ایران‌پدیا

روزی فرزند: تفاوت میان نسخه‌ها

→ تفاوت با ویرایش قدیمی‌تر
دیداریویکی‌متن
ابرابزار
 
(۳۰ نسخهٔ میانی ویرایش شده توسط ۶ کاربر نشان داده نشد)
خط ۱: خط ۱:
{{درشت|'''روزی فرزند'''}}؛ تأمین مادی، تربیتی و معنوی فرزند به‌عنوان سهم الهی و مسئولیت والدین.
[[پرونده:روزی فرزند.jpg|جایگزین=تابلوی «هر آن‌کس که دندان دهد، نان دهد»|بندانگشتی|تابلوی «هر آن‌کس که دندان دهد، نان دهد» در یکی از بوستان‌های شهر اصفهان.]]
<big>'''روزی فرزند'''</big>؛ رزق و برکت مقدر الهی برای فرزندان خانواده.


روزی یا رزق فرزند، در [[فرهنگ اسلامی]] و [[سنت ایرانی]]، بسیار فراتر از تأمین مادی بوده و ابعاد معنوی، اخلاقی و سرشتی را نیز دربر می‌گیرد. بر اساس باور دینی، هر کودک با رزق الهی خود متولد می‌شود؛ باوری که ضمن تأکید بر [[روزی حلال]]، آرامش و روحیهٔ توکل را در والدین تقویت می‌کند. در این دیدگاه، خانواده و تربیت فرزند صالح سرچشمهٔ برکت و پایداری جامعه است. درک درست از روزی فرزند در سبک زندگی اسلامی- ایرانی، بر توازن میان [[توکل]] و تلاش استوار بوده و توکل در آن، به‌معنای رهایی از [[ترس]] و [[اضطراب]] بوده نه بی‌عملی. چنین نگرشی، [[خانواده]] را از [[مصرف‌گرایی]] دور کرده و زمینه‌ساز پرورش نسلی متوکل، امیدوار و مسئول می‌شود.
روزیِ فرزند مفهومی است که در متون دینی، فرهنگی و پژوهش‌های اجتماعی برای توصیف برداشت‌ها و تفسیرهای مرتبط با تأمین [[معیشت]] و امکانات زندگی فرزندان به کار می‌رود. این مفهوم در منابع دینی در چارچوب باور به [[خالقیت]] و [[رازقیت]] [[خدا|خداوند]] مطرح شده و هم‌زمان در مطالعات اجتماعی و اقتصادی، در ارتباط با شرایط معیشتی، بازار کار، سیاست‌های حمایتی و تصمیم‌گیری خانوارها دربارهٔ [[فرزندآوری]] بررسی شده است. پژوهش‌های معاصر نشان می‌دهد که روزی فرزند در [[ایران]]، علاوه بر جایگاه دینی و فرهنگی، به‌عنوان یک متغیر مؤثر در تحلیل‌های جمعیتی، اقتصادی و اجتماعی و در پیوند با عواملی مانند [[هزینه‌های زندگی]]، [[آموزش]]، [[مسکن]] و [[باورهای مذهبی]]، مورد توجه قرار گرفته است.


== تعریف و اهمیت روزی فرزند ==
==تعریف روزی فرزند==
روزی در لغت به‌معنای خوراک روزانه، [[رزق،]] وجه معاش، وسیلهٔ زندگی و ضروریات [[زندگی]] است.<ref>[https://vajehyab.com/dehkhoda/روزی-2 دهخدا، وب‌سایت واژه‌یاب، ذیل واژۀ «روزی».]</ref> روزی فرزند، در [[سبک زندگی اسلامی‌ایرانی]]، تنها به خوراک، [[پوشاک]] و مسکن محدود نشده بلکه شامل [[برکت]]، [[سلامت جسم]] و جان، [[تربیت فرزند]] و برخورداری از حمایت‌های اجتماعی نیز هست. در این نگاه، روزی فرزند ترکیبی از وعدهٔ الهی، [[مسئولیت والدین]] و شرایط اجتماعی به‌شمار می‌آید؛<ref>[https://www.porseman.com/article/رزق-و-روزي-اولاد-در-آيات/131547?utm_source=chatgpt.com «رزق و روزی اولاد در آیات»، وب‌سایت پرسمان دانشگاهیان.]</ref> یعنی نعمت الهی که با تلاش و تدبیر انسان شکوفا می‌شود.<ref>[https://www.hawzahnews.com/news/1093463/رزق-و-روزی-فرزندان-از-جانب-خداوند-تضمین-شد٠«رزق و روزی فرزندان از جانب خداوند تضمین شده است»، خبرگزاری رسمی حوزه.]</ref>
واژه [[روزی]] در زبان فارسی به‌معنای [[خوراک]] روزانه و چیزی است که قسمت کسی می‌شود یا روز به روز به او داده می‌شود.<ref>[https://vajehyab.com/dehkhoda/%D8%B1%D9%88%D8%B2%DB%8C-2 دهخدا، وب‌سایت واژه‌یاب، ذیل واژۀ «روزی».]</ref> روزی از منظر برخی پژوهش‌های دینی، ابتدا در خوراکی‌‌ها استعمال شده است و سپس به تمام چیزهایی که مورد بهره‌برداری [[انسان]] قرار می گیرد؛ مانند [[ثروت]]، [[منزلت اجتماعی]] و [[علم]] به‌کار رفته است.<ref>طباطبایی، المیزان، ج 3، ص 141-142</ref> دین‌باوران معتقدند که روزی فرزندان از سوی خداوند تضمین شده است؛ اما دستیابی به روزی، مستلزم کوشش و فراهم‌کردن زمینه‌های لازم است.<ref>[https://www.hawzahnews.com/news/1093463/%D8%B1%D8%B2%D9%82-%D9%88-%D8%B1%D9%88%D8%B2%DB%8C-%D9%81%D8%B1%D8%B2%D9%86%D8%AF%D8%A7%D9%86-%D8%A7%D8%B2-%D8%AC%D8%A7%D9%86%D8%A8-%D8%AE%D8%AF%D8%A7%D9%88%D9%86%D8%AF-%D8%AA%D8%B6%D9%85%DB%8C%D9%86-%D8%B4%D8%AF%D9 «رزق و روزی فرزندان از جانب خداوند تضمین شده است»، خبرگزاری رسمی حوزه.]</ref>


