روزی فرزند: تفاوت میان نسخه‌ها

(۳۱ نسخهٔ میانی ویرایش شده توسط ۶ کاربر نشان داده نشد)

خط ۱:

روزی ~~فرزند؛~~

[[پرونده:روزی فرزند.jpg|جایگزین=تابلوی «هر آن‌کس که دندان دهد، نان دهد»|بندانگشتی|تابلوی «هر آن‌کس که دندان دهد، نان دهد» در یکی از بوستان‌های شهر اصفهان.]]

<big>'''روزی فرزند'''</big>؛ رزق و برکت مقدر الهی برای فرزندان خانواده.

روزیِ فرزند مفهومی است که در متون دینی، فرهنگی و پژوهش‌های اجتماعی برای توصیف برداشت‌ها و تفسیرهای مرتبط با تأمین [[معیشت]] و امکانات زندگی فرزندان به کار می‌رود. این مفهوم در منابع دینی در چارچوب باور به [[خالقیت]] و [[رازقیت]] [[خدا|خداوند]] مطرح شده و هم‌زمان در مطالعات اجتماعی و اقتصادی، در ارتباط با شرایط معیشتی، بازار کار، سیاست‌های حمایتی و تصمیم‌گیری خانوارها دربارهٔ [[فرزندآوری]] بررسی شده است. پژوهش‌های معاصر نشان می‌دهد که روزی فرزند در [[ایران]]، علاوه بر جایگاه دینی و فرهنگی، به‌عنوان یک متغیر مؤثر در تحلیل‌های جمعیتی، اقتصادی و اجتماعی و در پیوند با عواملی مانند [[هزینه‌های زندگی]]، [[آموزش]]، [[مسکن]] و [[باورهای مذهبی]]، مورد توجه قرار گرفته است.

==تعریف روزی فرزند==

واژه [[روزی]] در زبان فارسی به‌معنای [[خوراک]] روزانه و چیزی است که قسمت کسی می‌شود یا روز به روز به او داده می‌شود.<ref>[https://vajehyab.com/dehkhoda/%D8%B1%D9%88%D8%B2%DB%8C-2 دهخدا، وب‌سایت واژه‌یاب، ذیل واژۀ «روزی».]</ref> روزی از منظر برخی پژوهش‌های دینی، ابتدا در خوراکی‌‌ها استعمال شده است و سپس به تمام چیزهایی که مورد بهره‌برداری [[انسان]] قرار می گیرد؛ مانند [[ثروت]]، [[منزلت اجتماعی]] و [[علم]] به‌کار رفته است.<ref>طباطبایی، المیزان، ج 3، ص 141-142</ref> دین‌باوران معتقدند که روزی فرزندان از سوی خداوند تضمین شده است؛ اما دستیابی به روزی، مستلزم کوشش و فراهم‌کردن زمینه‌های لازم است.<ref>[https://www.hawzahnews.com/news/1093463/%D8%B1%D8%B2%D9%82-%D9%88-%D8%B1%D9%88%D8%B2%DB%8C-%D9%81%D8%B1%D8%B2%D9%86%D8%AF%D8%A7%D9%86-%D8%A7%D8%B2-%D8%AC%D8%A7%D9%86%D8%A8-%D8%AE%D8%AF%D8%A7%D9%88%D9%86%D8%AF-%D8%AA%D8%B6%D9%85%DB%8C%D9%86-%D8%B4%D8%AF%D9 «رزق و روزی فرزندان از جانب خداوند تضمین شده است»، خبرگزاری رسمی حوزه.]</ref>

==روزی فرزند در منابع دینی==

[[پرونده:آیه ۳۱ سوره اسراء.png|جایگزین=آیه ۳۱ سوره اسراء|بندانگشتی|اسراء ۳۱؛ نهی قرآن از کشتن فرزندان به‌سبب ترس از فقر]]

بر پایه [[آموزه‌های قرآنی]]، صفت رزاقیت الهی شامل تمامی جنبندگان می‌شود. در [[قرآن|قرآن کریم]]، آیاتی وجود دارد که هراس از [[تنگدستی]] (املاق) در پی فرزندآوری را نفی کرده است. مفسران این آیات را در چارچوب باورهای اعتقادی پیرامون [[تدبیر الهی]] و نظام [[رزق]] تبیین کرده‌اند.<ref>[https://dastgheibqoba.info/%D8%B3%D9%88%D8%B1%D9%87-%D8%A7%D9%86%D8%B9%D8%A7%D9%85-%D8%A2%DB%8C%D9%87-%DB%B1%DB%B5%DB%B1/ «سورۀ انعام آیۀ 151/ جلسۀ 94»، وب‌سایت مرکز نشر آثار و اندیشه‌های آیت‌الله دستغیب.]</ref> برخی پژوهشگران دینی با استناد به آموزه‌های قرآنی، [[روزی فرزند]] را در چارچوب باور به خالقیت و رزاقیت خداوند [[تفسیر قرآن|تفسیر]] می‌کنند. بر پایهٔ این دیدگاه، آفرینش و فرزندآوری به [[اراده الهی|ارادهٔ الهی]] نسبت داده می‌شود و تأمین روزی نیز بخشی از تدبیر الهی به شمار می‌آید؛ با این حال، تحقق آن مستلزم بهره‌گیری انسان از عقل، دانش، تجربه و تلاش فردی است. در این چارچوب، افزایش باور دینی به رزاقیت خداوند می‌تواند در نگرش به فرزندآوری و کاهش نگرانی‌های مرتبط با تأمین معیشت نقش داشته باشد<ref>عمارلو، «نقش روزی حلال در تحکیم خانواده با محوریت فرزندآوری»، 1402ش، ص17-19؛ [http://isna.ir/xdPCGj «از نقش باورهای دینی تا استدلال‌های اخلاقی برای فرزندآوری»، خبرگزاری ایسنا.]</ref>

