سلام نظامی: تفاوت میان نسخه‌ها

'''<big>سلام نظامی</big>'''؛ نمادی تشریفاتی از احترام و وفاداری در عرصه‌های مختلف نظامی و ورزشی.

سلام نظامی یک رفتار نمادین و تشریفاتی برای ادای احترام میان نظامیان، یا احترام نظامیان به پرچم، سرود ملی و مقامات عالی‌رتبه است. در ایران، این حرکت ریشه در سنت‌های دیرین ارتش‌های باستانی داشته و در دوران معاصر با آیین‌نامه‌های انضباطی نیروهای مسلح مدون شده است. در سال‌های اخیر، استفاده از این نشان در میادین ورزشی توسط ورزشکاران غیرنظامی و دانشجویان برای ادای احترام به شهدا به نمادی از همبستگی ملی و آمادگی دفاعی تبدیل شده است.

== تاریخچه و فلسفه سلام نظامی ==

پیشینۀ ادای احترام نظامی در ایران به دوران باستان بازمی‌گردد. در سنگ‌نگاره‌های به‌جا مانده از دوران هخامنشی، مادی‌ها و پارسی‌ها در حضور پادشاه، دست راست خود را به نشانۀ احترام در مقابل دهان نگاه می‌داشتند که به «کُنش دست» معروف است. این سنت در دوران ساسانی نیز با تغییراتی در تشریفات دربار ادامه یافت.<ref>[https://www.kojaro.com/history-art-culture/118491-persepolis-know-better-imperial-treasury-secrets/ «خزانه شاهی هخامنشیان در مجموعه پرسپولیس»، وب‌سایت کجارو.]</ref>

از منظر نشانه‌شناسی، سلام نظامی نمادی از انضباط، وفاداری، همبستگی و اعلام حضور برای انجام مأموریت‌های ملی است. برخلاف ژست‌های عمومی مانند قرار دادن دست روی قلب، سلام نظامی نماد مقاومت است.<ref>[https://nournews.ir/fa/news/239718/%D8%B3%D9%84%D8%A7%D9%85-%D9%86%D8%B8%D8%A7%D9%85%DB%8C%D8%8C-%D9%BE%DB%8C%D8%A7%D9%85-%D8%A8%DB%8C-%DA%A9%D9%84%D8%A7%D9%85-%D9%88%D8%B1%D8%B2%D8%B4%DA%A9%D8%A7%D8%B1%D8%A7%D9%86-%D8%A8%D9%87-%D9%86%D9%85%D8%A7%DB%8C%D9%86%D8%AF%DA%AF%DB%8C-%D8%A7%D8%B2-%D8%A7%D8%B3%D8%AA%D9%82%D8%A7%D9%85%D8%AA-%DB%8C%DA%A9-%D9%85%D9%84%D8%AA «سلام نظامی، پیام بی‌کلام ورزشکاران به نمایندگی از استقامت یک ملت»، نورنیوز.]</ref>

پس از انقلاب اسلامی، این حرکت با حفظ ساختار فنی، در آیین‌نامه‌های انضباطی نیروهای مسلح جمهوری اسلامی ایران به‌عنوان نمادی از آمادگی، انضباط و تجدید میثاق با ارزش‌های ملی و مذهبی تثبیت شد.<ref>[https://shenasname.ir/defa/20714-%D8%A2%DB%8C%DB%8C%D9%86-%D9%86%D8%A7%D9%85%D9%87-%D8%A7%D9%86%D8%B6%D8%A8%D8%A7%D8%B7%DB%8C-%D9%86%DB%8C%D8%B1%D9%88%D9%87%D8%A7%DB%8C-%D9%85%D8%B3%D9%84%D8%AD «آیین‌نامه انضباطی نیروهای مسلح جمهوری اسلامی ایران»، وب‌سایت شناسنامه قانون.]</ref>