در زندگی روزمرهٔ ایرانی نیز مفهوم روزی فرزند در رفتارهای ساده اما پرمعنا بازتاب دارد که از سفرهٔ خانوادگی و تقسیم عادلانهٔ خوراک تا دغدغه‌های تربیتی، تحصیلی و معنوی را شامل می‌شود. والدین ایرانی همواره میان تلاش برای معاش که اغلب شامل تلاش شبانه‌روزی، شغل دوم و آینده‌نگری مالی برای هزینه‌های تحصیل بوده و حفظ برکت خانه تعادل برقرار می‌کنند. این نگرش نشان می‌دهد که روزی فرزند، تنها درآمد مالی نبوده بلکه شامل آرامش روانی، پیوند عاطفی و تربیت درست نیز می‌شود که تأمین این ابعاد به اندازهٔ تأمین مادی، نیازمند تلاش عملی است.<ref>[https://rjqk.atu.ac.ir/article%2036.html شریفی و لطفی، «سبک زندگی خانوادگی در قرآن و سنت پیشوایان معصوم (ع)»، 1392ش، ص98-99.]</ref>
==روزی فرزند در منابع دینی==
[[پرونده:آیه ۳۱ سوره اسراء.png|جایگزین=آیه ۳۱ سوره اسراء|بندانگشتی|اسراء ۳۱؛ نهی قرآن از کشتن فرزندان به‌سبب ترس از فقر]]
بر پایه <span style="color:red">[[آموزه‌های قرآنی]]</span>، صفت <span style="color:red">رزاقیت</span> الهی شامل تمامی جنبندگان می‌شود. در <span style="color:red">[[قرآن|قرآن کریم]]</span>، آیاتی وجود دارد که هراس از [[تنگدستی]] (املاق) در پی <span style="color:red">فرزندآوری</span> را نفی کرده است. <span style="color:red">مفسران</span> این آیات را در چارچوب باورهای اعتقادی پیرامون <span style="color:red">[[تدبیر الهی]]</span> و نظام [[رزق]] تبیین کرده‌اند.<ref>[https://dastgheibqoba.info/%D8%B3%D9%88%D8%B1%D9%87-%D8%A7%D9%86%D8%B9%D8%A7%D9%85-%D8%A2%DB%8C%D9%87-%DB%B1%DB%B5%DB%B1/ «سورۀ انعام آیۀ 151/ جلسۀ 94»، وب‌سایت مرکز نشر آثار و اندیشه‌های آیت‌الله دستغیب.]</ref> برخی پژوهشگران دینی با استناد به آموزه‌های قرآنی، [[روزی فرزند]] را در چارچوب باور به خالقیت و رزاقیت خداوند [[تفسیر قرآن|تفسیر]] می‌کنند. بر پایهٔ این دیدگاه، آفرینش و فرزندآوری به [[اراده الهی|ارادهٔ الهی]] نسبت داده می‌شود و تأمین روزی نیز بخشی از تدبیر الهی به شمار می‌آید؛ با این حال، تحقق آن مستلزم بهره‌گیری انسان از عقل، دانش، تجربه و تلاش فردی است. در این چارچوب، افزایش باور دینی به رزاقیت خداوند می‌تواند در نگرش به فرزندآوری و کاهش نگرانی‌های مرتبط با تأمین معیشت نقش داشته باشد<ref>عمارلو، «نقش روزی حلال در تحکیم خانواده با محوریت فرزندآوری»، 1402ش، ص17-19؛ [http://isna.ir/xdPCGj «از نقش باورهای دینی تا استدلال‌های اخلاقی برای فرزندآوری»، خبرگزاری ایسنا.]</ref>