==بازتاب فرهنگی و اجتماعی روزی فرزند==

در [[فرهنگ عامه]] و [[ادبیات شفاهی]] [[ایران]]، مفهوم روزی فرزند با [[ضرب‌المثل|ضرب‌المثل‌ها]]، [[باورهای عامیانه]] و روایت‌های روزمره پیوندی دیرینه دارد.<ref>[https://www.vajehyab.com/dehkhoda/%D8%B1%D9%88%D8%B2%DB%8C دهخدا، وب‌سایت واژه‌یاب، ذیل واژۀ «روزی»].</ref> این انگاره شناختی که «بچه با خودش برکت میاره» در فرهنگ ایرانیان، باوری ریشه‌دار است.<ref>[https://www.hayat.ir/news/281905/%D9%81%D8%B1%D8%B2%D9%86%D8%AF-%D8%B3%D8%B1%D9%85%D8%A7%DB%8C%D9%87-%D8%A7%DB%8C-%DA%A9%D9%87-%D8%A8%D8%B1%DA%A9%D8%AA-%D9%85%DB%8C-%D8%A2%D9%88%D8%B1%D8%AF-%D8%A2%DB%8C%D8%A7%D8%AA-%D9%88-%D8%A7%D8%AD%D8%A7%D8%AF%DB%8C%D8%AB-%D8%AF%D8%B1%D8%A8%D8%A7%D8%B1%D9%87-%D9%81%D8%B1%D8%B2%D9%86%D8%AF%D8%A2%D9%88%D8%B1%DB%8C «فرزند، سرمایه‌ای که برکت می‌آورد»، وب‌سایت حیات].</ref> همچنین [[سعدی شیرازی|سعدی]] در [[بوستان (کتاب)|کتاب بوستان]]، از نگرانی [[پدر|پدری]] درباره تأمین [[نان]] و خوراک برای فرزندش حکایت می‌کند، اما همسرش به او یادآوری می‌کند که خداوند نان‌دهنده است و او باید به خدا اعتماد کند. سعدی در این [[مثنوی]]، اهمیت [[ایمان]] به خدا در تأمین روزی فرزند را چنین به نظم درآورده است:<ref>سعدی، بوستان، [https://ganjoor.net/saadi/boostan/bab6/sh11 باب ششم در قناعت، «حکایت مرد کوته‌نظر و زن عالی‌همت»]، در وب‌سایت گنجور.</ref>

{{شعر جدید

| متن =

یکی طفل دندان برآورده بود\\پدر سر به فکرت فرو برده بود

که من نان و برگ از کجا آرمش؟\\مروت نباشد که بگذارمش

چو بیچاره گفت این سخن، نزد جفت\\نگر تا زن او را چه مردانه گفت:

مخور هول ابلیس تا جان دهد\\'''همان کس که دندان دهد نان دهد'''

تواناست آخر خداوند روز\\که روزی رساند، تو چندین مسوز

نگارندهٔ کودک اندر شکم\\نویسنده عمر و روزی است هم

خداوندگاری که عبدی خرید\\بدارد، فکیف آن که عبد آفرید

تو را نیست این تکیه بر کردگار\\که مملوک را بر خداوندگار}}

در دهه‌های اخیر، پژوهش‌های کیفی بر وجود شکاف میان گفتمان رسمی دینی و [[تجربه زیسته]] خانواده‌های شهری در قبال تأمین معیشت فرزند تأکید کرده‌اند.<ref>[https://jips.nipr.ac.ir/article_89589.html عبداللهی و فرجادی، «عقلانیت اقتصادی و اجتماعی و کنش فرزندآوری در شهر تهران؛ نتایج یک مطالعۀ کیفی»، 1395ش، ص23-26].</ref> برخی محققان مسائل جمعیتی بر این باورند که در [[جامعه]]، دو رویکرد متفاوت به [[فرزندآوری]] و روزی فرزند وجود دارد؛ از یک‌سو [[فرزند]] به‌مثابه عامل فزایندۀ [[برکت]] و از سوی دیگر به‌عنوان یک تعهّد معیشتی پرهزینه بازنمایی می‌شود.<ref>[https://www.irna.ir/news/85456727/ «تأثیر فرهنگ بر فرزندآوری بیش از مسائل اقتصادی است»، خبرگزاری ایرنا].</ref>

