Amirhosein (بحث | مشارکتها) ویرایش صفحه برچسب: برگرداندهشده |
علی شاهرودی (بحث | مشارکتها) ابرابزار |
||
| (۷ نسخهٔ میانی ویرایش شده توسط ۶ کاربر نشان داده نشد) | |||
| خط ۱: | خط ۱: | ||
'''{{درشت|اعتیاد دختران؛}}''' وابستگی روانی یا جسمی دختران به ماده مخدر. | {{جعبه اطلاعات مفهوم | ||
| تصویر =اعتیاد زنان.jpg | |||
| زیرنویس تصویر =طرح جمعآوری زنان معتاد متجاهر در شهر تهران | |||
| image_alt =زنان معتاد | |||
| فایل پادکست =اعتیاد دختران.ogg | |||
| حجم فایلپادکست =۳/۹۵ | |||
| تاریخ پادکست =۰۷-۱۰-۱۴۰۴ | |||
| زیرنویس عنوان = | |||
| عنوان اصلی = اعتیاد دختران | |||
| عنوان انگلیسی = | |||
| عنوان عربی = | |||
| عنوان علمی = | |||
| شاخه علمی = [[سلامت عمومی]]{{سخ}}[[روانشناسی]]{{سخ}}[[علوم اجتماعی]] | |||
| نوع مفهوم = مسئله سلامت | |||
| معنای اصطلاحی = وابستگی روانی یا جسمی دختران به یک یا چند [[ماده مخدر]] که با وسوسه شدید، از دست دادن کنترل مصرف و تداوم مصرف علیرغم پیامدهای مضر همراه است | |||
| حوزه کاربرد = پیشگیری{{سخ}}درمان{{سخ}}بازتوانی{{سخ}}سیاستگذاری سلامت | |||
| گستره جغرافیایی = | |||
| منشأ تاریخی = | |||
| نخستین کاربرد = | |||
| ریشه واژه = | |||
| مرتبط با = [[اعتیاد]]{{سخ}}[[مصرف مواد مخدر|مصرف مواد]]{{سخ}}[[سلامت روان]]{{سخ}}[[خشونت خانگی]] | |||
| اهمیت = پیامدهای گسترده جسمانی، روانی و اجتماعی و ضرورت طراحی مداخلات پیشگیرانه و درمانی متناسب با نیازهای خاص دختران | |||
| مبدع = | |||
| مروج = | |||
| مقدس برای = | |||
| مورد احترام = | |||
| آثار مرتبط = | |||
}} | |||
'''{{درشت|اعتیاد دختران؛}}''' وابستگی روانی یا جسمی دختران به ماده مخدر. | |||
اعتیاد دختران یک مسئله پیچیده در حوزه [[سلامت عمومی]] است که با الگوها، انگیزهها و پیامدهای متفاوتی نسبت به [[مردان]] بروز مییابد. انگیزههای شایع شامل [[کاهش وزن]]، افزایش [[اعتماد به نفس]]، یا [[خوددرمانی]] برای [[مشکلات روانی]] مانند [[افسردگی]] و [[تروما|ترومای]] ناشی از [[خشونت]] است. عوامل مؤثر در گرایش به مواد، ترکیبی از عوامل فردی مانند [[اختلالات روانی]] همزمان، عوامل خانوادگی نظیر سابقه [[اعتیاد]] یا [[خشونت خانگی]] و عوامل اجتماعی-فرهنگی مانند [[فقر]]، [[تبعیض]] و [[فشار همسالان]] است. پیامدهای آن نیز گسترده بوده و شامل آسیبهای شدید جسمانی، [[آسیبهای روانی|روانی]]، [[طرد اجتماعی]] و افزایش [[آسیبپذیری]] در برابر خشونت میشود. رویکرد مؤثر در مواجهه با