بازسازی متن
بدون خلاصۀ ویرایش
 
(۴ نسخهٔ میانیِ ایجادشده توسط همین کاربر نشان داده نشد)
خط ۱: خط ۱:
[[پرونده:آبشار-یخ‌زده-ممکان-سلماس.jpg|thumb|تصویری از آبشار یخ‌زده ممکان سلماس|جایگزین=آبشار یخ‌زده ممکان سلماس]]
[[پرونده:آبشار-یخ‌زده-ممکان-سلماس.jpg|thumb|تصویری از آبشار یخ‌زده ممکان سلماس|جایگزین=آبشار یخ‌زده ممکان سلماس]]
'''{{درشت|آبشار}}'''؛ پدیده‌ای طبیعی از ریزش آب از ارتفاع بالا و با سرعت زیاد به سمت پایین.
'''{{درشت|آبشار}}'''؛ پدیده‌ای طبیعی ریزش آب از ارتفاع بالا و با سرعت زیاد به سمت پایین.


آبشارها از شگفت‌انگیزترین و جذاب‌ترین پدیده‌های زمین‌شناسی و طبیعی هستند که در آنها آب [[رودخانه]] یا [[چشمه]]، از یک نقطهٔ مرتفع مانند شیب‌های تند یا صخره‌ها با سرعت زیاد به پایین یک دره یا دامنه می‌ریزند و معمولاً در مناطق کوهستانی و پربارش دیده می‌شوند. آبشارها بر اساس شکل ریزش آب و شرایط محیطی به انواع مختلفی تقسیم می‌شوند. آبشارهای [[آبشار نیاگارا|نیاگارا]] و [[آبشار ویکتوریا|ویکتوریا]] از معروف‌ترین آبشارهای جهان هستند. در [[ایران]] نیز آبشارهای متعددی در نقاط مختلف پراکنده شده‌اند، اما [[استان لرستان]] در ایران با داشتن پنجاه آبشار، رکورددار تعداد آبشارها در منطقهٔ [[خاورمیانه]] است. در متون دینی، [[آب]]، جلوه‌ای از نعمت‌های بهشتی و [[رحمت الهی]] معرفی شده‌ است. جریان دلنشین آب و صدای پرخروش [[آبشار]] به‌عنوان سرمایه‌ای طبیعی، یادآور قدرت خداوند در [[آفرینش]] و جریان [[زندگی]] است.
آبشارها از شگفت‌انگیزترین و جذاب‌ترین پدیده‌های زمین‌شناسی و طبیعی هستند که در آنها آب [[رودخانه]] یا [[چشمه]]، از یک نقطهٔ مرتفع مانند شیب‌های تند یا صخره‌ها با سرعت زیاد به پایین یک دره یا دامنه می‌ریزند و معمولاً در مناطق کوهستانی و پربارش دیده می‌شوند. آبشارها بر اساس شکل ریزش آب و شرایط محیطی به انواع مختلفی تقسیم می‌شوند. آبشارهای [[آبشار نیاگارا|نیاگارا]] و [[آبشار ویکتوریا|ویکتوریا]] از معروف‌ترین آبشارهای جهان هستند. در [[ایران]] نیز آبشارهای متعددی در نقاط مختلف پراکنده شده‌اند، اما [[استان لرستان]] در ایران با داشتن پنجاه آبشار، رکورددار تعداد آبشارها در منطقهٔ [[خاورمیانه]] است. در متون دینی، [[آب]]، جلوه‌ای از نعمت‌های بهشتی و [[رحمت الهی]] معرفی شده‌ است. جریان دلنشین آب و صدای پرخروش [[آبشار]] به‌عنوان سرمایه‌ای طبیعی، یادآور قدرت خداوند در [[آفرینش]] و جریان [[زندگی]] است.