پژوهش‌های اجتماعی و اقتصادی دهه‌های اخیر ایران، به نقش [[تورم]]، [[بیکاری]] و بی‌ثباتی بازار کار در شکل‌گیری نگرانی‌های [[خانواده‌|خانواده‌ها]] دربارۀ آیندۀ فرزندان اشاره کرده‌اند. در این مطالعات، روزی فرزند اغلب به‌صورت ضمنی و در قالب دغدغه‌هایی مانند مسکن، آموزش و [[سلامت]] ظاهر می‌شود.<ref>[https://www.isna.ir/news/1402113021525/%D8%AA%D9%88%D8%B1%D9%85-%D8%A8%DB%8C%DA%A9%D8%A7%D8%B1%DB%8C-%D9%88-%D8%B4%D9%88%DA%A9-%D9%87%D8%A7%DB%8C-%D8%A7%D9%82%D8%AA%D8%B5%D8%A7%D8%AF%DB%8C-%D8%B9%D9%88%D8%A7%D9%85%D9%84-%D9%85%D9%88%D8%AB%D8%B1-%D8%AF%D8% «تورم، بیکاری و شوک‌های اقتصادی عوامل مؤثر در کاهش فرزندآوری»، خبرگزاری ایسنا.]</ref> نتایج این مطالعات نشان داده است که متغیرهایی نظیر [[بی‌ثباتی اقتصادی|بی‌ثباتی اقتصادی]]، [[آینده شغلی|آیندۀ شغلی]]، هزینه‌های آموزش و تأمین مسکن، در کنار لایه‌های باورمندی مذهبی، به طور هم‌زمان در فرایند تصمیم‌گیری خانوارها برای فرزندآوری نقش ایفا می‌کنند.<ref>[https://rahbordfarhangi.csr.ir/article_212185.html فرضی‌زاده، «بررسی عوامل اجتماعی، فرهنگی و اقتصادی مؤثر بر فرزندآوری در ایران»، 1403ش، ص227-228].</ref> یافته‌ها نشان می‌دهند که میان تمایل به فرزندآوری و امکان عملی تأمین معیشت، فاصله‌ای معنادار وجود دارد.<ref> [https://www.asriran.com/fa/news/1021178/%D9%85%D8%B1%D8%AA%D8%B6%DB%8C-%D8%A7%D9%81%D9%82%D9%87-%D8%B9%D8%AF%D9%85-%D8%AA%D9%85%D8%A7%DB%8C%D9%84-%D8%A8%D9%87-%D9%81%D8%B1%D8%B2%D9%86%D8%AF%D8%A2%D9%88%D8%B1%DB%8C-%D8%AA%D9%86%D9%87%D8%A7-%D8%AF%D9%84%D8% «عدم تمایل به فرزندآوری تنها دلایل اقتصادی نیست؛ مردم نگران افق زندگی فرزندانشان هستند»، خبرگزاری عصرایران.]</ref>

==دیدگاه‌های نظری==

در نظریۀ [[اقتصاد باروری]]، فرزند به‌عنوان یک انتخاب خانوادگی در نظر گرفته می‌شود که میزان آن با عواملی مانند سطح درآمد، هزینه‌های مستقیم نگهداری و آموزش و هزینه‌های غیرمستقیم ارتباط دارد. در این چارچوب، هزینۀ فرزند تنها به مخارج مالی محدود نبوده و زمان صرف‌شده برای مراقبت و [[تربیت]]، به‌ویژه از سوی والدین شاغل، نیز به‌عنوان بخشی از هزینه تلقی می‌شود.<ref> [https://www.sid.ir/FileServer/JF/48713946906.pdf نیکونسبتی و دیگران، «اقتصاد و باروری (نظریه‌ها و نقدها)»، 1394ش، ص223-224.]</ref>

از این منظر، سیاست‌های دولتی از طریق [[یارانه‌|یارانه‌ها]]، نظام‌های حمایتی، مسکن و [[بیمه]]، بر هزینه‌های ادراک‌شدۀ فرزندآوری اثر می‌گذارند. در [[ایران]]، برخی پژوهش‌ها به تجربۀ سیاست‌های حمایتی در آغاز پیروزی [[انقلاب اسلامی ایران|انقلاب اسلامی]] اشاره کرده‌اند که با کاهش [[فشار اقتصادی]] بر خانواده‌ها موجب افزایش [[باروری]] شده است.<ref>[https://www.tasnimnews.com/fa/news/1399/12/03/2456649/6-%D8%AF%D9%84%DB%8C%D9%84-%D8%A7%D9%82%D8%AA%D8%B5%D8%A7%D8%AF%DB%8C-%D9%81%D8%B1%D8%AF%DB%8C-%D9%88-%D9%85%D9%84%DB%8C-%D8%A8%D8%B1%D8%A7%DB%8C-%D9%81%D8%B1%D8%B2%D9%86%D8%AF%D8%A2%D9%88%D8%B1%DB%8C «6 دلیل اقتصادی، فردی و ملی برای فرزندآوری»، خبرگزاری تسنیم.]</ref> در کشورهای مختلف، ابزارهایی مانند کاهش مالیات متناسب با تعداد فرزندان یا افزایش مرخصی والدین، بر ادراک خانواده‌ها از امکان تأمین هزینه‌های رشد فرزند تأثیر گذاشته‌اند.<ref>[https://www.oecd.org/en/data/datasets/oecd-family-database.html “OECD Family Database”, OECD, Social Policy Division - Directorate of Employment, Labour and Social Affair, 2019.]</ref>

