(۱۴ نسخهٔ میانی ویرایش شده توسط ۵ کاربر نشان داده نشد)
خط ۱:
خط ۱:
'''اپلیکهدوزی؛''' چسباندن یا دوختن قطعات کوچکی از پارچه با رنگها و طرحهای متفاوت روی یک پارچۀ دیگر بهمنظور ایجاد طرح و تزیین.<ref group="دیدگاه">نویسنده گرامی لطفا نکات زیر را اعمال کنید:
{{جعبه اطلاعات مفهوم
| تصویر =اپلیکه دوزی.jpg
| زیرنویس تصویر =اپلیکه گل
|image_alt=اپلیکه گل
| فایل پادکست =اپلیکه_دوزی14041014.ogg
| حجم فایلپادکست =3/21
| تاریخ پادکست =11-10-1404
| زیرنویس عنوان =
| عنوان اصلی =
| عنوان انگلیسی =
| عنوان عربی =
| عنوان علمی =
| شاخه علمی =
| نوع مفهوم =
| معنای اصطلاحی =
| حوزه کاربرد =
| گستره جغرافیایی =
| منشأ تاریخی =
| نخستین کاربرد =
| ریشه واژه =
| مرتبط با =
| اهمیت =
| مبدع =
| مروج =
| مقدس برای =
| مورد احترام =
| آثار مرتبط =
}}
'''اپلیکهدوزی؛''' چسباندن یا دوختن قطعات کوچکی از پارچه با رنگها و طرحهای متفاوت روی یک پارچهٔ دیگر بهمنظور تزیین یا ایجاد طرح.
1. عناوین مقاله تداخل دارد و در عین حال دقیق نیست. موارد در متن مشخص شده است.
اپلیکهدوزی یک تکنیک تزئینی در [[پارچهدوزی]] است که در آن قطعاتی از پارچههای رنگارنگ و با بافتهای مختلف مانند [[نمد]]، [[گیپور]] یا [[توری]]، روی یک پارچه زمینه دوخته یا چسبانده میشوند تا طرحهای برجسته و حجمدار ایجاد کنند. این هنر که به روشهای دستی یا با [[چرخ خیاطی]] اجرا میشود، در تزئین پوشاک بهویژه [[لباس مجلسی|لباسهای مجلسی]]، لوازم خانگی، کالای خواب و [[صنایع دستی]] کاربرد دارد و اغلب با دیگر روشهای تزئینی مانند [[سنگدوزی]] یا [[مرصعدوزی]] ترکیب میشود. اپلیکهدوزی با هدف زیباسازی و ایجاد جلوههای بصری منحصربهفرد انجام میگیرد و برخلاف [[تکهدوزی]] ساده، ماهیتی هنری و تزئینی دارد.
2. ادبیات شما خیلی استنتاجی است. در حالیکه مقالات ویکی باید گزارشی و توصیفی باشد.
== تعریف اپلیکهدوزی ==
اپلیکهدوزی (از واژه فرانسوی ''appliqué'' بهمعنای «بهکار بردن») یک تکنیک تزئینی در [[پارچهدوزی|هنر پارچهدوزی]] است که در آن قطعاتی از پارچههای رنگارنگ، در اندازهها و بافتهای مختلف، روی یک پارچهٔ زمینه دوخته یا چسبانده میشوند.<ref>فخاری و امیدقائمی، آموزش تکهدوزی و چهلتکه باران، 1380ش، ص39.</ref> این روش علاوه بر ایجاد جلوههای بصری منحصربهفرد و حجمدار، برای تزئین [[پوشاک]]، لوازم خانگی، آثار هنری و صنایع دستی بهکار میرود.<ref>[https://mag.sarak-co.com/applique-art/#:~:text=اپلیکه%20(Applique)%20در%20تعریف%20لغوی، حاجیبابایی، «اپلیکه (Applique) چیست؟»، مجله مد سارک.]</ref>
3. در قسمت منابع از کتاب استفاده نشده است. اگر در این زمینه کتاب است به کتاب هم مراجعه کنید یا مقالات عملی پژوهشی. </ref>
== انواع اپلیکهدوزی ==
اپلیکهدوزی بسته به جنس پارچهٔ مورد استفاده به گونههای مختلفی اجرا میشود:
* '''اپلیکه نمدی''': نمد به دلیل انعطاف و سهولت برش، اغلب در تزئین وسایلی مانند تشک و بالش، دکوراسیون [[خانه]] و [[آشپزخانه]]، [[اسباببازی]] و تابلوهای دیواری کاربرد دارد.
* '''اپلیکه گیپور''': پارچه گیپور با ایجاد بافت برجسته و بازتاب نور، معمولاً در [[لباس مجلسی|لباسهای مجلسی]]، [[لباس عروس]] و [[لباس شب]] استفاده میشود.
* '''اپلیکه توری''': برای بخشیدن جلوهای شیک و براق به یقه، آستین یا بخشهای مختلف لباسهای زنانه بهکار میرود.
* '''اپلیکه سنتی''': با استفاده از نقوش و طرحهای اصیل، در تزئین کیف، کفش، رومیزی و پوشاک سنتی استفاده میشود.<ref>[https://olkabotik.com/اپلیکه-دوزی-چیست/ «اپلیکهدوزی چیست؟»، وبسایت الکا بوتیک.]</ref>
اپلیکه شامل قطعات سه بعدی و برجستهای از پارچه است که روی انواع لباسها دوخته میشود. اپلیکهها در انواع مختلف نمدی، گیپور، توری و سنتی در بازار موجود هستند. اجرای این تکنیک بهدلیل آزادی در ایجاد طرحهای متنوع جزء مهمترین ابزارها در خیاطی بهشمار میرود. از اپلیکهدوزی در لباسهای شب و عروس، مانتوها و کیف و کفشهای مجلسی، تزیین جهاز و سیسمونی کودک، طراحی دکوراسیون منزل و دیگر موارد به کار میرود.