خط ۷: خط ۷:
آبشارها به‌دلیل فرسایش متفاوت سنگ‌ها در مسیر جریان آب شکل می‌گیرند. وقتی رودخانه یا جریان آب از روی لایه‌ای از سنگ‌های سخت عبور می‌کند و سپس به لایه‌ای از سنگ‌های نرم‌تر می‌رسد، سنگ‌های نرم‌تر به‌مرور زمان توسط جریان آب فرسایش می‌یابند. این فرسایش سنگ‌های نرم زیرین موجب می‌شود که سنگ‌های سخت بالایی به‌صورت آویزان باقی بمانند و در نهایت، آب از لبهٔ این سنگ‌های سخت به‌صورت ناگهانی به پایین ریخته و آبشار تشکیل می‌شود.<ref>[https://www.noormags.ir/view/fa/articlepage/1072670/ارزیابی-و-اولویت-بندی-ابشارهای-طبیعی-به-منظور-توسعه-اکوتوریسم-مطالعه-موردی-ابشارهای-هفت-گانه-استان-لرستان اجزاء شکوهی و دیگران، «ارزیابی و اولویت‌بندی آبشارهای طبیعی به‌منظور توسعه اکوتوریسم (مطالعه موردی: آبشارهای هفت‌گانه استان لرستان)»، 1393ش، ص36.]</ref>
آبشارها به‌دلیل فرسایش متفاوت سنگ‌ها در مسیر جریان آب شکل می‌گیرند. وقتی رودخانه یا جریان آب از روی لایه‌ای از سنگ‌های سخت عبور می‌کند و سپس به لایه‌ای از سنگ‌های نرم‌تر می‌رسد، سنگ‌های نرم‌تر به‌مرور زمان توسط جریان آب فرسایش می‌یابند. این فرسایش سنگ‌های نرم زیرین موجب می‌شود که سنگ‌های سخت بالایی به‌صورت آویزان باقی بمانند و در نهایت، آب از لبهٔ این سنگ‌های سخت به‌صورت ناگهانی به پایین ریخته و آبشار تشکیل می‌شود.<ref>[https://www.noormags.ir/view/fa/articlepage/1072670/ارزیابی-و-اولویت-بندی-ابشارهای-طبیعی-به-منظور-توسعه-اکوتوریسم-مطالعه-موردی-ابشارهای-هفت-گانه-استان-لرستان اجزاء شکوهی و دیگران، «ارزیابی و اولویت‌بندی آبشارهای طبیعی به‌منظور توسعه اکوتوریسم (مطالعه موردی: آبشارهای هفت‌گانه استان لرستان)»، 1393ش، ص36.]</ref>


بر اساس تحقیقات مؤسسهٔ نشنال جئوگرافیک روش استانداردی برای تقسیم‌بندی آبشارها وجود ندارد؛ با این حال شاخص‌هایی برای طبقه‌بندی آبشارها وجود دارد، مانند اینکه برخی آبشارها دائمی بوده و برخی فصلی هستند، یا تقسیم‌بندی آبشارها بر اساس الگوی ریزش، حجم، عرض و ارتفاع صورت می‌گیرد و هر نوع ویژگی‌های خاصی در شکل و جریان آب دارند که آن را از دیگر انواع متمایز می‌کند.<ref>[https://atacg.ir/آبشارهای-ایران/ «آبشارهای ایران»، وب‌سایت عاشقان طبیعت ایران.]</ref>