در [[جمعیت‌شناسی]]، رابطۀ میان تعداد فرزندان و میزان سرمایه‌گذاری بر هر فرزند، به‌عنوان تقابل کمیت و کیفیت مطرح شده است. مطالعات نشان می‌دهند که با افزایش سطح تحصیلات والدین و کاهش [[مرگ‌ومیر کودکان]]، تمایل به تمرکز منابع اقتصادی و تربیتی بر تعداد کمتری از فرزندان افزایش یافته است. در این چارچوب، موضوع روزی فرزند در پیوند با شاخص‌هایی مانند کیفیت زندگی، آموزش و [[مهارت‌آموزی]] بررسی شده است.<ref>[https://jips.nipr.ac.ir/article_89589.html عبداللهی و فرجادی، «عقلانیت اقتصادی و اجتماعی و کنش فرزندآوری در شهر تهران؛ نتایج یک مطالعۀ کیفی»، 1395ش، ص23-26].</ref>

==پانویس==

== منابع ==

* «از نقش باورهای دینی تا استدلال‌های اخلاقی برای فرزندآوری»، خبرگزاری ایسنا، تاریخ بارگذاری: ۲۹ شهریور ۱۴۰۲ش.

* «۶ دلیل اقتصادی، فردی و ملی برای فرزندآوری»، خبرگزاری تسنیم، تاریخ بارگذاری: ۳ اسفند ۱۳۹۹ش.

* «تأثیر فرهنگ بر فرزندآوری بیش از مسائل اقتصادی است»، خبرگزاری ایرنا، تاریخ بارگذاری: ۱۶ اردیبهشت ۱۴۰۳ش.

* «تورم، بیکاری و شوک‌های اقتصادی عوامل مؤثر در کاهش فرزندآوری»، خبرگزاری ایسنا، تاریخ بارگذاری: ۳۰ بهمن ۱۴۰۲ش.

* دهخدا، علی‌اکبر، لغت‌نامه، وب‌سایت واژه‌یاب، تاریخ بازدید: ۷ مهر ۱۴۰۴ش.

* «رزق و روزی فرزندان از جانب خداوند تضمین شده است»، خبرگزاری رسمی حوزه، تاریخ بارگذاری: ۳۱ خرداد ۱۴۰۲ش.

* سعدی، بوستان، در وب‌سایت گنجور، تاریخ بازدید: ۱۵ دی ۱۴۰۴ش.

* «سورهٔ انعام آیهٔ ۱۵۱/ جلسهٔ ۹۴»، وب‌سایت مرکز نشر آثار و اندیشه‌های آیت‌الله دستغیب»، تاریخ بارگذاری: ۲۷ مهر ۱۳۹۳ش.

* طباطبایی، سیدمحمدحسین، المیزان فی تفسیر القرآن، منشورات اسماعلیان، بی‌تا.

* عبداللهی، عادل و فرجادی، غلامعلی، «عقلانیت اقتصادی و اجتماعی و کنش فرزندآوری در شهر تهران؛ نتایج یک مطالعهٔ کیفی»، دوفصلنامهٔ مطالعات جمعیتی، دورهٔ ۲، شمارهٔ ۲، پیاپی ۴، ۱۳۹۵ش.

* عمارلو، مرتضی، «نقش روزی حلال در تحکیم خانواده با محوریت فرزندآوری»، پژوهشنامهٔ حلال، دورهٔ ۶، شمارهٔ ۱، ۱۴۰۲ش.

* «فرزند، سرمایه‌ای که برکت می‌آورد»، وب‌سایت حیات، تاریخ انتشار: ۶ آبان ۱۴۰۴ش.

* فرضی‌زاده، زهرا، «بررسی عوامل اجتماعی، فرهنگی و اقتصادی مؤثر بر فرزندآوری در ایران»، فصلنامهٔ علمی راهبرد اجتماعی فرهنگی، دورهٔ ۱۴، شمارهٔ ۱، پیاپی۵۵، ۱۴۰۳ش.

* نیکونسبتی، علی و دیگران، «اقتصاد و باروری (نظریه‌ها و نقدها)»، فصلنامهٔ شورای فرهنگی اجتماعی زنان و خانواده، سال ۱۸، شمارهٔ ۶۹، ۱۳۹۴ش.

* “OECD Family Database”, OECD, Social Policy Division - Directorate of Employment, Labor and Social Affair, 2019.

