سلام نظامی: تفاوت میان نسخه‌ها

'''<big>سلام نظامی</big>'''؛ نمادی تشریفاتی از احترام و وفاداری در عرصه‌های مختلف نظامی و ورزشی.<ref group="دیدگاه">این مقاله یک مشکل اساسی دارد. مدخل سلام نظامی است، ولی محتوا تقریبا در مورد سلام نظامی ورزشکاران است. از این رو لازم است که اول سلام نظامی کامل بحث شود و سپس سلام نظامی ورزکاران و دانشجویان و موارد دیگر اگر اجرا شده است بحث شود. </ref>

سلام نظامی یک رفتار نمادین برای ادای احترام میان نظامیان یا احترام نظامیان به [[پرچم]]، [[سرود ملی]] و مقامات عالی‌رتبه است. در [[ایران]]، این حرکت ریشه در سنت‌های دیرین ارتش‌های باستانی داشته و در دوران معاصر با آیین‌نامه‌های انضباطی نیروهای مسلح مدون شده است. در سال‌های اخیر، استفاده از این نشان در میادین ورزشی توسط ورزشکاران غیرنظامی و دانشجویان برای ادای احترام به [[شهدا]] به نمادی از [[همبستگی ملی]] و آمادگی دفاعی تبدیل شده است.

== تاریخچه سلام نظامی<ref group="دیدگاه">قبل از تاریخچه لازم است که سلام نظامی تعریف شود. هندسه به تعریف شباهت دارد تا هندسه بحث. تاریخچه و فلسفه از همدیگر جدا شود. هر کدام به صورت دقیق بحث شود. شاید لازم باشد که تاریخچه در جهان نیز بحث شود. </ref> ==

پیشینۀ ادای احترام نظامی در ایران به دوران باستان بازمی‌گردد. در سنگ‌نگاره‌های به‌جا مانده از دوران هخامنشی، مادها و پارسی‌ها در حضور پادشاه، دست راست خود را به نشانۀ احترام در مقابل دهان نگاه می‌داشتند که به «کُنش دست» معروف است؛ سنتی که در دوران ساسانی نیز با تغییراتی در تشریفات دربار ادامه یافت.<ref>[https://www.kojaro.com/history-art-culture/118491-persepolis-know-better-imperial-treasury-secrets/ «خزانه شاهی هخامنشیان در مجموعه پرسپولیس»، وب‌سایت کجارو.]</ref> در سطح جهانی، این حرکت به قرون وسطی و سنت بالا زدن نقابِ کلاه‌خودِ شوالیه‌ها برای شناسایی یا احترام به مافوق بازمی‌گردد که به مرور در قرن ۱۸ میلادی در ارتش‌های اروپایی به صورت تماس دست با کلاه یا شقیقه استاندارد شد.<ref>[https://www.tebyan.net/news/100045/%D8%B3%D9%84%D8%A7%D9%85-%D9%86%D8%B8%D8%A7%D9%85%DB%8C-%D8%AF%D8%B1-%D9%82%D8%B1%D9%88%D9%86-%D9%85%D8%AA%D9%81%D8%A7%D9%88%D8%AA «سلام نظامی در قرون متفاوت»، وب‌سایت تبیان.]</ref> در ایران نیز شکل مدرن سلام نظامی در دوران قاجار و همزمان با تأسیس دارالفنون، توسط مستشاران نظامی اتریشی و فرانسوی وارد نظام‌نامه ارتش گردید و پس از انقلاب اسلامی، با حفظ ساختار فنی در آیین‌نامه‌های انضباطی نیروهای مسلح تثبیت شد.<ref>[https://shenasname.ir/defa/20714-%D8%A2%DB%8C%DB%8C%D9%86-%D9%86%D8%A7%D9%85%D9%87-%D8%A7%D9%86%D8%B6%D8%A8%D8%A7%D8%B7%DB%8C-%D9%86%DB%8C%D8%B1%D9%88%D9%87%D8%A7%DB%8C-%D9%85%D8%B3%D9%84%D8%AD «آیین‌نامه انضباطی نیروهای مسلح جمهوری اسلامی ایران»، وب‌سایت شناسنامه قانون.]</ref>