== مواد و روشهای اجرا ==
پارچههای متنوعی مانند [[کتان]]، [[ساتن]]، [[نمد]]، [[گیپور]]، [[چرم]]، [[توری]] و پارچههای طرحدار برای اپلیکهدوزی، مناسب هستند. برخی پارچهها برای جلوگیری از ریشریش شدن نیاز به لایهای محافظ (لایی) دارند.<ref>سنجری، گلدوزی با ماشین، 1390ش، ص175.</ref> در اپلیکهدوزی از تکهپارچههایی با نقوش ساده، راهراه، گلدار، چهارخانه و طرحهای عروسکی نیز بهعنوان اپلیکه روی پارچهٔ اصلی دوخته میشوند.<ref>فخاری و امیدقائمی، آموزش تکهدوزی و چهلتکه باران، 1380ش، ص39.</ref> اپلیکههای آماده در دو نوع چسبدار و ساده در [[بازار]] موجود هستند که نوع چسبدار آن با اتو به پارچه چسبانده میشوند. این روش به دلیل دقت و سرعت اجرایی، روزبهروز محبوبیت بیشتری در صنعت مد پیدا کرده است.<ref>[https://viragostarmoin.com/embroidery-applique#:~:text=چه%20نوع%20پارچههایی%20برای%20اپلیکه، «اپلیکهدوزی چیست؟»، وبسایت ویرا گستر معین.]</ref>
== '''تعریف اپلیکه''' ==
پارچههای طرحدار یا نقوش آماده<ref>محمدی القار، چهلتکهدوزی با ماشین (مقدماتی)، 1398ش، ص46.</ref> معمولاً با دست یا با استفاده از چرخ خیاطی، دوخته میشوند:
واژهی اپلیکه ریشهای فرانسوی دارد و در زبان مبدأ به معنای «بهکار بردن بر سطح مادهای دیگر» است. در هنر پارچهدوزی، اپلیکهدوزی به شیوهای از تزئین پارچه گفته میشود که در آن قطعاتی از پارچههای رنگارنگ و متنوع، در اندازههای مختلف، روی پارچهای زمینه قرار گرفته و دوخته میشوند.<ref>فخاری و امیدقائمی، آموزش تکهدوزی و چهلتکه باران، 1380ش، ص39.</ref> این هنر، علاوه بر جنبهی زیباشناختی، جلوهای خاص و منحصربهفرد به اثر نهایی میبخشد و بهعنوان یکی از مهارتهای ظریف در دوختهای تزئینی شناخته میشود.<ref group="دیدگاه">در تعریف مقداری آشفتگی وجود دارد. خوب ست که براساس سیر تاریخی تعریف نگارش شود. معنی فرانسوی، بعد معنوی لغوی و بعد اصلاحی در فارسی</ref><ref>[https://mag.sarak-co.com/applique-art/#:~:text=%D8%A7%D9%BE%D9%84%DB%8C%DA%A9%D9%87%20(Applique)%20%D8%AF%D8%B1%20%D8%AA%D8%B9%D8%B1%DB%8C%D9%81%20%D9%84%D8%BA%D9%88%DB%8C,%D8%AF%D8%B1%20%D8%B2%D9%85%DB%8C%D9%86%D9%87%E2%80%8C%D8%A7%DB%8C%20%D8%A8%D8%B2%D8%B1%DA%AF%D8%AA%D8%B1%20%D9%85%D8%AA%D8%B5%D9%84%20%D9%85%DB%8C%E2%80%8C%D8%B4%D9%88%D8%AF. حاجیبابایی،«اپلیکه (Applique) چیست؟»، مجله مد سارک.]</ref> اپلیکهدوزی یکی از انواع سوزندوزی است که همراه سایر دوختهای تزیینی از جمله آجیدهدوزی (پنبهدوزی)، لحافدوزی، مطلسهدوزی، مرصعدوزی، خاتمدوزی و تکهدوزی آزاد بهکار میرود.<ref>فخاری و امیدقائمی، آموزش تکهدوزی و چهلتکه باران، 1380ش، ص69.</ref>
* '''اپلیکه با چرخ خیاطی''': روشی سریع و دقیق که در آن قطعات از پیش برشخورده (گاهی با لیزر) با دوخت زیگزاگ یا راسته روی زمینه ثابت میشوند.<ref>[https://mag.sarak-co.com/applique-art/#:~:text=اپلیکه%20(Applique)%20در%20تعریف%20لغوی، حاجیبابایی، «اپلیکه (Applique) چیست؟»، مجله مد سارک.]</ref>
* '''اپلیکه دستی''': روشی سنتی و ظریف که با سوزن و نخ انجام میشود بهدلیل نیاز به مهارت فنی بالا و صرف زمان طولانی، ارزش هنری بالاتری دارد.<ref>[https://olkabotik.com/اپلیکه-دوزی-چیست/ «اپلیکهدوزی چیست؟»، وبسایت الکا بوتیک.]</ref> در روشهایی مانند «چرخش سوزنی»، لبههای قطعات بهصورت تمیز به داخل تا شده و دوخته میشوند. این عمل باعث ایجاد خط دوختی دقیق و بدون لبههای خام (ریشریش) بر روی کار میگردد.<ref>[https://mag.sarak-co.com/applique-art/#:~:text=اپلیکه%20(Applique)%20در%20تعریف%20لغوی، حاجیبابایی، «اپلیکه (Applique) چیست؟»، مجله مد سارک.]</ref>
== '''انواع اپلیکهدوزی''' <ref group="دیدگاه">به نظرم به جای جنس خود انواع مهارت اپلیکه عنوان شود= انواع اپلیکهدوزی</ref> ==
== سبکهای مختلف ==
اپلیکهدوزی بسته به نوع پارچه مورد استفاده، به شیوهها و گونههای مختلفی اجرا میشود که هر یک کاربردها و ویژگیهای خاص خود را دارند:
در تکنیک خیاطی اپلیکه امکان اجرای طرحهای متنوع و دلخواه وجود دارد. این روش امکان برش و دوخت اشکال گوناگون را بر روی پارچهٔ زمینه فراهم میسازد. با این حال، اجرای فرمهای پیچیده نظیر اشکال منحنی، موجدار یا دایرهای، مستلزم دقت در مرحله دوخت است و انتخاب طرحهای ساده، تسهیلگر فرایند کار خواهد بود.<ref>[https://mag.sarak-co.com/applique-art/#:~:text=اپلیکه%20(Applique)%20در%20تعریف%20لغوی، حاجیبابایی، «اپلیکه (Applique) چیست؟»، مجله مد سارک.]</ref>
=== '''اپلیکهدوزی نمد''' ===
یکی از انواع اپلیکهدوزی، استفاده از پارچههای نمدی است. به کمک این نوع پارچه میتوان بهسادگی طرحها و اشکال دلخواه را بر روی وسایلی مانند تشک، بالشت و حتی لوازم دکوراسیونی خانه و آشپزخانه اجرا کرد. علاوهبراین، با بهرهگیری از هنر اپلیکهدوزی با پارچۀ نمد، امکان ساخت تابلوهای زیبا و چشمنواز برای کودکان نیز وجود دارد. برخی نمد را به دلیل انعطافپذیری و سهولت اجرای طرحها، انتخابی مناسب برای علاقهمندان به این هنر دستی میدانند.<ref>[https://olkabotik.com/%D8%A7%D9%BE%D9%84%DB%8C%DA%A9%D9%87-%D8%AF%D9%88%D8%B2%DB%8C-%DA%86%DB%8C%D8%B3%D8%AA/ «اپلیکهدوزی چیست؟»، وبسایت الکا بوتیک.]</ref>
=== '''اپلیکهدوزی گیپور''' ===
اپلیکهدوزی، سبکهای مختلفی دارد؛ ازجمله:
اپلیکهدوزی با استفاده از گیپور عمدتاً در دوخت لباسهای مجلسی، لباسهای عروس و لباسهای شب کاربرد دارد. این رویکرد به لباس جلوهای از درخشش (شاین) و زیبایی خیرهکننده میبخشد.<ref>[https://olkabotik.com/%D8%A7%D9%BE%D9%84%DB%8C%DA%A9%D9%87-%D8%AF%D9%88%D8%B2%DB%8C-%DA%86%DB%8C%D8%B3%D8%AA/ «اپلیکهدوزی چیست؟»، وبسایت الکا بوتیک.]</ref>
* '''لبهصاف''': لبههای قطعه اپلیکه به دقت تا و دوخته میشوند تا خطی تمیز و فاقد ریشه و درز اضافی ایجاد شود.
* '''لبهخام''': قطعات مستقیماً دوخته میشوند و لبههای آنها بدون پرداخت باقی میماند؛ روشی سریع و مناسب برای طرحهای غیررسمی.
* '''معکوس''': در این روش با دوخت و سپس برش لایههای رویی، رنگهای لایههای زیرین نمایان میشود تا طرحی پیچیده، تازه و چشمنواز ایجاد شود.
* '''کوک تزئینی''': در این سبک با تمرکز بر [[زیبایی]]، از دوختهای تزئینی چرخ خیاطی مانند دندانموشی برای مرزبندی و زیباسازی بیشتر استفاده میشود.<ref>[https://mag.sarak-co.com/applique-art/#:~:text=اپلیکه%20(Applique)%20در%20تعریف%20لغوی، حاجیبابایی، «اپلیکه (Applique) چیست؟»، مجله مد سارک.]</ref>
=== '''اپلیکهدوزی دستساز''' <ref group="دیدگاه">این نوع اپلیکه براساس جنس نیست. بلکه براساس دست ساز بودن است. عنوان شما انواع جنس اپلیکه است که این عنوان با آن سازگار نیست</ref> ===
== کاربردها و زیباییشناسی ==
یکی از گرانبهاترین روشهای اجرای اپلیکه، اپلیکهدوزی دستدوز است که با تنوع طرح بسیار گستردهای از جمله اشکال گل، گیاه، حیوانات و غیره، در دسترس قرار دارد. این سبک کار دست، که اغلب در تزئین مانتوها و سایر پوشاک به کار میرود، نشاندهنده اوج ظرافت و ارزش هنری این تکنیک است.<ref>[https://olkabotik.com/%D8%A7%D9%BE%D9%84%DB%8C%DA%A9%D9%87-%D8%AF%D9%88%D8%B2%DB%8C-%DA%86%DB%8C%D8%B3%D8%AA/ «اپلیکهدوزی چیست؟»، وبسایت الکا بوتیک.]</ref>
از اپلیکه در تزیین انواع لباس، کیف و کفش، پوشاک، وسایل [[جهیزیه]]، [[سیسمونی]]، نو کردن لباسهای کهنه، [[عروسک]] روی لباس کودکان و ساختن تل و دستبند، استفاده میشود. همچنین اپلیکهدوزی در [[طراحی مد]] برای افزودن بافت، حجم و جلوهای سهبعدی به لباسهای ساده، بهویژه در [[لباس شب|لباسهای شب]] و [[لباس مجلسی|مجلسی]] کاربرد گستردهای دارد<ref>[https://olkabotik.com/اپلیکه-دوزی-چیست/ «اپلیکهدوزی چیست؟»، وبسایت الکا بوتیک.]</ref> و در تزئین کالای خواب مانند [[لحاف]]، منسوجات خانگی و [[صنایع دستی]] مانند تابلو، استفاده میشود.<ref>[https://mag.sarak-co.com/applique-art/#:~:text=اپلیکه%20(Applique)%20در%20تعریف%20لغوی، حاجیبابایی، «اپلیکه (Applique) چیست؟»، مجله مد سارک.]</ref>