بر اساس تحقیقات مؤسسهٔ نشنال جئوگرافیک روش استانداردی برای تقسیم‌بندی آبشارها وجود ندارد؛ با این حال شاخص‌هایی برای طبقه‌بندی آبشارها وجود دارد، مانند اینکه برخی آبشارها دائمی بوده و برخی فصلی هستند، یا تقسیم‌بندی آبشارها بر اساس الگوی ریزش، حجم، عرض و ارتفاع صورت می‌گیرد و هر نوع ویژگی‌های خاصی در شکل و جریان آب دارند که آن را از دیگر انواع متمایز می‌کند. رایج‌ترین روش طبقه‌بندی آبشارها، الگوی ریزشی آنها است که بر اساس آن آبشارها به آبشار توده‌ای، آبشار چندپله‌ای آرام، آبشار پودری، آبشار یخی، آبشار دم‌اسبی، آبشار شیرجه‌ای، آبشار آسیاب آبی، آبشار کاسه‌ای، آبشار چند مرحله‌ای، آبشار نواری، آبشار لغزشی، آبشار چندبخشی و آبشار ردیفی طبقه‌بندی می‌شوند.<ref>[https://atacg.ir/آبشارهای-ایران/ «آبشارهای ایران»، وب‌سایت عاشقان طبیعت ایران.]</ref>
 
رایج‌ترین روش طبقه‌بندی آبشارها، الگوی ریزشی آنها است که بر اساس آن آبشارها به آبشار توده‌ای، آبشار چندپله‌ای آرام، آبشار پودری، آبشار یخی، آبشار دم‌اسبی، آبشار شیرجه‌ای، آبشار آسیاب آبی، آبشار کاسه‌ای، آبشار چند مرحله‌ای، آبشار نواری، آبشار لغزشی، آبشار چندبخشی و آبشار ردیفی طبقه‌بندی می‌شوند.<ref>[https://atacg.ir/آبشارهای-ایران/ «آبشارهای ایران»، وب‌سایت عاشقان طبیعت ایران.]</ref>


==نحوهٔ تشکیل آبشارها==
==نحوهٔ تشکیل آبشارها==
خط ۶۶۹: خط ۶۶۷:


==== '''آبشار تاف (برنجه)''' ====
==== '''آبشار تاف (برنجه)''' ====
از بلندترین و زیباترین آبشارهای ایران است که در استان لرستان و در نزدیکی شهرستان [[الیگودرز]] واقع شده است. این آبشار پلکانی با ارتفاع کلی ۵۰۰ متر، بلندترین آبشار فصلی ایران<ref>[https://www.shabestan.news/news/697325/آبشار-تاف-بلندترین-آبشار-ایران-از-جاذبه-های-گردشگری-لرستان «آبشار تاف، بلندترین آبشار ایران از جاذبه‌های گردشگری لرستان»، خبرگزاری شبستان.]</ref> بلندترین آبشار در قارهٔ آسیا و سیزدهمین آبشار بلند جهان به حساب می‌آید.<ref>[https://www.noormags.ir/view/fa/articlepage/1474814/ژیوتوریسم-ابشارهای-استان-لرستان جعفریان، «ژئوتوریسم آبشارهای استان لرستان»، 1397ش، ص26.]</ref> آبشار تاف از دامنهٔ کوه برنجه با ارتفاع ۳۵۰۰ متر، جاری می‌شود. منطقهٔ اطراف [[آبشار تاف]] دارای طبیعتی بکر و سرسبز است و پوشش گیاهی متنوعی دارد<ref>[https://www.noormags.ir/view/fa/articlepage/1474814/ژیوتوریسم-ابشارهای-استان-لرستان جعفریان، «ژئوتوریسم آبشارهای استان لرستان»، 1397ش، ص25-26.]</ref> و محل مناسبی برای [[آب‌تنی]] در [[رودخانه‌]]، [[عکاسی]]، [[پیک‌نیک]] و [[کمپینگ]] است. بهترین زمان بازدید از آبشار تاف، [[اردیبهشت]] است که آبشار در پرآب‌ترین حالت خود قرار دارد و کوه برنجه نیز با پوشش گیاهی متنوع و گل‌های رنگانگ و [[لاله‌های واژگون]] رنگ‌آمیزی زیبایی را در این منطقه به‌وجود آورده است و چشم هر گردشگری را می‌نوازد. در [[زمستان]] هم، سرمای شدید باعث یخ‌زدگی آبشار می‌شود که منظره‌ای متفاوت و جذاب را ایجاد می‌کند.<ref>[https://www.noormags.ir/view/fa/articlepage/1474814/ژیوتوریسم-ابشارهای-استان-لرستان جعفریان، «ژئوتوریسم آبشارهای استان لرستان»، 1397ش، ص25-26.]</ref>  