@@ خط ۱: / خط ۱: @@
-روزی فرزند؛
+[[پرونده:روزی فرزند.jpg|جایگزین=تابلوی «هر آن‌کس که دندان دهد، نان دهد»|بندانگشتی|تابلوی «هر آن‌کس که دندان دهد، نان دهد» در یکی از بوستان‌های شهر اصفهان.]]
+<big>'''روزی فرزند'''</big>؛ رزق و برکت مقدر الهی برای فرزندان خانواده.
+روزیِ فرزند مفهومی است که در متون دینی، فرهنگی و پژوهش‌های اجتماعی برای توصیف برداشت‌ها و تفسیرهای مرتبط با تأمین [[معیشت]] و امکانات زندگی فرزندان به کار می‌رود. این مفهوم در منابع دینی در چارچوب باور به [[خالقیت]] و [[رازقیت]] [[خدا|خداوند]] مطرح شده و هم‌زمان در مطالعات اجتماعی و اقتصادی، در ارتباط با شرایط معیشتی، بازار کار، سیاست‌های حمایتی و تصمیم‌گیری خانوارها دربارهٔ [[فرزندآوری]] بررسی شده است. پژوهش‌های معاصر نشان می‌دهد که روزی فرزند در [[ایران]]، علاوه بر جایگاه دینی و فرهنگی، به‌عنوان یک متغیر مؤثر در تحلیل‌های جمعیتی، اقتصادی و اجتماعی و در پیوند با عواملی مانند [[هزینه‌های زندگی]]، [[آموزش]]، [[مسکن]] و [[باورهای مذهبی]]، مورد توجه قرار گرفته است.
+==تعریف روزی فرزند==
+واژه [[روزی]] در زبان فارسی به‌معنای [[خوراک]] روزانه و چیزی است که قسمت کسی می‌شود یا روز به روز به او داده می‌شود.<ref>[https://vajehyab.com/dehkhoda/%D8%B1%D9%88%D8%B2%DB%8C-2 دهخدا، وب‌سایت واژه‌یاب، ذیل واژۀ «روزی».]</ref> روزی از منظر برخی پژوهش‌های دینی، ابتدا در خوراکی‌‌ها استعمال شده است و سپس به تمام چیزهایی که مورد بهره‌برداری [[انسان]] قرار می گیرد؛ مانند [[ثروت]]، [[منزلت اجتماعی]] و [[علم]] به‌کار رفته است.<ref>طباطبایی، المیزان، ج 3، ص 141-142</ref> دین‌باوران معتقدند که روزی فرزندان از سوی خداوند تضمین شده است؛ اما دستیابی به روزی، مستلزم کوشش و فراهم‌کردن زمینه‌های لازم است.<ref>[https://www.hawzahnews.com/news/1093463/%D8%B1%D8%B2%D9%82-%D9%88-%D8%B1%D9%88%D8%B2%DB%8C-%D9%81%D8%B1%D8%B2%D9%86%D8%AF%D8%A7%D9%86-%D8%A7%D8%B2-%D8%AC%D8%A7%D9%86%D8%A8-%D8%AE%D8%AF%D8%A7%D9%88%D9%86%D8%AF-%D8%AA%D8%B6%D9%85%DB%8C%D9%86-%D8%B4%D8%AF%D9 «رزق و روزی فرزندان از جانب خداوند تضمین شده است»، خبرگزاری رسمی حوزه.]</ref>
+==روزی فرزند در منابع دینی==
+[[پرونده:آیه ۳۱ سوره اسراء.png|جایگزین=آیه ۳۱ سوره اسراء|بندانگشتی|اسراء ۳۱؛ نهی قرآن از کشتن فرزندان به‌سبب ترس از فقر]]
+بر پایه <span style="color:red">[[آموزه‌های قرآنی]]</span>، صفت <span style="color:red">رزاقیت</span> الهی شامل تمامی جنبندگان می‌شود. در <span style="color:red">[[قرآن|قرآن کریم]]</span>، آیاتی وجود دارد که هراس از [[تنگدستی]] (املاق) در پی <span style="color:red">فرزندآوری</span> را نفی کرده است. <span style="color:red">مفسران</span> این آیات را در چارچوب باورهای اعتقادی پیرامون <span style="color:red">[[تدبیر الهی]]</span> و نظام [[رزق]] تبیین کرده‌اند.<ref>[https://dastgheibqoba.info/%D8%B3%D9%88%D8%B1%D9%87-%D8%A7%D9%86%D8%B9%D8%A7%D9%85-%D8%A2%DB%8C%D9%87-%DB%B1%DB%B5%DB%B1/ «سورۀ انعام آیۀ 151/ جلسۀ 94»، وب‌سایت مرکز نشر آثار و اندیشه‌های آیت‌الله دستغیب.]