== انواع سلام نظامی در آیین‌نامه ایران<ref group="دیدگاه ">آیین نامه ایران تعبیر دقیق نیست. </ref> ==

بر اساس آیین‌نامه انضباطی نیروهای مسلح جمهوری اسلامی ایران، سلام نظامی به اشکال زیر اجرا می‌شود:<ref>[https://www.yjc.ir/fa/news/7405452/%D9%82%D9%88%D8%A7%D9%86%DB%8C%D9%86-%D8%AC%D8%A7%D9%84%D8%A8-%D8%A7%D8%AF%D8%A7%DB%8C-%D8%A7%D8%AD%D8%AA%D8%B1%D8%A7%D9%85-%D9%86%D8%B8%D8%A7%D9%85%DB%8C-%D8%AF%D8%B1-%D9%86%DB%8C%D8%B1%D9%88%D9%87%D8%A7%DB%8C-%D9%85%D8%B3%D9%84%D8%AD-%D8%AA%D8%B5%D8%A7%D9%88%DB%8C%D8%B1-%D9%88-%D9%85%D8%AA%D9%86-%D9%82%D8%A7%D9%86%D9%88%D9%86 «قوانین جالب ادای احترام نظامی در نیروهای مسلح + تصاویر و متن قانون»، وب‌سایت باشگاه خبرنگاران جوان.]</ref>

|'''دست به کلاه/ شقیقه'''

|بلند کردن دست راست، چسباندن انگشتان و قرار دادن لبه دست کنار چشم یا لبه کلاه.

|معمول‌ترین نوع سلام در حالت انفرادی.

|نگه داشتن سلاح در مقابل بدن.

|ادای احترام رسمی یگان‌های مسلح به مقامات یا پرچم.

|'''سلام با سر'''

|'''ادای احترام دسته‌جمعی'''

|فرمان «خبردار» توسط فرمانده یگان.

|در صبحگاه‌ها و هنگام ورود مقام ارشد.

== سلام نظامی ورزشکاران ایرانی ==

در سال‌های اخیر<ref group="دیدگاه ">مشخص شود که سال های اخیر چه زمانی است؟</ref>، ادای سلام نظامی توسط [[ورزشکاران ایرانی]] در میادین<ref group="دیدگاه ">فارسی را به عربی جمع نبندید. میدان‌های بین المللی</ref> بین‌المللی، فراتر از یک ادای احترام ساده، به یک پدیدۀ اجتماعی-فرهنگی و بخشی از زبان نمادین [[هویت ایرانی]] معاصر<ref group="دیدگاه ">معاصر اینجا دقیق نیست</ref> تبدیل شده است. این حرکت که اغلب روی [[سکوهای قهرمانی]] یا هنگام پخش سرود ملی انجام می‌شود، در ادبیات رسانه‌ای ایران به‌عنوان [[دیپلماسی ورزشی]] به سبک ایرانی<ref>[https://defapress.ir/fa/news/762424/%D8%AF%DB%8C%D9%BE%D9%84%D9%85%D8%A7%D8%B3%DB%8C-%D9%88%D8%B1%D8%B2%D8%B4%DB%8C-%D8%A8%D9%87-%D8%B3%D8%A8%DA%A9-%D8%A7%DB%8C%D8%B1%D8%A7%D9%86%DB%8C «دیپلماسی ورزشی به سبک ایرانی»، خبرگزاری دفاع مقدس.]</ref> و پیام بی‌کلام [[استقامت]]<ref>[https://nournews.ir/fa/news/239718/%D8%B3%D9%84%D8%A7%D9%85-%D9%86%D8%B8%D8%A7%D9%85%DB%8C%D8%8C-%D9%BE%DB%8C%D8%A7%D9%85-%D8%A8%DB%8C-%DA%A9%D9%84%D8%A7%D9%85-%D9%88%D8%B1%D8%B2%D8%B4%DA%A9%D8%A7%D8%B1%D8%A7%D9%86-%D8%A8%D9%87-%D9%86%D9%85%D8%A7%DB%8C%D9%86%D8%AF%DA%AF%DB%8C-%D8%A7%D8%B2-%D8%A7%D8%B3%D8%AA%D9%82%D8%A7%D9%85%D8%AA-%DB%8C%DA%A9-%D9%85%D9%84%D8%AA «سلام نظامی، پیام بی‌کلام ورزشکاران به نمایندگی از استقامت یک ملت»، نورنیوز.]</ref> شناخته می‌شود.