از بلندترین و زیباترین آبشارهای ایران است که در استان لرستان و در نزدیکی شهرستان [[الیگودرز]] واقع شده است. این آبشار پلکانی با ارتفاع کلی ۵۰۰ متر، بلندترین آبشار فصلی ایران<ref>[https://www.shabestan.news/news/697325/آبشار-تاف-بلندترین-آبشار-ایران-از-جاذبه-های-گردشگری-لرستان «آبشار تاف، بلندترین آبشار ایران از جاذبه‌های گردشگری لرستان»، خبرگزاری شبستان.]</ref> بلندترین آبشار در قارهٔ آسیا و سیزدهمین آبشار بلند جهان به حساب می‌آید. آبشار تاف از دامنهٔ کوه برنجه با ارتفاع ۳۵۰۰ متر، جاری می‌شود. منطقهٔ اطراف [[آبشار تاف]] دارای طبیعتی بکر و سرسبز است و پوشش گیاهی متنوعی دارد و محل مناسبی برای [[آب‌تنی]] در [[رودخانه‌]]، [[عکاسی]]، [[پیک‌نیک]] و [[کمپینگ]] است. بهترین زمان بازدید از آبشار تاف، [[اردیبهشت]] است که آبشار در پرآب‌ترین حالت خود قرار دارد و کوه برنجه نیز با پوشش گیاهی متنوع و گل‌های رنگانگ و [[لاله‌های واژگون]] رنگ‌آمیزی زیبایی را در این منطقه به‌وجود آورده است و چشم هر گردشگری را می‌نوازد. در [[زمستان]] هم، سرمای شدید باعث یخ‌زدگی آبشار می‌شود که منظره‌ای متفاوت و جذاب را ایجاد می‌کند.<ref>[https://www.noormags.ir/view/fa/articlepage/1474814/ژیوتوریسم-ابشارهای-استان-لرستان جعفریان، «ژئوتوریسم آبشارهای استان لرستان»، 1397ش، ص25-26.]</ref>  


==== '''آبشار شوی''' ====
==== '''آبشار شوی''' ====
از بزرگ‌ترین و زیباترین آبشارهای ایران و خاورمیانه است که در شهرستان [[دزفول]] و در مرز دو استان [[لرستان]] و [[خوزستان]] واقع شده و نزد ساکنان مناطق اطراف، با نام «تاف شوی» یا «تله‌زنگ» شناخته می‌شود.<ref>[https://atacg.ir/آبشار-شوی/ «آبشار شوی نیاگارای ایران»، وب‌سایت عاشقان طبیعت ایران.]</ref> آبشار شوی از دل غاری در کوه چورویک سرچشمه می‌گیرد و از پرتگاهی بلند با ارتفاع ۱۰۰ متر<ref>[https://www.noormags.ir/view/fa/articlepage/1474814/ژیوتوریسم-ابشارهای-استان-لرستان جعفریان، «ژئوتوریسم آبشارهای استان لرستان»، 1397ش، ص20-21.]</ref> و با عرض ۷۰ متر فرو می‌ریزد و به [[رود دز|رودخانهٔ دز]] منتهی می‌شود.<ref>[https://atacg.ir/آبشار-شوی/ «آبشار شوی نیاگارای ایران»، وب‌سایت عاشقان طبیعت ایران.]