</ref> برخی پژوهشگران دینی با استناد به آموزه‌های قرآنی، [[روزی فرزند]] را در چارچوب باور به خالقیت و رزاقیت خداوند [[تفسیر قرآن|تفسیر]] می‌کنند. بر پایهٔ این دیدگاه، آفرینش و فرزندآوری به [[اراده الهی|ارادهٔ الهی]] نسبت داده می‌شود و تأمین روزی نیز بخشی از تدبیر الهی به شمار می‌آید؛ با این حال، تحقق آن مستلزم بهره‌گیری انسان از عقل، دانش، تجربه و تلاش فردی است. در این چارچوب، افزایش باور دینی به رزاقیت خداوند می‌تواند در نگرش به فرزندآوری و کاهش نگرانی‌های مرتبط با تأمین معیشت نقش داشته باشد<ref>عمارلو، «نقش روزی حلال در تحکیم خانواده با محوریت فرزندآوری»، 1402ش، ص17-19؛ [http://isna.ir/xdPCGj «از نقش باورهای دینی تا استدلال‌های اخلاقی برای فرزندآوری»، خبرگزاری ایسنا.]</ref>
+==بازتاب فرهنگی و اجتماعی روزی فرزند==
+در <span style="color:red">[[فرهنگ عامه]]</span> و <span style="color:red">[[ادبیات شفاهی]]</span> [[ایران]]، مفهوم روزی فرزند با [[ضرب‌المثل|<span style="color:red">ضرب‌المثل</span>‌ها]]، [[باورهای عامیانه]] و روایت‌های روزمره پیوندی دیرینه دارد.<ref>[https://www.vajehyab.com/dehkhoda/%D8%B1%D9%88%D8%B2%DB%8C دهخدا، وب‌سایت واژه‌یاب، ذیل واژۀ «روزی»].</ref> این انگاره شناختی که «بچه با خودش برکت میاره» در فرهنگ ایرانیان، باوری ریشه‌دار است.<ref>[https://www.hayat.ir/news/281905/%D9%81%D8%B1%D8%B2%D9%86%D8%AF-%D8%B3%D8%B1%D9%85%D8%A7%DB%8C%D9%87-%D8%A7%DB%8C-%DA%A9%D9%87-%D8%A8%D8%B1%DA%A9%D8%AA-%D9%85%DB%8C-%D8%A2%D9%88%D8%B1%D8%AF-%D8%A2%DB%8C%D8%A7%D8%AA-%D9%88-%D8%A7%D8%AD%D8%A7%D8%AF%DB%8C%D8%AB-%D8%AF%D8%B1%D8%A8%D8%A7%D8%B1%D9%87-%D9%81%D8%B1%D8%B2%D9%86%D8%AF%D8%A2%D9%88%D8%B1%DB%8C «فرزند، سرمایه‌ای که برکت می‌آورد»، وب‌سایت حیات].</ref> همچنین [[سعدی شیرازی|سعدی]] در [[بوستان (کتاب)|کتاب بوستان]]، از نگرانی [[پدر|پدری]] درباره تأمین [[نان]] و خوراک برای فرزندش حکایت می‌کند، اما همسرش به او یادآوری می‌کند که خداوند نان‌دهنده است و او باید به خدا اعتماد کند. سعدی در این [[مثنوی]]، اهمیت [[ایمان]] به خدا در تأمین روزی فرزند را چنین به نظم درآورده است:<ref>سعدی، بوستان، [https://ganjoor.net/saadi/boostan/bab6/sh11 باب ششم در قناعت، «حکایت مرد کوته‌نظر و زن عالی‌همت»]، در وب‌سایت گنجور.</ref>
+{{شعر جدید
+| متن =
+یکی طفل دندان برآورده بود\\پدر سر به فکرت فرو برده بود
+که من نان و برگ از کجا آرمش؟\\مروت نباشد که بگذارمش
+چو بیچاره گفت این سخن، نزد جفت\\نگر تا زن او را چه مردانه گفت:
+مخور هول ابلیس تا جان دهد\\'''همان کس که دندان دهد نان دهد'''
+تواناست آخر خداوند روز\\که روزی رساند، تو چندین مسوز
+نگارندهٔ کودک اندر شکم\\نویسنده عمر و روزی است هم
+خداوندگاری که عبدی خرید\\بدارد، فکیف آن که عبد آفرید
+تو را نیست این تکیه بر کردگار\\که مملوک را بر خداوندگار}}
+در دهه‌های اخیر، پژوهش‌های کیفی بر وجود شکاف میان گفتمان رسمی دینی و <span style="color:red">[[تجربه زیسته]]</span> خانواده‌های شهری در قبال تأمین معیشت فرزند تأکید کرده‌اند.<ref>[https://jips.nipr.ac.ir/article_89589.html عبداللهی و فرجادی، «عقلانیت اقتصادی و اجتماعی و کنش فرزندآوری در شهر تهران؛ نتایج یک مطالعۀ کیفی»، 1395ش، ص23-26].</ref> برخی محققان مسائل جمعیتی بر این باورند که در [[جامعه]]، دو رویکرد متفاوت به [[فرزندآوری]] و روزی فرزند وجود دارد؛ از یک‌سو [[فرزند]] به‌مثابه عامل فزایندۀ <span style="color:red">[[برکت]]</span> و از سوی دیگر به‌عنوان یک تعهّد معیشتی پرهزینه بازنمایی می‌شود.<ref>[https://www.irna.ir/news/85456727/ «تأثیر فرهنگ بر فرزندآوری بیش از مسائل اقتصادی است»، خبرگزاری ایرنا].</ref>