 

 

* '''نماد [[قدرت نرم]] و همبستگی ملی:''' این حرکت ابزاری<ref group="دیدگاه ">تعبیر ابزار خوب نیست. روش یا تعبیر دیگر استفاده شود</ref> برای نمایش [[انسجام ملی]] در برابر فشارهای خارجی و [[جنگ روایت‌ها]]<ref group="دیدگاه ">جنگ روایت ها نیست. بلکه جنگ نمادها است</ref> است. [[ورزشکار]] خود را «[[سرباز وطن]]» معرفی کرده و پیوند میان استادیوم و متن جامعه را تقویت می‌کند.<ref>[https://defapress.ir/fa/news/778070/%D8%B3%D9%84%D8%A7%D9%85%DB%8C-%D8%A7%D8%B2-%D8%AC%D9%86%D8%B3-%D9%88%D8%B7%D9%86%E2%80%8C%D9%BE%D8%B1%D8%B3%D8%AA%DB%8C «سلامی از جنس وطن‌پرستی»، خبرگزاری دفاع مقدس.]</ref>

* '''پاسخ به تهدیدات بین‌المللی:''' تکرار این حرکت در بازه‌های زمانی حساس مانند [[جنگ‌های روانی]] یا پس از تنش‌های نظامی، واکنشی آگاهانه برای مخابرۀ پیام ایستادگی و [[اقتدار ملی]] به جهانیان تلقی می‌شود.<ref>[https://nournews.ir/fa/news/239718/%D8%B3%D9%84%D8%A7%D9%85-%D9%86%D8%B8%D8%A7%D9%85%DB%8C%D8%8C-%D9%BE%DB%8C%D8%A7%D9%85-%D8%A8%DB%8C-%DA%A9%D9%84%D8%A7%D9%85-%D9%88%D8%B1%D8%B2%D8%B4%DA%A9%D8%A7%D8%B1%D8%A7%D9%86-%D8%A8%D9%87-%D9%86%D9%85%D8%A7%DB%8C%D9%86%D8%AF%DA%AF%DB%8C-%D8%A7%D8%B2-%D8%A7%D8%B3%D8%AA%D9%82%D8%A7%D9%85%D8%AA-%DB%8C%DA%A9-%D9%85%D9%84%D8%AA «سلام نظامی، پیام بی‌کلام ورزشکاران به نمایندگی از استقامت یک ملت»، نورنیوز.]</ref>

=== اثر روان‌شناختی و فرهنگی<ref group="دیدگاه">ماهیت بحث روان شناختی و فرهنگی متفاوت است. از همدیگر جدا شود. روانشناختی فردی و فرهنگی جمعی است. </ref> سلام نظامی ===