=== '''اپلیکهدوزی توری''' ===
اپلیکهدوزی اغلب با دیگر تکنیکهای تزئینی مانند [[سنگدوزی]]، [[مرواریددوزی]] و [[نگینکاری]] ترکیب میشود تا اثر نهایی پیچیدهتر و ارزشمندتر گردد.<ref>[https://olkabotik.com/اپلیکه-دوزی-چیست/ «اپلیکهدوزی چیست؟»، وبسایت الکا بوتیک.]</ref>
اپلیکۀ توری معمولاً بر روی تیشرتهای نخی زنانه و همچنین برای تزئین یقه تاپها و سایر لباسها به کار میرود. استفاده از این تکنیک با توری، جلوهای براق، شیک و متمایز به پوشاک میبخشد.<ref>[https://olkabotik.com/%D8%A7%D9%BE%D9%84%DB%8C%DA%A9%D9%87-%D8%AF%D9%88%D8%B2%DB%8C-%DA%86%DB%8C%D8%B3%D8%AA/ «اپلیکهدوزی چیست؟»، وبسایت الکا بوتیک.]</ref>
=== '''اپلیکهدوزی سنتی''' <ref group="دیدگاه">این هم تقسیم بندی براساس جنس نیست</ref> ===
== تفاوت با دیگر تکنیکها ==
همانطور که از ماهیت آن پیداست، اپلیکهدوزی سنتی با تکیه بر طرحها و نقوش اصیل اجرا میشود. این تکنیک، کاربرد گستردهای در تزئیناتی نظیر کیف، کفش، انواع پوشاک و حتی رومیزیها دارد و با انتقال میراث بصری به اشیاء روزمره، اصالت خاصی به آنها میبخشد.<ref>[https://olkabotik.com/%D8%A7%D9%BE%D9%84%DB%8C%DA%A9%D9%87-%D8%AF%D9%88%D8%B2%DB%8C-%DA%86%DB%8C%D8%B3%D8%AA/ «اپلیکهدوزی چیست؟»، وبسایت الکا بوتیک.]</ref>
برخلاف [[تکهدوزی]] ساده که اغلب هدفی کاربردی مانند وصلهکردن دارد، [[اپلیکهدوزی]] عموماً جنبهای تزئینی و هنری محض دارد و ایجاد طرحهای برجسته و حجمدار هدف اصلی آن است.<ref>[https://viragostarmoin.com/embroidery-applique#:~:text=چه%20نوع%20پارچههایی%20برای%20اپلیکه، «اپلیکهدوزی چیست؟»، وبسایت ویرا گستر معین.]</ref> تکنیک اپلیکهدوزی بهعنوان یکی از زیرمجموعههای اصلی هنر [[سوزندوزی]]، با هنرهایی مانند [[آجیدهدوزی]]، [[چهلتکهدوزی]]، [[لحافدوزی]]، [[مطلسهدوزی]]، [[خاتمدوزی]] و [[مرصعدوزی]] نیز مرتبط است و گاهی در ترکیب با آنها بهکار میرود.<ref>فخاری و امیدقائمی، آموزش تکهدوزی و چهلتکه باران، 1380ش، ص69.</ref>
== '''مزایای استفاده از اپلیکه در طراحی لباس''' ==
در تکنیک خیاطی اپلیکه امکان اجرای طرحهای متنوع و دلخواه وجود دارد. این روش امکان برش و دوخت اشکال گوناگون را بر روی پارچه زمینه فراهم میسازد. با این حال، اجرای فرمهای پیچیده نظیر اشکال منحنی، موجدار یا دایرهای، میتواند مستلزم دقت بالایی در مرحلهی دوخت باشد؛ در نتیجه، انتخاب طرحهای ساده، تسهیلگر فرآیند کار خواهد بود. علاوه بر این، در ساختار لحافها، از تکنیک اپلیکه بهطور مؤثر برای ایجاد عمق، بافت و ارتقاء جلوهی بصری کلی اثر استفاده میشود.<ref group="دیدگاه">این تعبیر: میتوان به آزادی در خلق طرحهای متنوع اشاره کرد. بیانگر استنتاج است. در نگارش مقالات از زبان گزارشی استفاده کنید نه ابراز نظر. </ref><ref>[https://mag.sarak-co.com/applique-art/#:~:text=%D8%A7%D9%BE%D9%84%DB%8C%DA%A9%D9%87%20(Applique)%20%D8%AF%D8%B1%20%D8%AA%D8%B9%D8%B1%DB%8C%D9%81%20%D9%84%D8%BA%D9%88%DB%8C,%D8%AF%D8%B1%20%D8%B2%D9%85%DB%8C%D9%86%D9%87%E2%80%8C%D8%A7%DB%8C%20%D8%A8%D8%B2%D8%B1%DA%AF%D8%AA%D8%B1%20%D9%85%D8%AA%D8%B5%D9%84%20%D9%85%DB%8C%E2%80%8C%D8%B4%D9%88%D8%AF. حاجیبابایی،«اپلیکه (Applique) چیست؟»، مجله مد سارک.]</ref>
== '''کاربرد اپلیکهدوزی''' ==
از اپلیکه در موارد مختلفی میتوان استفاده نمود؛ برای مثال برای تزیین انواع لباس، کیف و کفش، پوشاک و وسایل جهاز و سیسمونی. همچنین برای نو کردن لباسهای کهنه میتوان از هنر اپلیکهدوزی استفاده کرد. اپلیکهدوزی عروسکی اغلب روی لباس کودکان کاربرد دارد. همچنین با استفاده از این تکنیک میتوان با کمترین هزینه تل و دستبندهایی ساخت که برای هدیه مناسب هستند.<ref>[https://olkabotik.com/%D8%A7%D9%BE%D9%84%DB%8C%DA%A9%D9%87-%D8%AF%D9%88%D8%B2%DB%8C-%DA%86%DB%8C%D8%B3%D8%AA/ «اپلیکهدوزی چیست؟»، وبسایت الکا بوتیک.]</ref>