== مبانی دینی روزی فرزند ==
==بازتاب فرهنگی و اجتماعی روزی فرزند==
آیات و ر[[وایات اسلامی]]، روزی فرزند را نعمتی الهی و هم‌زمان مسئولیتی انسانی می‌دانند. در زندگی امروز، این معنا به مدیریت خردمندانهٔ منابع [[خانواده]]، پرهیز از اضطراب مالی و تقویت امید می‌انجامد.<ref>[https://ensani.ir/fa/article/323227/بررسی-راهکارهای-کاربردی-سازی-سبک-زندگی-اس٠نجفی و دیگران، «بررسی راهکارهای کاربردی‌سازی سبک زندگی اسلامی در نهاد خانواده، برگرفته از احادیث»، 1392ش، ص163-164.]</ref> در این میان، وظیفهٔ والدین در تأمین معاش و انتقال مهارت به‌شرح زیر است:
در <span style="color:red">[[فرهنگ عامه]]</span> و <span style="color:red">[[ادبیات شفاهی]]</span> [[ایران]]، مفهوم روزی فرزند با [[ضرب‌المثل|<span style="color:red">ضرب‌المثل</span>‌ها]]، [[باورهای عامیانه]] و روایت‌های روزمره پیوندی دیرینه دارد.<ref>[https://www.vajehyab.com/dehkhoda/%D8%B1%D9%88%D8%B2%DB%8C دهخدا، وب‌سایت واژه‌یاب، ذیل واژۀ «روزی»].</ref> این انگاره شناختی که «بچه با خودش برکت میاره» در فرهنگ ایرانیان، باوری ریشه‌دار است.<ref>[https://www.hayat.ir/news/281905/%D9%81%D8%B1%D8%B2%D9%86%D8%AF-%D8%B3%D8%B1%D9%85%D8%A7%DB%8C%D9%87-%D8%A7%DB%8C-%DA%A9%D9%87-%D8%A8%D8%B1%DA%A9%D8%AA-%D9%85%DB%8C-%D8%A2%D9%88%D8%B1%D8%AF-%D8%A2%DB%8C%D8%A7%D8%AA-%D9%88-%D8%A7%D8%AD%D8%A7%D8%AF%DB%8C%D8%AB-%D8%AF%D8%B1%D8%A8%D8%A7%D8%B1%D9%87-%D9%81%D8%B1%D8%B2%D9%86%D8%AF%D8%A2%D9%88%D8%B1%DB%8C «فرزند، سرمایه‌ای که برکت می‌آورد»، وب‌سایت حیات].</ref> همچنین [[سعدی شیرازی|سعدی]] در [[بوستان (کتاب)|کتاب بوستان]]، از نگرانی [[پدر|پدری]] درباره تأمین [[نان]] و خوراک برای فرزندش حکایت می‌کند، اما همسرش به او یادآوری می‌کند که خداوند نان‌دهنده است و او باید به خدا اعتماد کند. سعدی در این [[مثنوی]]، اهمیت [[ایمان]] به خدا در تأمین روزی فرزند را چنین به نظم درآورده است:<ref>سعدی، بوستان، [https://ganjoor.net/saadi/boostan/bab6/sh11 باب ششم در قناعت، «حکایت مرد کوته‌نظر و زن عالی‌همت»]، در وب‌سایت گنجور.</ref>
{{شعر جدید
| متن =
یکی طفل دندان برآورده بود\\پدر سر به فکرت فرو برده بود
که من نان و برگ از کجا آرمش؟\\مروت نباشد که بگذارمش
چو بیچاره گفت این سخن، نزد جفت\\نگر تا زن او را چه مردانه گفت:
مخور هول ابلیس تا جان دهد\\'''همان کس که دندان دهد نان دهد'''
تواناست آخر خداوند روز\\که روزی رساند، تو چندین مسوز
نگارندهٔ کودک اندر شکم\\نویسنده عمر و روزی است هم
خداوندگاری که عبدی خرید\\بدارد، فکیف آن که عبد آفرید
تو را نیست این تکیه بر کردگار\\که مملوک را بر خداوندگار}}


=== روزی حلال (مبنای سرشتی) ===
در دهه‌های اخیر، پژوهش‌های کیفی بر وجود شکاف میان گفتمان رسمی دینی و <span style="color:red">[[تجربه زیسته]]</span> خانواده‌های شهری در قبال تأمین معیشت فرزند تأکید کرده‌اند.<ref>[https://jips.nipr.ac.ir/article_89589.html عبداللهی و فرجادی، «عقلانیت اقتصادی و اجتماعی و کنش فرزندآوری در شهر تهران؛ نتایج یک مطالعۀ کیفی»، 1395ش، ص23-26].</ref> برخی محققان مسائل جمعیتی بر این باورند که در [[جامعه]]، دو رویکرد متفاوت به [[فرزندآوری]] و روزی فرزند وجود دارد؛ از یک‌سو [[فرزند]] به‌مثابه عامل فزایندۀ <span style="color:red">[[برکت]]</span> و از سوی دیگر به‌عنوان یک تعهّد معیشتی پرهزینه بازنمایی می‌شود.<ref>[https://www.irna.ir/news/85456727/ «تأثیر فرهنگ بر فرزندآوری بیش از مسائل اقتصادی است»، خبرگزاری ایرنا].</ref>
رعایت روزی حلال وظیفه‌ای حیاتی برای والدین است. تأکید آموزه‌های دینی بر کسب حلال، نه‌تنها برای صحت عملکرد والدین بلکه به این دلیل است که [[لقمۀ حلال]] و پاک بر سرشت، شخصیت و [[تربیت معنوی]] فرزند تأثیر مستقیم دارد. به باور فرهنگی ایرانی، [[غذای حلال]]، زمینه‌ساز سلامت جسم و جان فرزند و عامل توفیق او در مسیر [[بندگی]] و [[تربیت صالح]] است.<ref>[https://www.iribnews.ir/fa/news/3829490/%D9%84%D9%82%D9%85%D9%87-%D8%AD%D8%B1%D8%A7%D9%85-%DA%86%D9%87-%D8%AA%D8%A7%D8%AB%DB%8C%D8%B1%DB%8C-%D8%B1%D9%88%DB%8C-%D8%AA%D8%B1%D8%A8%DB%8C%D8%AA-%D9%81%D8%B1%D8%B2%D9%86%D8%AF%D8%A7%D9%86-%D9%85%DB%8C%E2%80%8C% «لقمۀ حرام چه تأثیری روی تربیت فرزندان می‌گذارد؟»، خبرگزاری صداوسیما.]</ref>