از منظر روان‌شناسی اجتماعی، لحظۀ پخش سرود ملی یک نقطه اوج هیجانی است. نمایش سلام نظامی در این لحظه، باعث شکل‌گیری [[حافظۀ جمعی]] تصویری در ذهن مخاطب می‌شود که حس [[غرور ملی]] را تقویت کرده و مرزهای اختلاف داخلی را موقتاً کنار می‌زند. همچنین، این ژست<ref group="دیدگاه">تعبیر ژست اصلاح شود</ref> با سنت‌های دیرین ایرانی در احترام به بزرگان و وفاداری به کل بزرگ‌تر یعنی [[میهن]] گره خورده است.<ref>[https://nournews.ir/fa/news/239718/%D8%B3%D9%84%D8%A7%D9%85-%D9%86%D8%B8%D8%A7%D9%85%DB%8C%D8%8C-%D9%BE%DB%8C%D8%A7%D9%85-%D8%A8%DB%8C-%DA%A9%D9%84%D8%A7%D9%85-%D9%88%D8%B1%D8%B2%D8%B4%DA%A9%D8%A7%D8%B1%D8%A7%D9%86-%D8%A8%D9%87-%D9%86%D9%85%D8%A7%DB%8C%D9%86%D8%AF%DA%AF%DB%8C-%D8%A7%D8%B2-%D8%A7%D8%B3%D8%AA%D9%82%D8%A7%D9%85%D8%AA-%DB%8C%DA%A9-%D9%85%D9%84%D8%AA «سلام نظامی، پیام بی‌کلام ورزشکاران به نمایندگی از استقامت یک ملت»، نورنیوز.]</ref>

=== نمونه‌های شاخص<ref group="دیدگاه">نمونه‌های شاخص سلام نظامی ورزشکاران</ref> و بازتاب‌های رسانه‌ای سلام نظامی ===

ادای سلام نظامی در میادین ورزشی طی سال‌های اخیر به‌شکلی گسترده در میان تیم‌های ملی و ورزشکاران انفرادی تکرار شده است. از جمله برجسته‌ترین این موارد می‌توان به سلام نظامی «امیرحسین زارع» بر سکوی قهرمانی کشتی جهان<ref>[https://defapress.ir/fa/news/778070/%D8%B3%D9%84%D8%A7%D9%85%DB%8C-%D8%A7%D8%B2-%D8%AC%D9%86%D8%B3-%D9%88%D8%B7%D9%86%E2%80%8C%D9%BE%D8%B1%D8%B3%D8%AA%DB%8C «سلامی از جنس وطن‌پرستی»، خبرگزاری دفاع مقدس.]</ref> و حرکت دسته‌جمعی بازیکنان تیم‌های ملی [[والیبال]]، [[بسکتبال]] و [[هندبال]] در دو بخش مردان و زنان هنگام پخش سرود ملی اشاره کرد<ref group="دیدگاه">تاریخ ها را حتما درج کنید. وقتی این پدیده ها از تاریخ خود جدا می شود بی معنا میشود</ref>.<ref>[https://defapress.ir/fa/news/762424/%D8%AF%DB%8C%D9%BE%D9%84%D9%85%D8%A7%D8%B3%DB%8C-%D9%88%D8%B1%D8%B2%D8%B4%DB%8C-%D8%A8%D9%87-%D8%B3%D8%A8%DA%A9-%D8%A7%DB%8C%D8%B1%D8%A7%D9%86%DB%8C «دیپلماسی ورزشی به سبک ایرانی»، خبرگزاری دفاع مقدس.]</ref> رسانه‌های داخلی، این دست اقدامات را که در رشته‌های مدال‌آوری چون [[کشتی]]، [[تکواندو]] و [[کاراته]] به یک سنت تبدیل شده است، نمادی از تبدیل شدن ورزشکار به سرباز وطن و بیانیه‌ای<ref group="دیدگاه">تعبیر بیانیه شاید مناسب نباشد. از تعابیری استفاده کنید که در مظان مدخل شدن باشد. </ref> تصویری از [[اراده ملی]] برای صیانت از عزت و امنیت کشور تعبیر کرده‌اند.<ref>[https://defapress.ir/fa/news/762424/%D8%AF%DB%8C%D9%BE%D9%84%D9%85%D8%A7%D8%B3%DB%8C-%D9%88%D8%B1%D8%B2%D8%B4%DB%8C-%D8%A8%D9%87-%D8%B3%D8%A8%DA%A9-%D8%A7%DB%8C%D8%B1%D8%A7%D9%86%DB%8C «دیپلماسی ورزشی به سبک ایرانی»، خبرگزاری دفاع مقدس.]</ref> این بازتاب‌ها نشان‌دهنده آن است که ژست مذکور در حافظۀ جمعی تصویری ایرانیان، به‌عنوان پیامی بی‌کلام از استقامت یک ملت در برابر فشارهای بین‌المللی جای گرفته است.<ref group="دیدگاه">از تعبیر نمادی از ..... تا پایان اضافی به نظرم اضافی است. چون قبلا همین مطلب با همین عبارت ذیل عنوان انگیزه و لایه های معنایی ... بحث شد. در این صورت بخش دوم عنوان هم اصلاح شود</ref>