== '''پارچههای مناسب اپلیکهدوزی''' ==
پارچههای مورد استفاده در تکهدوزی شامل کتان، ساتن، گیپور، نمد، فوتر، چرم براق و پولیش است. پارچههایی که پس از برش ریشه میشوند؛ نیاز به لایی دارند؛ در حالی که پارچههای فوتر، جیر یا پولیش احتیاجی به لایی زدن ندارند چون ریشه نمیشوند.<ref>سنجری، گلدوزی با ماشین، 1390ش، ص175.</ref> در اپلیکهدوزی از تکه پارچههایی با نقوش ساده، راهراه، گلدار، چهارخانه و طرحهای عروسکی نیز بهعنوان اپلیکه روی پارچۀ اصلی دوخته میشوند.<ref>فخاری و امیدقائمی، آموزش تکهدوزی و چهلتکه باران، 1380ش، ص39.</ref>
== '''تفاوت اپلیکهدوزی با سایر تکهدوزیها''' ==
اپلیکهدوزی شامل طرحهای برجسته و سهبعدی روی پیراهن، مانتو و شال و روسریهای مجلسی است و جنبۀ تزیینی دارد؛ اما انواع تکهدوزیها سادهتر است و اغلب جنبۀ کاربردی دارد. مثلاٌ برای پوشاندن پارگی قسمتی از لباس بهکار میرود.<ref>[https://viragostarmoin.com/embroidery-applique#:~:text=%DA%86%D9%87%20%D9%86%D9%88%D8%B9%20%D9%BE%D8%A7%D8%B1%DA%86%D9%87%E2%80%8C%D9%87%D8%A7%DB%8C%DB%8C%20%D8%A8%D8%B1%D8%A7%DB%8C%20%D8%A7%D9%BE%D9%84%DB%8C%DA%A9%D9%87,%D9%84%D8%B7%DB%8C%D9%81%20%D8%A8%D8%B1%D8%A7%DB%8C%20%D8%A7%D9%BE%D9%84%DB%8C%DA%A9%D9%87%20%D8%AF%D9%88%D8%B2%DB%8C%20%D9%85%D9%86%D8%A7%D8%B3%D8%A8%E2%80%8C%D8%A7%D9%86%D8%AF. «اپلیکهدوزی چیست؟»، وبسایت ویرا گستر معین.]</ref>
== تکنیکهای مشترک اپلیکهدوزی با سایر دوختهای تزیینی ==
تکنیک اپلیکهدوزی بهعنوان یکی از زیرمجموعههای اصلی هنر سوزندوزی، در ترکیب با سایر شیوههای دوخت تزیینی، از جمله آجیدهدوزی (پنبهدوزی)، لحافدوزی، مطلسهدوزی، مرصعدوزی، خاتمدوزی و تکهدوزی آزاد، بهکار گرفته میشود. در این هنر، اگر قسمتهایی از طرح و نقش با پنبه حجیم شود، در واقع اپلیکهدوزی در کنار هنر آجیدهدوزی قرار گرفته است<ref group="دیدگاه">این مربوط به تعریف است. در قسمت تعریف بیاید</ref>.<ref>فخاری و امیدقائمی، آموزش تکهدوزی و چهلتکه باران، 1380ش، ص69.</ref> در مواقعی که نقوش سنتی و هندسی وجود داشته باشد و طرحها با نظم خاصی کنار یکدیگر قرار گیرند، یک اثر چهلتکهدوزی بهوجود میآید که در صورت تکرار اشکال هندسی از جمله مثلث بهعلت تشابه به خاتم، چهلتکۀ خاتمی شکل میگیرد.<ref>محمدی القار، چهلتکهدوزی با ماشین (مقدماتی)،1398ش، ص8.</ref> اگر یک اثر چهلتکه با پشم و شیشه بهصورت منظم روی طرح چرخکاری شود، مطلسهدوزی بهوجود میآید. همچنین اگر اپلیکه یا چهلتکه با پولک، منجوق، مهره و سایر تزیینات همراه شود، مرصعدوزی شکل میگیرد. هر یک از این هنرها اگر بهصورت تکههای جدا کنار هنر اپلیکه یا سایر رودوزیها قرار گیرد، به این تکههای جدا، تکهدوزی آزاد گویند.<ref>[https://civilica.com/doc/1371191/ حیدری، «اپلیکهدوزی»، 1399ش، ص4.]</ref>
== کاربرد و زیباییشناسی اپلیکهدوزی در طراحی لباسهای مجلسی ==
اپلیکهدوزی بر روی لباسهای مجلسی، از جمله ظریفترین و پرکاربردترین تکنیکهای طراحی لباس در صنعت مد محسوب میشود. امروزه بسیاری از طراحان برجسته برای خلق لباسهایی خاص، چشمنواز و متفاوت از این شیوه بهره میگیرند. در این روش، قطعاتی از پارچههایی همچون تور، گیپور، حریر یا مخمل با نقشهای گلدار، هندسی یا انتزاعی آماده شده و با دقت بر روی پارچۀ اصلی لباس دوخته میشوند. این فرآیند در عین سادگی، جلوهای خلاقانه و سهبعدی به لباس میبخشد و آن را از حالت معمولی به اثری هنری و منحصربهفرد تبدیل میکند.
کاربرد اپلیکهدوزی در طراحی لباس مجلسی موجب خروج لباس از سادگی و تبدیل آن به پوششی فاخر و متفاوت میشود. برای مثال، لباس شب ساده با رنگهای تیره در صورت تزیین با اپلیکههایی از گلهای برجسته یا طرحهای گیپور بهسرعت حالتی لوکس و درخشان پیدا میکند و برای مراسم رسمی یا مجالس خاص مناسبتر میگردد. این تکنیک همچنین امکان ترکیب رنگها و بافتهای گوناگون پارچه را فراهم کرده و به همین دلیل، انتخابی مطلوب برای افراد علاقهمند به لباسهای منحصربهفرد و متمایز به شمار میآید.