=== مسئولیت فقهی و تربیتی ===
پژوهش‌های اجتماعی و اقتصادی دهه‌های اخیر ایران، به نقش [[تورم]]، [[بیکاری]] و بی‌ثباتی بازار کار در شکل‌گیری نگرانی‌های [[خانواده‌|خانواده‌ها]] دربارۀ آیندۀ فرزندان اشاره کرده‌اند. در این مطالعات، روزی فرزند اغلب به‌صورت ضمنی و در قالب دغدغه‌هایی مانند مسکن، آموزش و [[سلامت]] ظاهر می‌شود.<ref>[https://www.isna.ir/news/1402113021525/%D8%AA%D9%88%D8%B1%D9%85-%D8%A8%DB%8C%DA%A9%D8%A7%D8%B1%DB%8C-%D9%88-%D8%B4%D9%88%DA%A9-%D9%87%D8%A7%DB%8C-%D8%A7%D9%82%D8%AA%D8%B5%D8%A7%D8%AF%DB%8C-%D8%B9%D9%88%D8%A7%D9%85%D9%84-%D9%85%D9%88%D8%AB%D8%B1-%D8%AF%D8% «تورم، بیکاری و شوک‌های اقتصادی عوامل مؤثر در کاهش فرزندآوری»، خبرگزاری ایسنا.]</ref> نتایج این مطالعات نشان داده است که متغیرهایی نظیر [[بی‌ثباتی اقتصادی|بی‌ثباتی <span style="color:red">اقتصادی</span>]]، [[آینده شغلی|آیندۀ شغلی]]، هزینه‌های آموزش و تأمین مسکن، در کنار لایه‌های باورمندی مذهبی، به طور هم‌زمان در فرایند تصمیم‌گیری خانوارها برای فرزندآوری نقش ایفا می‌کنند.<ref>[https://rahbordfarhangi.csr.ir/article_212185.html فرضی‌زاده، «بررسی عوامل اجتماعی، فرهنگی و اقتصادی مؤثر بر فرزندآوری در ایران»، 1403ش، ص227-228].</ref> یافته‌ها نشان می‌دهند که میان تمایل به فرزندآوری و امکان عملی تأمین معیشت، فاصله‌ای معنادار وجود دارد.<ref> [https://www.asriran.com/fa/news/1021178/%D9%85%D8%B1%D8%AA%D8%B6%DB%8C-%D8%A7%D9%81%D9%82%D9%87-%D8%B9%D8%AF%D9%85-%D8%AA%D9%85%D8%A7%DB%8C%D9%84-%D8%A8%D9%87-%D9%81%D8%B1%D8%B2%D9%86%D8%AF%D8%A2%D9%88%D8%B1%DB%8C-%D8%AA%D9%86%D9%87%D8%A7-%D8%AF%D9%84%D8% «عدم تمایل به فرزندآوری تنها دلایل اقتصادی نیست؛ مردم نگران افق زندگی فرزندانشان هستند»، خبرگزاری عصرایران.]</ref>
در [[فقه اسلامی]]، پدر مسئول تأمین نیازهای مادی و تربیتی فرزند است. افزون بر تأمین معاش مادی، در سبک زندگی ایرانی، والدین متعهد هستند که فرزند را به [[مهارت‌های کسب‌وکار]] و [[سواد مالی]] مجهز سازند. در حقیقت، روزی فرزند را باید در توانایی او برای خلق ارزش و بهره‌مندی از استعدادهای الهی او جستجو کرد؛ یعنی ایجاد بستر برای شکوفایی رزق بالقوهٔ فرزند. این دیدگاه، ترس از [[فقر]] را به انگیزه برای تلاش، آموزش و مهارت‌افزایی تبدیل می‌کند.<ref>[https://farsi.khamenei.ir/others-article?id=17501 «فرهنگ کار از دیدگاه اسلام»، وب‌سایت آیت‌الله خامنه‌ای.]</ref>


=== توازن توکل و تدبر ===
==دیدگاه‌های نظری==
در نگاه توحیدی، توکل به خداوند با تلاش مضاعف و تدبیر عقلانی والدین همراه می‌شود. این نگرش ضمن نفی بی‌عملی، مانع اضطراب افراطی شده و تعادل میان توکل و تلاش را حفظ می‌کند.<ref>[http://tadabbor.org/?page=tadabbor&SOID=11&AYID=6&TPIV=T2 «تفسیر آیۀ 6 سورۀ هود»، وب‌سایت تدبر.]</ref>
در نظریۀ [[اقتصاد باروری]]، فرزند به‌عنوان یک انتخاب خانوادگی در نظر گرفته می‌شود که میزان آن با عواملی مانند سطح درآمد، هزینه‌های مستقیم نگهداری و آموزش و هزینه‌های غیرمستقیم ارتباط دارد. در این چارچوب، هزینۀ فرزند تنها به مخارج مالی محدود نبوده و زمان صرف‌شده برای مراقبت و [[تربیت]]، به‌ویژه از سوی والدین شاغل، نیز به‌عنوان بخشی از هزینه تلقی می‌شود.<ref> [https://www.sid.ir/FileServer/JF/48713946906.pdf نیکونسبتی و دیگران، «اقتصاد و باروری (نظریه‌ها و نقدها)»، 1394ش، ص223-224.]</ref>  


== رویکرد فرهنگی و اجتماعی به روزی فرزند ==
از این منظر، سیاست‌های دولتی از طریق [[یارانه‌|یارانه‌ها]]، نظام‌های حمایتی، مسکن و [[بیمه]]، بر هزینه‌های ادراک‌شدۀ فرزندآوری اثر می‌گذارند. در [[ایران]]، برخی پژوهش‌ها به تجربۀ سیاست‌های حمایتی در آغاز پیروزی [[انقلاب اسلامی ایران|انقلاب اسلامی]] اشاره کرده‌اند که با کاهش [[فشار اقتصادی]] بر خانواده‌ها موجب افزایش [[باروری]] شده است.<ref>[https://www.tasnimnews.com/fa/news/1399/12/03/2456649/6-%D8%AF%D9%84%DB%8C%D9%84-%D8%A7%D9%82%D8%AA%D8%B5%D8%A7%D8%AF%DB%8C-%D9%81%D8%B1%D8%AF%DB%8C-%D9%88-%D9%85%D9%84%DB%8C-%D8%A8%D8%B1%D8%A7%DB%8C-%D9%81%D8%B1%D8%B2%D9%86%D8%AF%D8%A2%D9%88%D8%B1%DB%8C «6 دلیل اقتصادی، فردی و ملی برای فرزندآوری»، خبرگزاری تسنیم.]</ref> در کشورهای مختلف، ابزارهایی مانند کاهش مالیات متناسب با تعداد فرزندان یا افزایش مرخصی والدین، بر ادراک خانواده‌ها از امکان تأمین هزینه‌های رشد فرزند تأثیر گذاشته‌اند.<ref>[https://www.oecd.org/en/data/datasets/oecd-family-database.html “OECD Family Database”, OECD, Social Policy Division - Directorate of Employment, Labour and Social Affair, 2019.]</ref>
در سبک زندگی ایرانی، باور به [[روزی الهی]] نه‌تنها آموزه‌ای دینی بلکه نوعی نیروی محرک عملی است که بر تصمیمات مالی و تربیتی روزمرهٔ خانواده‌ها تأثیر می‌گذارد.