سلام نظامی، در میان [[دانشجویان]] نیز رواج یافته است. هزار تن از دانشجویان [[دانشگاه آزاد اسلامی]] کرج در مراسم بزرگداشت [[روز دانشجو]] با حرکت نمادین سلام نظامی به مقام شهدای [[جنگ 12 روزه]] ادای احترام کرده و بر پایبندی خود به [[پرچم جمهوری اسلامی ایران]] تأکید کردند. این تجمع نمونه‌ای از تجلی پیوند [[دانشگاهیان]] با [[ارزش‌های دفاع مقدس]] و آرمان‌های ملی قلمداد شد.<ref>[https://iusnews.ir/fa/news-details/549944/+%D9%81%DB%8C%D9%84%D9%85%7C-%D8%A7%D8%AD%D8%AA%D8%B1%D8%A7%D9%85-%D9%86%D8%B8%D8%A7%D9%85%DB%8C-%DB%B1%DB%B0%DB%B0%DB%B0-%D9%86%D9%81%D8%B1%DB%8C-%D8%AF%D8%A7%D9%86%D8%B4%D8%AC%D9%88%DB%8C%D8%A7%D9%86-%D8%A8%D9%87-%DB%8C%D8%A7%D8%AF-%D9%88-%D8%A7%D8%AD%D8%AA%D8%B1%D8%A7%D9%85-%D8%B4%D9%87%D8%AF%D8%A7%DB%8C-%D8%AC%D9%86%DA%AF-%DB%B1%DB%B2-%D8%B1%D9%88%D8%B2%D9%87-%D9%88-%D9%BE%D8%B1%DA%86%D9%85-%D9%85%D9%82%D8%AF%D8%B3-%D8%A7%DB%8C%D8%B1%D8%A7%D9%86-%D8%AF%D8%B1-%D9%85%D8%B1%D8%A7%D8%B3%D9%85-%DA%AF%D8%B1%D8%A7%D9%85%DB%8C%D8%AF%D8%A7%D8%B4%D8%AA-%D8%B1%D9%88%D8%B2-%D8%AF%D8%A7%D9%86%D8%B4%D8%AC%D9%88-/ «+فیلم| احترام نظامی ۱۰۰۰ نفری دانشجویان به یاد و احترام شهدای جنگ ۱۲ روزه و پرچم مقدس ایران در مراسم گرامیداشت روز دانشجو»، وب‌سایت خبرنامۀ دانشجویان ایران.]</ref> پیش از این نیز دانشجویان [[دانشگاه شریف|دانشگاه ش]]<ref group="دیدگاه">اسامی را کامل و دقیق درج کنید: دانشگاه صنعتی شریف</ref>[[دانشگاه شریف|ریف]] در مقابل دانشگاه با ادای سلام نظامی در برابر پیکر شهدای جنگ 12 روزه ادای احترام کرده‌ بودند. این اقدام نیز به‌سرعت در کانون توجه [[شبکه‌های اجتماعی]] و [[رسانه‌های بین‌المللی]] قرار گرفته و به‌عنوان نمادی نوین از آمیختگی [[اقتدار علمی]] و [[روحیۀ مقاومت]] بازتاب یافت.<ref>[https://farsnews.ir/Sama_malek/1751598102089362757/%D8%B1%D9%88%D8%A7%DB%8C%D8%AA-%D8%AF%D8%A7%D9%86%D8%B4%D8%AC%D9%88%DB%8C%D8%A7%D9%86-%D8%B4%D8%B1%DB%8C%D9%81-%D8%A7%D8%B2-%D8%A7%D8%AD%D8%AA%D8%B1%D8%A7%D9%85-%D9%86%D8%B8%D8%A7%D9%85%DB%8C-%D8%A8%D9%87-%D8%B3%D8%B1%D8%AF%D8%A7%D8%B1%D8%A7%D9%86-%D8%B4%D9%87%DB%8C%D8%AF?lang=en مالکی، «روایت دانشجویان شریف از احترام نظامی به سرداران شهید»، خبرگزاری فارس.]</ref>