افزون بر جذابیت بصری، اپلیکهدوزی موجب افزایش ارزش هنری لباس نیز میشود، زیرا با بهرهگیری از دوختهای دستی و استفاده از متریالهای متنوع، حسی از اصالت و هنر دست را به اثر منتقل میکند. برندهای معتبر جهانی در طراحی کلکسیونهای خاص خود از این شیوه بهره میبرند تا لباسهایی با جلوهای خاص و چشمگیر عرضه کنند. همچنین، ترکیب اپلیکه با تکنیکهایی مانند سنگدوزی، مرواریددوزی و نگینکاری میتواند جلوهی نهایی لباس را هرچه باشکوهتر و مجللتر سازد.<ref>[https://olkabotik.com/%D8%A7%D9%BE%D9%84%DB%8C%DA%A9%D9%87-%D8%AF%D9%88%D8%B2%DB%8C-%DA%86%DB%8C%D8%B3%D8%AA/ «اپلیکهدوزی چیست؟»، وبسایت الکا بوتیک.]</ref>
== '''روشهای اجرای تکنیک اپلیکه''' ==
اپلیکهدوزی به روشهای مختلفی انجام میشود؛ اما بهترین روش، روشی است که علاوهبر صرفهجویی در زمان، بهترین نتیجه را حاصل کند. در اکثر نمونهها، نقشها از پارچههای طرحدار جدا و با چسبهای قابل شستوشو یا سوزن تهگرد روی زمینۀ پارچۀ اصلی فیکس و با دوخت زیگزاگ محکم میشوند. همچنین میتوان از نقوش آماده یا چاپی بهعنوان اپلیکه روی پارچه استفاده کرد.<ref>محمدی القار، چهلتکهدوزی با ماشین (مقدماتی)،1398ش، ص46.</ref> اپلیکهها معمولاٌ به دو روش دستی و با استفاده از چرخ خیاطی انجام میشوند:
=== '''اپلیکه با چرخ خیاطی''' ===
در تکنیک اپلیکهدوزی با استفاده از چرخ خیاطی، معمولاً از اشکال از پیش برشخورده استفاده میشود که پس از قرار گرفتن روی پارچه اصلی، لبههای آنها توسط دوخت فیکس میگردد. این اشکال اولیه را میتوان به دو شیوه تأمین کرد: یا با استفاده از دستگاههای لیزر صنعتی برای برش دقیق الگوها، یا با خرید قطعات آماده از فروشگاههای تخصصی.<ref>[https://mag.sarak-co.com/applique-art/#:~:text=%D8%A7%D9%BE%D9%84%DB%8C%DA%A9%D9%87%20(Applique)%20%D8%AF%D8%B1%20%D8%AA%D8%B9%D8%B1%DB%8C%D9%81%20%D9%84%D8%BA%D9%88%DB%8C,%D8%AF%D8%B1%20%D8%B2%D9%85%DB%8C%D9%86%D9%87%E2%80%8C%D8%A7%DB%8C%20%D8%A8%D8%B2%D8%B1%DA%AF%D8%AA%D8%B1%20%D9%85%D8%AA%D8%B5%D9%84%20%D9%85%DB%8C%E2%80%8C%D8%B4%D9%88%D8%AF. حاجیبابایی،«اپلیکه (Applique) چیست؟»، مجله مد سارک.]</ref> اپلیکههای آماده در دو نوع چسبدار و ساده در بازار موجود هستند که نوع چسبدار آن با اتو به پارچه چسبانده میشوند. این روش به دلیل دقت و سرعت اجرایی، روزبهروز محبوبیت بیشتری در صنعت مد پیدا کرده و میزان استفاده از آن در حال افزایش است.<ref>[https://viragostarmoin.com/embroidery-applique#:~:text=%DA%86%D9%87%20%D9%86%D9%88%D8%B9%20%D9%BE%D8%A7%D8%B1%DA%86%D9%87%E2%80%8C%D9%87%D8%A7%DB%8C%DB%8C%20%D8%A8%D8%B1%D8%A7%DB%8C%20%D8%A7%D9%BE%D9%84%DB%8C%DA%A9%D9%87,%D9%84%D8%B7%DB%8C%D9%81%20%D8%A8%D8%B1%D8%A7%DB%8C%20%D8%A7%D9%BE%D9%84%DB%8C%DA%A9%D9%87%20%D8%AF%D9%88%D8%B2%DB%8C%20%D9%85%D9%86%D8%A7%D8%B3%D8%A8%E2%80%8C%D8%A7%D9%86%D8%AF. «اپلیکهدوزی چیست؟»، وبسایت ویرا گستر معین.]</ref>
=== '''اپلیکه دستی''' ===
به طور معمول، روش اپلیکه دوزی بر روی لباس با استفاده از چرخ خیاطی انجام میپذیرد؛ با این حال، دوخت اپلیکه دستی کاربرد ویژهای دارد و اغلب برای تزئین لحافها بهکار میرود، زیرا برای ایجاد طرحهای حجیم و برجسته بر روی پارچه بسیار مناسب است. اپلیکهدوزی دستی در ماهیت خود شامل دوختن قطعات پارچهای به پارچۀ زیرین با استفاده از نخ و سوزن است؛ اما این کار را میتوان به شیوههای گوناگونی انجام داد. یکی از روشهای سنتیتر در دوخت دستی، تکنیک «چرخش سوزنی» است؛ در این روش، هنگام دوختن قطعات به پارچۀ اصلی، از سوزن برای تاه زدن و چرخاندن لبههای درز پارچۀ اپلیکه استفاده میشود تا یک خط دوخت بسیار تمیز و بدون لبهی خام ایجاد گردد.<ref>[https://mag.sarak-co.com/applique-art/#:~:text=%D8%A7%D9%BE%D9%84%DB%8C%DA%A9%D9%87%20(Applique)%20%D8%AF%D8%B1%20%D8%AA%D8%B9%D8%B1%DB%8C%D9%81%20%D9%84%D8%BA%D9%88%DB%8C,%D8%AF%D8%B1%20%D8%B2%D9%85%DB%8C%D9%86%D9%87%E2%80%8C%D8%A7%DB%8C%20%D8%A8%D8%B2%D8%B1%DA%AF%D8%AA%D8%B1%20%D9%85%D8%AA%D8%B5%D9%84%20%D9%85%DB%8C%E2%80%8C%D8%B4%D9%88%D8%AF. حاجیبابایی،«اپلیکه (Applique) چیست؟»، مجله مد سارک.]</ref>
== '''سبکهای مختلف اپلیکه''' ==
=== '''اپلیکه لبه صاف''' ===