=== باور به روزی و کاهش اضطراب مالی ===
در [[جمعیت‌شناسی]]، رابطۀ میان تعداد فرزندان و میزان سرمایه‌گذاری بر هر فرزند، به‌عنوان تقابل کمیت و کیفیت مطرح شده است. مطالعات نشان می‌دهند که با افزایش سطح تحصیلات والدین و کاهش [[مرگ‌ومیر کودکان]]، تمایل به تمرکز منابع اقتصادی و تربیتی بر تعداد کمتری از فرزندان افزایش یافته است. در این چارچوب، موضوع روزی فرزند در پیوند با شاخص‌هایی مانند کیفیت زندگی، آموزش و [[مهارت‌آموزی]] بررسی شده است.<ref>[https://jips.nipr.ac.ir/article_89589.html عبداللهی و فرجادی، «عقلانیت اقتصادی و اجتماعی و کنش فرزندآوری در شهر تهران؛ نتایج یک مطالعۀ کیفی»، 1395ش، ص23-26].</ref>
# اثر توکل بر تصمیم‌گیری: باور به رزاقیت خداوند موجب می‌شود که خانواده‌ها ترس از هزینه‌های مالی را به‌صورت کامل کنار نگذاشته اما اضطراب افراطی را مدیریت کنند. این آرامش روانی به زوج‌ها کمک می‌کند تا با [[اعتماد]] بیشتر به وعدهٔ الهی، تصمیم به ازدواج و فرزندآوری بگیرند.<ref>[https://www.hawzahnews.com/news/1108476/%D8%A8%D8%A7%D9%88%D8%B1-%D8%A8%D9%87-%D8%AE%D8%A7%D9%84%D9%82%DB%8C%D8%AA-%D9%88-%D8%B1%D8%B2%D8%A7%D9%82%DB%8C%D8%AA-%D8%AE%D8%AF%D8%A7%D9%88%D9%86%D8%AF-%D9%85%D8%A7%D9%86%D8%B9-%D8%AA%D8%B1%D8%B3-%D8%A7%D8%B2-%D «باور به خالقیت  رزاقیت خداوند مانع ترس از فرزندآوری است»، خبرگزاری رسمی حوزه.]</ref>
# خروج از مصرف‌گرایی: این نگرش، خانواده را از تمرکز صرف بر مصرف‌گرایی و [[تجمل‌گرایی]] دور می‌کند. به‌جای صرف منابع در امور تجملی، روزی فکری و روحی فرزند در اولویت قرار گرفته و منابع مالی محدود، خردمندانه برای نیازهای اساسی و توسعه‌ای فرزند هزینه می‌شود.<ref>[https://hawzah.net/fa/Discussion/View/85951/چگونه_ارزش_های_خانوادگی_را_به_فرزندان_منت «چگونه ارزش‌های خانوادگی را به فرزندان منتقل کنیم؟»، پایگاه اطلاع‌رسانی حوزه.]</ref>


=== اولویت‌بندی‌های مالی و سرمایه‌گذاری‌های عملی (روزی فعال) ===
==پانویس==
خانواده‌های ایرانی در عمل برای تأمین روزی فرزند، رویکردی عقلانی و آینده‌نگر اتخاذ می‌کنند که از این قرار است:
# اولویت‌دهی به آموزش و سلامت: در بسیاری از خانواده‌ها، تأمین هزینه‌های آموزشی باکیفیت مانند کلاس‌های تقویتی، فوق برنامه یا کتاب‌های کمک‌آموزشی، بر تأمین هزینه‌های تفریحی یا کالاهای لوکس ترجیح داده می‌شود. این، نمادی از اهمیت [[روزی فکری]] است. همچنین، والدین تلاش می‌کنند با وجود محدودیت‌های اقتصادی، سلامت جسمانی فرزند یا [[روزی جسمی]] را از طریق تغذیهٔ سالم و مراجعات پزشکی منظم تضمین کنند.<ref>[https://ensani.ir/fa/article/371130/%D8%B3%D9%86%D8%AC%D8%B4-%D9%88-%D8%A7%D9%88%D9%84%D9%88%DB%8C%D8%AA-%D8%A8%D9%86%D8%AF%DB%8C-%D9%86%DB%8C%D8%A7%D8%B2%D9%87%D8%A7%DB%8C-%D9%88%D8%A7%D9%84%D8%AF%DB%8C%D9%86-%D8%AF%D8%A7%D9%86%D8%B4-%D8%A2%D9%85%D9%88%D ابوالقاسمی و دیگران، «سنجش و اولویت‌بندی نیازهای والدین دانش‌آموزان مبتلا به اختلال نارسایی توجه/ فزون کنشی»،  1395ش، ص84-85.]</ref>
#انتقال سواد مالی و [[مهارت کارآفرینی]]: روزی فرزند در فرهنگ امروز ایرانی، با نگاه عقلانی-تربیتی پیوند خورده است. والدین به فرزندان خود مهارت‌های لازم برای کسب‌وکار، کارآفرینی و سواد مالی را می‌آموزند. این دیدگاه معتقد است که روزی فرزند در توانایی او برای خلق ارزش و بهره‌مندی از استعدادهای الهی (شکوفایی رزق بالقوه) جست‌جو می‌شود. این امر تنها شامل پرداخت شهریه نبوده بلکه به‌معنای ایجاد بستری است که فرزند بتواند با مهارت‌های آموخته‌شده، در آینده، خود روزی حلال کسب کند.<ref>[https://www.qudsonline.ir/news/723184/%D9%85%D8%B1%D8%A7%D9%82%D8%A8%D8%AA-%D8%AF%D8%B1-%DA%A9%D8%B3%D8%A8-%D8%B1%D9%88%D8%B2%DB%8C-%D8%AD%D9%84%D8%A7%D9%84-%D8%B1%D8%A7-%D8%A7%D8%B2-%DA%A9%D9%88%D8%AF%DA%A9%DB%8C-%D8%A8%D9%87-%D9%81%D8%B1%D8%B2%D9%86%D8% «مراقبت در کسب روزی حلال را از کودکی به فرزندان خود بیاموزید»، خبرگزاری قدس.]</ref>
 