این پدیده، نیازمند استراتژیهای پیشگیری توانمندمحور، ارائه خدمات درمانی تخصصی و حمایتگر متناسب با نیازهای خاص [[دختر|دختران]]، و برنامههای پایدار بازتوانی و [[حمایت اجتماعی]] برای جلوگیری از عود است. | اعتیاد دختران یک مسئله پیچیده در حوزه [[سلامت عمومی]] است که با الگوها، انگیزهها و پیامدهای متفاوتی نسبت به [[مردان]] بروز مییابد. انگیزههای شایع شامل [[کاهش وزن]]، افزایش [[اعتماد به نفس]]، یا [[خوددرمانی]] برای [[مشکلات روانی]] مانند [[افسردگی]] و [[تروما|ترومای]] ناشی از [[خشونت]] است. عوامل مؤثر در گرایش به مواد، ترکیبی از عوامل فردی مانند [[اختلالات روانی]] همزمان، عوامل خانوادگی نظیر سابقه [[اعتیاد]] یا [[خشونت خانگی]] و عوامل اجتماعی-فرهنگی مانند [[فقر]]، [[تبعیض]] و [[فشار همسالان]] است. پیامدهای آن نیز گسترده بوده و شامل آسیبهای شدید جسمانی، [[آسیبهای روانی|روانی]]، [[طرد اجتماعی]] و افزایش [[آسیبپذیری]] در برابر خشونت میشود. رویکرد مؤثر در مواجهه با این پدیده، نیازمند استراتژیهای پیشگیری توانمندمحور، ارائه خدمات درمانی تخصصی و حمایتگر متناسب با نیازهای خاص [[دختر|دختران]]، و برنامههای پایدار بازتوانی و [[حمایت اجتماعی]] برای جلوگیری از عود است. | ||
== مفهومشناسی اعتیاد دختران == | == مفهومشناسی اعتیاد دختران == | ||
اعتیاد یک بیماری مزمن مغزی است که با [[وسوسه]] شدید، از دست دادن کنترل مصرف و تداوم مصرف علیرغم پیامدهای مضر مشخص میشود.<ref>[https://rahtoosheh.dte.ir/article_67774.html مرادی حسینآبادی، «اعیتاد زنان؛ زمینهها و پیامدها»، ۱۳۹۷ش، ص۷۵.]</ref> این اختلال منجر به وابستگی روانی و جسمانی | اعتیاد یک بیماری مزمن مغزی است که با [[وسوسه]] شدید، از دست دادن کنترل مصرف و تداوم مصرف علیرغم پیامدهای مضر مشخص میشود.<ref>[https://rahtoosheh.dte.ir/article_67774.html مرادی حسینآبادی، «اعیتاد زنان؛ زمینهها و پیامدها»، ۱۳۹۷ش، ص۷۵.]</ref> این اختلال منجر به وابستگی روانی و جسمانی میشود، بهطوری که قطع مصرف، علائم ترک را ایجاد میکند.<ref>شهیدی، مواد مخدر، امنیت اجتماعی و راه سوم، ۱۳۷۵ش، ص۳۲.</ref> '''دختران معتاد''' به دخترانی اشاره دارد که بهطور مداوم<ref>آقابخشی، اعتیاد و آسیبشناسی خانواده رویکرد مددکاری اجتماعی به مسایل و آسیبهای جامعهای، ۱۳۸۸ش، ص۳.</ref> یک یا چند [[ماده مخدر]] را مصرف میکنند<ref>دانش، مجرم کیست، ۱۳۸۲ش، ص۱۴۳.</ref> و در صورت قطع، با مشکلات جدی رفتاری و جسمانی روبرو میشوند.<ref>[https://iranjournals.nlai.ir/handle/123456789/51255 قربانی و همکاران، «بررسی عوامل مرتبط با گرایش به اعتیاد دانشجویان دانشگاه جامع علمی کاربردی نیروی انتظامی واحد ارومیه»، ۱۳۹۴ش، ص۵۲.]</ref> | ||
