشیهای معاصر ایران|ص=32-33}}</ref> در ادبیات عامیانه لری فرادستی مرد نسبت به زن بازتاب یافته چنانکه ضربالمثل «الس کار پِدَرَه که مادَرر َگُذَرَه» (اصل کارپدر است و مادر رهگذر) بیانگر این نگرش است. با این حال، زنان لر، نقش محوری در حفظ و انتقال فرهنگ دارند؛ آنان مسئول آموزش سنتها، زبان لری، قصهها و اشعار محلی به نسلهای بعدی بوده و از طریق صنایع دستی چون گلیمبافی، سفالگری و چرمدوزی نقش کلیدی در تأمین معیشت خانواده و حفظ هویت فرهنگی لرها ایفا میکنند. زن در جامعه عشایری بهویژه ایل بختیاری در کنار وظایف خانهداری از قبیل مراقبت از کودکان، تهیه هیزم، هرس کردن گیاهان، شیردوشی، پختوپز و شستوشو، پا به پای مردان در عرصه تولیدی از جمله کشاورزی و دامداری نیز سهم نسبتا یکسانی با مردان دارند.<ref>{{پک|صفرزاده|۱۳۹4|ک=پیکره|ف=بازنمایی هویت زنان عشایر بختیاری در نقاشیهای معاصر ایران|ص=29-32}}</ref> | ||
==استحکام خانواده لری== | ==استحکام خانواده لری== | ||
خانواده در جامعه لر از جایگاه مهمی برخوردار بوده و همبستگی خانوادگی یکی از ویژگیهای برجسته سازمان اجتماعی آنان بهشمار میرود. در این میان زنان نقش مهمـی در استحکام خانواده دارند. زنان لر عمدتا مادران و همسرانـی دلسـوزی هستند که دلبستگی شدیدی به فرزندان و همسران خود دارند. پژوهشگران فرهنگ عامه بر این باورند که بخش مهمی از ادبیات شفاهی و فولکلور لری، در پیوند با مضامینی چون فراق همسر یا فرزند، دشواریهای زندگی و عواطف خانوادگی پدید آمدهاند که از مهمترین جلوههای فرهنگ شفاهی لرها بهشمار میروند. | خانواده در جامعه لر از جایگاه مهمی برخوردار بوده و همبستگی خانوادگی یکی از ویژگیهای برجسته سازمان اجتماعی آنان بهشمار میرود. در این میان زنان نقش مهمـی در استحکام خانواده دارند. زنان لر عمدتا مادران و همسرانـی دلسـوزی هستند که دلبستگی شدیدی به فرزندان و همسران خود دارند. پژوهشگران فرهنگ عامه بر این باورند که بخش مهمی از ادبیات شفاهی و فولکلور لری، در پیوند با مضامینی چون فراق همسر یا فرزند، دشواریهای زندگی و عواطف خانوادگی پدید آمدهاند که از مهمترین جلوههای فرهنگ شفاهی لرها بهشمار میروند.<ref>{{پک|صفرزاده|۱۳۹4|ک=پیکره|ف=بازنمایی هویت زنان عشایر بختیاری در نقاشیهای معاصر ایران|ص=29-32}}</ref> | ||
==جایگاه جنسیتی فرزندان در خانواده لر== | ==جایگاه جنسیتی فرزندان در خانواده لر== | ||
در جوامع روستایی و عشایری فرزند پسر از منزلت اجتماعی بالاتری نسبت به دختر برخوردار است. این تمایز همان از همان روزهای نخست تولد در قالب آیینها و باورهای فرهنگی بازتاب مییابد؛ از جمله ذبح گوسفند بهعنوان عقیقه در روز تولد و هنگام تراشیدن موی سر نوزاد پسر، آویختن مهرهای آبیرنگ بر کلاه او برای دفع چشمزخم و دوختن حرز-تکه پارچهای حاوی- به لباس نوزاد به منظور محافظت از بلا. | در جوامع روستایی و عشایری فرزند پسر از منزلت اجتماعی بالاتری نسبت به دختر برخوردار است. این تمایز همان از همان روزهای نخست تولد در قالب آیینها و باورهای فرهنگی بازتاب مییابد؛ از جمله ذبح گوسفند بهعنوان عقیقه در روز تولد و هنگام تراشیدن موی سر نوزاد پسر، آویختن مهرهای آبیرنگ بر کلاه او برای دفع چشمزخم و دوختن حرز-تکه پارچهای حاوی- به لباس نوزاد به منظور محافظت از بلا. | ||
| خط ۷۴: | خط ۷۶: | ||
==منابع== | ==منابع== | ||
{{یادکرد ژورنال|نام خانوادگی۱=مینا|نام۱=صدف|تاریخ=1388|عنوان=مينا و مبارکی، «نقش جوانان قوم لر در ساختار خويشاوندي و ازدواج در آن قوميت با بررسي چهار فيلم سينمايي خون بس، نامزدي، آرزوهاي زمين و عروس در گهواره|پیوند=https://www.ensani.ir/file/download/article/20121209081913-9457-5.pdf|ژورنال=پژوهش جوانان، فرهنگ و جامعه|شماره=سوم|صفحات=103–120|نام۲=مهدی|نام خانوادگی۲=مبارکی}} | |||
{{یادکرد ژورنال|نام خانوادگی۱=صفرزاده|نام۱=نغمه|تاریخ=1394|عنوان=بازنمایی هویت زنان عشایر بختیاری در نقاشیهای معاصر ایران|پیوند=https://paykareh.scu.ac.ir/article_14552_8f9c00c68ecd91449800183da68a592b.pdf|ژورنال=پیکره|دوره=چهارم|شماره=هفتم|صفحات=25–44}} | |||