+پژوهش‌های اجتماعی و اقتصادی دهه‌های اخیر ایران، به نقش [[تورم]]، [[بیکاری]] و بی‌ثباتی بازار کار در شکل‌گیری نگرانی‌های [[خانواده‌|خانواده‌ها]] دربارۀ آیندۀ فرزندان اشاره کرده‌اند. در این مطالعات، روزی فرزند اغلب به‌صورت ضمنی و در قالب دغدغه‌هایی مانند مسکن، آموزش و [[سلامت]] ظاهر می‌شود.<ref>[https://www.isna.ir/news/1402113021525/%D8%AA%D9%88%D8%B1%D9%85-%D8%A8%DB%8C%DA%A9%D8%A7%D8%B1%DB%8C-%D9%88-%D8%B4%D9%88%DA%A9-%D9%87%D8%A7%DB%8C-%D8%A7%D9%82%D8%AA%D8%B5%D8%A7%D8%AF%DB%8C-%D8%B9%D9%88%D8%A7%D9%85%D9%84-%D9%85%D9%88%D8%AB%D8%B1-%D8%AF%D8% «تورم، بیکاری و شوک‌های اقتصادی عوامل مؤثر در کاهش فرزندآوری»، خبرگزاری ایسنا.]</ref> نتایج این مطالعات نشان داده است که متغیرهایی نظیر [[بی‌ثباتی اقتصادی|بی‌ثباتی <span style="color:red">اقتصادی</span>]]، [[آینده شغلی|آیندۀ شغلی]]، هزینه‌های آموزش و تأمین مسکن، در کنار لایه‌های باورمندی مذهبی، به طور هم‌زمان در فرایند تصمیم‌گیری خانوارها برای فرزندآوری نقش ایفا می‌کنند.<ref>[https://rahbordfarhangi.csr.ir/article_212185.html فرضی‌زاده، «بررسی عوامل اجتماعی، فرهنگی و اقتصادی مؤثر بر فرزندآوری در ایران»، 1403ش، ص227-228].</ref> یافته‌ها نشان می‌دهند که میان تمایل به فرزندآوری و امکان عملی تأمین معیشت، فاصله‌ای معنادار وجود دارد.<ref> [https://www.asriran.com/fa/news/1021178/%D9%85%D8%B1%D8%AA%D8%B6%DB%8C-%D8%A7%D9%81%D9%82%D9%87-%D8%B9%D8%AF%D9%85-%D8%AA%D9%85%D8%A7%DB%8C%D9%84-%D8%A8%D9%87-%D9%81%D8%B1%D8%B2%D9%86%D8%AF%D8%A2%D9%88%D8%B1%DB%8C-%D8%AA%D9%86%D9%87%D8%A7-%D8%AF%D9%84%D8% «عدم تمایل به فرزندآوری تنها دلایل اقتصادی نیست؛ مردم نگران افق زندگی فرزندانشان هستند»، خبرگزاری عصرایران.]</ref>
+==دیدگاه‌های نظری==
+در نظریۀ [[اقتصاد باروری]]، فرزند به‌عنوان یک انتخاب خانوادگی در نظر گرفته می‌شود که میزان آن با عواملی مانند سطح درآمد، هزینه‌های مستقیم نگهداری و آموزش و هزینه‌های غیرمستقیم ارتباط دارد. در این چارچوب، هزینۀ فرزند تنها به مخارج مالی محدود نبوده و زمان صرف‌شده برای مراقبت و [[تربیت]]، به‌ویژه از سوی والدین شاغل، نیز به‌عنوان بخشی از هزینه تلقی می‌شود.<ref> [https://www.sid.ir/FileServer/JF/48713946906.pdf نیکونسبتی و دیگران، «اقتصاد و باروری (نظریه‌ها و نقدها)»، 1394ش، ص223-224.]</ref>
+از این منظر، سیاست‌های دولتی از طریق [[یارانه‌|یارانه‌ها]]، نظام‌های حمایتی، مسکن و [[بیمه]]، بر هزینه‌های ادراک‌شدۀ فرزندآوری اثر می‌گذارند. در [[ایران]]، برخی پژوهش‌ها به تجربۀ سیاست‌های حمایتی در آغاز پیروزی [[انقلاب اسلامی ایران|انقلاب اسلامی]] اشاره کرده‌اند که با کاهش [[فشار اقتصادی]] بر خانواده‌ها موجب افزایش [[باروری]] شده است.