== روند جهانی اعتیاد دختران == | == روند جهانی اعتیاد دختران == | ||
| خط ۱۰: | خط ۳۸: | ||
=== وضعیت در ایران === | === وضعیت در ایران === | ||
نرخ شیوع اعتیاد در [[دانشآموزان دختر]] مقطع [[متوسطه دوم]] و [[هنرستان | نرخ شیوع اعتیاد در [[دانشآموزان دختر]] مقطع [[متوسطه دوم]] و [[هنرستان]]ها در [[سال تحصیلی]] ۹۴–۱۳۹۳ش، ۲٫۱درصد بوده است.<ref>[https://www.irna.ir/news/82745258/میانگین-سن-شروع-مصرف-مواد-مخدر-در-زنان-كشور-26-سال-است «میانگین سن شروع مصرف مواد مخدر در زنان کشور 26 سال است»، وبسایت ایرنا.]</ref> بر پایه آخرین شیوعشناسی رسمی در سال ۱۳۹۵ش، از مجموع حدود ۲٫۸ میلیون نفر مصرفکننده مستمر [[مواد مخدر]] در کشور در بازه سنی ۱۵ تا ۶۴ سال، ۱۵۶ هزار نفر یعنی معادل ۵٫۶درصد را زنان تشکیل میدادند.<ref>[https://sahebnews.ir/852121/15-سالگی-سن-آغاز-مصرف-مواد-مخدر-متناسب-با.htm «۱۵سالگی سن آغاز مصرف مواد مخدر»، وبسایت صاحبنیوز.]</ref> همچنین میانگین سن شروع اعتیاد در دختران ایرانی ۲۶ سال گزارش شده است.<ref>[https://www.irna.ir/news/82745258/میانگین-سن-شروع-مصرف-مواد-مخدر-در-زنان-كشور-26-سال-است «میانگین سن شروع مصرف مواد مخدر در زنان کشور 26 سال است»، وبسایت ایرنا.]</ref> | ||
== الگوهای مصرف == | == الگوهای مصرف == | ||
| خط ۳۴: | خط ۶۲: | ||
=== عوامل اجتماعی-فرهنگی === | === عوامل اجتماعی-فرهنگی === | ||
[[پرونده:اعتیاد زنان1.jpg|جایگزین=نمایش استعمال مواد مخدر در سریال زخمکاری|بندانگشتی|نمایش استعمال مواد مخدر در سریال زخمکاری]] | |||
* [[بیکاری]]،<ref>کینیا، مبانی جرمشناسی، ۱۳۸۸ش، ج۲، ص۱۸۳.</ref> [[فقر]] و [[بیعدالتی]]<ref>[http://www.jsi-isa.ir/article_23891.html علیوردینیا و همکاران، «مطالعه جامعهشناختی بزهکاری: آزمون تجربی نظریه فشار عمومی اگنیو»، 1386ش، ص91-93.]</ref> | * [[بیکاری]]،<ref>کینیا، مبانی جرمشناسی، ۱۳۸۸ش، ج۲، ص۱۸۳.</ref> [[فقر]] و [[بیعدالتی]]<ref>[http://www.jsi-isa.ir/article_23891.html علیوردینیا و همکاران، «مطالعه جامعهشناختی بزهکاری: آزمون تجربی نظریه فشار عمومی اگنیو»، 1386ش، ص91-93.]</ref> | ||
* [[تبعیض جنسیتی]] | * [[تبعیض جنسیتی]] | ||
| خط ۴۶: | خط ۷۵: | ||
=== پیامدهای فردی === | === پیامدهای فردی === | ||