این روش نیازمند دقت بالاست؛ در آن، لبههای پارچۀ اپلیکه بهصورت دستی (با سوزن) یا توسط دستگاههای مخصوص، به طور دقیق به داخل تاه میخورند و سپس با یک دوخت بسیار ظریف فیکس میشوند تا ظاهری کاملاً مرتب و بدون درز اضافی داشته باشد.<ref>[https://mag.sarak-co.com/applique-art/#:~:text=%D8%A7%D9%BE%D9%84%DB%8C%DA%A9%D9%87%20(Applique)%20%D8%AF%D8%B1%20%D8%AA%D8%B9%D8%B1%DB%8C%D9%81%20%D9%84%D8%BA%D9%88%DB%8C,%D8%AF%D8%B1%20%D8%B2%D9%85%DB%8C%D9%86%D9%87%E2%80%8C%D8%A7%DB%8C%20%D8%A8%D8%B2%D8%B1%DA%AF%D8%AA%D8%B1%20%D9%85%D8%AA%D8%B5%D9%84%20%D9%85%DB%8C%E2%80%8C%D8%B4%D9%88%D8%AF. حاجیبابایی،«اپلیکه (Applique) چیست؟»، مجله مد سارک.]</ref>
=== '''اپلیکه لبه خام''' ===
اپلیکۀ لبه خام از سادهترین روشها است که در آن تکههای پارچه مستقیماً بر روی پارچه پسزمینه قرار گرفته و دوخته میشوند. این روش برای ایجاد طرحهای سریع یا پروژههایی که ماهیت غیررسمی دارند، ایدهآل است و نیاز به هیچگونه کار تکمیلی روی لبهها نیست.<ref>[https://mag.sarak-co.com/applique-art/#:~:text=%D8%A7%D9%BE%D9%84%DB%8C%DA%A9%D9%87%20(Applique)%20%D8%AF%D8%B1%20%D8%AA%D8%B9%D8%B1%DB%8C%D9%81%20%D9%84%D8%BA%D9%88%DB%8C,%D8%AF%D8%B1%20%D8%B2%D9%85%DB%8C%D9%86%D9%87%E2%80%8C%D8%A7%DB%8C%20%D8%A8%D8%B2%D8%B1%DA%AF%D8%AA%D8%B1%20%D9%85%D8%AA%D8%B5%D9%84%20%D9%85%DB%8C%E2%80%8C%D8%B4%D9%88%D8%AF. حاجیبابایی،«اپلیکه (Applique) چیست؟»، مجله مد سارک.]</ref>
=== '''اپلیکه معکوس''' ===
در روش «اپلیکه معکوس»، معمولاً از سه لایه پارچه استفاده میشود؛ بهعنوان نمونه پارچههایی با رنگهای سفید، قرمز و مشکی. در این تکنیک، ابتدا لایههای سفید و قرمز بر روی پارچه مشکی دوخته میشوند. سپس طرح موردنظر بر روی لایههای بالایی (سفید و قرمز) دوخته میشود. در مرحلهی پایانی، بخشهایی از لایههای بالایی که نیازی به باقی ماندن آنها نیست، با دقت بریده میشوند تا رنگ پارچههای زیرین (مانند قرمز یا مشکی) نمایان گردد. بدین ترتیب، طرحی تازه و چشمنواز شکل میگیرد که حاصل تلفیق رنگها و لایهبندی پارچهها است.<ref>[https://mag.sarak-co.com/applique-art/#:~:text=%D8%A7%D9%BE%D9%84%DB%8C%DA%A9%D9%87%20(Applique)%20%D8%AF%D8%B1%20%D8%AA%D8%B9%D8%B1%DB%8C%D9%81%20%D9%84%D8%BA%D9%88%DB%8C,%D8%AF%D8%B1%20%D8%B2%D9%85%DB%8C%D9%86%D9%87%E2%80%8C%D8%A7%DB%8C%20%D8%A8%D8%B2%D8%B1%DA%AF%D8%AA%D8%B1%20%D9%85%D8%AA%D8%B5%D9%84%20%D9%85%DB%8C%E2%80%8C%D8%B4%D9%88%D8%AF. حاجیبابایی،«اپلیکه (Applique) چیست؟»، مجله مد سارک.]</ref>
=== '''کوک تزئینی''' ===
این تکنیک بر زیباییشناسی دوخت تمرکز دارد. با استفاده از دوختهای خاص چرخ خیاطی (مانند دوخت دندان موشی یا دوختهای طرحدار)، میتوان مرز بین اپلیکه و پارچه زمینه را مشخصتر کرد یا به کل طرح، جلوهای هنری بخشید.<ref>[https://mag.sarak-co.com/applique-art/#:~:text=%D8%A7%D9%BE%D9%84%DB%8C%DA%A9%D9%87%20(Applique)%20%D8%AF%D8%B1%20%D8%AA%D8%B9%D8%B1%DB%8C%D9%81%20%D9%84%D8%BA%D9%88%DB%8C,%D8%AF%D8%B1%20%D8%B2%D9%85%DB%8C%D9%86%D9%87%E2%80%8C%D8%A7%DB%8C%20%D8%A8%D8%B2%D8%B1%DA%AF%D8%AA%D8%B1%20%D9%85%D8%AA%D8%B5%D9%84%20%D9%85%DB%8C%E2%80%8C%D8%B4%D9%88%D8%AF. حاجیبابایی،«اپلیکه (Applique) چیست؟»، مجله مد سارک.]</ref>
----
== پانویس ==
== پانویس ==
{{پانویس}}
{{پانویس}}
{{پانویس پیشنویس}}
== منابع ==
== منابع ==
{{آغاز منابع}}
* «آشنایی با هنر اپلیکه»، وبسایت تندیس برتر، تاریخ درج مطلب: 25 تیر 1402ش.
* «آشنایی با هنر اپلیکه»، وبسایت تندیس برتر، تاریخ درج مطلب: ۲۵ تیر ۱۴۰۲ش.
اپلیکهدوزی؛ چسباندن یا دوختن قطعات کوچکی از پارچه با رنگها و طرحهای متفاوت روی یک پارچهٔ دیگر بهمنظور تزیین یا ایجاد طرح.
اپلیکهدوزی یک تکنیک تزئینی در پارچهدوزی است که در آن قطعاتی از پارچههای رنگارنگ و با بافتهای مختلف مانند نمد، گیپور یا توری، روی یک پارچه زمینه دوخته یا چسبانده میشوند تا طرحهای برجسته و حجمدار ایجاد کنند. این هنر که به روشهای دستی یا با چرخ خیاطی اجرا میشود، در تزئین پوشاک بهویژه لباسهای مجلسی، لوازم خانگی، کالای خواب و صنایع دستی کاربرد دارد و اغلب با دیگر روشهای تزئینی مانند سنگدوزی یا مرصعدوزی ترکیب میشود. اپلیکهدوزی با هدف زیباسازی و ایجاد جلوههای بصری منحصربهفرد انجام میگیرد و برخلاف تکهدوزی ساده، ماهیتی هنری و تزئینی دارد.