== انواع سلام نظامی در آیین‌نامه ایران ==

بر اساس آیین‌نامه انضباطی نیروهای مسلح جمهوری اسلامی ایران، سلام نظامی به اشکال زیر اجرا می‌شود:<ref>[https://www.yjc.ir/fa/news/7405452/%D9%82%D9%88%D8%A7%D9%86%DB%8C%D9%86-%D8%AC%D8%A7%D9%84%D8%A8-%D8%A7%D8%AF%D8%A7%DB%8C-%D8%A7%D8%AD%D8%AA%D8%B1%D8%A7%D9%85-%D9%86%D8%B8%D8%A7%D9%85%DB%8C-%D8%AF%D8%B1-%D9%86%DB%8C%D8%B1%D9%88%D9%87%D8%A7%DB%8C-%D9%85%D8%B3%D9%84%D8%AD-%D8%AA%D8%B5%D8%A7%D9%88%DB%8C%D8%B1-%D9%88-%D9%85%D8%AA%D9%86-%D9%82%D8%A7%D9%86%D9%88%D9%86 «قوانین جالب ادای احترام نظامی در نیروهای مسلح + تصاویر و متن قانون»، وب‌سایت باشگاه خبرنگاران جوان.]</ref>

|'''دست به کلاه/ شقیقه'''

|بلند کردن دست راست، چسباندن انگشتان و قرار دادن لبه دست کنار چشم یا لبه کلاه.

|معمول‌ترین نوع سلام در حالت انفرادی.

|نگه داشتن سلاح در مقابل بدن.

|ادای احترام رسمی یگان‌های مسلح به مقامات یا پرچم.

|'''سلام با سر'''

|'''ادای احترام دسته‌جمعی'''

|فرمان «خبردار» توسط فرمانده یگان.

|در صبحگاه‌ها و هنگام ورود مقام ارشد.

== سلام نظامی ورزشکاران ایرانی ==

در سال‌های اخیر، ادای سلام نظامی توسط ورزشکاران ایرانی در میادین بین‌المللی، فراتر از یک ادای احترام ساده، به یک پدیدۀ اجتماعی-فرهنگی و بخشی از زبان نمادین هویت ایرانی معاصر تبدیل شده است. این حرکت که اغلب روی سکوهای قهرمانی یا هنگام پخش سرود ملی انجام می‌شود، در ادبیات رسانه‌ای ایران به‌عنوان دیپلماسی ورزشی به سبک ایرانی<ref>[https://defapress.ir/fa/news/762424/%D8%AF%DB%8C%D9%BE%D9%84%D9%85%D8%A7%D8%B3%DB%8C-%D9%88%D8%B1%D8%B2%D8%B4%DB%8C-%D8%A8%D9%87-%D8%B3%D8%A8%DA%A9-%D8%A7%DB%8C%D8%B1%D8%A7%D9%86%DB%8C «دیپلماسی ورزشی به سبک ایرانی»، خبرگزاری دفاع مقدس.]</ref> و پیام بی‌کلام استقامت<ref>[https://nournews.ir/fa/news/239718/%D8%B3%D9%84%D8%A7%D9%85-%D9%86%D8%B8%D8%A7%D9%85%DB%8C%D8%8C-%D9%BE%DB%8C%D8%A7%D9%85-%D8%A8%DB%8C-%DA%A9%D9%84%D8%A7%D9%85-%D9%88%D8%B1%D8%B2%D8%B4%DA%A9%D8%A7%D8%B1%D8%A7%D9%86-%D8%A8%D9%87-%D9%86%D9%85%D8%A7%DB%8C%D9%86%D8%AF%DA%AF%DB%8C-%D8%A7%D8%B2-%D8%A7%D8%B3%D8%AA%D9%82%D8%A7%D9%85%D8%AA-%DB%8C%DA%A9-%D9%85%D9%84%D8%AA «سلام نظامی، پیام بی‌کلام ورزشکاران به نمایندگی از استقامت یک ملت»، نورنیوز.]</ref> شناخته می‌شود.