=== تبلور روزی اجتماعی در نهادهای اجتماعی ===
درک مفهوم روزی در عصر حاضر، نهادهای دولتی و عمومی را نیز درگیر می‌کند. تسهیلات اجتماعی مانند [[بیمه]]، یارانه‌های حمایتی یا حمایت‌های مسکن و [[ازدواج]]، به‌مثابهٔ تبلور عینی [[روزی اجتماعی]] عمل می‌کنند.<ref>[https://www.hamshahrionline.ir/news/720281/%D8%A7%D8%B1%D8%AA%D8%A8%D8%A7%D8%B7-%D8%AF%D8%A7%D8%AF%D9%86-%DA%A9%D8%A7%D9%87%D8%B4-%D9%81%D8%B1%D8%B2%D9%86%D8%AF%D8%A2%D9%88%D8%B1%DB%8C-%D8%A8%D9%87-%D9%85%D8%B4%DA%A9%D9%84%D8%A7%D8%AA-%D8%A7%D9%82%D8%AA%D «ارتباط دادن کاهش فرزندآوری به مشکلات اقتصادی آدرس غلط دادن به مردم است/ دوگانه‌های کاذب؛ مهم‌ترین عوامل کاهش فرزندآوری است»، خبرگزاری همشهری آنلاین.]</ref> نهادهایی مانند [[کانون پرورش فکری کودکان و نوجوانان]]، با فراهم کردن زیرساخت‌های فرهنگی و آموزشی، به‌طور غیرمستقیم روزی دانش و بینش فرزندان را تضمین کرده و به والدین این اطمینان را می‌دهند که پشتوانه‌ای اجتماعی نیز برای رشد و شکوفایی رزق فرزندان وجود دارد.<ref>[https://civilica.com/doc/938796/ رفیعی مفرد، «نقش کانون‌های تفکر در بهبود فعالیت‌های توسعۀ منابع انسانی شهرداری‌ها»، 1398ش، چکیده.]</ref>
 
=== باور به روزی فرزند در ادبیات و زبان فارسی ===
باور به «روزی فرزند» در [[ضرب‌المثل‌ها]]، اشعار و حکایات عامیانه نیز بازتاب یافته است. این باور نه‌تنها به تأمین مادی فرزند، بلکه به برکت، تربیت و حمایت‌های معنوی نیز اشاره دارد؛
# '''ضرب‌المثل‌ها و حکایات''': «هر آن کَس که دندان دهد، نان دهد» ضرب‌المثلی از [[سعدی]] بوده و بر این باور تأکید دارد که خداوندی که فرزندی می‌آفریند، روزی او را نیز فراهم می‌آورد.<ref>[https://ganjoor.net/saadi/boostan/bab6/sh11 سعدی، بوستان، وب‌سایت گنجور.]</ref>
# '''اشعار و متون ادبی''': «گفت از ضعف توکل باشد آن * ور نه بدهد نان، کسی کو داد جان// جمله را رزاق روزی می‌دهد * قسمت هر کس به پیشش می‌نهد» شعری از [[مولوی]] است که بر روزی‌رسان بودن خداوند اشاره دارد.<ref>[https://ganjoor.net/moulavi/masnavi/daftar5/sh97 مولانا، مثنوی معنوی، وب‌سایت گنجور.]</ref>
 
== ابعاد مختلف روزی فرزند در سبک زندگی ایرانی ==
=== تأمین نیازهای مادی و حیاتی ===
به‌معنای تأمین نیازمندی‌های اولیه و زیستی فرزند و مدیریت اقتصادی صحیح برای حفظ سلامت و بقای مادی او است؛ مانند فراهم کردن خوراک حلال، سالم و متناسب با رشد، توجه به نیازهای درمانی و حفظ سلامت جسمانی فرزند و تأمین محیط زندگی امن و البسهٔ مناسب. این بخش با [[مدیریت اقتصادی خانواده]] پیوندی عمیق دارد. والدین با تنظیم بودجه و پرهیز جدی از [[اسراف]]، رزق الهی را پاس می‌دارند.<ref>[https://www.tasnimnews.com/fa/news/1394/10/24/970865/مسئولیت-های-پدر-در-زندگی «مسئولیت‌های پدر در زندگی»، خبرگزاری تسنیم،]</ref> آموزش مدیریت مالی به فرزندان، شامل پس‌انداز، دوری از تجمل‌گرایی و توانایی تشخیص نیاز از خواسته، جزء مهمی از روزی جسمی است. این تربیت، توان مدیریت درست دارایی و زمینه‌سازی برکت پایدار را در او نهادینه می‌کند.<ref>[https://snn.ir/fa/news/962021/%DA%86%DA%AF%D9%88%D9%86%D9%87-%D9%81%D8%B1%D8%B2%D9%86%D8%AF-%D8%AE%D9%88%D8%AF-%D8%B1%D8%A7-%D8%A7%D9%82%D8%AA%D8%B5%D8%A7%D8%AF%DB%8C-%D8%AA%D8%B1%D8%A8%DB%8C%D8%AA-%DA%A9%D9%86%DB%8C%D9%85-%D8%A8%D9%87-%D8%B1%D9%88%D8%B2% «چگونه فرزند خود را اقتصادی تربیت کنیم؟ به روزی حلال و الگوی صحیح مصرف توجه کنید»، خبرگزاری دانشجو.]</ref>
 