تعریف اپلیکهدوزی
اپلیکهدوزی (از واژه فرانسوی appliqué بهمعنای «بهکار بردن») یک تکنیک تزئینی در هنر پارچهدوزی است که در آن قطعاتی از پارچههای رنگارنگ، در اندازهها و بافتهای مختلف، روی یک پارچهٔ زمینه دوخته یا چسبانده میشوند.[۱] این روش علاوه بر ایجاد جلوههای بصری منحصربهفرد و حجمدار، برای تزئین پوشاک، لوازم خانگی، آثار هنری و صنایع دستی بهکار میرود.[۲]
انواع اپلیکهدوزی
اپلیکهدوزی بسته به جنس پارچهٔ مورد استفاده به گونههای مختلفی اجرا میشود:
اپلیکه نمدی: نمد به دلیل انعطاف و سهولت برش، اغلب در تزئین وسایلی مانند تشک و بالش، دکوراسیون خانه و آشپزخانه، اسباببازی و تابلوهای دیواری کاربرد دارد.
اپلیکه گیپور: پارچه گیپور با ایجاد بافت برجسته و بازتاب نور، معمولاً در لباسهای مجلسی، لباس عروس و لباس شب استفاده میشود.
اپلیکه توری: برای بخشیدن جلوهای شیک و براق به یقه، آستین یا بخشهای مختلف لباسهای زنانه بهکار میرود.
اپلیکه سنتی: با استفاده از نقوش و طرحهای اصیل، در تزئین کیف، کفش، رومیزی و پوشاک سنتی استفاده میشود.[۳]
مواد و روشهای اجرا
پارچههای متنوعی مانند کتان، ساتن، نمد، گیپور، چرم، توری و پارچههای طرحدار برای اپلیکهدوزی، مناسب هستند. برخی پارچهها برای جلوگیری از ریشریش شدن نیاز به لایهای محافظ (لایی) دارند.[۴] در اپلیکهدوزی از تکهپارچههایی با نقوش ساده، راهراه، گلدار، چهارخانه و طرحهای عروسکی نیز بهعنوان اپلیکه روی پارچهٔ اصلی دوخته میشوند.[۵] اپلیکههای آماده در دو نوع چسبدار و ساده در بازار موجود هستند که نوع چسبدار آن با اتو به پارچه چسبانده میشوند. این روش به دلیل دقت و سرعت اجرایی، روزبهروز محبوبیت بیشتری در صنعت مد پیدا کرده است.[۶]
پارچههای طرحدار یا نقوش آماده[۷] معمولاً با دست یا با استفاده از چرخ خیاطی، دوخته میشوند:
اپلیکه با چرخ خیاطی: روشی سریع و دقیق که در آن قطعات از پیش برشخورده (گاهی با لیزر) با دوخت زیگزاگ یا راسته روی زمینه ثابت میشوند.[۸]
اپلیکه دستی: روشی سنتی و ظریف که با سوزن و نخ انجام میشود بهدلیل نیاز به مهارت فنی بالا و صرف زمان طولانی، ارزش هنری بالاتری دارد.[۹] در روشهایی مانند «چرخش سوزنی»، لبههای قطعات بهصورت تمیز به داخل تا شده و دوخته میشوند. این عمل باعث ایجاد خط دوختی دقیق و بدون لبههای خام (ریشریش) بر روی کار میگردد.[۱۰]
سبکهای مختلف
در تکنیک خیاطی اپلیکه امکان اجرای طرحهای متنوع و دلخواه وجود دارد. این روش امکان برش و دوخت اشکال گوناگون را بر روی پارچهٔ زمینه فراهم میسازد. با این حال، اجرای فرمهای پیچیده نظیر اشکال منحنی، موجدار یا دایرهای، مستلزم دقت در مرحله دوخت است و انتخاب طرحهای ساده، تسهیلگر فرایند کار خواهد بود.[۱۱]
اپلیکهدوزی، سبکهای مختلفی دارد؛ ازجمله:
لبهصاف: لبههای قطعه اپلیکه به دقت تا و دوخته میشوند تا خطی تمیز و فاقد ریشه و درز اضافی ایجاد شود.
لبهخام: قطعات مستقیماً دوخته میشوند و لبههای آنها بدون پرداخت باقی میماند؛ روشی سریع و مناسب برای طرحهای غیررسمی.
معکوس: در این روش با دوخت و سپس برش لایههای رویی، رنگهای لایههای زیرین نمایان میشود تا طرحی پیچیده، تازه و چشمنواز ایجاد شود.
کوک تزئینی: در این سبک با تمرکز بر زیبایی، از دوختهای تزئینی چرخ خیاطی مانند دندانموشی برای مرزبندی و زیباسازی بیشتر استفاده میشود.[۱۲]
کاربردها و زیباییشناسی
کت زنانه اپلیکهدوزی شده
از اپلیکه در تزیین انواع لباس، کیف و کفش، پوشاک، وسایل جهیزیه، سیسمونی، نو کردن لباسهای کهنه، عروسک روی لباس کودکان و ساختن تل و دستبند، استفاده میشود. همچنین اپلیکهدوزی در طراحی مد برای افزودن بافت، حجم و جلوهای سهبعدی به لباسهای ساده، بهویژه در لباسهای شب و مجلسی کاربرد گستردهای دارد[۱۳] و در تزئین کالای خواب مانند لحاف، منسوجات خانگی و صنایع دستی مانند تابلو، استفاده میشود.[۱۴]
اپلیکهدوزی اغلب با دیگر تکنیکهای تزئینی مانند سنگدوزی، مرواریددوزی و نگینکاری ترکیب میشود تا اثر نهایی پیچیدهتر و ارزشمندتر گردد.[۱۵]
تفاوت با دیگر تکنیکها
برخلاف تکهدوزی ساده که اغلب هدفی کاربردی مانند وصلهکردن دارد، اپلیکهدوزی عموماً جنبهای تزئینی و هنری محض دارد و ایجاد طرحهای برجسته و حجمدار هدف اصلی آن است.[۱۶] تکنیک اپلیکهدوزی بهعنوان یکی از زیرمجموعههای اصلی هنر سوزندوزی، با هنرهایی مانند آجیدهدوزی، چهلتکهدوزی، لحافدوزی، مطلسهدوزی، خاتمدوزی و مرصعدوزی نیز مرتبط است و گاهی در ترکیب با آنها بهکار میرود.[۱۷]
پانویس
↑فخاری و امیدقائمی، آموزش تکهدوزی و چهلتکه باران، 1380ش، ص39.