 

 

* '''پاسخ به تهدیدات بین‌المللی:''' تکرار این حرکت در بازه‌های زمانی حساس مانند جنگ‌های روانی یا پس از تنش‌های نظامی، واکنشی آگاهانه برای مخابرۀ پیام ایستادگی و اقتدار ملی به جهانیان تلقی می‌شود.<ref>[https://nournews.ir/fa/news/239718/%D8%B3%D9%84%D8%A7%D9%85-%D9%86%D8%B8%D8%A7%D9%85%DB%8C%D8%8C-%D9%BE%DB%8C%D8%A7%D9%85-%D8%A8%DB%8C-%DA%A9%D9%84%D8%A7%D9%85-%D9%88%D8%B1%D8%B2%D8%B4%DA%A9%D8%A7%D8%B1%D8%A7%D9%86-%D8%A8%D9%87-%D9%86%D9%85%D8%A7%DB%8C%D9%86%D8%AF%DA%AF%DB%8C-%D8%A7%D8%B2-%D8%A7%D8%B3%D8%AA%D9%82%D8%A7%D9%85%D8%AA-%DB%8C%DA%A9-%D9%85%D9%84%D8%AA «سلام نظامی، پیام بی‌کلام ورزشکاران به نمایندگی از استقامت یک ملت»، نورنیوز.]</ref>

=== اثر روان‌شناختی و فرهنگی سلام نظامی ===

از منظر روان‌شناسی اجتماعی، لحظۀ پخش سرود ملی یک نقطه اوج هیجانی است. نمایش سلام نظامی در این لحظه، باعث شکل‌گیری حافظۀ جمعی تصویری در ذهن مخاطب می‌شود که حس غرور ملی را تقویت کرده و مرزهای اختلاف داخلی را موقتاً کنار می‌زند. همچنین، این ژست با سنت‌های دیرین ایرانی در احترام به بزرگان و وفاداری به کل بزرگ‌تر یعنی میهن گره خورده است.<ref>[https://nournews.ir/fa/news/239718/%D8%B3%D9%84%D8%A7%D9%85-%D9%86%D8%B8%D8%A7%D9%85%DB%8C%D8%8C-%D9%BE%DB%8C%D8%A7%D9%85-%D8%A8%DB%8C-%DA%A9%D9%84%D8%A7%D9%85-%D9%88%D8%B1%D8%B2%D8%B4%DA%A9%D8%A7%D8%B1%D8%A7%D9%86-%D8%A8%D9%87-%D9%86%D9%85%D8%A7%DB%8C%D9%86%D8%AF%DA%AF%DB%8C-%D8%A7%D8%B2-%D8%A7%D8%B3%D8%AA%D9%82%D8%A7%D9%85%D8%AA-%DB%8C%DA%A9-%D9%85%D9%84%D8%AA «سلام نظامی، پیام بی‌کلام ورزشکاران به نمایندگی از استقامت یک ملت»، نورنیوز.]</ref>