<ref>[https://www.tasnimnews.com/fa/news/1399/12/03/2456649/6-%D8%AF%D9%84%DB%8C%D9%84-%D8%A7%D9%82%D8%AA%D8%B5%D8%A7%D8%AF%DB%8C-%D9%81%D8%B1%D8%AF%DB%8C-%D9%88-%D9%85%D9%84%DB%8C-%D8%A8%D8%B1%D8%A7%DB%8C-%D9%81%D8%B1%D8%B2%D9%86%D8%AF%D8%A2%D9%88%D8%B1%DB%8C «6 دلیل اقتصادی، فردی و ملی برای فرزندآوری»، خبرگزاری تسنیم.]</ref> در کشورهای مختلف، ابزارهایی مانند کاهش مالیات متناسب با تعداد فرزندان یا افزایش مرخصی والدین، بر ادراک خانواده‌ها از امکان تأمین هزینه‌های رشد فرزند تأثیر گذاشته‌اند.<ref>[https://www.oecd.org/en/data/datasets/oecd-family-database.html “OECD Family Database”, OECD, Social Policy Division - Directorate of Employment, Labour and Social Affair, 2019.]</ref>
+در [[جمعیت‌شناسی]]، رابطۀ میان تعداد فرزندان و میزان سرمایه‌گذاری بر هر فرزند، به‌عنوان تقابل کمیت و کیفیت مطرح شده است. مطالعات نشان می‌دهند که با افزایش سطح تحصیلات والدین و کاهش [[مرگ‌ومیر کودکان]]، تمایل به تمرکز منابع اقتصادی و تربیتی بر تعداد کمتری از فرزندان افزایش یافته است. در این چارچوب، موضوع روزی فرزند در پیوند با شاخص‌هایی مانند کیفیت زندگی، آموزش و [[مهارت‌آموزی]] بررسی شده است.<ref>[https://jips.nipr.ac.ir/article_89589.html عبداللهی و فرجادی، «عقلانیت اقتصادی و اجتماعی و کنش فرزندآوری در شهر تهران؛ نتایج یک مطالعۀ کیفی»، 1395ش، ص23-26].</ref>
+==پانویس==
+{{پانویس}}
+== منابع ==
+{{آغاز منابع}}
+* «از نقش باورهای دینی تا استدلال‌های اخلاقی برای فرزندآوری»، خبرگزاری ایسنا، تاریخ بارگذاری: ۲۹ شهریور ۱۴۰۲ش.
+* «۶ دلیل اقتصادی، فردی و ملی برای فرزندآوری»، خبرگزاری تسنیم، تاریخ بارگذاری: ۳ اسفند ۱۳۹۹ش.
+* «تأثیر فرهنگ بر فرزندآوری بیش از مسائل اقتصادی است»، خبرگزاری ایرنا، تاریخ بارگذاری: ۱۶ اردیبهشت ۱۴۰۳ش.
+* «تورم، بیکاری و شوک‌های اقتصادی عوامل مؤثر در کاهش فرزندآوری»، خبرگزاری ایسنا، تاریخ بارگذاری: ۳۰ بهمن ۱۴۰۲ش.
+* دهخدا، علی‌اکبر، لغت‌نامه، وب‌سایت واژه‌یاب، تاریخ بازدید: ۷ مهر ۱۴۰۴ش.
+* «رزق و روزی فرزندان از جانب خداوند تضمین شده است»، خبرگزاری رسمی حوزه، تاریخ بارگذاری: ۳۱ خرداد ۱۴۰۲ش.
+* سعدی، بوستان، در وب‌سایت گنجور، تاریخ بازدید: ۱۵ دی ۱۴۰۴ش.
+* «سورهٔ انعام آیهٔ ۱۵۱/ جلسهٔ ۹۴»، وب‌سایت مرکز نشر آثار و اندیشه‌های آیت‌الله دستغیب»، تاریخ بارگذاری: ۲۷ مهر ۱۳۹۳ش.
+* طباطبایی، سیدمحمدحسین، المیزان فی تفسیر القرآن، منشورات اسماعلیان، بی‌تا.
+* عبداللهی، عادل و فرجادی، غلامعلی، «عقلانیت اقتصادی و اجتماعی و کنش فرزندآوری در شهر تهران؛ نتایج یک مطالعهٔ کیفی»، دوفصلنامهٔ مطالعات جمعیتی، دورهٔ ۲، شمارهٔ ۲، پیاپی ۴، ۱۳۹۵ش.
+* عمارلو، مرتضی، «نقش روزی حلال در تحکیم خانواده با محوریت فرزندآوری»، پژوهشنامهٔ حلال، دورهٔ ۶، شمارهٔ ۱، ۱۴۰۲ش.
+* «فرزند، سرمایه‌ای که برکت می‌آورد»، وب‌سایت حیات، تاریخ انتشار: ۶ آبان ۱۴۰۴ش.
+* فرضی‌زاده، زهرا، «بررسی عوامل اجتماعی، فرهنگی و اقتصادی مؤثر بر فرزندآوری در ایران»، فصلنامهٔ علمی راهبرد اجتماعی فرهنگی، دورهٔ ۱۴، شمارهٔ ۱، پیاپی۵۵، ۱۴۰۳ش.
+* نیکونسبتی، علی و دیگران، «اقتصاد و باروری (نظریه‌ها و نقدها)»، فصلنامهٔ شورای فرهنگی اجتماعی زنان و خانواده، سال ۱۸، شمارهٔ ۶۹، ۱۳۹۴ش.
+{{آغاز چپ‌چین}}
+* “OECD Family Database”, OECD, Social Policy Division - Directorate of Employment, Labor and Social Affair, 2019.
+{{پایان منابع}}