=== تغذیهٔ عقل و اندیشه ===
به تأمین ابزارها و محتوای لازم برای رشد عقلانی، علمی و اندیشه‌ورزی سالم فرزند اختصاص دارد. سلامت فکر، ضامن تصمیم‌گیری‌های درست در آینده است؛ مانند تأمین فرصت‌های تحصیلی مناسب و امکان کسب علم نافع، ارائهٔ اطلاعات درست، محیطی برای طرح پرسش‌ها و هدایت فرزند به‌سمت فکر سالم و دور از خرافات و محتوای مضر و نیز کمک به تقویت تفکر انتقادی، حل مسئله و قدرت تحلیل در فرزند. در این بعد، تأکید تنها بر پرداخت هزینهٔ مدرسه نیست بلکه بر محتوا، کیفیت اندیشه و پرورش قوهٔ عقل است.<ref>[https://mojtabafaegh.com/ritual-wisdom-children-perspective-quran-traditions-innocent/ فائق، «بررسی آیین خردورزی فرزندان از دیدگاه قرآن و روایات معصومین (ع)»، وب‌سایت مجتبی فائق.]</ref>
 
=== تأمین معنویات و پیوندهای انسانی ===
این بُعد، شامل عمیق‌ترین و ماندگارترین بخش‌های روزی فرزند بوده و به نیازهای روانی، عاطفی، اخلاقی و معنوی او پاسخ می‌دهد؛ مانند فراهم کردن بستر رشد ایمان، صداقت، محبت و آداب دینی (مانند آموزش نماز)<ref>[https://civilica.com/doc/2221009/?utm%20source=chatgpt.com/ فرجلو مطلق و دیگران، «پژوهشی در باب آموزش نماز به کودکان در روایات پیشوایان دین اسلام»،  1403ش، چکیده.]</ref> و نیز آموزش و الگوسازی صفاتی همچون احترام، [[قناعت]] و [[خیرخواهی]]؛ تأمین [[نیاز عاطفی فرزند]] از طریق ارتباط صمیمی و محبت‌آمیز میان اعضای خانواده و [[روابط خویشاوندی]] و نیز هدایت فرزند به مشارکت در فعالیت‌های خیرخواهانه و یاری رساندن به دیگران. این تعاملات، به سلامت روانی و معنوی فرزند کمک شایانی کرده و روزی او را در قلمرو ارتباطات گسترش می‌دهد.<ref>[https://hawzah.net/fa/Article/View/96355/بررسی-عوامل-تربیتی--عاطفی-فرزندان-در-Ø®Ø§Ù†ÙˆØ «بررسی عوامل تربیتی- عاطفی فرزندان در خانواده»، پایگاه اطلاع‌رسانی حوزه،]</ref>
 