=== نمونه‌های شاخص و بازتاب‌های رسانه‌ای سلام نظامی ===

ادای سلام نظامی در میادین ورزشی طی سال‌های اخیر به‌شکلی گسترده در میان تیم‌های ملی و ورزشکاران انفرادی تکرار شده است. از جمله برجسته‌ترین این موارد می‌توان به سلام نظامی «امیرحسین زارع» بر سکوی قهرمانی کشتی جهان<ref>[https://defapress.ir/fa/news/778070/%D8%B3%D9%84%D8%A7%D9%85%DB%8C-%D8%A7%D8%B2-%D8%AC%D9%86%D8%B3-%D9%88%D8%B7%D9%86%E2%80%8C%D9%BE%D8%B1%D8%B3%D8%AA%DB%8C «سلامی از جنس وطن‌پرستی»، خبرگزاری دفاع مقدس.]</ref> و حرکت دسته‌جمعی بازیکنان تیم‌های ملی والیبال، بسکتبال و هندبال در دو بخش مردان و زنان هنگام پخش سرود ملی اشاره کرد.<ref>[https://defapress.ir/fa/news/762424/%D8%AF%DB%8C%D9%BE%D9%84%D9%85%D8%A7%D8%B3%DB%8C-%D9%88%D8%B1%D8%B2%D8%B4%DB%8C-%D8%A8%D9%87-%D8%B3%D8%A8%DA%A9-%D8%A7%DB%8C%D8%B1%D8%A7%D9%86%DB%8C «دیپلماسی ورزشی به سبک ایرانی»، خبرگزاری دفاع مقدس.]</ref> رسانه‌های داخلی، این دست اقدامات را که در رشته‌های مدال‌آوری چون کشتی، تکواندو و کاراته به یک سنت تبدیل شده است، نمادی از تبدیل شدن ورزشکار به سرباز وطن و بیانیه‌ای تصویری از عزم و اراده ملی برای صیانت از عزت و امنیت کشور تعبیر کرده‌اند.<ref>[https://defapress.ir/fa/news/762424/%D8%AF%DB%8C%D9%BE%D9%84%D9%85%D8%A7%D8%B3%DB%8C-%D9%88%D8%B1%D8%B2%D8%B4%DB%8C-%D8%A8%D9%87-%D8%B3%D8%A8%DA%A9-%D8%A7%DB%8C%D8%B1%D8%A7%D9%86%DB%8C «دیپلماسی ورزشی به سبک ایرانی»، خبرگزاری دفاع مقدس.]</ref> این بازتاب‌ها نشان‌دهنده آن است که ژست مذکور در حافظۀ جمعی تصویری ایرانیان، به‌عنوان پیامی بی‌کلام از استقامت یک ملت در برابر فشارهای بین‌المللی جای گرفته است.

حرکت نمادین سلام نظامی، علاوه بر جامعۀ ورزشکاران، در میان دانشجویان نیز رواج یافته است. هزار تن از دانشجویان دانشگاه آزاد اسلامی کرج در مراسم بزرگداشت روز دانشجو با حرکت نمادین سلام نظامی به مقام شهدای جنگ 12 روزه ادای احترام کرده و بر پایبندی خود به پرچم جمهوری اسلامی ایران تأکید کردند. این تجمع نمونه‌ای از تجلی پیوند دانشگاهیان با ارزش‌های دفاع مقدس و آرمان‌های ملی قلمداد شد.<ref>[https://iusnews.ir/fa/news-details/549944/+%D9%81%DB%8C%D9%84%D9%85%7C-%D8%A7%D8%AD%D8%AA%D8%B1%D8%A7%D9%85-%D9%86%D8%B8%D8%A7%D9%85%DB%8C-%DB%B1%DB%B0%DB%B0%DB%B0-%D9%86%D9%81%D8%B1%DB%8C-%D8%AF%D8%A7%D9%86%D8%B4%D8%AC%D9%88%DB%8C%D8%A7%D9%86-%D8%A8%D9%87-%DB%8C%D8%A7%D8%AF-%D9%88-%D8%A7%D8%AD%D8%AA%D8%B1%D8%A7%D9%85-%D8%B4%D9%87%D8%AF%D8%A7%DB%8C-%D8%AC%D9%86%DA%AF-%DB%B1%DB%B2-%D8%B1%D9%88%D8%B2%D9%87-%D9%88-%D9%BE%D8%B1%DA%86%D9%85-%D9%85%D9%82%D8%AF%D8%B3-%D8%A7%DB%8C%D8%B1%D8%A7%D9%86-%D8%AF%D8%B1-%D9%85%D8%B1%D8%A7%D8%B3%D9%85-%DA%AF%D8%B1%D8%A7%D9%85%DB%8C%D8%AF%D8%A7%D8%B4%D8%AA-%D8%B1%D9%88%D8%B2-%D8%AF%D8%A7%D9%86%D8%B4%D8%AC%D9%88-/ «+فیلم| احترام نظامی ۱۰۰۰ نفری دانشجویان به یاد و احترام شهدای جنگ ۱۲ روزه و پرچم مقدس ایران در مراسم گرامیداشت روز دانشجو»، وب‌سایت خبرنامۀ دانشجویان ایران.]</ref> پیش از این نیز دانشجویان دانشگاه شریف در مقابل دانشگاه با ادای سلام نظامی در برابر پیکر شهدای جنگ 12 روزه ادای احترام کرده‌ بودند. این اقدام نیز به‌سرعت در کانون توجه شبکه‌های اجتماعی و رسانه‌های بین‌المللی قرار گرفته و به‌عنوان نمادی نوین از آمیختگی اقتدار علمی و روحیۀ مقاومت بازتاب یافت.<ref>[https://farsnews.ir/Sama_malek/1751598102089362757/%D8%B1%D9%88%D8%A7%DB%8C%D8%AA-%D8%AF%D8%A7%D9%86%D8%B4%D8%AC%D9%88%DB%8C%D8%A7%D9%86-%D8%B4%D8%B1%DB%8C%D9%81-%D8%A7%D8%B2-%D8%A7%D8%AD%D8%AA%D8%B1%D8%A7%D9%85-%D9%86%D8%B8%D8%A7%D9%85%DB%8C-%D8%A8%D9%87-%D8%B3%D8%B1%D8%AF%D8%A7%D8%B1%D8%A7%D9%86-%D8%B4%D9%87%DB%8C%D8%AF?lang=en مالکی، «روایت دانشجویان شریف از احترام نظامی به سرداران شهید»، خبرگزاری فارس.]</ref>