</ref> [[آبشار شوی]] به‌دلیل ارتفاع و پهنای قابل توجه، به «نیاگارای ایران» معروف شده است. در نزدیکی آبشار شوی، آبشار دومی نیز وجود دارد که به «آبشار دوم شوی» یا «سنگ مار» معروف است و حوضچه‌های کم‌عمق‌تری دارد که برای آب‌تنی مناسب است.<ref>[https://www.kojaro.com/attraction/8902-ابشار-شوی-دزفول/ «آبشار شوی»، وب‌سایت کجارو.]</ref> آبشار شوی در [[۲۹ دی]] ۱۳۹۳ش در فهرست آثار طبیعی ملی ایران ثبت شده است.<ref>[https://www.kojaro.com/attraction/8902-ابشار-شوی-دزفول/ «آبشار شوی»، وب‌سایت کجارو.]</ref>[[پرونده:آبشار-نوژیان.jpg|300px|thumb|آبشار نوژیان|جایگزین=آبشار نوژیان]]
از بزرگ‌ترین و زیباترین آبشارهای ایران و خاورمیانه است که در شهرستان [[دزفول]] و در مرز دو استان [[لرستان]] و [[خوزستان]] واقع شده و نزد ساکنان مناطق اطراف، با نام «تاف شوی» یا «تله‌زنگ» شناخته می‌شود.<ref>[https://atacg.ir/آبشار-شوی/ «آبشار شوی نیاگارای ایران»، وب‌سایت عاشقان طبیعت ایران.]</ref> آبشار شوی از دل غاری در کوه چورویک سرچشمه می‌گیرد و از پرتگاهی بلند با ارتفاع ۱۰۰ متر<ref>[https://www.noormags.ir/view/fa/articlepage/1474814/ژیوتوریسم-ابشارهای-استان-لرستان جعفریان، «ژئوتوریسم آبشارهای استان لرستان»، 1397ش، ص20-21.]</ref> و با عرض ۷۰ متر فرو می‌ریزد و به [[رود دز|رودخانهٔ دز]] منتهی می‌شود.<ref>[https://atacg.ir/آبشار-شوی/ «آبشار شوی نیاگارای ایران»، وب‌سایت عاشقان طبیعت ایران.]</ref> [[آبشار شوی]] به‌دلیل ارتفاع و پهنای قابل توجه، به «نیاگارای ایران» معروف شده است. در نزدیکی آبشار شوی، آبشار دومی نیز وجود دارد که به «آبشار دوم شوی» یا «سنگ مار» معروف است و حوضچه‌های کم‌عمق‌تری دارد که برای آب‌تنی مناسب است. آبشار شوی در [[۲۹ دی]] ۱۳۹۳ش در فهرست آثار طبیعی ملی ایران ثبت شده است.<ref>[https://www.kojaro.com/attraction/8902-ابشار-شوی-دزفول/ «آبشار شوی»، وب‌سایت کجارو.]</ref>[[پرونده:آبشار-نوژیان.jpg|300px|thumb|آبشار نوژیان|جایگزین=آبشار نوژیان]]


==== '''آبشار نوژیان''' ====
==== '''آبشار نوژیان''' ====
خط ۷۸۵: خط ۷۸۳:
* وارثی، حمیدرضا و دیگران، «تحلیلی بر طبیعت‌گردی آبشار مارگون با تأکید بر توسعه پایدار»، سامانه مدیریت نشریات علمی، دوره ۳، شماره ۲، ۱۳۹۲ش.
* وارثی، حمیدرضا و دیگران، «تحلیلی بر طبیعت‌گردی آبشار مارگون با تأکید بر توسعه پایدار»، سامانه مدیریت نشریات علمی، دوره ۳، شماره ۲، ۱۳۹۲ش.
{{آغاز چپ‌چین}}
{{آغاز چپ‌چین}}
* . ,A Beginner's Guide to Victoria Falls", website go2africa"
* "A Beginner's Guide to Victoria Falls", website go2africa.
{{پایان چپ‌چین}}
{{پایان چپ‌چین}}
{{پایان منابع}}
{{پایان منابع}}