 

 

 

 

این تقابل نشان‌دهندۀ جایگاه ویژۀ ورزش به‌عنوان یکی از عرصه‌های اصلی بروز رقابت‌های نمادین و هویت‌محور است.<ref group="دیدگاه">بیان این دو سطر، مخصوصا تا این قسمت کاملا استنتاجی و جهت گیرانه است. گویا نویسنده دارد نتیجه گیری می کند. از همین رو عنوان این قسمت نیز نیازمند اصلاح است. </ref> در حالی که منتقدان بر جدایی ورزش از سیاست تأکید دارند، حامیان این حرکت آن را بخشی از دیپلماسی ورزشی و امضایی تصویری برای نشان دادن استقامت و ایستادگی ملت ایران در برابر فشارهای خارجی می‌دانند.<ref>[https://defapress.ir/fa/news/762424/%D8%AF%DB%8C%D9%BE%D9%84%D9%85%D8%A7%D8%B3%DB%8C-%D9%88%D8%B1%D8%B2%D8%B4%DB%8C-%D8%A8%D9%87-%D8%B3%D8%A8%DA%A9-%D8%A7%DB%8C%D8%B1%D8%A7%D9%86%DB%8C «دیپلماسی ورزشی به سبک ایرانی»، خبرگزاری دفاع مقدس.]</ref>

* «آیین‌نامه انضباطی نیروهای مسلح جمهوری اسلامی ایران»، وب‌سایت شناسنامه قانون، تاریخ بازدید: 2 دی 1404ش.

* «خزانه شاهی هخامنشیان در مجموعه پرسپولیس»، وب‌سایت کجارو، تاریخ درج مطلب: 30 فروردین 1395ش.

* «دیپلماسی ورزشی به سبک ایرانی»، خبرگزاری دفاع مقدس (دفاع‌پرس)، تاریخ درج مطلب: 24 تیر 1404ش.

* «سلام نظامی، پیام بی‌کلام ورزشکاران به نمایندگی از استقامت یک ملت»، نورنیوز، تاریخ درج مطلب: 24 مرداد 1404ش.

* «سلامی از جنس وطن‌پرستی، خبرگزاری دفاع مقدس (دفاع‌پرس)»، تاریخ درج مطلب: 27 شهریور 1404ش.

* «قوانین جالب ادای احترام نظامی در نیروهای مسلح + تصاویر و متن قانون»، خبرگزاری باشگاه خبرنگاران جوان، تاریخ درج مطلب: 9 تیر 1399ش.

* مالکی، سمانه، «روایت دانشجویان شریف از احترام نظامی به سرداران شهید»، خبرگزاری فارس، تاریخ درج مطلب: 3 جولای 2025م.

* «+ فیلم| احترام نظامی ۱۰۰۰ نفری دانشجویان به یاد و احترام شهدای جنگ ۱۲ روزه و پرچم مقدس ایران در مراسم گرامیداشت روز دانشجو»، وب‌سایت خبرنامۀ دانشجویان ایران، تاریخ درج مطلب: 16 آذر 1404ش.