 

 

 

 

این تقابل نشان‌دهندۀ جایگاه ویژۀ ورزش به‌عنوان یکی از عرصه‌های اصلی بروز رقابت‌های نمادین و هویت‌محور است. در حالی که منتقدان بر جدایی ورزش از سیاست تأکید دارند، حامیان این حرکت آن را بخشی از دیپلماسی ورزشی و امضایی تصویری برای نشان دادن استقامت و ایستادگی ملت ایران در برابر فشارهای خارجی می‌دانند.<ref>[https://defapress.ir/fa/news/762424/%D8%AF%DB%8C%D9%BE%D9%84%D9%85%D8%A7%D8%B3%DB%8C-%D9%88%D8%B1%D8%B2%D8%B4%DB%8C-%D8%A8%D9%87-%D8%B3%D8%A8%DA%A9-%D8%A7%DB%8C%D8%B1%D8%A7%D9%86%DB%8C «دیپلماسی ورزشی به سبک ایرانی»، خبرگزاری دفاع مقدس.]</ref>

==منابع==

 

* «آیین‌نامه انضباطی نیروهای مسلح جمهوری اسلامی ایران»، وب‌سایت شناسنامه قانون، تاریخ بازدید: 2 دی 1404ش.

* «خزانه شاهی هخامنشیان در مجموعه پرسپولیس»، وب‌سایت کجارو، تاریخ درج مطلب: 30 فروردین 1395ش.

* «دیپلماسی ورزشی به سبک ایرانی»، خبرگزاری دفاع مقدس (دفاع‌پرس)، تاریخ درج مطلب: 24 تیر 1404ش.

* «سلام نظامی، پیام بی‌کلام ورزشکاران به نمایندگی از استقامت یک ملت»، نورنیوز، تاریخ درج مطلب: 24 مرداد 1404ش.

* «سلامی از جنس وطن‌پرستی، خبرگزاری دفاع مقدس (دفاع‌پرس)»، تاریخ درج مطلب: 27 شهریور 1404ش.

* «قوانین جالب ادای احترام نظامی در نیروهای مسلح + تصاویر و متن قانون»، خبرگزاری باشگاه خبرنگاران جوان، تاریخ درج مطلب: 9 تیر 1399ش.

* مالکی، سمانه، «روایت دانشجویان شریف از احترام نظامی به سرداران شهید»، خبرگزاری فارس، تاریخ درج مطلب: 3 جولای 2025.

* «+ فیلم| احترام نظامی ۱۰۰۰ نفری دانشجویان به یاد و احترام شهدای جنگ ۱۲ روزه و پرچم مقدس ایران در مراسم گرامیداشت روز دانشجو»، وب‌سایت خبرنامۀ دانشجویان ایران، تاریخ درج مطلب: 16 آذر 1404ش.