* تهدید [[سلامت جسمی]]: افزایش خطر سکته مغزی، [[بیماریهای قلبی]]، [[ | * تهدید [[سلامت جسمی]]: افزایش خطر سکته مغزی، [[بیماریهای قلبی]]، [[سرطان]]ها، [[بیماریهای آمیزشی]] ([[ایدز]]، [[هپاتیت]]) و مشکلات [[باروری]] ([[سقط جنین|سقط]]، [[ناباروری]]، [[یائسگی زودرس]]). | ||
* تهدید [[سلامت روان]]: تشدید [[اختلالات روانی]]، افزایش خطر [[خودکشی]] و مرگومیر.<ref>[https://ensani.ir/fa/article/89413/ قاسمیروشن، «توانمندی خانواده در پیشگیری انحرافات اجتماعی»، ۱۳۸۸ش، ص۲۰.]</ref> | * تهدید [[سلامت روان]]: تشدید [[اختلالات روانی]]، افزایش خطر [[خودکشی]] و مرگومیر.<ref>[https://ensani.ir/fa/article/89413/ قاسمیروشن، «توانمندی خانواده در پیشگیری انحرافات اجتماعی»، ۱۳۸۸ش، ص۲۰.]</ref> | ||
| خط ۵۳: | خط ۸۲: | ||
== پیشگیری و درمان == | == پیشگیری و درمان == | ||
[[پرونده:اعتیاد زنان2.jpg|جایگزین= کارگاه آموزشی آشنایی با راههای پیشگیری از اعتیاد |بندانگشتی|برگزاری کارگاه آموزشی آشنایی با راههای پیشگیری از اعتیاد در نگارخانه مدیریت فرهنگی اجتماعی شهرداری در ملارد]] | |||
برنامههای پیشگیری از اعتیاد دختران معمولاً در سطوح مختلفی طراحی میشوند: | برنامههای پیشگیری از اعتیاد دختران معمولاً در سطوح مختلفی طراحی میشوند: | ||
* سطح عمومی: توانمندسازی دختران، تقویت [[مهارتهای زندگی]]، ایجاد فضاهای امن [[ورزش|ورزشی]] و فرهنگی، مقابله با [[کلیشههای جنسیتی]].<ref>[https://etiadpajohi.ir/article-1-2421-fa.html نادری و همکاران، «تدوین الگویی در جهت ساماندهی زنان وابسته به مواد بیخانمان و خیابانی شهر کرمانشاه: یک رویکرد کیفی با نظریه داده بنیاد»، ۱۴۰۰ش، ص۱۰۵]؛ گلمحمدی خامنه، «اعتیاد به مواد مخدر، جرم انگاری یا جرم زدایی؟»، ۱۳۷۸ش، ص۱۹۹.</ref> | * سطح عمومی: توانمندسازی دختران، تقویت [[مهارتهای زندگی]]، ایجاد فضاهای امن [[ورزش|ورزشی]] و فرهنگی، مقابله با [[کلیشههای جنسیتی]].<ref>[https://etiadpajohi.ir/article-1-2421-fa.html نادری و همکاران، «تدوین الگویی در جهت ساماندهی زنان وابسته به مواد بیخانمان و خیابانی شهر کرمانشاه: یک رویکرد کیفی با نظریه داده بنیاد»، ۱۴۰۰ش، ص۱۰۵]؛ گلمحمدی خامنه، «اعتیاد به مواد مخدر، جرم انگاری یا جرم زدایی؟»، ۱۳۷۸ش، ص۱۹۹.</ref> | ||
| خط ۵۹: | خط ۸۹: | ||
=== درمان و بازتوانی === | === درمان و بازتوانی === | ||
[[پرونده:اعتیاد زنان۳.jpg|جایگزین=مرکز ترک اعتیاد بانوان تهران|بندانگشتی|مرکز ترک اعتیاد بانوان بهبود گستران همگام در تهران]] | |||