== پانویس ==
{{پانویس}}
{{پانویس}}


== منابع ==
== منابع ==
{{آغاز منابع}}
{{آغاز منابع}}
* ابوالقاسمی، عباس و دیگران، «سنجش و اولویت‌بندی نیازهای والدین دانش‌آموزان مبتلا به اختلال نارسایی توجه/ فزون کنشی»، سلامت روان کودک (تحول روانشناختی کودک)، دورهٔ ۳، شمارهٔ ۴، پیاپی ۹، ۱۳۹۵ش.
* «از نقش باورهای دینی تا استدلال‌های اخلاقی برای فرزندآوری»، خبرگزاری ایسنا، تاریخ بارگذاری: ۲۹ شهریور ۱۴۰۲ش.
* «ارتباط دادن کاهش فرزندآوری به مشکلات اقتصادی آدرس غلط دادن به مردم است/ دوگانه‌های کاذب؛ مهم‌ترین عوامل کاهش فرزندآوری است»، خبرگزاری همشهری آنلاین، تاریخ بارگذاری: ۲۴ آبان ۱۴۰۱ش.
* «۶ دلیل اقتصادی، فردی و ملی برای فرزندآوری»، خبرگزاری تسنیم، تاریخ بارگذاری: ۳ اسفند ۱۳۹۹ش.
* «باور به خالقیت رزاقیت خداوند مانع ترس از فرزندآوری است»، خبرگزاری رسمی حوزه، تاریخ بارگذاری: ۲۹ شهریور ۱۴۰۲ش.
* «تأثیر فرهنگ بر فرزندآوری بیش از مسائل اقتصادی است»، خبرگزاری ایرنا، تاریخ بارگذاری: ۱۶ اردیبهشت ۱۴۰۳ش.
* «بررسی آیین خردورزی فرزندان از دیدگاه قرآن و روایات معصومین (ع)»، خبرگزاری بین‌المللی قرآن، تاریخ بارگذاری: ۲۷ اسفند ۱۳۹۲ش.
* «تورم، بیکاری و شوک‌های اقتصادی عوامل مؤثر در کاهش فرزندآوری»، خبرگزاری ایسنا، تاریخ بارگذاری: ۳۰ بهمن ۱۴۰۲ش.
* «بررسی عوامل تربیتی- عاطفی فرزندان در خانواده»، پایگاه اطلاع‌رسانی حوزه، تاریخ بازدید: ۵ آبان ۱۴۰۴ش.
* «تفسیر آیهٔ ۶ سورهٔ هود»، وب‌سایت تدبر، تاریخ بازدید: ۷ مهر ۱۴۰۴ش.
* «چگونه ارزش‌های خانوادگی را به فرزندان منتقل کنیم؟»، پایگاه اطلاع‌رسانی حوزه، تاریخ بازدید: ۵ آبان ۱۴۰۴ش.
* «چگونه فرزند خود را اقتصادی تربیت کنیم؟ به روزی حلال و الگوی صحیح مصرف توجه کنید»، خبرگزاری دانشجو، تاریخ بارگذاری: ۱۷ شهریور ۱۴۰۰ش.
* دهخدا، علی‌اکبر، لغت‌نامه، وب‌سایت واژه‌یاب، تاریخ بازدید: ۷ مهر ۱۴۰۴ش.
* دهخدا، علی‌اکبر، لغت‌نامه، وب‌سایت واژه‌یاب، تاریخ بازدید: ۷ مهر ۱۴۰۴ش.
* «رزق و روزی اولاد در آیات»، وب‌سایت پرسمان دانشگاهیان، تاریخ بارگذاری: ۹ مرداد ۱۳۹۱ش.
* «رزق و روزی فرزندان از جانب خداوند تضمین شده است»، خبرگزاری رسمی حوزه، تاریخ بارگذاری: ۳۱ خرداد ۱۴۰۲ش.
* «رزق و روزی فرزندان از جانب خداوند تضمین شده است»، خبرگزاری رسمی حوزه، تاریخ بارگذاری: ۳۱ خرداد ۱۴۰۲ش.
* رفیعی مفرد، شهناز، «نقش کانون‌های تفکر در بهبود فعالیت‌های توسعهٔ منابع انسانی شهرداری‌ها»، نخستین کنفرانس ملی علوم انسانی و توسعه، ۱۳۹۸ش.
* سعدی، بوستان، در وب‌سایت گنجور، تاریخ بازدید: ۱۵ دی ۱۴۰۴ش.
* سعدی، بوستان، باب ششم در قناعت، بخش ۱۱، حکایت مرد کوته‌نظر و زن عالی‌همت، وب‌سایت گنجور، تاریخ بازدید: ۹ مهر ۱۴۰۴ش.
* «سورهٔ انعام آیهٔ ۱۵۱/ جلسهٔ ۹۴»، وب‌سایت مرکز نشر آثار و اندیشه‌های آیت‌الله دستغیب»، تاریخ بارگذاری: ۲۷ مهر ۱۳۹۳ش.
* شریفی، عنایت‌الله و لطفی، مهرعلی، «سبک زندگی خانوادگی در قرآن و سنت پیشوایان معصوم (ع)»، پژوهش‌نامهٔ معارف قرآنی، دورهٔ ۴، شمارهٔ ۱۴، ۱۳۹۲ش.
* طباطبایی، سیدمحمدحسین، المیزان فی تفسیر القرآن، منشورات اسماعلیان، بی‌تا.
* فائق، مجتبی، «بررسی آیین خردورزی فرزندان از دیدگاه قرآن و روایات معصومین (ع)»، وب‌سایت مجتبی فائق، تاریخ بازدید: ۵ آبان ۱۴۰۴ش.
* عبداللهی، عادل و فرجادی، غلامعلی، «عقلانیت اقتصادی و اجتماعی و کنش فرزندآوری در شهر تهران؛ نتایج یک مطالعهٔ کیفی»، دوفصلنامهٔ مطالعات جمعیتی، دورهٔ ۲، شمارهٔ ۲، پیاپی ۴، ۱۳۹۵ش.
* فرجلو مطلق، فرشته و دیگران، «پژوهشی در باب آموزش نماز به کودکان در روایات پیشوایان دین اسلام»، دومین کنفرانس بین‌المللی پژوهش‌های نوین نظام آموزشی و علوم تربیتی، ۱۴۰۳ش.
* عمارلو، مرتضی، «نقش روزی حلال در تحکیم خانواده با محوریت فرزندآوری»، پژوهشنامهٔ حلال، دورهٔ ۶، شمارهٔ ۱، ۱۴۰۲ش.
* «فرهنگ کار از دیدگاه اسلام»، وب‌سایت آیت‌الله خامنه‌ای، تاریخ بارگذاری: ۱۹ تیر ۱۳۸۴ش.
* «فرزند، سرمایه‌ای که برکت می‌آورد»، وب‌سایت حیات، تاریخ انتشار: ۶ آبان ۱۴۰۴ش.
* «لقمهٔ حرام چه تأثیری روی تربیت فرزندان می‌گذارد؟»، خبرگزاری صداوسیما، تاریخ بارگذاری: ۸ اردیبهشت ۱۴۰۲ش.
* فرضی‌زاده، زهرا، «بررسی عوامل اجتماعی، فرهنگی و اقتصادی مؤثر بر فرزندآوری در ایران»، فصلنامهٔ علمی راهبرد اجتماعی فرهنگی، دورهٔ ۱۴، شمارهٔ ۱، پیاپی۵۵، ۱۴۰۳ش.
* «مراقبت در کسب روزی حلال را از کودکی به فرزندان خود بیاموزید»، خبرگزاری قدس، تاریخ بارگذاری: ۱۹ مهر ۱۳۹۹ش.
* نیکونسبتی، علی و دیگران، «اقتصاد و باروری (نظریه‌ها و نقدها)»، فصلنامهٔ شورای فرهنگی اجتماعی زنان و خانواده، سال ۱۸، شمارهٔ ۶۹، ۱۳۹۴ش.
* «مسئولیت‌های پدر در زندگی»، خبرگزاری تسنیم، تاریخ بارگذاری: ۲۴ دی ۱۳۹۴ش.
{{آغاز چپ‌چین}}
* مولانا، مثنوی معنوی، دفتر پنجم، بخش ۹۷، جواب گفتن خر روباه را، وب‌سایت گنجور، تاریخ بازدید: ۹ مهر ۱۴۰۴ش.
* “OECD Family Database”, OECD, Social Policy Division - Directorate of Employment, Labor and Social Affair, 2019.
* نجفی، حسن و دیگران، «بررسی راهکارهای کاربردی‌سازی سبک زندگی اسلامی در نهاد خانواده، برگرفته از احادیث»، پژوهشنامهٔ تربیت تبلیغی، سال۱، شمارهٔ ۱، ۱۳۹۲ش.
{{پایان منابع}}
{{پایان منابع}}
برگرفته از «https://iranpedia.net/wiki/روزی_فرزند»