درمان موفق برای دختران نیازمند توجه به نیازهای خاص آنان است: | درمان موفق برای دختران نیازمند توجه به نیازهای خاص آنان است: | ||
* محیط امن و حمایتگر: مراکز درمانی باید از رویکردهای تنبیهی پرهیز کرده و فضایی امن و مبتنی بر اعتماد ایجاد کنند.<ref>محمدی کرکانکی، «بررسی کارکردهای اجتماعی مثبت و منفی کمپهای ترک اعتیاد زنان در شهر تهران از منظر مددجویان»، ۱۳۹۲ش، ص۸۱–۷۹.</ref> | * محیط امن و حمایتگر: مراکز درمانی باید از رویکردهای تنبیهی پرهیز کرده و فضایی امن و مبتنی بر اعتماد ایجاد کنند.<ref>محمدی کرکانکی، «بررسی کارکردهای اجتماعی مثبت و منفی کمپهای ترک اعتیاد زنان در شهر تهران از منظر مددجویان»، ۱۳۹۲ش، ص۸۱–۷۹.</ref> | ||
| خط ۸۳: | خط ۱۱۴: | ||
* صفری، فاطمه، «اعتیاد و زنان: تفاوتهای جنسیتی در زمینه سوء مصرف مواد و درمان آن»، اعتیادپژوهی، شماره ۲، ۱۳۸۲ش. | * صفری، فاطمه، «اعتیاد و زنان: تفاوتهای جنسیتی در زمینه سوء مصرف مواد و درمان آن»، اعتیادپژوهی، شماره ۲، ۱۳۸۲ش. | ||
* عبدالرسولی، رضا، «پیشگیری از اعتیاد از منظر رویکرد اجتماعی و نقش سرمایه اجتماعی»، سلامت اجتماعی و اعتیاد، شماره ۱۸، ۱۳۹۷ش. | * عبدالرسولی، رضا، «پیشگیری از اعتیاد از منظر رویکرد اجتماعی و نقش سرمایه اجتماعی»، سلامت اجتماعی و اعتیاد، شماره ۱۸، ۱۳۹۷ش. | ||
* علیوردینیا، اکبر؛ ریاحی، محمداسماعیل؛ | * علیوردینیا، اکبر؛ ریاحی، محمداسماعیل؛ موسوی چاشمی، سیدهملیحه، «مطالعه جامعهشناختی بزهکاری: آزمون تجربی نظریه فشار عمومی اگنیو»، جامعهشناسی ایران، سال ۸، شماره ۲، ۱۳۸۶ش. | ||
* فرجاد، محمدحسین، آسیبشناسی اجتماعی و جامعهشناسی انحرافات، تهران، دفتر تحقیقات و انتشارات بدر، ۱۳۷۸ش. | * فرجاد، محمدحسین، آسیبشناسی اجتماعی و جامعهشناسی انحرافات، تهران، دفتر تحقیقات و انتشارات بدر، ۱۳۷۸ش. | ||
* قادری، صلاح الدین؛ نوری، رویا؛ کریمی، جلیل، «سببشناسی اعتیاد زنان (مقایسه دیدگاههای مصرفکنندگان، متخصصان و مردم)»، بررسی مسائل اجتماعی ایران، سال۸، شماره۱، ۱۳۹۶ش. | * قادری، صلاح الدین؛ نوری، رویا؛ کریمی، جلیل، «سببشناسی اعتیاد زنان (مقایسه دیدگاههای مصرفکنندگان، متخصصان و مردم)»، بررسی مسائل اجتماعی ایران، سال۸، شماره۱، ۱۳۹۶ش. | ||
| خط ۱۰۷: | خط ۱۳۸: | ||
* «میانگین سن شروع مصرف مواد مخدر در زنان کشور ۲۶ سال است»، وبسایت ایرنا، تاریخ درج مطلب: ۷ آذر ۱۳۹۶ش. | * «میانگین سن شروع مصرف مواد مخدر در زنان کشور ۲۶ سال است»، وبسایت ایرنا، تاریخ درج مطلب: ۷ آذر ۱۳۹۶ش. | ||
{{پایان منابع}} | {{پایان منابع}} | ||
